W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Spółka zaskarżyła w całości ww. postanowienie wnosząc o uchylenie go w całości oraz uchylenie poprzedzającego go postanowienia Naczelnika i zasądzenie kosztów zgodnie z obowiązującymi przepisami jednocześnie zarzucając:
1) niewłaściwe zastosowanie art. 71 a § 9 u.p.e.a., wynikające z wadliwie ustalonego stanu faktycznego i błędnego przyjęcia, iż Spółka "wykonała zobowiązania względem Zobowiązanej z pominięciem organu egzekucyjnego", co w rzeczywistości nie miało miejsca albowiem wskazane w postanowieniu wypłaty dotyczyły zasilenia kasy Spółki na wypłatę wynagrodzeń jej pracownikom,
2) art. 7 w zw. z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) - dalej: "k.p.a." poprzez niewłaściwe wyjaśnienie stanu faktycznego i zastąpienie wyjaśnień Spółki, niezweryfikowanymi wyjaśnieniami pochodzącymi od pracowników biura rachunkowego, którzy nie dysponowali wiedzą pozwalającą w sposób adekwatny do rzeczywistego stanu rzeczy udzielić odpowiedzi na wątpliwość organu,
3) art. 77 k.p.a. poprzez:
a) naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, co miało istotny wpływ na wydanie postanowienia, w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie przemawia za słusznością tezy organu w postanowieniu
b) brak wszechstronnego, wyczerpującego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w sposób sprzeczny z zasadami logiki oraz wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, w szczególności poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób lakoniczny oraz bez rzetelnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy w zaskarżonym postanowieniu, brak jest należytego uzasadnienia prawnego, sporządzonego w sposób jasny dla Spółki w zakresie podstaw prawnych. Tym samym Skarżąca nie jest w stanie stwierdzić, na czym oparł się Organ uznając, że zasadnym jest utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Organu I instancji.
4) art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie przez Organ w następstwie niezweryfikowanych informacji udzielonych przez biuro rachunkowe - przekroczenia zasad swobodnej oceny okoliczności sprawy i dokonanie oceny dowolnej,
5) art. 81 a k.p.a. nałożenie na stronę obowiązku choć pozostające niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, powinny być rozstrzygane na korzyść strony,
6) art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie przez Organ, w sposób który nie budzi zaufania jego uczestników do władzy publicznej, w szczególności poprzez;
a) przyjęcie, iż oświadczenie spółki o braku zobowiązań względem Zobowiązanej jest nieskuteczne z uwagi na brak podpisu i organ czuł się zwolniony w wezwaniu do uzupełnienia tego braku,
b) skierowania pytania do księgowości Spółki z ukrytą tezą,
c) niezweryfikowania u Spółki treści odpowiedzi otrzymanej z księgowości,
d) niezweryfikowaniu niedomówień lub domysłów zawartych w odpowiedzi z biura księgowego, między innymi w związku z brakiem numeru konta, na który miał zostać dokonany rzekomy przelew od Spółki na rzecz Zobowiązanej
7) art. 71 a § 9 u.p.e.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 71 b u.p.e.a. i art. 91 u.p.e.a., wskutek:
a) zaniechania przeprowadzenia u dłużnika zajętej wierzytelności rzetelnej kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, co z kolei doprowadziło do błędnego i bezpodstawnego ustalenia, że spółka bezpodstawnie uchyla się od ich przekazania;
b) błędnego przyjęcia, że Spółka bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności, pomimo że faktycznie pomiędzy Spółką a Zobowiązaną nie występuje bezsporna, uznana, wymagalna oraz podlegająca zajęciu wierzytelność, a zatem brak jest również podstaw do określenia jej wysokości i prowadzenia wobec spółki postępowania egzekucyjnego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z 23 października 2025 r. Spółka odniosła się do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę w szczególności zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy i nieodniesienie się do jej argumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest ocena, czy w stanie faktycznym sprawy zaistniały przesłanki do wydania wobec Skarżącej postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty jako dłużnikowi zajętej wierzytelności.
Zdaniem Skarżącej organy błędnie ustaliły stan faktyczny, m.in. w zakresie tego, że między Spółką a Zobowiązaną istnieje podlegająca zajęciu wierzytelność oraz że wykonała ona zobowiązania względem Zobowiązanej. Organy z tym stanowiskiem się nie zgadzają, uważają, że Spółka nie powołała żadnych okoliczności prawnych uzasadniających nieprzekazanie kwot organowi egzekucyjnemu.
Rozstrzygając zarysowany spór w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zajęcie egzekucyjne, zdefiniowane w art. 1a pkt 18 u.p.e.a., stanowi czynność organu egzekucyjnego, na podstawie której następuje odebranie zobowiązanemu swobody rozporządzania przysługującym mu prawem majątkowym. Mocą art. 89 i kolejnych ww. ustawy, możliwe jest przeprowadzenie przez organ egzekucji z wierzytelności pieniężnych innych niż określone w przepisach art. 72-87 u.p.e.a.
Stosownie do art. 89 § 1-3 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności (§ 1). Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług (§ 2). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: (1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: (a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, (b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, (c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność; (2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem; (3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1.
Powołać w tym miejscu należy również art. 67a § 1 u.p.e.a., według którego organ egzekucyjny może z mocy samego zajęcia (m.in. wierzytelności) wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji.
Z powyższych przepisów wynika, że z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnej dłużnik zajętej wierzytelności traci wszelkie uprawnienia do dysponowania zajętą wierzytelnością, a jego rola ogranicza się jedynie do przekazania kwoty zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Organ egzekucyjny zajmując wierzytelność wstępuje w prawa i obowiązki zobowiązanego, a dłużnik jest zobligowany przekazać mu kwoty wynikające z zajętej wierzytelności.
Art. 91 u.p.e.a. upoważnia natomiast organ egzekucyjny do zastosowania wobec dłużnika zajętej wierzytelności trybu przewidzianego w art. 71b u.p.e.a., tj. możliwości ściągnięcia zajętej kwoty wierzytelności od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 91 u.p.e.a. jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu, mimo że wierzytelność została przez niego uznana i jest wymagalna, stosuje się odpowiednio przepisy art. 71b.
Zgodnie z art. 71a § 9 u.p.e.a., jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie.
Aby zatem uznać postanowienie wydane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. za zgodne z obowiązującym prawem, konieczne jest stwierdzenie, że zostały spełnione dwa warunki wynikające z tego przepisu: przeprowadzenie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności oraz stwierdzenie w wyniku kontroli, że dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności na konto wskazane przez organ egzekucyjny, w konkretnej kwocie. Przy czym "przeprowadzenie kontroli" jest pożądane, lecz nie obowiązkowe, skoro jest uprawnieniem nadanym w określonym celu, tj. ustalenia okoliczności "bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności".
Z akt niniejszej sprawy wynika, że przed wydaniem postanowienia w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty organ egzekucyjny formalnie nie przeprowadził kontroli, lecz posłużył się danymi wynikającymi z pozyskanych dokumentów.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 71a § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, z zastrzeżeniem § 2.
W ww. przepisie użyto sformułowania "organy egzekucyjne uprawnione są", co oznacza, że istnieje jedynie uprawnienie, a nie obowiązek do przeprowadzenia kontroli. Tym samym uznać należało, że nie jest to wymóg obligatoryjny. Ponadto wskazania wymaga, że celem postępowania w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty wierzytelności jest ustalenie, czy dłużnik zajętej wierzytelności nie uchylił się od bezpodstawnego przekazania wierzytelności organowi egzekucyjnemu, który dokonał zajęcia. Jeżeli więc cel ten jest zrealizowany bez konieczności przeprowadzenia kontroli, to należy uznać, że nieprzeprowadzenie kontroli, o której mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody do wydania postanowienia o jakim mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1515/10). W orzecznictwie prezentowany jest też pogląd, że ustalenie bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności może nastąpić alternatywnie na podstawie zgromadzonego w sprawie egzekucyjnej materiału dowodowego lub poprzez przeprowadzenie kontroli (por. wyrok NSA z 16 lutego 2022 r. sygn. akt I GSK 2245/18, wyrok WSA w Poznaniu z 22 kwietnia 2010 r., I SA/Po 196/10, wyrok WSA w Gdańsku z 27 września 2011 r., I SA/Gd 633/11).
Mając na uwadze powyższe Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie nie było potrzeby prowadzenia kontroli, skoro ustalenie bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności wynikało ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Należy w tym miejscu zauważyć, że Naczelnik podjął próbę przeprowadzenia kontroli: w tym celu wystąpił z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź -Śródmieście, lecz osoby uprawnione do reprezentacji Spółki nie przebywały w Polsce, a jej adres okazał się "biurem wirtualnym". Skoro zatem Spółka jest zorganizowana w taki sposób, że kontakt z nią jest utrudniony, to organ ma pełne prawo poczynić ustalenia bez prowadzenia kontroli w oparciu o pozyskany we własnym zakresie materiał dowodowy.
W konsekwencji Naczelnik wezwał biuro rachunkowe obsługujące Spółkę do przekazania dokumentów dotyczących m.in. rozrachunków z Zobowiązaną.
Biuro rachunkowe na wezwanie przestawiło dokumenty, m.in. zakładowy plan kont Spółki, który zawiera (oprócz pozycji 249-1 Rozliczenia ZUS P.G.) w pozycji oznaczonej symbolem 249-2 konto o nazwie "rozrachunki pozostałe P. G.". Ponadto przedłożono wydruk zapisów księgowych na koncie 249-2 z kontem przeciwstawnym 111 "Bieżący rachunek bankowy PLN, Bank 3178. Z tego dokumentu wynika, że Zobowiązana wypłaciła z konta Spółki kwotę 214.500 zł, tj. w styczniu 2025 r. 67.500 zł, w lutym 2025 r. 30.000 zł, w marcu 2025 r. 50.000 zł i w kwietniu 2025 r. 67.000 zł.
Twierdzenia Spółki o tym, że wypłaty nie były wierzytelnością należną Zobowiązanej nie mają pokrycia w zebranym materiale dowodowym. Z przedstawionych zestawień jasno wynika, że kwota 214.500 zł została zaksięgowana jako rozliczenie pozostałe z P. G. a nie jako wynagrodzenia dla innych pracowników. Ponadto w zakładowym planie kont rozliczenia z tytułu wynagrodzeń i umów zleceń odnotowuje w odrębnych pozycjach. Nie można zatem uznać, że Zobowiązana była jedynie pośrednikiem działającym w imieniu Spółki i dokonującym wpłat na rzecz wynagrodzeń pracowników. Legitymowanie się przez nią upoważnieniem do konta bankowego (niezależnie od jego formy i skuteczności) nie zmienia tej okoliczności. Stanowisko Spółki jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym. Tylko na marginesie należy zasygnalizować, że także wysokość miesięcznych wypłat z banku nie koresponduje z wysokością wynagrodzeń pracowników, np. za luty 2025 r. wynagrodzenia z umów o dzieło i zlecenie wynosiły 62.897,18 zł, zaś Zobowiązana dokonała wypłat z banku na koniec lutego 2025 r. na kwotę 30.000 zł. Wyjaśnienia Spółki są sprzeczne z materiałem dowodowym.
Stan faktyczny sprawy został więc prawidłowo ustalony. W konsekwencji należy uznać, że wierzytelności podlegające zajęciu istniały. Ze zgromadzanych dokumentów wynika, że Spółka przekazała na rzecz Zobowiązanej wierzytelność w kwocie 214.500 zł, w sytuacji, gdy doszło do zajęcia wierzytelności z tytułu obecnych i przyszłych rozliczeń ze Spółką. W tej sytuacji to Skarżąca była zobowiązana do przekazywania organowi egzekucyjnemu zajętych wierzytelności, a nie uiszczania ich Zobowiązanej bez zgody organu egzekucyjnego. Tym samym ww. przesłanka została spełniona.
Wyjaśnić też należy, że użyty w art. 71a § 9 u.p.e.a. zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się" był już interpretowany przez sądy administracyjne. Podstawą do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu - w rozumieniu art. 71a § 9 u.p.e.a. - mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, przelewu wierzytelności itp.). Pojęcie to oznacza tyle, co "bez podstawy prawnej" (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2007 r., sygn. akt I FSK 984/06).
W niniejszej sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności prawne, które nie pozwalałyby na przekazanie organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności. Organ zasadnie uznał, że uchylanie się przez Spółkę jako dłużnika zajętych wierzytelności, od przekazania zajętych kwot, miało w niniejszej sprawie charakter bezpodstawny, gdyż nie powołała ona żadnej okoliczności prawnej uzasadniającej nieprzekazanie organowi egzekucyjnemu zajętych wierzytelności. Natomiast po dokonaniu zajęcia Skarżąca wierzytelnościami przysługującymi Zobowiązanemu, nie mogła już swobodnie dysponować i miała obowiązek niezwłocznego przekazania kwot organowi egzekucyjnemu.
Tym samym przesłanka bezpodstawnego uchylania się Skarżącej od przekazania wierzytelności na poczet zajęcia dokonanego zawiadomieniem została spełniona, bowiem po otrzymaniu tego zawiadomienia Spółka nie przekazała organowi egzekucyjnemu zajętych kwot.
Podsumowując, Spółka w niniejszej sprawie nie powołała żadnych okoliczności prawnych, które umożliwiają jej skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania. Po zajęciu wierzytelności (które jak wskazano wyżej istniały w chwili dokonania zajęcia), Skarżąca nie była już uprawniona do rozporządzania wierzytelnościami i miała obowiązek ich przekazania organowi egzekucyjnemu. Nieprzekazanie kwot wierzytelności stanowiło zatem bezpodstawne uchylanie się od przekazania zajętej wierzytelności.
Prawidłowo również została przez organ określona kwota nieprzekazanych wierzytelności. Odpowiada bowiem ona sumie wypłat z banku na rzecz Zobowiązanej od dnia doręczenia zawiadomienia do dnia wydania postanowienia i jednocześnie nie przekracza dochodzonych od zobowiązanego należności wskazanych w zawiadomieniu, obliczonych na dzień wydania postanowienia organu I instancji.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że w analizowanej sprawie, zgromadzony materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do stwierdzenia bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętych wierzytelności organowi egzekucyjnemu, co wynika z zgromadzonej przez Naczelnika dokumentacji.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572) i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich kwestii poruszonych w zażaleniu.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 ww. ustawy, orzekł o oddaleniu skargi.