3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia 3 lipca 2025 r., zarzucając naruszenie:
- art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 144 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na braku ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozpatrzenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej - braku wyjaśnienia, czy postępowania egzekucyjne, wszczęte w 2014 r. i 2015 r., wszczęto na podstawie pierwotnie wystawionych tytułów wykonawczych czy też na podstawie drugich tytułów wykonawczych co do tych samych należności, chociaż ponowne wszczęcie egzekucji co do tych samych należności na podstawie drugich tytułów wykonawczych było niedopuszczalne;
- art. 7, art 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 144 oraz art. 41 § 1 i 2, art. 42 § 1, art. 43 i art. 44 § 1-4 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnym ustaleniu: 1) że Skarżący nie poinformował o zmianie adresu zamieszkania, 2) że można uznać doręczenie w trybie zastępczym za prawidłowe, a przy tym pominięciu, że przepis art. 41 § 1 K.p.a. stosuje się w toku postępowania, a nie w okresie po jego zakończeniu; 3) że na Skarżącym ciążyło ryzyko nieodebrania korespondencji kierowanej na adres, pod którym nie mieszkał: B., ul. [...];
- art. 24 ust. 4 i ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 350 ze zm., dalej "u.s.u.s.") oraz art. 33 § 2 pkt 5 i art. 15 ust. 3c u.p.e.a. przez niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na niezasadnym przyjęciu, że doszło do zawieszenia (w szczególności w 2014 i 2015 r.) biegu terminu przedawnienia zobowiązań z tytułów wykonawczych wymienionych w zaskarżonym postanowieniu oraz że zaległości wskazane w tych tytułach wykonawczych nie uległy przedawnieniu.
4. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
5.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Badając rozpoznawaną sprawę pod względem zgodności z prawem, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, ani poprzedzającego je postanowienia.
5.2. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy organ zasadnie uznał za nieuzasadniony podniesiony przez Skarżącego na podstawie art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. zarzut wygaśnięcia obowiązku, dotyczący prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji administracyjnej.
Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest m.in.: wygaśnięcie obowiązku z całości albo w części (pkt 5). Zawarte w art. 33 § 2 u.p.e.a. wyliczenie podstaw zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej ma charakter enumeratywny. Zobowiązany jest bowiem uprawniony do wniesienia zarzutów tylko w zakresie podstaw przewidzianych w art. 33 u.p.e.a. Oznacza to, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być tylko i wyłącznie okoliczności ściśle określone przez ustawodawcę w tym przepisie (por. wyrok WSA w Gliwicach z 26 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 1421/21, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w CBOSA na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponadto zarzuty to sformalizowany środek zaskarżenia także z tego powodu, że korzystanie z tego środka ochrony związane jest z inicjatywą zobowiązanego. Oznacza to, że zobowiązany zgłaszając zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wskazuje, jakie okoliczności są podstawą wnoszonych zarzutów, czy zarzuty dotyczą całości egzekucji czy tylko części i przedstawia dowody uzasadniające zgłaszane zarzuty (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 845/22).
Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.
Podstawa zarzutu wymieniona w art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. występuje wówczas, gdy w toku egzekucji administracyjnej wygaśnie dochodzony obowiązek w całości lub części. Chodzi o przypadki, gdy obowiązek stanie się bezprzedmiotowy albo gdy odpadnie podstawa prawna do jego dochodzenia (np. wyeliminowane ze skutkiem ex nunc zostanie orzeczenie nakładające obowiązek albo uchylony zostanie przepis, z którego bezpośrednio wynikał obowiązek). Przede wszystkim jednak, gdy dochodzony obowiązek wygaśnie na skutek wykonania, umorzenia lub przedawnienia.
W ocenie Sądu, podniesiony przez Skarżącego zarzut wygaśnięcia obowiązku został prawidłowo przez organ uznany za nieuzasadniony. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że wniesiony zarzut dotyczy postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 21 listopada 2014 r., 3 sierpnia 2015 r. oraz 22 września 2015 r., doręczonych odpowiednio w dniach: 26 listopada 2014 r., 19 sierpnia 2015 r. oraz 8 października 2015 r., dotyczących egzekucji należności pieniężnej z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP za okres od września 2001 r. do kwietnia 2015 r.
Należy wskazać, że zasadnie organ stwierdził, iż nie doszło do przedawnienia dochodzonych należności.
Zgodnie z przepisami u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym w okresie do 31 grudnia 2002 r. termin przedawnienia należności z tytułu składek wynosił 5 lat, zaś od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2011 r. należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Stosownie natomiast do art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w obowiązującym brzmieniu, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Przepis ten wprowadzony został w życie od dnia 1 stycznia 2012 r. ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011 r., nr 232, poz. 1378). Wprowadzone zmiany skracają okres przedawnienia należności z tytułu składek z dotychczasowych 10 do 5 lat. Tym samym przedawnienie należności z tytułu składek, którego bieg rozpocznie się w dniu 1 stycznia 2012 r. lub później, będzie wynosił 5 lat. Równocześnie ustawa deregulacyjna wprowadziła przepisy przejściowe regulujące przedawnienie w przypadku, gdy jego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r. Zgodnie z art. 27 ustawy deregulacyjnej, przedawnienie należności z tytułu składek, dla których bieg przedawnienia rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się 5 letni okres przedawnienia liczony od dnia 1 stycznia 2012 r., chyba że przedawnienie zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpiłoby wcześniej.
W oparciu o art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Z regulacją tą koreluje art. 32 u.s.u.s., w myśl którego do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Przy czym Sąd wskazuje, że brak przywołania tychże podstaw prawnych w zaskarżonym postanowieniu nie stanowi naruszenia mającego wpływ na wynik sprawy, przepis art. 32 u.s.u.s. został bowiem przywołany w podstawie prawnej postanowienia utrzymanego w mocy zaskarżonym postanowieniem.
Konkludując, trzeba stwierdzić, że przedawnienie należności składkowych należy oceniać według stanu prawnego, który obowiązywał w dniu upływu terminu przedawnienia, uwzględniając zdarzenia powodujące nierozpoczęcie, zawieszenie lub przerwanie biegu tego terminu, a także podjęte działania mające wpływ na wydłużenie terminu wymagalności należności.
Podkreślić należy, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (treść art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2022 r., mającym zastosowanie w sprawie).
Mając zatem na względzie powyższe przepisy, zasadnie wskazał ZUS, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącego wywołało skutek zawieszenia biegu przedawnienia zobowiązania. Organ szczegółowo przedstawił w zaskarżonych postanowieniach zaległości z jakiego tytułu, za jaki okres, na podstawie tytułu wykonawczego o jakim numerze i kiedy doręczonego, nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia danej należności, wskazując precyzyjnie okresy, o które wydłużył się bieg terminu przedawnienia, a także wskazując, że wszystkie postępowanie egzekucyjne są nadal w toku. Tym samym bezzasadny jest podniesiony w skardze zarzut braku wskazania, na podstawie jakich tytułów wykonawczych prowadzone jest postępowanie egzekucyjne.
W ocenie Sądu doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia spornych należności, a z uwagi na trwające postępowania egzekucyjne bieg terminu przedawnienia pozostaje zawieszony. Zasadnie przy tym uznał organ doręczenie Skarżącemu tytułów wykonawczych za wskazaną w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. "pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony". Przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji, a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych. Dodatkowo przepis stanowi, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje wyłącznie wskutek czynności, o której dłużnik został zawiadomiony, a contrario zatem samo podjęcie czynności egzekucyjnej bez zawiadomienia o niej dłużnika, nie skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Istotna zatem jest data zawiadomienia dłużnika o podjęciu wobec niego pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek.
W związku z faktem, iż w dniach 26 listopada 2014 r., 19 sierpnia 2015 r. oraz 8 października 2015 r. doręczono Skarżącemu wystawione odpowiednio dnia: 21 listopada 2014 r., 3 sierpnia 2015 r. oraz 22 września 2015 r. tytuły wykonawcze obejmujące przedmiotowe należności z tytuły składek za wskazane okresy, to uznać należało, że w niniejszej sprawie o podjęciu pierwszej czynności zmierzającej stricte do wyegzekwowania należności z tytułu składek, dłużnik został zawiadomiony w dniu doręczenia wystawionych tytułów wykonawczych, zatem od tego dnia bieg terminu został zawieszony. W związku z powyższym prawidłowo wskazał organ okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia dochodzonych należności z tytułu składek. Rację ma zatem organ, że należności z tytułu składek objętych ww. tytułami wykonawczymi nie wygasły na skutek przedawnienia, z powodu wykazanego zawieszenia biegu terminu ich przedawnienia.
W orzecznictwie podkreśla się, że obowiązkiem organu jest wskazanie, w stosunku do każdej z należności odrębnie, kiedy nastąpił termin wymagalności składki jako początek biegu terminu przedawnienia oraz w jakim okresie miało miejsce zawieszenie biegu przedawnienia (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 1622/22). W niniejszej sprawie uczyniono zadość powyższemu wymaganiu przedstawiając stosowną tabelę w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego je postanowienia.
Odnosząc się w tym miejscu do zarzucanego organowi nieprawidłowego doręczenia w trybie zastępczym tytułów wykonawczych z 2015 r., wskutek skierowania przesyłki pod niewłaściwy adres, Sąd wskazuje, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Doręczenie tytułów wykonawczych z dnia 21 listopada 2014 r. nastąpiło w dniu 26 listopada 2014 r., a zatem przed wymeldowaniem z adresu B. ul. [...]. Od tego dnia (26 listopada 2014 r.) Skarżący był zobowiązany powiadamiać organ egzekucyjny w terminie 7 dni o każdej zmianie miejsca swojego pobytu. Pouczenie w tym zakresie oraz o skutkach zaniechania dopełnienia tego obowiązku znajdowało się bowiem w doręczonych Skarżącemu tytułach wykonawczych. Skoro zatem, pomimo wskazanego w pouczeniu na odpisie tytułów wykonawczych obowiązku, Skarżący zaniechał powiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca zamieszkania, ponosi on skutki swojego zachowania. W związku z powyższym dokonanie w trybie zastępczym, określonym w art. 44 § 1-4 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., doręczenie tytułów wykonawczych z 2015 r. należało uznać za skuteczne. Zgodnie bowiem z art. 41 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., w razie zaniedbania obowiązku zawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie swojego adresu doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Wbrew argumentacji Skarżącego, organ egzekucyjny nie miał prawnego obowiązku poszukiwania właściwego i aktualnego adresu Skarżącego w bazie meldunkowej, skoro Skarżący podał w zgłoszeniu identyfikacyjnym (deklaracji, zeznaniu) konkretny adres. Rację ma organ wskazując, że z powodu zaniedbania zgłoszenia przez Skarżącego nowych danych adresowych, to na nim ciążyło ryzyko nieodebrania korespondencji kierowanej na dotychczasowy adres.
Skoro zatem, w świetle powyższego, tytuły wykonawcze zostały doręczone na prawidłowy adres Skarżącego, ujawniony wówczas organowi egzekucyjnemu, to należało uznać, że doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności objętych tymi tytułami wykonawczymi. Dochodzone w toku postępowania egzekucyjnego należności z tytułu składek były nieopłacone, wymagalne i nie upłynął termin ich przedawnienia, z uwagi na zawieszenie jego biegu, a zatem podniesiony przez Skarżącego zarzut wygaśnięcia obowiązku objętego egzekucją zasadnie został przez organ oddalony jako nieuzasadniony.
Zważywszy na powyższe, w ocenie Sądu podniesione w skardze zarzuty nie mają uzasadnionych podstaw, jako że sprawa została rozpoznana prawidłowo i w sposób przepisany prawem poprzez uznanie, iż zarzut wygaśnięcia obowiązku jest niezasadny. Potwierdza to także uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia, które szczegółowo wyjaśnia zasadność przesłanek, którymi kierował się organ.
5.3. Po dokonaniu kontroli, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie odpowiadają prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dających podstawę do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ww. ustawy, oddalił skargę jako bezzasadną.