Wyrok WSA z dnia 03 lutego 2026, sygn. I SA/Gd 789/25

W przedmiotowej sprawie, na dzień złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego tj. na 27 grudnia 2024 r. co prawda egzekucja obowiązków objętych wymienionymi tytułami wykonawczymi była w toku. Jednakże w wyniku realizacji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonanego zawiadomieniem z 21 lutego 2025 r. bank 25 lutego 2025 r. przekazał na konto organu egzekucyjnego kwotę w wysokości 1.814,50 zł, która w całości pokryła dochodzone należności. W związku z powyższym na dzień wydania skarżonego postanowienia tj. na 15 maja 2025 r. postępowanie egzekucyjne objęte rzeczonymi tytułami wykonawczymi już się nie toczyło - zostało zakończone poprzez wyegzekwowanie zaległości. W tej sytuacji Dyrektor uznał za zasadne utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Naczelnika, ponieważ postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem z 27 grudnia 2024 roku jest bezprzedmiotowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący zaskarżył wyżej opisane postanowienie wnosząc o: zwolnienie od kosztów i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a w przypadku nieustanowienia pełnomocnika z urzędu wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, stwierdzenie niezgodności z prawem działania Organów państwowych, umorzenie zaległości objętych postanowieniem, umorzenie pozostałych zaległości na dzień złożenia pisma, ustalenie wysokości zadośćuczynienia i nakazanie Organom państwa wypłatę zadośćuczynienia za pozbawianie środków do egzystencji (m.in. poprzez egzekucję zasiłków z ZUS) oraz uniemożliwianie prowadzenia skutecznego leczenia (odbieranie środków na lekarstwa), podjęcia innych niezbędnych działań zmierzających do zaprzestania naruszania prawa przez Organy państwowe i powstawania szkód.

Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie przepisów poprzez wszczynanie egzekucji w celu pozbawiania Skarżącego środków do życia, mimo wiedzy o braku dochodów. Urząd Skarbowy wskazywał w pismach, że Skarżący osiąga dochody w wysokości 1.600 zł (na dwie osoby), z których ma na opłacenie podatków, podczas gdy w piśmie do MOPS-u ten sam urząd wskazał zerowy dochód. Działania Urzędu Skarbowego były w pełni świadome, były to działania z premedytacją i pogwałceniem przepisów konstytucyjnych. Skarżący nie zna przepisu, który zwalniałby Organ z przestrzegania wszystkich obowiązujących przepisów w Polsce. Organ wskazuje, że jest zobowiązany respektować przepisy o egzekucji w administracji jednocześnie kompletnie ignorując inne przepisy. W Skarżącego wniosek o umorzenie był w pełni zasadny a Organ posiadał wszelkie niezbędne dokumenty do pozytywnego rozpatrzenia jego wniosku.

Zdaniem Skarżącego jego wniosek został rozpoznany z pogwałceniem interesu prywatnego oraz interesu państwowego oraz przy nadużyciu całego aparatu państwowego przez urzędników. Egzekucja nastąpiła z zaległych środków z ZUS, z pogwałceniem zasad o kwocie wolnej (w banku) a samo wykonanie przelewu przez ZUS też nastąpiło z pogwałceniem przepisów.

Skarżący zarzuca, że postanowienia I i II instancji zostały wydane z naruszeniem prawa. Jest to jawne obchodzenie prawa. Takie działania w żaden sposób nie budują zaufania do Organów państwa a co jest ich obowiązkiem wynikającym z k.p.a. Działania te, z pogwałceniem przepisów i zasad doprowadziły Skarżącego do sytuacji zmuszającej go do złożenia wniosku o pomoc z MOPS-u. Tym działaniem pozbawiono Skarżącego środków egzystencji mimo wiedzy organu o braku dochodów i braku środków do życia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienia nie naruszają prawa w stopniu nakazującym ich uchylenie.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli jest postanowienie Dyrektora utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika wydanego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z odsyłającym brzmieniem art. 18 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie mają przepisy k.p.a.

Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., w związku z art. 126 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję (postanowienie) o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jeżeli zatem żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji publicznej, to mamy do czynienia z bezprzedmiotowością tego postępowania i postępowanie takie powinno ulec umorzeniu (por. wyrok WSA w Warszawie z 15 lutego 2006 r. sygn. akt I SAB/Wa 72/05; wyrok NSA z 21 września 2010 r. sygn. akt II OSK 1393/09 - dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), niezależnie od tego, czy sprawa nie miała charakteru sprawy administracyjnej przed datą wszczęcia postępowania, czy utraciła taki charakter w jego toku (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 461/13).

Sąd orzekający w tej sprawie podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku WSA w Poznaniu z 11 grudnia 2020 r., sygn. akt. I SA/Po 280/20, w którym wyjaśniono, że z bezprzedmiotowością postępowania, w rozumieniu art. 105 k.p.a., mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ administracji publicznej stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przywołane orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje na szczególne znaczenie odróżnienia przypadków bezprzedmiotowości postępowania od braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony. Bezzasadność żądania strony musi być wykazana co do zasady w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania, gdyż będzie to niezgodne z prawem uchylanie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Co do zasady, bezprzedmiotowość postępowania powoduje, że nie może ono prowadzić do załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem (wnioskiem) zainteresowanego.

Skoro przepis art. 105 § 1 k.p.a przewiduje umorzenie postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe, to przyjąć należy, że postępowanie może się toczyć jedynie w sytuacji, kiedy ma ono swój przedmiot. Chodzi tu o przedmiot konkretnie oznaczonego postępowania administracyjnego, który będzie stanowić sprawa administracyjna mająca charakter indywidualny, co oznacza, że dotyczyć ona będzie oznaczonego podmiotu oraz konkretnych jego praw lub obowiązków. Ustalenia te należy odnieść odpowiednio do postępowania egzekucyjnego, w którym wprawdzie nie rozstrzyga się o indywidualnych uprawnieniach lub obowiązkach, a jedynie podejmuje czynności zmierzające do wykonania określonego obowiązku. Istota konstrukcji bezprzedmiotowości jest jednak taka sama, jak w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1988/2008).

W ocenie Sądu zasadnie organy stwierdziły, że w analizowanej sprawie nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu podatku VAT za 4-9/2024, skoro przed wydaniem postanowienia przez organ I instancji wyegzekwowano kwotę, która pokryła w całości dochodzone należności.

Jak wyżej sygnalizowano okoliczność, że na dzień złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego tj. na 27 grudnia 2024 r. egzekucja obowiązków objętych wymienionymi tytułami wykonawczymi była w toku pozostaje bez wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, gdyż utrata charakteru sprawy administracyjnej w toku postępowania również skutkuje bezprzedmiotowością postępowania. Tym samym skoro w wyniku realizacji zajęcia wierzytelności na konto organu egzekucyjnego wpłynęła kwota, która w całości pokryła dochodzone należności, to nie było podstaw do merytorycznego rozpoznawania wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego, gdyż na dzień wydania postanowienia tj. na 15 maja 2025 r. postępowanie egzekucyjne objęte rzeczonymi tytułami wykonawczymi już się nie toczyło - zostało zakończone poprzez wyegzekwowanie zaległości.

W konsekwencji Sąd utwierdził, że zaskarżone postanowienia zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zauważa, że Skarżący kwestionując rozstrzygnięcie o umorzeniu wszczętego na jego wniosek postępowania w sprawie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania egzekucyjnego w istocie próbuje wykazać bezzasadność zastosowanych środków egzekucyjnych w ramach tego postępowania. Koncentruje się na wcześniejszym etapie postępowania, w którym doszło do wyegzekwowania zaległości objętych tytułami wykonawczymi. Tymczasem w niniejszym postępowaniu, które dotyczy prawidłowości zastosowania art. 105 k.p.a. takich rozważań czynić nie można. Są to odrębne sprawy administracyjne, prowadzone na postawie innych przepisów. Przy czym wyjaśnić należy, że skoro przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego gwarantują Stronie na danym etapie postępowania skonkretyzowane środki zaskarżenia, odnoszące się do konkretnych czynności organów, to nie można w ramach różnych środków zaskarżenia kwestionować czynności, co do których Strona miała możliwość ich kwestionowania w ramach podnoszonych środków zaskarżenia. W związku z powyższym w ramach kontroli postanowienia o umorzeniu wszczętego na wniosek Skarżącego postępowania nie można oceniać prawidłowości czynności podejmowanych w toku egzekucji, ponieważ kwestia ta dotyczy odrębnej sprawy administracyjnej. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 934 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z wyjątkami niemającymi zastosowania w niniejszej sprawie). Z przepisu tego wynika, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Należy przy tym stwierdzić, że wobec nie budzącej wątpliwości treści żądania Skarżącego, organ prawidłowo rozpoznał sprawę w jego granicach.

Wobec powyższego trudno uznać, że organy obu instancji prowadziły postępowanie w sposób naruszający przepisy postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i rzetelny oraz znajduje odzwierciedlenie w obowiązujących przepisach. Oczekiwanie Strony, że sprawa powinna zostać rozpatrzona odmiennie nie oznacza, że w toku toczącego się postępowania organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa. Zaskarżone postanowienia zawierają wszelkie niezbędne wymagane przepisami elementy. Tym samym nie znalazły aprobaty Sądu zarzuty dotyczące naruszenia prawa przez organy administracyjne.

W konsekwencji powyższego skarga okazała się bezzasadna. Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, bowiem przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.