Dyrektor IAS zauważył, że brak wymagalności obowiązku oznacza, że obowiązek zapłaty należności istnieje, ale na dzień wystawienia tytułu wykonawczego nie jest jeszcze wymagalny. Tymczasem powołany przez stronę wcześniej zarzut nieistnienia obowiązku w związku z dokonaną wpłatą (i nieprawidłowym - w ocenie strony - zaliczeniem tej wpłaty) wyklucza możliwość powołania zarzutu braku wymagalności obowiązku.
Tym samym, w ocenie Dyrektora IAS, organ I instancji zasadnie oddalił zarzut w zakresie braku wymagalności obowiązku.
Odnosząc się do zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia, Dyrektor IAS wskazał, że upomnienie to zostało prawidłowo doręczone na zgłoszony przez stronę adres zamieszkania. W świetle bowiem art. 42 § 1 K.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych.
Powołując przepisy art. 155 ust. 1 i art. 158 ust. 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1045) oraz art. 391 K.p.a. organ odwoławczy wyjaśnił, że na dzień wystosowania upomnienia (30 stycznia 2024 r.) doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej następuje w toku postępowania (jeżeli strona postępowania zainicjuje je poprzez wniesienie pisma tym sposobem lub wystąpi w toku wszczętego postępowania o taki sposób doręczania pism) - natomiast skierowane do strony upomnienie nie wszczynało żadnego postępowania administracyjnego.
Zatem w przypadku strony doręczenie w ten sposób może nastąpić w toku postępowania, tymczasem upomnienie jest doręczane zobowiązanemu jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie, Skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu Skarżący stwierdził, że w zażaleniu w sposób szczegółowy przedstawił swoje stanowisko i nie widzi powodów do ich powielania w niniejszej skardze. Skarżący nie zgodził się ze sformułowaniem zawartym w zaskarżonym rozstrzygnięciu, że jego argumentacja sprowadza się do kwestionowania działań organów podatkowych i egzekucyjnych co do zasady. W ocenie Skarżącego jego argumentacja jest sprzeczna ze stanowiskiem organu podatkowego nie dlatego, że Strona kwestionuje działania organu jako takie, ale z konieczności dbania o przysługujące mu jako obywatelowi Rzeczpospolitej Polskiej prawa, które są notorycznie przez ten organ naruszane. Skarżący podkreślił, że po stronie organu odwoławczego istnieje obowiązek (wskazany między innymi w przepisach K.p.a.) do pełnego rozpoznania sprawy, także wówczas, gdy strona wnosząca zażalenie nie podnosi jakiegoś argumentu, a wynika on zdaniem Strony wprost z obowiązujący przepisów prawa i akt sprawy. Końcowo Strona odniosła się do kwestii niedoręczenia upomnienia wskazując, iż stosowny wniosek o doręczania wszelkiej korespondencji wychodzącej z Urzędu Skarbowego został przez Stronę złożony na skrzynkę ePUAP urzędu 21 czerwca 2020 r. W ocenie Strony od tego dnia Naczelnik US miał prawny obowiązek kierować korespondencję tylko i wyłącznie drogą elektroniczną, co wynika zdaniem strony z zobowiązujących przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu, albowiem wbrew zarzutom skargi zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), jak również postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3).
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, w trybie uproszczonym, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Wobec zarzutów sformułowanych w skardze w pierwszej kolejności należało wskazać na zakres przedmiotowy niniejszej sprawy. Kontroli sądu zostało poddane postanowienie Dyrektora IAS utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o oddaleniu zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
W opinii Sądu, postanowienie o oddaleniu zarzutów było w okolicznościach kontrolowanej sprawy prawidłowe i nie naruszało wskazanych w skardze przepisów.
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są specyficznym środkiem zaskarżenia. Postępowanie w przedmiocie zarzutów może zostać wszczęte jedynie na wniosek (zarzut), który wyznacza ramy takiego postępowania. W takim zaś przypadku jedynie od zobowiązanego zależy, jaki będzie zakres takiego postępowania. W konsekwencji organ pierwszej instancji (wierzyciel) związany jest podstawą zarzutów i ma ograniczony zakres rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W ramach tego postępowania przedmiotem rozpoznania są jedynie podniesione zarzuty.
Na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest m.in. nieistnienie obowiązku, brak wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej lub wystąpienia innej przyczyny niż ww. wymienione oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia, jeżeli jest wymagane.
Pojęcie nieistnienia obowiązku oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano/nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, albo decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, albo obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów.
Uregulowana w art. 33 i nast. u.p.e.a. instytucja zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji ma na celu weryfikację prawidłowości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a także weryfikację samego tytułu wykonawczego (zapisów zawartych w jego treści). Rzeczą organu egzekucyjnego jest w każdym przypadku zweryfikowanie podanych przez zobowiązanego podstaw prawnych zarzutów, tj. przypisanie okoliczności podniesionych przez zobowiązanego do odpowiednich zarzutów enumeratywnie wymienionych w powyższym przepisie.
Sąd stanął na stanowisku, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem prowadzącym nie do ustalenia obowiązku, ale do jego przymusowego wykonania. Organ egzekucyjny ani wierzyciel nie przeprowadza więc, co do zasady, postępowania wyjaśniającego odnośnie tego, czy obowiązek nałożono zasadnie, czy też nie.
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie obowiązek wskazany w tytule wykonawczym z 4 marca 2024 r. obejmujący należność z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2023 r. wynika ze złożonej przez Stronę deklaracji VAT-7, w której wykazała podatek do zapłaty w kwocie 449 zł. Stan faktyczny niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, a ustalenia organów obu instancji są prawidłowe. Skarżący nie formułował zarzutów w tym zakresie na żadnym etapie postępowania.
Jak zatem trafnie wskazano dokonana przez Skarżącego wpłata 24 lutego 2024 r. kwoty 470 zł została - w związku z istniejącymi zaległościami podatkowymi w podatku od towarów i usług – prawidłowo zaliczona na zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za styczeń 2009 r. W zakresie zaliczenia tej wpłaty na poczet istniejącej zaległości podatkowej Naczelnik US wydał 9 kwietnia 2024 r. postanowienie.
Tym samym na dzień wystawienia ww. tytułu wykonawczego Skarżący posiadał zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za grudzień 2023 r,, a zatem - wbrew zarzutom istniał obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów u.p.e.a.
Powołane przez Stronę orzeczenie WSA w Gdańsku z 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 909/20 (nieprawomocne na dzień wystawienia tytułu wykonawczego) dotyczyło możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a. w ustalonych okolicznościach sprawy i nie przesądzało o kwestii istnienia zaległości podatkowych czy też możliwości podejmowania z urzędu działań przez wierzyciela mających na celu dochodzenie tych należności (także w sposób określony w Ordynacji podatkowej, poprzez zaliczenie wpłat na poczet najstarszych zaległości podatkowych). Organ odwoławczy słusznie jako niezasadne potraktował żądanie Skarżącego o wskazanie aktów prawnych, wyroków sądów lub innych przepisów prawa świadczących w sposób jednoznaczny o tym, że organ I instancji został zwolniony z obowiązku stosowania wskazanych przepisów w związku z wydanym wyrokiem WSA.
W zakresie prawidłowości dokonanego przez organ I instancji zaliczenia wpłaty Strony z 24 lutego 2024 r. na zaległość w podatku od towarów i usług za styczeń 2009 r. wypowiedział się ostatecznie Dyrektor IAS w postanowieniu z 12 lipca 2024 r., co również miało wpływ na rozstrzygnięcie dokonane w niniejszej sprawie.
W konsekwencji zarzut Strony w tym zakresie, Sąd uznał za nieuzasadniony.
W kontekście stosowania zasad wyrażonych w art. 7a K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Sąd stwierdza, że Skarżący nie sprecyzował zakresu niedających się usunąć wątpliwości co do treści przepisów (treści normy prawnej) lub wątpliwości co do stanu faktycznego. Argumentacja Strony sprowadza się do kwestionowania działań organów podatkowych i egzekucyjnych. Fakt, że Skarżący nie regulował wymagalnych zobowiązań podatkowych, nie zgadza się z zapadłymi rozstrzygnięciami organów podatkowych składając liczne środki zaskarżenia w kolejnych postępowaniach i instancjach nie może świadczyć o tym, że istnieją rozbieżności interpretacyjne, których Skarżący nie skonkretyzował wyrażając jedynie subiektywną ocenę. Wierzyciel zobowiązany jest do podejmowania działań zmierzających do wyegzekwowania należności, a działania te z zasady mają charakter przymusowy.
Odnosząc się do powołanego przez Skarżącego zarzutu braku wymagalności obowiązku należy wskazać, iż egzekucji administracyjnej podlegają należności wymagalne. Przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego.
Skarżący nie skonkretyzował w czym upatruje zarzut braku wymagalności. Organ I instancji mając na uwadze, że nie zaistniały w niniejszej sprawie okoliczności związane z odroczeniem terminu wykonania obowiązku lub rozłożeniem na raty spłaty należności pieniężnej zasadnie uznał, że okoliczność braku wymagalności z powodu innego niż wskazane także nie zaistniała.
Brak wymagalności obowiązku oznacza, że obowiązek zapłaty należności istnieje, ale na dzień wystawienia tytułu wykonawczego nie jest jeszcze wymagalny. Tymczasem powołany przez Skarżącego wcześniej zarzut nieistnienia obowiązku w związku z dokonaną wpłatą (i nieprawidłowym - w ocenie Strony - zaliczeniem tej wpłaty) wyklucza możliwość powołania zarzutu braku wymagalności obowiązku, co trafnie podkreślił organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu.
Zatem zarzut Strony w zakresie braku wymagalności obowiązku, również nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się do zarzutu braku uprzedniego doręczenia Stronie upomnienia stwierdzić należy, że upomnienie to zostało prawidłowo doręczone na zgłoszony przez Stronę adres zamieszkania. W świetle bowiem art. 42 § 1 K.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych.
Zgodnie z treścią art. 391§ 1 pkt 2 k.p.a. w brzmieniu mającym zastosowanie do doręczeń w toku postępowania administracyjnego w zw. z art. 158 ust. 1 ustawy o doręczeniach elektronicznych i Komunikatu Ministra Cyfryzacji pisma doręcza się stronie lub innemu uczestnikowi postępowania na adres do doręczeń elektronicznych wpisany do bazy adresów elektronicznych, o której mowa w art. 25 ustawy o doręczeniach elektronicznych, jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania spełni jeden z warunków tj. m.in. wystąpi do organu administracji publicznej o takie doręczenie i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny.
Odnosząc się do posiadanego przez Skarżącego adresu do doręczeń elektronicznych na platformie e-Puap Sąd stwierdza, że w przypadku Strony doręczenie w ten sposób może nastąpić w toku postępowania, gdzie zobowiązany jest stroną. Zaś upomnienie jest wystawiane przez wierzyciela jeszcze przed jego wszczęciem. W konsekwencji Dyrektor IAS prawidłowo oddalił zarzut w tym zakresie.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich kwestii poruszonych w zażaleniu.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.