Skarżący podkreślił, że pieniądze, które otrzymuje z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Słupsku w formie zasiłku stałego i zasiłków okresowych są jego jedynymi dochodami. Zasiłek stały był i jest niewystarczający na zabezpieczenie podstawowych potrzeb strony. Organy nie wskazały sposobu gospodarowania kwotą zasiłku w sposób wystarczający na zaspokojenie potrzeb Skarżącego. Skarżący mieszka sam i samodzielnie prowadzi gospodarstwo jednoosobowe. Strona podkreśliła, że nie jest w stanie zaoszczędzić ani złotówki i aby funkcjonować musi zapożyczać się u rodziny i znajomych. Zakup wyżywienia ogranicza do minimum, gdyż niezbędne są jej środki czystości, leki i inne niezbędne dla jednoosobowego gospodarstwa potrzeby.
Końcowo Skarżący wskazał jako uzasadnienie wniosku na istnienie szeregu przesłanek motywujących jego wniosek, takich jak m.in. skrajne ubóstwo – bardzo niski dochód miesięczny pochodzący z zasiłku, niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym – uniemożliwiającą mu podjęcie pracy zarobkowej, współistniejące choroby, samotność i jednoosobowość prowadzonego przez niego gospodarstwa domowego.
4. SKO w odpowiedzi na skargę podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.
5. Pismem procesowym z dnia 3 grudnia 2025 r. Skarżący wskazał, że po zrealizowaniu wszystkich opłat z zasiłku stałego (który obecnie wynosi 1229,00 zł), pozostaje kwota 237,60 zł, co przekłada się na dzienny budżet do wykorzystania na kwotę 8 zł. Skarżący podkreślił również, że jego stan zdrowa nie ulega poprawie, a tej sytuacji nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy.
Skarżący podkreślił również, że przyznane mu zostało przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie strony w jej sprawie występuje ważny interes podatnika oraz interes publiczny, gdyż jest w sytuacji, która uniemożliwia wywiązanie się z ciążących obowiązków podatkowych bez doraźnej pomocy ze strony organów podatkowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
6.1. Skarga jest zasadna.
6.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei, przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143) – dalej "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. na wniosek Strony skarżącej zgłoszony w piśmie procesowym z dnia 1 grudnia 2025 r., przy braku sprzeciwu organu odwoławczego. W myśl art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Sąd badając rozpoznawaną sprawę w zakreślonej powyżej kognicji, w trybie uproszczonym stwierdził, iż organy podatkowe naruszyły przepisy prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
6.3. Materialnoprawną podstawą rozpatrzenia wniosku strony o umorzenie zaległości podatkowych jest art. 67a § 1 pkt 3 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
We wskazanym przepisie przewidziane zostały dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową - "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". W przypadku stwierdzenia, że w sprawie występuje jedna z przesłanek określonych w art. 67a § 1 O.p., organ w sposób uznaniowy, lecz nie dowolny, podejmuje decyzję o wyborze alternatywy - czy przyznać podatnikowi ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, czy też nie. W ten sposób wyznaczone są niejako dwie fazy postępowania podatkowego, prowadzonego w przedmiocie ulgi w spłacie zaległości podatkowej (por. np. wyrok NSA z 5 listopada 2025r., sygn.. akt III FSK 677/25, wyrok NSA z 2 marca 2016 r., II FSK 2474/15, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej: CBOSA). W pierwszej, organ podatkowy obowiązany jest dokonać ustalenia czy zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. Organ zobligowany jest również wskazać, jak (zwłaszcza w kontekście istniejącego stanu faktycznego) należy postrzegać rozumienie przesłanki "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". W tym zakresie granice obowiązków organu wyznaczają normy prawne zawarte w art. 122 O.p. (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 187 § 1 O.p. (zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego), czy też art. 191 O.p. (dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) oraz oczywiście właściwa wykładnia art. 67a § 1 O.p. Na podstawie art. 67a § 1 O.p. organ podatkowy może zastosować ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, jeżeli w indywidualnej sprawie ustali i oceni zaistnienie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego (por. m.in. wyrok NSA z 21 sierpnia 2015 r., II FSK 1703/13, publik. CBOSA).
Co do zasady, spełnienie przesłanki ważnego interesu podatnika wiąże się z istnieniem po jego stronie szczególnych powodów powodujących, że żądanie pełnej i terminowej zapłaty podatku może zachwiać podstawami egzystencji podatnika i (lub) osób zależnych od niego. Rozpatrujący niniejszą sprawę skład orzekający aprobuje jednakże pogląd wyrażany już kilkukrotnie w orzecznictwie NSA (por. wyroki NSA: z 10 marca 2010 r., I FSK 31/08; z 26 listopada 2024 r., III FSK 1113/23; z 25 stycznia 2024 r., III FSK 3647/21; z 21 sierpnia 2024 r., III FSK 17/24 publik. CBOSA), że pojęcia ważnego interesu podatnika nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (koszty leczenia). W związku z tym w postępowaniu podatkowym wszczętym wnioskiem podatnika o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych szczególny nacisk winien być położony właśnie na analizę sytuacji ekonomicznej podatnika. O tym, czy występuje ważny interes podatnika, nie może przesądzić tylko zaistnienie (lub brak) nadzwyczajnych sytuacji lub zdarzeń losowych niezależnych od strony, bowiem sam ustawodawca nie przewidział takiego ograniczenia (por. wyrok NSA z 29 lutego 2024 r., III FSK 4554/21, publik. CBOSA). Posłużenie się bowiem przez normodawcę wyrażeniem ważnego interesu podatnika nie może zostać ograniczone jedynie do przyczyn mających charakter nadzwyczajnych sytuacji, czy zdarzeń losowych, gdyż nie odpowiada nie tylko wykładni językowej, ale także celowi umieszczenia tego rodzaju środka techniki prawodawczej.
6.4. W rozpoznawanej sprawie organy ograniczyły uzasadnienie do przytoczenia powyższych definicji. W sprawie nie zostały poddane ocenie zebrane w sprawie dowody, w szczególności dotyczące sytuacji zdrowotnej strony, rzeczywistych możliwości poszukiwania pracy zarobkowej z uwzględnieniem stwierdzonych u niej chorób, również przyczyn powstania zaległości podatkowych związanych niewątpliwie z trudną sytuacją materialną i życiową strony. Należy zwrócić uwagę na brak odniesienia do kosztów eksploatacji lokalu. Poprzestanie na podkreślaniu wielkości lokalu stanowiącego własność Skarżącego nie stanowi właściwej oceny istotnych okoliczności dotyczących finansowej możliwości ponoszenia niezbędnych kosztów utrzymania. Powtarzana informacja o wielkości lokalu i braku dowodów poszukiwania przez Skarżącego pracy nie wyczerpuje kwestii ważnego interesu podatnika.
W kontekście powyższych rozważań nie do zaakceptowania jest stanowisko organów podatkowych, zgodnie z którym uznano, że wystąpienia przesłanki ważnego interesu podatnika nie można upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej, jakiej doświadcza strona w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na niej zobowiązań podatkowych. Organy podatkowe obu instancji pomimo przedstawienia przez stronę dowodów nie tylko świadczących o uciążliwości finansowej zaległości podatkowej, ale przede wszystkim wskazujących na trudną sytuację materialną, skutkującą korzystaniem z pomocy w formie zasiłku stałego, jak również orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie oceniły tych dowodów w kontekście istnienia przesłanek wnioskowanej ulgi.
W przypadku natomiast klauzuli generalnej interesu publicznego,
w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że "nakaz uwzględnienia interesu publicznego oznacza dyrektywę postępowania, zgodnie z którą należy mieć na względzie respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego" (por. wyrok NSA z 27 września 2023 r., III FSK 2496/21; publik. CBOSA). W ramach ustalenia i oceny interesu publicznego w okolicznościach konkretnej sprawy organy podatkowe mają nie tylko obowiązek respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, ale także istotne staje się uwzględnienie sprawności działania aparatu państwowego. Istnienia przesłanki interesu publicznego nie można wiązać wyłącznie z obowiązkiem ponoszenia przez podatników ciężarów publicznych.
Podkreślić należy, że ulgi podatkowe wymienione w art. 67a § 1 O.p. to forma pomocy udzielonej przez państwo podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika oraz jego najbliższych, a także osób zależnych od podatnika. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych, państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. Zwrócił na to uwagę m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lipca 2007 r., I FSK 1026/06 (publik. CBOSA). Wprowadzenie do art. 67a § 1 O.p. przesłanki interesu publicznego oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od dochodzenia należności podatkowych, czy też rozkładanie ich na raty, odraczanie terminów płatności będzie zbieżne z tymże interesem. W konsekwencji ustalenie przez organ podatkowy kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Oczywiście bywają sytuacje, w których sam rachunek ekonomiczny przemawia za zastosowaniem ulgi podatkowej (np. nie ma możliwości ściągnięcia podatku w pełnej wysokości, a sytuacja ekonomiczna podatnika wyklucza możliwość radykalnej poprawy jego sytuacji finansowej w dającym się przewidzieć okresie). Dokonując "ważenia" obu wartości organ podatkowy uwzględnia rzecz jasna także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. (por. wyrok NSA z 27 lutego 2013 r., II FSK 1351/11, publik. CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tak należy postrzegać przesłankę interesu publicznego, określoną w art. 67a § 1 O.p. Odnoszenie rozumienia tej przesłanki wyłącznie do zasady, którą jest terminowe płacenie podatków, a także do nadzwyczajnych okoliczności powstania zaległości, jest nieuprawnionym zawężeniem tego pojęcia.
Ponadto w orzecznictwie wskazuje się, że wymienione w art. 67a § 1 O.p. przesłanki interesu publicznego i ważnego interesu podatnika, nie są wobec siebie konkurencyjne, ani też żadna z nich nie może w państwie prawnym być uznana z definicji za ważniejszą (por. wyrok NSA z 31 października 2012 r., II FSK 510/11, publik. CBOSA). Konieczna jest rzetelna ocena, co w ustalonym stanie faktycznym będzie z punktu widzenia społecznego korzystniejsze: zastosowanie ulgi, czy też odmowa uwzględnienia żądania strony. W każdym przypadku rozpatrywania wniosku podatnika o umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 O.p., organ podatkowy musi dokonać własnej oceny zaistniałych okoliczności oraz ustalić, czy w rozpatrywanej sprawie występuje oraz na czym polega ważny interes podatnika lub interes publiczny.
6.5. W kontekście powyższych rozważań, w ocenie Sądu uzasadnienie decyzji, zarówno organu I instancji, jak i organu odwoławczego nie zawierają analizy tego, co będzie korzystniejsze (finansowo) z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Umorzenie innych zaległości może znacznie poprawić sytuację strony, jednak w rozpoznawanej sprawie organy nie dokonały takich ustaleń. Organ odwoławczy w sposób nieuprawniony dowodzi, że wnioskowanie o umorzenie wszystkich kolejnych rat podatku wskazuje na próbę uniknięcia realizacji obowiązku podatkowego.
Podkreślenia wymaga, że w przedmiocie wniosków strony o umorzenie zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za poszczególne raty 2021 i 2022 roku organ uznał istnienie przesłanek umorzenia zaległości podatkowych i przyznał Skarżącemu wnioskowana ulgę. Natomiast nie jest wiadome w czym organ upatruje zmianę sytuacji strony uznając, że obecnie nie zachodzi zarówno przesłanka ważnego interesu jak i interesu publicznego.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja narusza art. 67 a § 1 pkt 3 O.p. Zakres obowiązków organów prowadzących postępowanie w ramach ustalenia i oceny przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. wymaga konieczności uwzględnienia całokształtu sytuacji majątkowej i osobistej Skarżącego. Okoliczności te należy zbadać w ponownie prowadzonym postępowaniu przez organ, który uwzględniając je, a także całokształt sytuacji majątkowej i osobistej strony, dokona oceny zaistnienia w sprawie przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.
Obowiązkiem organów jest dokonanie rzetelnej, kompleksowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w konfrontacji z obiema przesłankami – ważnym interesem podatnika i interesem publicznym. Przeprowadzona analiza winna również obejmować ocenę argumentów powoływanych przez Skarżącego w toku postępowania, a dotyczących również przyczyn powstania zaległości podatkowych, związanych niewątpliwie z trudną sytuacją materialną i życiową strony, potwierdzoną decyzjami w sprawie przyznania Skarżącemu jako osobie samotnie gospodarującej zasiłku stałego i okresowego.
Wskazane powyżej braki oznaczają, że organy podatkowe naruszyły przepisy Ordynacji podatkowej, tak co do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy (art. 122 O.p.) oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.), jak i przepis art. 191 O.p. nakazujący ocenę w sposób swobodny, jednak nie dowolny, całego zebranego materiału dowodowego. Organy nie uzasadniły również swojego stanowiska w sposób, o którym mowa w art. 124 O.p., przy czym naruszenie tych przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą organu będzie uwzględnienie oceny prawnej Sądu zawartej w uzasadnieniu wyroku. Przede wszystkim należy w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy stwierdzić, czy zaistniała przesłanka ważnego interesu podatnika bądź interesu publicznego, a następnie w sposób właściwy uzasadnić swoje stanowisko. W zależności od dokonanych ustaleń w zakresie istnienia przesłanek wnioskowanej ulgi organ będzie mógł przejść do kolejnego etapu decyzyjnego, a więc do uznania, czy podatnikowi należy umorzyć zaległości podatkowe.
6.6. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.