- art. 14h Ordynacji podatkowej w zw. z art. 120 § 2, art. 121 Ordynacji podatkowej w zw. art. 2 i art. 32 Konstytucji RP - poprzez odmowę wszczęcia postępowania interpretacyjnego, mimo że Wnioskodawcy przysługuje prawo do uzyskania interpretacji indywidualnej w zakresie zdarzenia przyszłego mieszczącego się w zakresie przepisów prawa podatkowego;
- art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej - poprzez nieuprawnione ograniczenie wnioskodawcy prawa do uzyskania interpretacji;
- art. 14h w zw. z art. 120 oraz art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej - poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania obywatela do organów podatkowych, zasadę legalizmu oraz bezstronności organu poprzez formułowanie przez Organ w uzasadnieniu twierdzeń, że "interpretacja indywidualna wydana w okolicznościach sprawy wskazujących na dokonywanie nielegalnych działań mogłaby co najwyżej spełniać wysoce wątpliwą funkcję informacyjną", bez jakiegokolwiek oparcia w materiale dowodowym czym przekroczył granice dopuszczalnej oceny prawnej;
- art. 14b § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej - poprzez bezzasadne utożsamienie przedmiotowego wniosku z próbą uzyskania "porady prawnej o charakterze optymalizacyjnym" oraz twierdzenie, iż wydanie interpretacji prowadziłoby do "legitymizacji działań sprzecznych z prawem", mimo że Wnioskodawca nie domagał się potwierdzenia legalności czynu zabronionego, lecz jednoznacznego wskazania, czy określone produkty mogą podlegać opodatkowaniu akcyzą lub podatkiem VAT;
- art 124 Ordynacji podatkowej - poprzez niewłaściwe wyjaśnienie Stronie motywów i podstaw faktycznych odmowy wszczęcia postępowania nadając im charakter ocenny i oparty na domniemaniach.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.
Wskazując ramy prawne sprawy, powołać należy art. 14b § 1 o.p. zgodnie z którego brzmieniem Dyrektor, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Zgodnie z art. 14b § 3 o.p. składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Jak stanowi art. 14c § 1 o.p. interpretacja indywidualna zawiera wyczerpujący opis przedstawionego we wniosku stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Można odstąpić od uzasadnienia prawnego, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie.
Zgodnie z art. 165a § 1 o.p. - który ma w sprawach interpretacji indywidualnych odpowiednie zastosowanie w związku z art. 14h o.p. - gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Jak wynika z powyższego, przepis art. 165a § 1 o.p. ustanawia dwie zasadnicze przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania: 1) gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną; 2) jeżeli z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
Zarówno w piśmiennictwie (zob. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2008, Wrocław 2010, s. 741; R. Dowgier, Odmowa wszczęcia postępowania podatkowego. Przegląd podatków lokalnych i finansów samorządowych z 2011 r., nr 3, s. 21; P. Pietrasz [w:] L. Etel (red.), R. Dowgier, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, K. Teszner, Ordynacja podatkowa. Komentarz. Tom II. Procedury podatkowe, Lex), jak i w orzecznictwie (zob. wyroki NSA: z 6 listopada 2008 r., II FSK 1097/07; z 2 kwietnia 2008 r., II FSK 180/07; z 7 września 2021 r., II FSK 686/11; wszystkie wyroki powołane w niniejszym orzeczeniu dostępne są w CBOSA, tj. Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl) za ugruntowany można uznać pogląd, że druga z przesłanek odmowy wszczęcia postępowania została określona bardzo szeroko.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym - przywołanym przez DKIS w skarżonym rozstrzygnięciu - wskazuje się, że postępowanie o wydanie interpretacji nie może być wszczęte m.in. gdy:
– zadane we wniosku pytanie nie dotyczy interpretacji przepisu prawa podatkowego;
– gdy pytanie nie odnosi się do sytuacji zainteresowanego;
– gdy przedmiotem wniosku jest interpretacja przepisów w sprawach pozostających poza zakresem przedmiotowym upoważnienia organu wydającego interpretacje indywidualne;
– gdy w przypadku zajęcia stanowiska negatywnego organ nie będzie mógł wskazać wnioskodawcy prawidłowego sposobu postępowania w jego sprawie;
– gdy żądanie wnioskodawcy jest wielowariantowe i zdeterminowane zmiennym okolicznościami faktycznymi;
– gdy wydanie interpretacji indywidualnej wymagałoby w istocie poddania ocenie (zinterpretowania) stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), a nie przepisu prawa podatkowego;
– gdy żądanie powodowałby naruszenie przepisów regulujących zdolność organu podatkowego do prowadzenia określonego rodzaju spraw dotyczących podatków lub innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego; gdy z uwagi na charakter sprawy wykluczona była możliwość zapewnienia realizacji przez interpretację jej funkcji.
Należy zauważyć, że we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wskazano, że Wnioskodawca zamierza uczestniczyć w wytwarzaniu w fabryce, zakładzie produkcyjnym, praktycznie będącym rzemiosłem polegającym na zakupie maszyny do produkcji papierosów, ustawieniu jej w hali produkcyjnej, dużym pomieszczeniu garażowym, celem wytwarzania w tejże "fabryce" wyrobów tytoniowych w postaci papierosów poza składem podatkowym bez wymaganego wpisu do rejestru producentów wyrobów tytoniowych, które oznaczone one były podrobionymi znakami towarowymi "[...]" i "[...]".
Ponadto Wnioskodawca zamierza posiadać susz i krajankę tytoniową przygotowaną do produkcji poza składem akcyzowym papierosów.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu zasadniczy element opisu zdarzenia przyszłego, który konstytuuje przedstawione we wniosku zagadnienie prawne wprost zasadza się na założeniu nieprzestrzegania obowiązków ustawowych.
W konsekwencji, w ocenie Sądu, słusznie organ uznał, że wypowiadanie się w wyrokowanej sprawie nie było dopuszczalne w trybie interpretacji indywidualnej, bowiem stanowiłoby wyjście poza zakres kompetencji organu interpretacyjnego. Nadto w tak zakreślonym złożonym wnioskiem stanie sprawy (zdarzeniu przyszłym) nie mógłby wypełnić obowiązku wynikającego z art. 14c § 2 o.p. tj. wydać interpretacji - w razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy – zawierającej wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym.
Słusznie również organ zażaleniowy wskazał, że wydana w tym stanie sprawy interpretacja indywidualna nie pełniłaby funkcji gwarancyjnej. Wobec wprost wskazanego w opisie zdarzenia przyszłego zamiaru naruszania przepisów prawa podatkowego, interpretacja nie mogłaby gwarantować Skarżącemu ochrony przed konsekwencjami tego naruszenia, w szczególności mając na uwadze, że konsekwencje te są warunkowane działaniem innych organów.
Konkludując, w ocenie Sądu zaskarżone postanowienie Dyrektora, który utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, odpowiada prawu, bowiem prawidłowa wykładnia przepisów ustawy o podatku akcyzowym i zgodny z nią sposób postępowania, został wykluczony sposobem sformułowania wniosku, tj. opisem zdarzenia przyszłego, w którym wnioskodawca wprost oświadcza, że jego zamiarem jest nieprzestrzeganie obowiązującego porządku prawnego w obszarze regulowanym przepisami prawa podatkowego. W tych okolicznościach sprawy wniosek strony nie dotyczył w istocie uzyskania interpretacji przepisów prawa podatkowego w jego indywidualnej sprawie, tylko stanowił wystąpienie o udzielenie wyjaśnień oraz porad prawnych dotyczących konsekwencji prawnych w obszarze prawa podatkowego i prawa karnego skarbowego świadomego naruszania norm prawa podatkowego przez wnioskodawcę. Słusznie więc DKIS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie, bowiem w zakresie zamierzonego przez wnioskodawcę naruszania norm prawa podatkowego skutki te nie wynikają wyłącznie z interpretacji przepisów prawa podatkowego, ale również ustaleń poczynionych przez organ do tego właściwy i dokonanej przez ten właściwy organ w ustalonym stanie faktycznym sprawy i w zakresie przysługującym temu organowi kompetencji oceny konsekwencji prawnych tego zamierzonego naruszenia prawa. Nadto wydana na tak złożony wniosek interpretacja nie wypełniałaby funkcji ochronnej.
Konkludując, Sąd uznał, że organ nie naruszył przy wydawaniu skarżonego postanowienia wskazanych w zarzutach skargi przepisów prawa procesowego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.