Następnie organ odwoławczy wskazał, że konsekwencje prawne naruszenia obowiązku selektywnego gromadzenia odpadów reguluje art. 6ka u.c.p.g.
Analizując przepis art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. podnieść należy, że wydanie decyzji określającej wysokość opłaty podwyższonej następuje w przypadku niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Z uregulowań zawartych w u.c.p.g. wynika, że opłata podwyższona stanowi nie tyle finansową dolegliwość za niewłaściwą segregację, ale też jest rekompensatą dla gminy związaną z dodatkowym, wyższym kosztem zagospodarowania źle zebranych odpadów komunalnych. Przepis art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. stanowi wprost, że niesegregowane odpady komunalne podmiot odbierający odpady przyjmuje jako niesegregowane (zmieszane). Koszt ich zagospodarowania jest wyższy niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny. Koszt ten pokrywany jest z opłaty podwyższonej, co czyni z niej opłatę za dodatkową usługę. Podsumowując, organ odwoławczy uznał, że konsekwencją niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów jest konieczność poniesienia opłaty podwyższonej za ich gospodarowanie, określonej decyzją według stawek wskazanych w uchwale Rady Miasta Gdańska.
Dalej SKO podkreśliło, że przypadku niesegregowania odpadów na terenie nieruchomości przy ul. [...] występowały wielokrotnie – w grudniu
2023 r. (za który opłata podwyższona nie została naliczona), a następnie w kolejnych miesiącach: styczniu, lutym i marcu 2024 r. Z tego względu organ I instancji słusznie uznał, ze nie można mówić o incydentalnym charakterze naruszenia. Wskazano przy tym, że Prezydent nie określił Skarżącej opłaty za grudzień 2023 r. uznając, że naruszenie to miało charakter incydentalny, ale nie mógł już tak uznać w kolejnych 6 miesiącach z uwagi na treść § 18a ust. 2 pkt 2 Regulaminu utrzymania czystości i porządku.
3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Gdańska.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1) naruszenie prawa materialnego – art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. poprzez niezasadne uznanie, że nawet pojedyncze naruszenie obowiązku selektywnego gromadzenia odpadów uprawnia do zastosowania podwyższonej stawki;
2) naruszenie prawa materialnego – art. 6ka ust. 1 u.p.c.g. poprzez brak należytego powiadomienia Skarżącego o fakcie naruszenia obowiązku segregowania śmieci;
3) naruszenie przepisów postępowania poprzez brak wskazania w sentencji zaskarżonej decyzji jakiej decyzji organu I instancji dotyczy rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
4. SKO w odpowiedzi na skargę podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
5.1. Skarga jest zasadna, jednakże nie wszystkie jej zarzuty i argumentacja zasługują na uwzględnienie.
5.2. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei, przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, (która to regulacja nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie).
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził naruszenia przepisów prawa, w stopniu które skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji SKO.
5.3. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości określenia W. opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem stawek w podwyższonej wysokości ze względu na niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Zdaniem organów obu instancji ze względu na stwierdzone przez podmiot odbierający odpady przypadki braku segregacji odpadów komunalnych w miesiącach styczeń, luty i marzec 2024 r. Skarżąca jako właściciel nieruchomości zobowiązana jest na podstawie art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi według stawki podwyższonej.
Natomiast w ocenie Skarżącej ewentualne nieprawidłowości miały jednostkowy i pojedynczy charakter, co nie uprawnia do nakładania podwyższonej opłaty. Ponadto zdaniem strony w niniejszej sprawie brak było należytego powiadomienia o fakcie naruszenia obowiązku segregowania śmieci, a więc warunku koniecznego do wszczęcia postępowania administracyjnego.
5.4. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w myśl art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości.
Jak stanowi art. 6ka ust. 2 ww. ustawy, wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie natomiast z art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3.
Powołany art. 6ka u.c.p.g. określa więc konsekwencje niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Obowiązek powyższy wynika z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1 u.c.p.g.
Pojęcie selektywnej zbiórki odpadków komunalnych, o którym mowa w art. 6ka u.c.p.g., należy interpretować z uwzględnieniem art. 3 ust. 1 pkt 7 i 24 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587; ze zm.). Odpadami komunalnymi są odpady powstające w gospodarstwach domowych oraz odpady pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter i skład są podobne do odpadów z gospodarstw domowych, w szczególności niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i odpady selektywnie zebrane:
a) z gospodarstw domowych, w tym papier i tektura, szkło, metale, tworzywa sztuczne, bioodpady, drewno, tekstylia, opakowania, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, zużyte baterie i akumulatory oraz odpady wielkogabarytowe, w tym materace i meble, oraz
b) ze źródeł innych niż gospodarstwa domowe, jeżeli odpady te są podobne pod względem charakteru i składu do odpadów z gospodarstw domowych - przy czym odpady komunalne nie obejmują odpadów z produkcji, rolnictwa, leśnictwa, rybołówstwa, zbiorników bezodpływowych, sieci kanalizacyjnej oraz z oczyszczalni ścieków, w tym osadów ściekowych, pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz odpadów budowlanych i rozbiórkowych; niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne pozostają niesegregowanymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi, nawet jeżeli zostały poddane przetwarzaniu odpadów, ale przetwarzanie to nie zmieniło w sposób znaczący ich właściwości (ust. 7).
Selektywne zbieranie odpadów polega z kolei na ich zbieraniu, w ramach którego dany strumień odpadów, w celu ułatwienia specyficznego przetwarzania, obejmuje jedynie odpady charakteryzujące się takimi samymi właściwościami i takimi samymi cechami. Niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych polega na nieumieszczeniu odpadów w urządzeniach (pojemnikach lub workach) przeznaczonych na zbieranie frakcji, do której należą, a więc na mieszaniu odpadów podlegających selektywnej zbiórce (ust. 24).
5.5. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. zawarto przesłanki warunkujące wydanie przez organ decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres, w którym nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej.
Pierwszą z przesłanek uzasadniających wydanie ww. decyzji jest niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Na podstawie zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentacji fotograficznej, stwierdzić należy, że powyższa przesłanka została spełniona. Podmiot wykonujący usługi odbioru odpadów komunalnych ze wskazanej nieruchomości, stanowiącej własność Skarżącej, stwierdził i udokumentował nieselektywne zbieranie odpadów – w pojemniku przeznaczonym na szkło stwierdzono odpady innych frakcji tj.; w dniach 10 i 24 stycznia 2024 r. – papier i tworzywa sztuczne ( odebrane jako odpady niesegregowane 12 i 25 stycznia 2024 r. ), w dniu 7 lutego 2024 r. tworzywa sztuczne i papier (odebrane jako odpady niesegregowane 09 lutego 2024 r. ), w dniach 6 i 20 marca 2024 r., metale, tworzywa sztuczne, odpady resztkowe ( odebrane w dniach 07 i 21 marca 2024 r., jako odpady niesegregowane).
Nie ma przy tym wątpliwości, że ww. nieprawidłowości zostały stwierdzone na nieruchomości Skarżącej. Należy zaznaczyć, że na znajdujących się w aktach sprawy fotografiach, widoczna jest nie tylko zawartość pojemników przeznaczonych na odpady szklane, w której znajdują się odpady innych frakcji, ale także informacja na pojemnikach, na której widnieje adres nieruchomości.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że doszło do uchybienia przez Skarżącą obowiązkowi selektywnego zbierania odpadów komunalnych – przy czym uchybienie to wystąpiło wielokrotnie.
SKO dodatkowo wskazało, że brak selektywnego zbierania odpadów na terenie nieruchomości przy ul. [...] stwierdzono już wcześniej tj. w grudniu 2023r., jednakże na podstawie przepisu § 18a ust. 2 pkt 2 uchwały nr XLIV/1141/22 Rady Miasta Gdańska z dnia 27 stycznia 2022 r. nie określono podwyższonej opłaty uznając, że naruszenie miało incydentalny charakter.
W tym miejscu należy zauważyć, że z art. 6ka u.c.p.g. wynika, że w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów dochodzi do wszczęcia postępowania administracyjnego i w następstwie tego wydania decyzji administracyjnej nakładającej na właściciela opłatę podwyższoną.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że treść przepisu art. 6ka u.c.p.g. wskazuje, że dla określenia opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie ma znaczenia to, czy stwierdzone nieprawidłowości miały charakter incydentalny bądź notoryjny. Wykładnia literalna wskazanego przepisu nie budzi wątpliwości i nie upoważnia do poszukiwania innego rozumienia przywołanych zapisów. Ustawodawca nie dookreślił pojęcia niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów. W przepisie nie ma mowy o "uporczywości", czy "notoryczności" niesegregowania odpadów. Pojęcia te nie stanowią zatem elementów norm prawnych wyrażonych w art. 6ka u.p.c.g. i w związku z tym nie podlegają ocenie jako przesłanki rozstrzygania przez organ administracji ( por. wyroki NSA: z 19 maja 2022 r., III FSK 14/22; z 19 maja 2022 r., III FSK 4930/21; z 04 lipca 2024 r., III FSK 1406/23, dostępne w CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z powyższym argumentacja strony skarżącej, że brak było podstawy do nakładania podwyższonej opłaty, bowiem naruszenia obowiązku selektywnego zbierania odpadów miały ,,jednostkowy i pojedynczy’’ charakter nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu organy, na podstawie zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego prawidłowo stwierdziły, że podmiot wykonujący usługi odbioru odpadów komunalnych ze wskazanej nieruchomości, ujawnił i udokumentował nieselektywne zbieranie odpadów, bowiem wykazano, że we wskazanych dniach, w pojemnikach na odpady szklane znajdowały się odpady innych frakcji - zatem została spełniona pierwsza z przesłanek uzasadniających wydanie decyzji tj. niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
5.6. Kolejną przesłanką wymienioną w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., warunkującą określenie przez organ w drodze decyzji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem wysokości stawki opłaty podwyższonej na podstawie art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., jest powiadomienie przez podmiot odbierający odpady komunalne wójta, burmistrza lub prezydenta oraz właściciela nieruchomości o niedopełnieniu przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Analiza treści art. 6ka ust. 1 i 2 u.c.p.g. nakazuje przyjąć, że aby możliwe było wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego zakończonego określeniem przez organ w drodze decyzji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem stawki w podwyższonej wysokości, wskazane przesłanki muszą zostać spełnione łącznie, w tym konieczne jest zarówno powiadomienie organu jednostki samorządu terytorialnego (wójta, burmistrza lub prezydenta miasta), jak i właściciela nieruchomości.
Tym samym powiadomienie przez podmiot odbierający odpady komunalne właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów i przyjęciu tych odpadów jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne jest jednym z warunków wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia opłaty podwyższonej (por. wyroki NSA z 4 lipca 2023 r., III FSK 152/23 i III FSK 1495/22; wyrok NSA z 28 października 2022 r., III FSK 805/22; ( CBOSA).
Podkreślić trzeba, że omawiane powiadomienie pełni funkcję informacyjno-prewencyjną. Właściciel nieruchomości otrzymuje w ten sposób informację o stwierdzeniu nieprawidłowej segregacji odpadów i odbiorze tych odpadów jako zmieszanych. Dzięki temu ma możliwość podjęcia działań mających na celu wyeliminowanie w przyszłości ewentualnych uchybień w tym zakresie. Jednocześnie dokonanie prawidłowego powiadomienia stanowi przesłankę do wszczęcia postępowania w przedmiocie określenia podwyższonej opłaty.
Zaznaczyć także należy, że obowiązujące przepisy nie określają formy i terminu powiadomienia przez podmiot odbierający odpady organu i właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów. Ustawodawca jednocześnie nie różnicuje tych powiadomień. Biorąc pod uwagę ich rolę, należy jednak przyjąć, że powiadomienia powinny zostać dokonane w sposób, który pozwala na weryfikację wypełnienia tego warunku przez organ administracji.
Sąd w składzie orzekający w niniejszej sprawie podziela poglądy prezentowane w orzecznictwie, że skoro ustawowym obowiązkiem przedsiębiorstwa, jako podmiotu odbierającego odpady komunalne jest powiadomienie właściciela nieruchomości i organu podatkowego, a organ ten na podstawie powiadomienia może wszcząć postępowanie podatkowe, to powiadomienie kierowane przez podmiot odbierający odpady komunalne winno co do formy odpowiadać wymogom wynikającym z obowiązującej w postępowaniu podatkowym zasady pisemności, określonej w art. 126 Ordynacji podatkowej. W sytuacji gdy powiadomienie to ma być faktyczną podstawą prowadzenia postępowania, to winno spełniać przynajmniej minimalne standardy formalne wynikające z procedury podatkowej. Jednocześnie, skoro ustawodawca narzuca na przedsiębiorstwo obowiązek powiadomienia organu podatkowego i właściciela nieruchomości, to brak jest podstaw dla rozróżniania formy tego powiadomienia w zależności od tego, do kogo jest kierowane ( por. wyrok NSA z dnia 30 października 2024 r., sygn. akt III FSK 805/23, CBOSA).
W najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się również, że forma powiadomienia strony postępowania w postaci naklejki informującej o wadliwej segregacji na pojemniku jest wadliwa i to nie tylko przez wzgląd na zasadę określoną w art. 126 O.p. Przede wszystkim nie zawiera ona informacji, które powinny być zamieszczone w powiadomieniu. Poza tym stosujący tę formę powiadomienia nie bierze pod uwagę, że właściciel nieruchomości nie ma obowiązku dokonywania codziennego przeglądu miejsc gromadzenia odpadów, a także i to, że naklejka nie daje gwarancji, iż pochodzi od podmiotu uprawnionego, albo że może być usunięta zanim właściciel ją dostrzeże. Naklejka może stanowić sygnał o nieprawidłowościach, ale nie spełnia ona określonego w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. wymogu powiadomienia właściciela nieruchomości (por. wyroki NSA z dnia 24 października 2024 r., sygn. akt III FSK 720/24, z dnia 28 lutego 2025 r., sygn. akt III FSK 1173/24, z dnia 12 sierpnia 2025 r., sygn. akt III FSK 35/25, CBOSA).
W zakresie terminu, obowiązek dokonania powiadomienia powinien zostać wykonany niezwłocznie po stwierdzeniu faktu niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych i przyjęciu ich jako niesegregowanych (zmieszanych), przed wszczęciem postępowania administracyjnego.
Natomiast jak wynika zarówno z treści zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu pierwszej instancji, organy nie przeprowadziły żadnych ustaleń w zakresie stwierdzenia czy podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych zawiadomił W. o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych na nieruchomości będącej własnością Skarżącej.
W decyzjach wskazano jedynie na powiadomienia o braku prawidłowej segregacji odpadów, które wpłynęły do organu I instancji.
Zaznaczyć należy, że przepisy art. 122 i art. 187 § 1 O.p. stanowią, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie zaś z art. 191 O.p organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Powyższy brak ustaleń w zakresie spełnienia przesłanki powiadomienia strony o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych na nieruchomości, stanowi o naruszeniu przepisów postępowania tj. art. 122 O.p. w zw. z art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz dowolną ocenę przez organ materiału dowodowego.
5.7. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobowiązany do zastosowania oceny prawnej zaprezentowanej w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w szczególności dokona ustaleń czy podmiot odbierający odpady zawiadomił Skarżącą o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
5.8. Mając zatem powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, uchylając zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 pkt 4 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. 2023, poz. 1935), zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w wysokości 2149 zł, na które składają się: wpis uiszczony od skargi w kwocie 332 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 1800 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.