Kolejno organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 115b u.p.e.a. organ egzekucyjny sporządza plan podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości niezwłocznie, gdy postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości staje się ostateczne. Postanowienie o przyznaniu własności z 4 marca 2021 r. stało się ostateczne 30 kwietnia 2021 r.
Naczelnik US postanowieniem z 23 czerwca 2025 r. sporządził plan podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży ww. nieruchomości.
Organ egzekucyjny ustalił kwotę zaległości na dzień 30 kwietnia 2021 r. obejmującą: należność główną, odsetki, opłatę manipulacyjną, opłatę za czynności egzekucyjne, wydatki wynikające z objętych egzekucją 16 tytułów wykonawczych.
Dyrektor IAS podkreślił, że Naczelnik US przedstawił jedynie zobowiązania wynikające z tytułów wykonawczych, na podstawie których prowadzona była egzekucja z nieruchomości. Nie przedstawił natomiast wartości poszczególnych hipotek. Już bowiem na tym etapie zdawał sobie sprawę, że nie będą one podlegać zaspokojeniu (sama kwota kosztów egzekucyjnych wynosiła 196.487,32 zł). Ponadto, podkreślił, że jedynym wierzycielem biorącym udział w podziale kwoty był Naczelnik US - jako wierzyciel egzekwujący i hipoteczny.
Kolejno organ odwoławczy wskazał, że podział sumy uzyskanej z egzekucji następuje z uwzględnieniem zasady uprzywilejowania i zasady równorzędności mogącej mieć postać zasady proporcjonalności albo pierwszeństwa. Zasada uprzywilejowania polega na tym, że pewne należności są uprzywilejowane względem innych. Zasada ta znalazła odzwierciedlenie w art. 115 u.p.e.a., gdzie ustawodawca podzielił należności według określonych kategorii, a następnie wskazał kolejność zaspokojenia należności w danej kategorii. Natomiast określona w art. 115 § 2 u.p.e.a. kolejność zaspokojenia należności znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy kwota przeznaczona do podziału nie wystarcza na zaspokojenie w całości wszystkich należności. Taka sytuacja, zdaniem organu odwoławczego, miała miejsce w zaistniałym stanie faktycznym. Wówczas należności dalszej kolejności zaspokaja się dopiero po zupełnym zaspokojeniu należności wcześniejszej kolejności, a gdy kwota nie wystarcza na pokrycie w całości wszystkich należności tej samej kolejności, należności te zaspokaja się proporcjonalnie do wysokości każdej z nich (art. 115 § 6 u.p.e.a.).
Na tej podstawie, zdaniem organu odwoławczego organ egzekucyjny prawidłowo dokonał podziału kwoty 50.900 zł jedynie na należności objęte I kategorią tj. na koszty egzekucyjne i koszty upomnienia (zgodnie z art. 115 § 1 pkt 1a -1e u.p.e.a.). Kwotę tę podzielił uwzględniając koszty egzekucyjne (opłata manipulacyjna i opłata egzekucyjna, wydatki) wynikające ze wskazanych w postanowieniu tytułów wykonawczych.
Wyegzekwowana suma wystarczyła jedynie na częściowe pokrycie kosztów egzekucyjnych. Dlatego też, Naczelnik US musiał podzielić tę kwotę proporcjonalnie do wysokości zaległości (zgodnie z art. 115 § 6 u.p.e.a.). Jednocześnie Dyrektor IAS zgodził należy się z pełnomocnikiem strony, że organ egzekucyjny w zaskarżonym planie podziału nie wskazał, w jakich proporcjach poszczególne tytuły uczestniczą w podziale. Niemniej jednak przepisy dotyczące sporządzenia planu podziału nie nakazują szczegółowego przedstawienia toku obliczeń. Jak natomiast wynika z analizy podziału zaległości - organ egzekucyjny poprawnie wyliczył udział procentowy, gdyż uzyskane kwoty zgodne są z zasadami matematycznymi.
Wskutek przeprowadzenia ww. podziału kwota podlegająca podziałowi została wyczerpana. Zatem nie przyznano żadnych kwot na poczet kosztów wynikających z kolejnych tytułów oraz nie dokonano ich podziału. Ponadto Dyrektor IAS zauważył, że wskutek przyznania prawa własności nieruchomości wygasły wszystkie hipoteki obciążające nieruchomość objętą księgą wieczystą nr [...].
Odnosząc się do zarzutu podniesionego w zażaleniu, że Naczelnik US powinien był wydać postanowienie w oparciu o art. 132 § 1 K.p.a. i to wyłącznie uwzględniające w całości żądanie strony Dyrektor IAS zauważa, że pismo z 14 lipca 2025 r., w części dotyczącej postanowienia nr 2203-SEE.7112.1.2025.142 z 23 czerwca 2025 r., stanowiło skargę na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. Natomiast art. 132 K.p.a, na który strona się powołuje nie mógł mieć zastosowania w sprawie, bowiem odnosi się do środków zaskarżenia wnoszonych od wydanych przez organ I instancji rozstrzygnięć, w tym zażaleń.
Organ odwoławczy nie zgodził się również z twierdzeniami dotyczącymi naruszenia art. 115 b i 115 § pkt 1 u.p.e.a. Organ egzekucyjny w zaskarżonej czynności dokładnie wskazał kwoty podlegające podziałowi i sposób ich podziału; natomiast w planie podziału organ egzekucyjny nie ma obowiązku uzasadniania powstania kosztów egzekucyjnych czy też informowania czego one dotyczyły.
W opinii organu odwoławczego nie można również na tym etapie podnosić zarzutów związanych z brakiem przerw w naliczonych odsetkach (wyrok NSA sygn. akt III FSK 1018/21 z 20 grudnia 2022 r.).
Dyrektor IAS podkreślił, że w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny realizując zasadę należytego informowania stron - art. 9 K.p.a dokładnie przedstawił podział kosztów egzekucyjny wskazując sposób ich powstania oraz wyliczenie.
Odnosząc się do niezgodności, w zakresie kwoty należności głównej dotyczącej tytułu wykonawczego [...] wskazanej w planie podziału i zajęciu nieruchomości, organ odwoławczy wskazał, że 13 maja 2021 r.(czyli po dokonaniu zajęcia nieruchomości) wpłynęła aktualizacja tytułu wykonawczego na kwotę 347.713,80 zł (wpisana do planu podziału).
W rozpoznawanym stanie faktycznym w opinii organu odwoławczego nie znajdują zastosowania przywołane zapisy art. 115 f u.p.e.a. Nie doszło bowiem, do podziału kwot uzyskanych ze sprzedaży na zaległości objęte hipotekami.
Organ odwoławczy nie zgodził się z argumentacją, że podział kwot nie uwzględniał wysokości zaległości, które organ ściągnął w toku innego postępowania. Z akt sprawy wynika, że środki uzyskano również z egzekucji z nieruchomości w R. Ze sporządzonego planu podziału tej nieruchomości wynika natomiast, że nie doszło do podziału tych samych środków.
Kolejno, kwestia przedawniania należności objętych tytułami wykonawczymi zdaniem Dyrektora IAS nie podlega rozpatrzeniu w postępowaniu dotyczącym planu podziału. Naczelnik US dokonał podziału jedynie pośród zaległości wymagalnych na dzień sporządzenia planu podziału. Ponadto, wierzyciel 13 czerwca 2025 r. wydał zaświadczenie z którego wynikają aktualne zaległości strony.
W konsekwencji Dyrektor IAS stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zawiera ono wynikające z art. 124 K.p.a elementy. Wobec tego uznał, że okoliczności sprawy uzasadniają podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, na powyższe postanowienie Skarżący, wnosząc o jego uchylenie, zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:
- art. 115b u.p.e.a. oraz art. 124 § 3 kpa, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia I instancji, w którym brak dokonania podziału kwot uzyskanych z egzekucji i brak zrealizowania wytycznych Sądu co do sposobu podziału kwot uzyskanych z egzekucji, podczas gdy Organ powinien był dokonać podziału kwot uzyskanych z egzekucji uwzględniając wytyczne sądowe;
- art. 70 § 1 O.p., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia I instancji, w którym nie oceniono, iż upłynął termin przedawnienia.
Uzasadnienie skargi stanowi rozwinięcie stawianych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Natomiast w zakresie zarzutów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych stwierdził, że kwestia ta wykracza poza zakres przedmiotowej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu, albowiem wbrew zarzutom skargi zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), jak również postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3).
W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, w trybie uproszczonym, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Na wstępie należy zauważyć, że Dyrektor IAS zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US z 18 września 2025 r., którym organ egzekucyjny uznał za niezasadną skargę z 14 lipca 2025 r. na czynność polegającą na sporządzeniu planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji z niewydzielonego udziału ½ części nieruchomości postanowieniem nr 2203-SEE.7112.1.2025.142 z 23 czerwca 2025 r. Zatem, nie można zgodzić się z argumentacją Skarżącego, że z postanowienia organu I instancji wynika, iż organ jedynie uchylił poprzednie postanowienia, a tym samym w obrocie prawnym nie funkcjonuje żadne postanowienie w przedmiocie podziału kwot uzyskanych w toku egzekucji.
Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że w wyniku złożenia skargi z 23 maja 2025 r. Naczelnik US wcześniejszym postanowieniem nr 2203-SEE.7112.1.2025.116 z 23 czerwca 2025 r. uznał za zasadną tę skargę w części i uchylił plan podziału z 16 maja 2025 r. Na postanowienie to Skarżący złożył zażalenie, w wyniku rozpoznania którego organ odwoławczy postanowieniem z 22 września 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US z 23 czerwca 2025 r. Na postanowienie to Skarżący nie złożył skargi do WSA w Gdańsku. Uznać zatem należy, że Skarżący nie sprzeciwiał się jego treści. Dopiero wskutek dokonania ww. uchylenia Naczelnik US mógł sporządzić nowy plan podziału postanowieniem z 23 czerwca 2025 r. W planie tym organ I instancji szczegółowo wskazał metody podziału uzyskanej kwoty. Natomiast rozpatrując zgłoszoną przez skarżącego skargę na tę czynność z 14 lipca 2025 r., organ I instancji postanowieniem z 18 września 2025 r. uznał ją za nieuzasadnioną.
Naczelnik US postanowieniem z 23 czerwca 2025 r. sporządził plan podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży ww. nieruchomości. Organ egzekucyjny ustalił, kwotę zaległości na dzień 30 kwietnia 2021 r. w rozbiciu na poszczególne zobowiązania (tytuły wykonawcze) oraz na należność główną i koszty (tj. odsetki, opłatę manipulacyjną, opłatę za czynności egzekucyjne i wydatki).
Jak trafnie podkreślił Dyrektor IAS, podział sumy uzyskanej z egzekucji następuje z uwzględnieniem zasady uprzywilejowania i zasady równorzędności mogącej mieć postać zasady proporcjonalności albo pierwszeństwa. Zasada uprzywilejowania polega na tym, że pewne należności są uprzywilejowane względem innych. Zasada ta znalazła odzwierciedlenie w art. 115 u.p.e.a., gdzie ustawodawca podzielił należności według określonych kategorii, a następnie wskazał kolejność zaspokojenia należności w danej kategorii. Kolejność dokonanego przez organ egzekucyjny podziału wynika z przepisów art. 115 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Określona w art. 115 § 2 u.p.e.a. kolejność zaspokojenia należności znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy kwota przeznaczona do podziału nie wystarcza na zaspokojenie w całości wszystkich należności. Taka sytuacja miała miejsce w zaistniałym stanie faktycznym. Wówczas należności dalszej kolejności zaspokaja się dopiero po zupełnym zaspokojeniu należności wcześniejszej kolejności, a gdy kwota nie wystarcza na pokrycie w całości wszystkich należności tej samej kolejności, należności te zaspokaja się proporcjonalnie do wysokości każdej z nich (art. 115 § 6 u.p.e.a.).
Na tej podstawie, organ egzekucyjny prawidłowo dokonał podziału kwoty 50. 900 zł jedynie na należności objęte I kategorią tj. na koszty egzekucyjne i koszty upomnienia (zgodnie z art. 115 § 1 pkt 1a -1e u.p.e.a.). Kwotę tę podzielił uwzględniając koszty egzekucyjne (opłata manipulacyjna i opłata egzekucyjna, wydatki) wynikające ze wskazanych w postanowieniu tytułów wykonawczych .
Jak wynika z powyższego, wyegzekwowana suma wystarczyła jedynie na częściowe pokrycie kosztów egzekucyjnych. Dlatego też, Naczelnik US musiał podzielić tę kwotę proporcjonalnie do wysokości zaległości (zgodnie z art. 115 § 6 u.p.e.a,).
Wskutek przeprowadzenia ww. podziału kwota podlegająca podziałowi została wyczerpana. Zatem nie przyznano żadnych kwot na poczet kosztów wynikających z kolejnych tytułów oraz nie dokonano ich podziału.
Zauważyć należy, że postanowieniem z 7 kwietnia 2025 r. Dyrektor IAS (w związku zażaleniem z 27 lutego 2025 r.) uchylił poprzednie postanowienie Naczelnika US z 5 lutego 2025 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W treści uzasadnienia nakazał organowi I instancji ponownie rozpoznanie skargi na czynność sporządzenia planu podziału z uwzględnieniem wytycznych WSA w Gdańsku wskazanych w wyroku sygn. akt I SA/Gd 274/24 z 27 sierpnia 2024 r. oraz wskazań organu odwoławczego tj. rozpoznania wpierw zasadności samej skargi.. Podkreślić należy, że na postanowienie to nie wniesiono skargi do WSA w Gdańsku.
Zatem, Naczelnik US nie mógł od razu wydać postanowienia w przedmiocie planu podziału. Musiał postąpić zgodnie z dyspozycją art. 54 u.p.e.a.:
§4 Organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym:
1. oddala skargę na czynność egzekucyjną;
2. uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę.
§ 6. W przypadku uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną organ egzekucyjny:
1. uchyla zaskarżoną czynność egzekucyjną w całości albo w części;
2. usuwa stwierdzoną wadę czynności egzekucyjnej.
Ponadto, organ nie mógł od razu sporządzić kolejnego planu podziału, gdyż wówczas w obrocie prawnym funkcjonowałyby dwa postanowienia w tym przedmiocie.
Dopiero, wskutek wydania postanowienia z 29 kwietnia 2025 r., którym organ m.in. uchylił zaskarżoną czynność - organ egzekucyjny mógł sporządzić nowy plan podziału, co też zrobił - postanowieniem z 16 maja 2025 r.
Jak trafnie zauważa organ odwoławczy, Naczelnik US wypełnił dyspozycje zawarte w wyroku WSA w Gdańsku. Wydane przez niego postanowienie zawierało uzasadnienie, z którego wynikały dokonane przez organ ustalenia faktyczne. Ponadto organ odniósł się, do zawartych w skardze na czynność egzekucyjną zarzutów, w sposób umożliwiający kontrolę w postępowaniu administracyjnym.
Odnosząc się do podniesionych w skardze kwestii przedawnienia zobowiązań, Dyrektor IAS trafnie wskazał, że badanie tej kwestii całkowicie wykracza poza zakres sprawy. Okoliczność ta nie mogła stanowić przedmiotu analizy w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na czynność wydania postanowienia w sprawie planu podziału z nieruchomości. W ramach skargi nie bada się kwestii materialnoprawnych, tzn. dotyczących ustalenia wysokości zaległości, istnienia egzekwowanych wierzytelności, czy przedawnienia należności. Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego.
Nie jest możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego (por. wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2/20 z 14 listopada 2023 r.).
Na marginesie organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wskazał, że kwestia przedawnienia była już oceniana przez WSA w Gdańsku, który wyrokiem: sygn. akt SA/Gd 110/22 z 20 grudnia 2022 r. oddalił skargę na postanowienie Dyrektora IAS z 1 sierpnia 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika US z 20 maja 2022 r., w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych: [...].
Natomiast wyrokiem z 11 marca 2025 r. sygn. akt SA/Gd 982/24 WSA w Gdańsku oddalił skargę na postanowienie Dyrektora IAS z 25 września 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie z 24 maja 2024 r., w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...]
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym u.p.e.a. oraz K.p.a. i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich kwestii poruszonych w zażaleniu.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.