Wyrok WSA z dnia 18 lutego 2026, sygn. I SA/Gd 982/25

W konsekwencji Dyrektor IAS odstąpił od merytorycznego rozpatrzenia odwołania z uwagi na uchybienie terminowi do jego wniesienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, na powyższe postanowienie Skarżący, wskazał, że ze względu na bardzo zły stan zdrowia: nowotwór złośliwy, ZZSK oraz głęboką depresję nie mógł wysłać odwołania w terminie, bowiem nie pamiętał kiedy otrzymał pismo i nie zwrócił uwagi, że termin został przekroczony. W konsekwencji wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), jak również postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3).

W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, w trybie uproszczonym, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Jak trafnie podkreślono w zaskarzonym postanowieniu, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 223 § 2 pkt 1 O.p.). Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w placówce pocztowej (art. 12 § 6 pkt 2 O.p.)

Z przywołanych przepisów wynika jednoznacznie, że warunkiem skuteczności czynności procesowej, jaką jest wniesienie odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność kwestionowanej decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie.

W niniejszej sprawie decyzja Naczelnika US z 28 lipca 2025 r. bezsprzecznie została doręczona Skarżącemu w dniu 4 sierpnia 2025 r. Zatem, aby zachować 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania, Strona powinna złożyć odwołanie (nadać w placówce pocztowej lub też w inny przewidziany prawem sposób) do organu podatkowego najpóźniej 18 sierpnia 2025 r. Tymczasem odwołanie (datowane na dzień 22 sierpnia 2025 r.) nadane zostało w placówce pocztowej 25 sierpnia 2025 r., a zatem siedem dni po terminie.

W opinii Sądu, Dyrektor IAS trafnie stwierdził, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydać postanowienie o stwierdzeniu uchybienia ww. terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. W rezultacie każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (por. wyrok NSA z 17 maja 2022 r. sygn. akt II FSK 686/20, CBOSA).

W konsekwencji Dyrektor IAS zasadnie odstąpił od merytorycznego rozpatrzenia odwołania z uwagi na uchybienie terminowi do jego wniesienia.

Odnosząc się do złożonego w skardze wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Sąd stwierdził, że wniosek ten nie mógł być przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie albowiem w rozważanej sprawie kwestia sporna dotyczyła tylko i wyłącznie kwestii formalnych, a mianowicie czy odwołanie Skarżący złożył w ustawowym terminie. Dla powyższej oceny bez znaczenia były natomiast okoliczności, które doprowadziły do wniesienia odwołania z uchybieniem terminu.

Podsumowując, rację ma organ odwoławczy, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji Skarżący złożył po upływie terminu do jego wniesienia. Wydając zatem postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, organ podatkowy stwierdził fakt istniejący w dacie złożenia spóźnionego odwołania.

Wydanie przez organ odwoławczy postanowienia w trybie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. było zatem zasadne i celowe w odniesieniu do kwestii procesowych wyłaniających się przy rozpatrywaniu sprawy.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.