- w odniesieniu do pytania nr 3 - przychód powstaje wyłącznie w momencie odpłatnego zbycia akcji otrzymanych w ramach Programu RSU i podlega on opodatkowaniu jako przychód z kapitałów pieniężnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a UPDOF.
Stanowisko w zakresie pierwszego pytania Wnioskodawca oparł na szeroko uzasadnionej koncepcji ekonomicznego pracodawcy z przyczyn już wyżej opisanych. Wywiódł, że to postanowienia zawarte w umowie świadczą o tym, jaki charakter ma zatrudnienie. Z charakteru zatrudnienia, pomimo faktycznego podpisania umowy z EoR, warunki opisane w umowie (z EoR) w rzeczywistości spełnione były przez E.
Odniósł się w tym zakresie również do Konwencji podpisanej w Warszawie 13 lutego 2002 r. między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Niderlandów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, zgodnie z którą w regulacji o pracy najemnej wskazano w art. 15 ust. 1, z uwzględnieniem postanowień artykułów 16,18,19, 20 i 21 uposażenia, płace i inne podobne wynagrodzenia, które osoba mająca miejsce zamieszkania w Umawiającym się Państwie otrzymuje z pracy najemnej, podlegają opodatkowaniu tylko w tym Państwie, chyba że praca najemna wykonywana jest w drugim Umawiającym się Państwie. Jeżeli praca najemna jest tak wykonywana, to otrzymywane za nią wynagrodzenie może być opodatkowane w tym drugim Państwie. Bez względu na postanowienia ustępu 1 wynagrodzenie, jakie osoba mająca miejsce zamieszkania w Umawiającym się Państwie otrzymuje za pracę najemną, wykonywaną w drugim Umawiającym się Państwie, podlega opodatkowaniu tylko w pierwszym Państwie, jeżeli:
a) odbiorca przebywa w drugim Państwie przez okres lub okresy nieprzekraczające łącznie 183 dni podczas dwunastomiesięcznego okresu rozpoczynającego się lub kończącego w danym roku podatkowym i
b) wynagrodzenie jest wypłacane przez pracodawcę lub w Imieniu pracodawcy, który nie ma miejsca zamieszkania lub siedziby w drugim Państwie, i
c) wynagrodzenie nie jest ponoszone przez zakład lub stałą placówkę, którą pracodawca posiada w drugim Państwie.
3. Bez względu na poprzednie postanowienia tego artykułu wynagrodzenie otrzymywane przez osobę mającą miejsce zamieszkania w Umawiającym się Państwie z pracy najemnej, wykonywanej na pokładzie statku morskiego, statku powietrznego albo na pokładzie statku żeglugi śródlądowej eksploatowanego w transporcie.
Artykuł 15 ust. 2 Umowy o UPO PL-NL stanowi wyjątek od reguły zawartej w art. 15 ust. 1 Umowy o UPO PL-NL i wskazuje, że wynagrodzenia pracowników podlegają opodatkowaniu wyłącznie w państwie rezydencji, czyli w Polsce, o ile łącznie zostaną spełnione określone w tym artykule trzy warunki. Niespełnienie któregokolwiek z wymienionych warunków powoduje, że wynagrodzenie oddelegowanych pracowników podlega opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 15 ust. 1 Umowy o UPO PL-NL, czyli zarówno w państwie, w którym praca jest wykonywana (w Holandii), jak i w państwie miejsca zamieszkania pracowników (w Polsce). Pracownik nie świadczy pracy z Holandii, tym samym warunek zawarty w art. 15 ust. 2 lit. a Umowy o UPO PL-NL można uznać za spełniony.
Oceniając, czy został spełniony drugi i trzeci warunek określony w ww. przepisie, należy ustalić podmiot, który wypłaca wynagrodzenie Pracownikowi.
Drugi warunek określony w art. 15 ust. 2 lit. b analizowanej Umowy o UPO PL-NL wskazuje, że wynagrodzenie musi być wypłacane przez pracodawcę lub w imieniu pracodawcy, który nie ma miejsca zamieszkania lub siedziby w Holandii. Z kolei, zgodnie z trzecim warunkiem wymienionym w lit. c tego przepisu, wynagrodzenie nie może być ponoszone przez zakład lub stałą placówkę, którą podmiot polski posiada w Holandii (Pracodawca nie posiada zakładu na terytorium Holandii). Przy czym, termin "pracodawca" należy Interpretować zgodnie z Komentarzem do art. 15 Modelowej Konwencji OECD w sprawie podatku od dochodu i majątku. Punkt 8 Komentarza do art. 15 ust. 2 stwierdza, że pracodawcą w tym znaczeniu jest osoba mająca prawo do prowadzenia prac oraz ponosząca związane z tym ryzyko i odpowiedzialność. Podmiot taki określa się jako "rzeczywistego pracodawcę". W celu ustalenia, kto jest "rzeczywistym pracodawcą" (podmiot holenderski, czy polski podmiot) w rozumieniu 15 ust. 2 lit. b Umowy o UPO PL-NL, dodatkowo należy poddać analizie m.in. następujące okoliczności:
- kto ponosi odpowiedzialność lub ryzyko związane z wynikami pracy pracowników,
- pod czyją kontrolą i odpowiedzialnością znajduje się miejsce wykonywania pracy,
- na kim spoczywa obowiązek instruowania pracowników,
- kto dostarcza narzędzia i materiały do wykonania pracy,
- kto określa liczbę i kwalifikacje pracowników,
- kto ponosi finalny koszt wynagrodzenia pracowników,
- czy liczbę i kwalifikacje pracowników określa tylko pośrednik, czy tylko faktyczny użytkownik.
W przypadku, jeśli analiza powyższych funkcji prowadzi do wniosku, że rzeczywistym pracodawcą jest podmiot holenderski, należy uznać, iż warunek określony w 15 ust. 2 lit. b Umowy o UPO PL-NL nie jest spełniony. Przywołał interpretacje indywidualne, w których DKIS uznał za prawidłową przedstawioną wyżej koncepcję ekonomicznego pracodawcy. Podniósł również, że ekonomiczny pracodawca występuje, gdy usługi świadczone przez pracowników są zintegrowane z działalnością spółki przyjmującej.
W analizowanym przypadku Wnioskodawcy tak właśnie jest - pracownik wykonuje zadania zgodne z działalnością E, co sugeruje istnienie EE. Dodatkowe kryteria, takie jak prawo do wydawania poleceń, kontrola miejsca pracy, udostępnianie narzędzi i ustalanie liczby oraz kwalifikacji pracowników, również przemawiają za uznaniem E za EE. Nie spełniono natomiast kryterium bezpośredniego wypłacania wynagrodzenia, ponieważ Wnioskodawca otrzymywał od EoR stałe miesięczne wynagrodzenie, pieniądze jednak na ten cel EoR otrzymuje od E za pośrednictwem PEO. Jednak zgodnie z Komentarzem OECD, kryterium to jest jedynie pomocnicze, a jego niespełnienie nie przesądza o braku statusu EE. W ocenie Wnioskodawcy E należy uznać za ekonomicznego pracodawcę, ponieważ spełnione są inne kluczowe warunki wskazane w Komentarzu OECD.
Zatem w świetle wskazanych okoliczności sprawy za rzeczywistego pracodawcę Pracownika należy uznać podmiot holenderski (E). Powyższe implikuje, że pracownik miał stosunek pracy z E i otrzymywał wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy z E, określonym w art. 12 u.p.d.o.f.
W kontekście Programu RSU, fakt, że akcje są przyznawane przez E, a nie przez EoR oraz, że E pozwala na przystąpienie do programu motywacyjnego jedynie pracownikom, dyrektorom, konsultantom firmy E lub jej pododdziałów oraz pracownikom lub konsultantom firm stowarzyszonych z E lub jej pododdziałami dodatkowo wskazuje na to, że to E pełni funkcję rzeczywistego pracodawcy. Pracownik nie otrzymuje tych akcji w ramach umowy z EoR, lecz w wyniku decyzji podjętej przez zarząd E, zgodnie z polityką wynagrodzeniową tej spółki. Podkreślenia wymaga także fakt, że EoR nie ma żadnej decyzyjności w zakresie ustalania polityki wynagrodzeń, świadczeń dodatkowych czy programów motywacyjnych. Jest jedynie podmiotem realizującym formalności płacowe i podatkowe, co w żaden sposób nie zmienia faktycznego charakteru zatrudnienia. Analiza powyższych funkcji prowadzi do wniosku, że rzeczywistym pracodawcą jest podmiot holenderski, w związku z czym należy uznać, że warunek określony w art. 15 ust. 2 lit. b Umowy o UPO PL-NL nie jest spełniony. Oznacza to, że art. 15 ust. 2 nie znajduje zastosowania, a opodatkowanie odbywa się na zasadach określonych w art. 15 ust. 1. Jednak w niniejszej sytuacji art. 15 ust. 1 również nie ma zastosowania, ponieważ praca nie jest wykonywana w Holandii. W konsekwencji wynagrodzenie nie może podlegać opodatkowaniu w Holandii i powinno być opodatkowane wyłącznie w Polsce.
Dalej podatnik powołał art. 24 ust. 11 u.p.d.o.f. wskazując, że jeżeli w wyniku realizacji programu motywacyjnego utworzonego przez spółkę akcyjną, od której podatnik uzyskuje świadczenia lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13, podatnik faktycznie obejmuje lub nabywa akcje tej spółki lub akcje spółki w stosunku do niej dominującej, przychód z tego tytułu powstaje w momencie odpłatnego zbycia tych akcji. Zbycie akcji podlega opodatkowaniu na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 6 iit. a u.p.d.o.f., co w połączeniu z opodatkowaniem ich nabycia lub objęcia prowadziłoby do podwójnego opodatkowania. Takie rozwiązanie narusza art. 84 i 217 Konstytucji RP oraz budzi wątpliwości aksjologiczne. W konsekwencji stwierdzić należy, że E będący spółką akcyjną, udziela Wnioskodawcy świadczeń wynikających z art. 12 ustawy o PIT, tj. m.in. świadczeń ze stosunku pracy, zatem warunek wynikający z art. 24 ust. 11 pkt 1 ustawy został spełniony.
Oceniając, czy Program wypełnia warunki programu motywacyjnego Podatnik powołał się na art. 24 ust. 11b u.p.d.o.f. i wywiódł, że
- E z siedzibą w Holandii jest osobą prawną zorganizowaną w formie spółki akcyjnej;
- program RSU został utworzony przez holenderską spółkę E oraz zatwierdzony przez Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy E w formie uchwały;
- uprawnienie do administrowania Programem RSU wykonuje specjalnie powołany do tego zarząd lub którykolwiek z jego komitetów w Holandii;
- E jest spółką, której siedziba i zarząd znajduje się na terytorium Holandii, a więc państwa, z którym Rzeczpospolita Polska zawarła umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania;
- w wyniku przystąpienia do Programu RSU Pracownik otrzymuje nieodpłatnie RSU, które następnie zamieniane są na akcje E po upływie określonego okresu.
Zatem Podatnik w wyniku realizacji Programu RSU nieodpłatnie obejmuje akcje E, które może następnie zbyć w okresie trwania wyznaczonego do tego okresu (Trading Window). Natomiast w przypadku ustania stosunku zatrudnienia, Pracownik może dokonać zbycia akcji w dowolnie wybranym przez siebie momencie. W konsekwencji, z chwilą przystąpienia do Programu oraz z chwilą objęcia akcji, przychód nie powstaje. Przychód nie powstaje też ani w momencie przyznania zainteresowanym RSU, ani w momencie realizacji RSU, która w przypadku zainteresowanych zawsze oznacza zamianę RSU na akcje, a dopiero w momencie sprzedaży otrzymanych akcji.
Na poparcie swojego stanowiska Wnioskodawca przywołał szereg interpretacji indywidualnych organu.
Uzasadniając swoje stanowisko odnośnie odpowiedzi na pytanie drugie, Podatnik przywołał ponownie art. 24 ust. 11 u.p.d.o.f. stwierdzając, że jeżeli pracownik obejmuje akcje w ramach programu motywacyjnego organizowanego przez spółkę akcyjną, to przychód podatkowy powstaje dopiero w momencie odpłatnego zbycia tych akcji. Oznacza to, że sam fakt objęcia jednostek RSU nie rodzi obowiązku podatkowego, a jedynie ich późniejsza sprzedaż skutkuje powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu. Przywołał stanowisko sądów administracyjnych, z którego wynika, że sam fakt nabycia akcji nie jest zdarzeniem powodującym powstanie przychodu, a obowiązek podatkowy pojawia się dopiero w momencie ich zbycia.
Wnioskodawca wywiódł dalej, że zgodnie z art. 11 u.p.d.o.f., przychód podatkowy powstaje w momencie otrzymania przysporzenia majątkowego o wymiernej wartości. Jednakże, w przypadku programów motywacyjnych spełniających warunki określone w art. 24 ust. 11 ustawy podatkowej, przychód podatkowy nie powstaje w momencie przyznania akcji, lecz dopiero w momencie ich odpłatnego zbycia. Ponieważ Program RSU E spełnia definicję programu motywacyjnego określoną w art. 24 ust. 11b, objęcie akcji w ramach tego Programu nie stanowi przychodu podatkowego na moment ich przyznania. Obowiązek taki powstaje dopiero przy zbyciu uzyskanych z ich tytułu akcji.
Uzasadniając odpowiedź na trzecie pytanie podatnik podniósł, że podstawową zasadą prawa podatkowego jest opodatkowanie rzeczywistego dochodu, czyli realnego przysporzenia majątkowego podatnika. Przyznanie jednostek RSU (vesting) samo w sobie nie generuje takiego przychodu, ponieważ podatnik nie uzyskuje jeszcze swobodnego dostępu do wartości majątkowej. Dopiero odpłatne zbycie tych akcji pozwala określić faktyczny dochód. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy podatkowej, za przychód z kapitałów pieniężnych uznaje się m.in. przychód ze zbycia akcji. Oznacza to, że dopiero sprzedaż akcji uzyskanych w wyniku vestingu RSU skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego. Podejście to wynika z tego, że:
- wartość jednostek RSU może ulec zmianie przed ich vestingiem, a ich wartość rynkowa w momencie grantu nie odzwierciedla rzeczywistego dochodu podatnika,
- opodatkowanie na etapie vestingu oznaczałoby konieczność uiszczenia podatku od przychodu, który jeszcze nie został faktycznie zrealizowany,
- takie podejście gwarantuje jednokrotne opodatkowanie rzeczywistego dochodu, zgodnie z zasadami wynikającymi z Konstytucji RP. Zasada jednokrotnego opodatkowania wynika z norm konstytucyjnych oraz utrwalonego orzecznictwa sądowego. Podwójne opodatkowanie tego samego świadczenia byłoby sprzeczne z art. 84 i 217 Konstytucji RP, które określają zasady nakładania danin publicznych. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 22 maja 2002 r. (K 6/02) podkreślił, że opodatkowanie tego samego dochodu więcej niż raz jest sprzeczne z zasadą sprawiedliwości podatkowej. Ponadto wytyczne OECD jednoznacznie wskazują, że systemy wynagrodzenia oparte na akcjach powinny być opodatkowane w momencie ich faktycznego zbycia, a nie w chwili przyznania. Polska praktyka podatkowa wynikająca z art. 24 ust. 11 UPDOF wpisuje się w ten międzynarodowy standard. Zatem objęcie programem motywacyjnym RSU nie powinno być opodatkowane na bieżąco według skali podatkowej (32%), lecz dopiero w momencie odpłatnego zbycia akcji, przy zastosowaniu stawki 19%. Przychód podatkowy po stronie Wnioskodawcy powstanie dopiero w momencie sprzedaży akcji. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a u.p.d.o.f. przychód ten będzie kwalifikowany jako przychód z kapitałów pieniężnych. Oznacza to, że dochód uzyskany ze sprzedaży akcji będzie podlegał opodatkowaniu według stawki 19% określonej w art. 30b ust. 1 ustawy. W konsekwencji. Wnioskodawca powinien wykazać dochód w zeznaniu rocznym PIT-38, a podatek należny z tytułu odpłatnego zbycia akcji powinien być zapłacony w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, w którym doszło do sprzedaży akcji. Dlatego też, zdaniem Wnioskodawcy, Podatnikowi przysługuje prawo do zwrotu PIT z tytułu nienależnej zapłaty podatku za lata 2019-2023, opodatkowując tzw. vestlng oraz podatku, który zostanie zapłacony z tytułu vestingu w 2024 r.
DKIS uznał stanowisko Podatnika za nieprawidłowe.
Uzasadniając interpretację organ przytoczył przepisy regulujące źródła przychodów wskazując, że należy do nich m.in. stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta (art. 10 ust. 1 pkt 1 ww.ustawy), kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c (art. 10 ust. 1 pkt 7) oraz inne źródła (art. 10 ust. 1 pkt 9).
Zdaniem organu, za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.
O tym, czy świadczenie jest przychodem ze stosunku pracy decyduje okoliczność, czy może je otrzymać wyłącznie pracownik, czy także inna osoba, niezwiązana z pracodawcą. Istotne jest także to, czy istnieje związek prawny lub faktyczny danego świadczenia z istniejącym stosunkiem pracy. Jak wynika przy tym z art. 12 ust. 4 u.p.d.o.f., za pracownika w rozumieniu ustawy uważa się osobę pozostającą w stosunku służbowym, stosunku pracy, stosunku pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunku pracy.
Do kategorii przychodów z kapitałów pieniężnych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawodawca zaliczył natomiast m.in. przychody z odpłatnego zbycia udziałów (akcji), udziałów w spółdzielni oraz papierów wartościowych (art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a). Do innych źródeł przychodu - stosownie do art. 20 ust. 1 omawianej ustawy - ustawodawca zaliczył z kolei w szczególności kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Oceniając opisany stan faktyczny organ stanął na stanowisku, że Program motywacyjny, o którym mowa we wniosku, nie spełnia przesłanek programu motywacyjnego z art. 24 ust. 11 ustawy p podatku dochodowym od osób fizycznych. Podatnik nie uzyskał świadczeń lub innych należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13 tej ustawy od spółki akcyjnej, która utworzyła Program RSU. Przychody ze stosunku pracy, tj. świadczenia określone w art. 12, Podatnik uzyskał od polskich spółek, z którymi łączyła go umowa o pracę.
Organ wskazał, że nieodpłatne uzyskanie akcji jest niewątpliwie rzeczywistym, wymiernym przysporzeniem majątkowym. Podatnik uzyskuje bowiem papiery wartościowe o konkretnej wartości rynkowej. Zdarzenie to na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych należy zatem zakwalifikować jako skutkujące powstaniem przychodu w rozumieniu art. 11 tej ustawy. Kwalifikację źródła przychodów należy ustalić na podstawie rodzaju stosunku prawnego łączącego Pana ze spółką akcyjną. Podatnik nie jest związany z holenderską spółką stosunkiem pracy lub innym stosunkiem cywilnoprawnym o tożsamym charakterze, co wyklucza możliwość kwalifikacji przychodu do źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 12 u.p.d.o.f. W momencie otrzymania akcji uzyskał zatem przychód z tzw. innych źródeł. Przychody te podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych, zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, według ustalonej skali podatkowej. Zasadnie zatem Wnioskodawca wykazał i opodatkował tego rodzaju przychody na moment realizacji RSU i nabycia akcji (vesting) w zeznaniach podatkowych za lata 2019-2023.
Zdaniem organu, kolejnym momentem rozpoznania przychodu w związku z uczestnictwem w Programie będzie odpłatne zbycie akcji spółki holenderskiej, nabytych w wyniku realizacji RSU, generujące przychód z kapitałów pieniężnych (art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Przychód ten powstaje w momencie przeniesienia na nabywcę własności akcji. Stosownie do art. 19 w zw. z art. 17 ust. 2 u.p.d.o.f., przychodem z odpłatnego zbycia akcji jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej. Przepis art. 14 ust. 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.
Omawiany rodzaj przychodu jest rozpoznawany jako tzw. przychód należny, niezależnie czy został już faktycznie otrzymany przez podatnika lub postawiony mu do dyspozycji (wynika to z treści art. 11 ust. 1 ustawy).
Zgodnie z zasadą wyrażoną w ust. 1 pkt 2 tego artykułu, z zastrzeżeniem art. 30b ust. 4 od pochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) podatek dochodowy wynosi 19% uzyskanego dochodu. Dochód, o którym mowa w powołanym przepisie, ustala się na zasadach określonych w art. 30b ust. 2. Uwzględnia się przy tym m.in. osiągniętą w roku podatkowym różnicę między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia udziałów (akcji) a kosztami uzyskania przychodów określonymi na podstawie art. 22 ust. 1f oraz art. 23 ust. 1 pkt 38 i 38c (art. 30b ust. 2 pkt 4 ustawy). Na podatniku, który uzyskał dochód (poniósł stratę) z kapitałów opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30b, spoczywa obowiązek złożenia we właściwym urzędzie skarbowym zeznania według ustalonego wzoru (PIT-38), w terminie do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym (art. 45 ust. la pkt 1 w zw. z art. 30b ust. 6 ustawy). W tym samym terminie dokonuje się też wpłaty należnego podatku wynikającego z zeznania (art. 45 ust. 4 pkt 2).
W analizowanym przypadku Podatnik dokona odpłatnego zbycia akcji nabytych w wyniku realizacji RSU. Skutkiem podatkowym tych transakcji będzie uzyskanie przychodu, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Koszty uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia akcji powinien ustalić w oparciu o art. 23 ust. 1 pkt 38 w zw. z art. 22 ust. 1d tej ustawy.
Przepis art. 23 ust. 1 pkt 38 omawianej ustawy posługuje się określeniem "wydatki na objęcie lub nabycie udziałów (akcji)", przy czym nie precyzuje tego pojęcia ani nie wymienia przykładowych rodzajów wydatków mieszczących się w tym pojęciu. Z kolei zgodnie z art. 22 ust. 1d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w przypadku odpłatnego zbycia rzeczy lub praw otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie, a także innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, w związku z którymi, zgodnie z art. 11 ust. 2-2b, został określony przychód (...), kosztem uzyskania przychodów z ich odpłatnego zbycia, z uwzględnieniem aktualizacji dokonanej zgodnie z odrębnymi przepisami, jest odpowiednio: wartość przychodu określonego na podstawie art. 11 ust. 2 i 2a albo wartość przychodu określonego na podstawie art. 11 ust. 2b powiększona o wydatki na nabycie częściowo odpłatnych rzeczy lub praw albo innych świadczeń, pomniejszona o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1.
Zatem w oparciu o powyższe uregulowania prawne, do kosztów uzyskania przychodu z tytułu sprzedaży akcji zaliczyć można m.in. wartość nieodpłatnego świadczenia, które zostało opodatkowane jako przychód z innych źródeł. To rozwiązanie zapewnia identyczne traktowanie podatników, którzy nabyli akcje nieodpłatnie i tych, którzy nabyli je samodzielnie za środki z własnego majątku. Obie te grupy ponosić będą takie samo ryzyko wzrostu lub utraty wartości akcji w przyszłości.
Podsumowując, w przedstawionym stanie faktycznym i zdarzeniu przyszłym Podatnik powinien rozpoznać przychód zarówno w momencie realizacji jednostek RSU (tj. w momencie nieodpłatnego nabycia akcji) jako przychód z innych źródeł, jak również w dacie zbycia akcji jako przychód z kapitałów pieniężnych. Przy czym dochodem z odpłatnego zbycia akcji nabytych w wyniku realizacji RSU uzyskanych w ramach uczestnictwa w Programie będzie różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia akcji a kosztami uzyskania przychodów określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38 oraz art. 22 ust. 1d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W skardze na tą interpretację skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 14c § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 – dalej jako O.p., Ordynacja podatkowa) poprzez:
a) wydanie interpretacji dokonującej niepełnej oceny odnośnie stanowiska Skarżącego, poprzez ograniczenie się do przytoczenia przepisów i ocenę stanowiska Skarżącego jako nieprawidłowe bez odniesienia się do całej argumentacji przedstawionej przez Skarżącego,
b) niewskazanie w Interpretacji stanowiska wraz z wyczerpującym uzasadnieniem prawnym odnoszącym się do stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), pomimo negatywnej oceny stanowiska Skarżącego;
- art. 14b § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej, poprzez wydanie Interpretacji bez należytego odniesienia się do pełnego i szczegółowo przedstawionego przez Skarżącego opisu stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego, co skutkowało wydaniem oceny prawnej w oderwaniu od konkretnego i indywidualnego przypadku, pomimo szczegółowych pytań zadanych przez Organ na etapie postępowania interpretacyjnego. Organ w żaden sposób nie odniósł się do większości przedstawionych przez Skarżącego odpowiedzi na te pytania;
- art. 14c § 1 i 2, oraz art. 120 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie sprawy z pominięciem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz pominięciem zasady legalizmu. Wydana Interpretacja nie spełnia warunków formalnych wskazanych w Ordynacji podatkowej poprzez brak wskazania prawidłowego uzasadnienia prawnego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym w sytuacji wydania negatywnej oceny stanowiska Skarżącego;
- art. 121 § 1 w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej poprzez wydanie Interpretacji ze z góry przyjętą tezą bez przeprowadzenia bezstronnej analizy przedstawionego przez Skarżącego materiału oraz brak odniesienia się do istniejących i wskazanych przez Skarżącego licznych interpretacji i wyroków sądowych, a tym samym prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu podatkowego oraz ignorując zasadę jednolitego stosowania prawa.
Zarzucił nadto naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 24 ust. 11 w zw. z art. 24 ust. 11a i 11b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwą ocenę co do zastosowania, polegającą na przyjęciu przez organ, że program RSU wdrożony przez spółkę E nie stanowi programu motywacyjnego przyznanego przez pracodawcę, mimo że spełnia on wszystkie przesłanki określone w ww. przepisach;
- art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez błędną wykładnię pojęcia "stosunek służbowy" i jego automatyczne utożsamienie z formalnie zawartą umową o pracę, bez przeprowadzenia analizy rzeczywistego charakteru stosunku prawnego łączącego Skarżącego z podmiotem zagranicznym, w szczególności bez uwzględnienia faktycznego podporządkowania, kierownictwa, nadzoru i źródła finansowania wynagrodzenia, co skutkowało błędnym wyłączeniem opisanego programu RSU z katalogu programów motywacyjnych wskazanych w art. 24 ust. 11 u.p.d.o.f., wbrew przedstawionemu przez Skarżącego stanowi faktycznemu (zdarzeniu przyszłemu);
- art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 i art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż Skarżący uzyskuje przychód podatkowy z innych źródeł w związku z nieodpłatnym otrzymaniem akcji w zamian za jednostki RSU, podczas gdy ww. transakcja nie generuje powstania przychodu dla Skarżącego z tytułu innych źródeł, z uwagi, iż opodatkowanie przychodów w związku z otrzymaniem akcji w programie RSU następuje w oparciu o regulacje ustawy podatkowej w momencie zbycia tych akcji, jako przychody z kapitałów pieniężnych;
- art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a w zw. z art. 30b ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieprawidłowej kwalifikacji przychodu uzyskanego z tytułu zbycia akcji w ramach programu RSU jako przychodu z kapitałów pieniężnych, po uprzednim opodatkowaniu jednostek RSU na etapie ich zamiany na akcje jako przychód z innych źródeł, co skutkuje zastosowaniem nieprawidłowej metody opodatkowania i naruszeniem zasady pewności prawa oraz sprawiedliwości podatkowej;
- art. 15 ust. 2 lit. b i c Umowy między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Niderlandów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu - poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie wskazanych przepisów, polegające na pominięciu obowiązku przeprowadzenia analizy, czy w okolicznościach przedstawionych przez Skarżącego występuje tzw. rzeczywisty pracodawca (economic employer) mający siedzibę w Holandii, a tym samym - pominięcie koniecznej oceny przesłanek, od których uzależnione jest ustalenie państwa uprawnionego do opodatkowania dochodu;
- art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. w zw. z art. 24 ust. 11 tej ustawy - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w momencie vestingu jednostek RSU po stronie Skarżącego powstaje przychód podatkowy, mimo że nie doszło do otrzymania ani postawienia do dyspozycji żadnych wartości pieniężnych ani świadczeń majątkowych w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., a jednostki RSU miały nadal charakter warunkowy, niezbywalny i nieprzekładalny na realne korzyści ekonomiczne oraz skutkujące błędnym uznaniem, że rozpoznanie przychodu z tytułu nieodpłatnego nabycia akcji w ramach programu motywacyjnego, a następnie ponowne rozpoznanie przychodu z tytułu ich odpłatnego zbycia, nie prowadzi do podwójnego opodatkowania tego samego dochodu.
W oparciu o te zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie jej zarzuty Sąd podziela.
Na wstępie należy podnieść, że tożsamy problem był już przedmiotem rozważań w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym w wyroku WSA w Gdańsku z 10 grudnia 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 674/25. Pogląd wyrażony w tym wyroku Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela i posłuży się w swoich rozważaniach argumentacją tam zawartą.
Na wstępie Sąd podnosi, że odroczenie obowiązku podatkowego do momentu sprzedaży akcji może nastąpić w przypadku, gdy akcje są otrzymywane w ramach programu motywacyjnego. Art. 24 ust. 11b u.p.d.o.f. zawiera definicję legalną tego pojęcia. Zgodnie z treścią tego przepisu przez program motywacyjny, o którym mowa w ust. 11, rozumie się system wynagradzania utworzony na podstawie uchwały walnego zgromadzenia przez: a) spółkę akcyjną, dla osób uzyskujących od niej świadczenia lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13, albo b) spółkę akcyjną będącą jednostką dominującą w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 37 ustawy z dnia 29 września 1994 r. w stosunku do spółki, od której osoby uprawnione do otrzymania świadczeń w ramach tego systemu wynagradzania uzyskują świadczenia lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13, - w którego wyniku osoby uprawnione do otrzymania świadczeń w ramach tego systemu wynagradzania bezpośrednio lub w wyniku realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych lub realizacji praw z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, lub realizacji innych praw majątkowych nabywają prawo do faktycznego objęcia lub nabycia akcji spółki określonej w pkt 1 lub 2.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych definiuje także spółkę dominującą przez odesłanie do definicji zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 31 u.p.d.o.f.
Powyższe przepisy dotyczące określenia momentu powstania przychodu w wyniku realizacji programu motywacyjnego mają zastosowanie, gdy łącznie spełnione są następujące warunki:
- program utworzony przez spółkę ma charakter programu motywacyjnego w rozumieniu art. 24 ust. 11 b u.p.d.o.f.;
- program został utworzony na podstawie uchwały walnego zgromadzenia spółki akcyjnej, od której podatnik uzyskuje świadczenia lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13 u.p.d.o.f., albo spółki akcyjnej, będącej w stosunku do tej spółki jednostką dominującą w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 37 u.p.d.o.f.;
- w wyniku realizacji programu pracownicy uprawnieni do otrzymania świadczeń w ramach tego systemu wynagradzania faktycznie obejmują lub nabywają akcje spółki lub spółki w stosunku do niej dominującej w sposób bezpośredni lub przez realizację praw z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b u.p.d.o.f., bądź w wyniku realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych lub realizacji innych praw majątkowych;
- siedziba spółki, której akcje były przedmiotem sprzedaży, znajduje się na terytorium kraju, z którym Polska zawarła umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Spełnienie powyższych warunków oznacza, że w momencie nieodpłatnego otrzymania akcji lub ich nabycia po cenie niższej niż rynkowa po stronie osoby otrzymującej akcje nie dochodzi do powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu, gdyż przychód powstaje dopiero z chwilą odpłatnego zbycia akcji nabytych w ramach programu motywacyjnego.
Zdaniem Sądu użycie w art. 24 ust. 11b u.p.d.o.f sformułowanie "przez program motywacyjny, o którym mowa w ust. 11, rozumie się system wynagradzania utworzony na podstawie uchwały walnego zgromadzenia przez spółkę akcyjną, dla osób uzyskujących od niej świadczenia lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13, albo (...)" wskazuje na konieczność badania stosunku pomiędzy spółką, a podmiotem obejmującym lub nabywającym akcję w ramach programu motywacyjnego z uwzględnieniem art. 12 lub art. 13 u.p.d.o.f.
Stosownie do art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f., za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.
Jak wynika z treści przywołanej regulacji, przychodami ze stosunku pracy lub stosunków pokrewnych są wszelkie świadczenia, które otrzymuje pracownik w związku z pozostawaniem w stosunku pracy. Nie jest istotne, czy pracodawca pokrywa wypłatę ze środków własnych, czy też jakichkolwiek innych środków. Z treści przywołanej regulacji wprost wynika, że źródło finansowania tych wypłat i świadczeń pozostaje bez znaczenia dla zakwalifikowania tego przychodu do źródła, jakim jest stosunek pracy. Należy podkreślić, że zdefiniowane w art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f. pojęcie przychodu ze stosunku pracy ma szerszy zakres, niż wynagrodzenie za pracę, określone w art. 78 § 2 k.p.
W ocenie Sądu, użycie w regulacji słów "dla osób uzyskujących od niej świadczenia lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13" powoduje to, że w zakresie wątpliwości, których dotyczy przedmiotowy spór, przepis jest zrozumiały. Ustawodawca wskazał, że program motywacyjny może być wprowadzony przez określone podmioty oraz powiązał jego zakres pojęciowy również z otrzymywaniem przez jego beneficjentów świadczeń z określonych tytułów, w tym z tytułu określonego w art. 12. Zdaniem Sądu z ww. regulacji jasno wynika, że zakres pojęciowy programu motywacyjnego opiera się na spełnieniu łącznie następujących przesłanek: - utworzenia systemu wynagradzania; - system ten może zostać utworzony jedynie przez podmioty wskazane w przepisie (tj. spółka akcyjna lub spółka akcyjna będąca jednostką dominującą w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 37 ustawy o rachunkowości w stosunku do innej spółki); - przy czym od spółki akcyjnej lub w przypadku spółki dominującej od powyżej wskazanej innej spółki beneficjenci muszą otrzymywać świadczenia lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13 u.p.d.o.f; - w wyniku takiego systemu beneficjenci bezpośrednio lub w wyniku realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych lub realizacji praw z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, lub realizacji innych praw majątkowych, nabywają prawo do faktycznego objęcia lub nabycia akcji spółki określonej w pkt 1 lub 2.
Sąd podkreśla, że z ww. przepisów jasno wynika, że program motywacyjny, o którym mowa we wniosku, nie spełnia przesłanek programu motywacyjnego z art. 24 ust. 11 ustawy. Skarżący nie uzyskuje bowiem świadczeń lub innych należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13 tej ustawy od spółki akcyjnej, która utworzyła Program RSU. Przychody ze stosunku pracy, tj. świadczenia określone w art. 12, uzyskuje od polskiej spółki z o.o., z którą łączy Skarżącego umowa o pracę. Ponadto zagraniczna spółka akcyjna nie jest jednostką dominującą w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 37 ustawy o rachunkowości w stosunku do spółki polskiej. Zasady opodatkowania określone w art. 24 ust. 11-12a u.p.d.o.f. nie znajdą zastosowania w badanej sprawie.
Zdaniem Sądu należy podzielić argumentację organu, że z regulacji dotyczących szeroko rozumianego programu motywacyjnego nie wynika, aby analizie w zakresie możliwości zastosowania komentowanych przepisów miała podlegać kwestia tego, z jakim pracodawcą mamy w istocie do czynienia - w szczególności, czy jest to pracodawca formalny, czy też rzeczywisty (ekonomiczny, faktyczny). Istotne jest natomiast to, od jakiego podmiotu podatnik otrzymuje świadczenia lub inne należności m.in. ze stosunku pracy. Skoro więc w sprawie będącej przedmiotem wniosku, przychody ze stosunku pracy Skarżący otrzymuje od polskiej spółki C1 sp. z o.o., z którą łączy go umowa o pracę i jednocześnie Spółka ta nie jest w żaden sposób powiązana ze spółką holenderską organizującą Program RSU (E), art. 15 ust. 2 lit. b i c Umowy między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Niderlandów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, nie znajduje zastosowania.
Wobec jednoznaczności językowej omawianej regulacji nie jest możliwe sięgania do pojęcia "rzeczywistego pracodawcy". Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie odwołuje się do pojęcia "pracodawcy", ale do pojęcia spółki od której podatnik uzyskuje świadczenie o którym mowa w art. 12 lub art. 13 ustawy. Zatem argumentacja Skarżącego abstrahuje od treści przepisu.
W odniesieniu do pytania czy zamiana jednostek RSU na akcje (vesting) w ramach Programu RSU nabytych od E stanowi dla Wnioskodawcy przychód powstający w tym momencie, wskazać należy, że problem przysporzenia, w wyniku którego dochodzi następnie do nieodpłatnego nabycia akcji, w kontekście zakazu podwójnego opodatkowania, był już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi orzeczniczych Naczelnego Sądu Administracyjnego, który doszedł do wniosku, że nieodpłatne nabycie akcji nie skutkuje powstaniem dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem od osób fizycznych. W ocenie Sądu, nie istnieją żadne argumenty natury prawnej, by odmienne oceny formułować w odniesieniu do zamiany jednostek RSU na akcje (vesting), zaś organ interpretacyjny takich argumentów nie przedstawił. W wydanych orzeczeniach przeważa pogląd (na gruncie przyznawania np. opcji), iż rozpoznanie przychodu w momencie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych (objęcia akcji/udziałów), prowadziłoby do opodatkowania wartości wyrażonej w pieniądzu, której podatnik w momencie uzyskania akcji/udziałów nie osiągnął. Otrzymanie akcji/udziałów nie daje żadnych korzyści, ponieważ akcje są takim składnikiem majątku, który przychód może dać dopiero w momencie ich zbycia, w momencie faktycznego rozliczenia pieniężnego (tak np. wyrok NSA z 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 601/12, wyrok NSA z 21 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 1716/15, wyrok NSA z 8 października 2020 r., sygn. akt II FSK 1610/18).
Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela tę ocenę. Cechą charakterystyczną papierów wartościowych, jakimi są akcje jest to, że generują dochód w przyszłości w postaci dywidendy, a w przypadku ich odpłatnego zbycia - w postaci różnicy pomiędzy przychodem ze sprzedaży a kosztami poniesionymi na nabycie akcji.
W momencie otrzymania akcji przysporzenie, jakie z tego tytułu uzyskuje dana osoba, niezależnie od źródła i przyczyny uzyskania tego przysporzenia, jest jedynie potencjalne. Co ważne, nie powstało prawo do dochodzenia ich od spółki. Zatem, moment uzyskania dochodu z akcji nie jest tożsamy z momentem ich nabycia, bez względu na formę tego nabycia (w tym przypadku w wyniku nieodpłatnego przekazania akcji w ramach programu motywacyjnego). Należy zgodzić się z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie sądów administracyjnych, które niniejszy skład przyjmuje za własne (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2019 r., sygn. akt II FSK 2701/19 i powołane tam orzecznictwo), że co do zasady, uznanie, że przychód powstaje w momencie nieodpłatnego nabycia akcji w ramach programu motywacyjnego oraz że dochodem z tej czynności jest wartość rynkowa akcji, prowadziłoby do opodatkowania wartości wyrażonej w pieniądzu, której podatnik w momencie uzyskania akcji nie osiągnął. Otrzymanie akcji nie daje żadnych korzyści, ponieważ akcje są takim składnikiem majątku, który przychód może dać dopiero w momencie ich zbycia w drodze sprzedaży lub zamiany, ewentualnie innych czynności. Nabycie akcji samo przez się nie daje żadnego przychodu. Dopiero zbycie akcji pozwala ustalić, jaki dochód podatnik osiągnął przez to, że nabył akcje w drodze programu motywacyjnego, a następnie zbył te akcje. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia zarysowanej wyżej kwestii spornej ma także zakaz podwójnego opodatkowania tożsamych wartości tym samym podatkiem.
Nie sposób nie zauważyć, że aprobata wykładni dokonanej przez organ podatkowy skutkowałaby tym, że przychód z tytułu nabycia akcji w ramach programu motywacyjnego opodatkowany byłby dwukrotnie: po raz pierwszy w momencie ich nieodpłatnego nabycia, po raz drugi z momentem odpłatnego zbycia tychże akcji i to z dwóch różnych źródeł przychodów. Natomiast źródło jest jedno kapitały pieniężne – akcje.
Wprawdzie organ interpretacyjny wskazuje, że skutki ekonomiczne takiego podwójnego opodatkowania są niwelowane przez koszty uzyskania przychodu przy sprzedaży akcji, nie zmienia to jednak zaistnienia podwójnego opodatkowania tego samego realnego przychodu. Przy czym należy w tym kontekście zwrócić uwagę na sytuacje, w której podatnik może w skrajnych przypadkach nie osiągnąć rzeczywistego przychodu ze sprzedaży akcji (upadłość spółki), lub co już częste, osiągnąć niższy przychód z uwagi na spadek wartości akcji w okresie między ich nabyciem i zbyciem, a miałby opodatkować teoretyczny przychód z tytułu otrzymania tych akcji.
Rację należy przyznać Skarżącemu, że przychód na gruncie u.p.d.o.f. z tytułu udziału w programie motywacyjnym powstaje wyłącznie w chwili sprzedaży przyznanych akcji albo w momencie uzyskania dywidendy (art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) i art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f.). Należy tym samym stwierdzić, że doszło do naruszenia art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. oraz art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. albowiem nie sposób jest twierdzić, że doszło do wymiernego przysporzenia majątkowego na moment nabycia akcji (w wyniku vestingu) skutkującego opodatkowaniem podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Jak stanowi natomiast art. 11 ust. 1 ww. ustawy, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Nie ulega zatem wątpliwości, że aby powstał przychód (opodatkowanie) muszą zostać spełnione łącznie dwa warunki:
1) świadczenie musi mieć wymierną korzyść dla podatnika oraz
2) podatnik musi tę korzyść (świadczenie) "otrzymać".
W wyroku z 26 lipca 2017 r. sygn. akt II FSK 1792/15 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że wymierna korzyść, którą uzyskuje podatnik w postaci objęcia udziałów po wartości niższej niż ich wartość rynkowa, zostanie uwzględniona przy opodatkowaniu w momencie "realizacji (otrzymania) dochodu)", czyli przy sprzedaży objętych w ten sposób udziałów, stosownie do art. 17 ust.1 pkt 6 lit. a u.p.d.o.f.
Rzeczywistym otrzymaniem korzyści przez podatnika będzie zatem dopiero wystąpienie takich okoliczności, w których uzyska on możliwość faktycznego skorzystania z przysługujących mu należności. Przysporzenie to musi być zatem rzeczywiste, a nie tylko potencjalne (por. wyroki NSA z 13 lutego 2014 r. sygn. akt II FSK 640/12, z 19 grudnia 2017 r. II FSK 3421/15, wyrok WSA w Warszawie z 22 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1472/14, wyrok WSA w Gliwicach z 21 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 1096/17).
Na podstawie art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.
Co do zasady, uznanie, że przychód powstaje w momencie nieodpłatnego (częściowo nieodpłatnego) nabycia udziałów w ramach programu motywacyjnego, prowadziłoby do opodatkowania wartości wyrażonej w pieniądzu, której podatnik w momencie uzyskania udziałów nie osiągnął. Otrzymanie akcji nie daje żadnych korzyści, ponieważ są takim składnikiem majątku, który przychód może dać dopiero w momencie ich zbycia w drodze sprzedaży lub zamiany, ewentualnie innych czynności. Nabycie akcji samo przez się nie daje żadnego przychodu. Dopiero ich zbycie pozwala ustalić, jaki dochód podatnik osiągnął przez to, że nabył udziały w drodze programu motywacyjnego, a następnie je zbył.
Tożsamy pogląd prezentowany jest w najnowszym orzecznictwie NSA, chociażby w wyroku z 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt II FSK 75/25.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela także pogląd i argumentację zaprezentowane m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 16 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 819/20, wyroku WSA w Warszawie z 2 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2409/21, czy w Krakowie z 19 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 402/24, że podwójne opodatkowanie dochodu z tego samego źródła (przychód z kapitałów pieniężnych) w okolicznościach niniejszej sprawy narusza konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP oraz demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji) i w dalszej części uzasadnienia będzie posiłkować się tą argumentacją.
W orzecznictwie podkreśla się, że obowiązująca we wszystkich sferach funkcjonowania społeczeństwa konstytucyjna zasada równości wobec prawa oznacza, iż wszystkie charakteryzujące się określoną, istotną cechą podmioty prawa, których dotyczą konkretne normy prawne, traktowane być muszą równo, tzn. według jednakowej miary (por. wyrok NSA z 18 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 490/10).
Na tle prawa podatkowego konstytucyjna zasada równości oznacza postulat zachowania równomierności w opodatkowaniu podatkami, przez wprowadzenie powszechnego i proporcjonalnego opodatkowania. Powszechność opodatkowania oznacza opodatkowanie wszystkich podatników na tych samych zasadach (por. postanowienie NSA z 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt I FSK 525/10). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. np. wyrok z 22 maja 2002 r., sygn. akt K 6/02, OTKA 2002/3/33) i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z 11 czerwca 2010 r., sygn. akt I FSK 972/09) wskazuje się, że podwójne opodatkowanie stoi też w sprzeczności z zasadami wyrażonymi w art. 84 i art. 217 Konstytucji RP.
Uznanie, że w sytuacji nieodpłatnego nabycia akcji (udziałów) dochód powstaje dopiero w momencie ich zbycia, powoduje również jednakowe obciążenie podatkowe podatników nabywających akcje/udziały nieodpłatnie i podatników nabywających akcje odpłatnie. Każdy z nich zapłaci podatek wyłącznie od faktycznego przyrostu majątku w wyniku zbycia akcji.
W myśl art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a u.p.d.o.f. z chwilą zbycia udziałów powstaje obowiązek opodatkowania przychodu z kapitałów pieniężnych, co w konsekwencji spowoduje opodatkowanie ostatecznego przysporzenia. W konsekwencji uznać należy, że zamiana jednostek RSU na akcje jest neutralna podatkowo w dacie tego zdarzenia i podlega opodatkowaniu w momencie odpłatnego zbycia, stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a u.p.d.o.f. Dopiero w tym momencie ujawnia się rzeczywisty przychód z nabycia akcji. Zatem, w ocenie Sądu, dopiero zbycie akcji pozwala ustalić, jaki dochód Podatnik osiągnął przez to, że nabył akcje w drodze programu motywacyjnego, a następnie je zbył.
Kwestia opodatkowania dochodu z realizacji tzw. akcyjnych planów motywacyjnych była przedmiotem szeregu wcześniejszych wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. w wyrokach z 22 czerwca 2022 r., sygn. akt II FSK 2701/19, z 21 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1268/11, z 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1410/10 czy z 5 października 2011 r., sygn. akt II FSK 517/10. W tym ostatnim wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że opodatkowanie preferencyjnie nabywanych akcji już w momencie ich nabycia, nie wyłączy spod opodatkowania sprzedaży akcji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że osoby uczestniczące w programie motywacyjnym, w sytuacji sprzedaży akcji, uzyskają przychody z kapitałów pieniężnych i będą zobowiązane do określenia podstawy opodatkowania, jaką jest różnica pomiędzy kwotą uzyskaną ze sprzedaży a kwotą, po jakiej te akcje zostały nabyte.
Odnosząc się zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały podstawy do stwierdzenia naruszenia art. 14c § 2 O.p., a także art. 121 § 1 O.p. Stosownie do art. 14h O.p., w sprawach dotyczących interpretacji indywidualnej stosuje się odpowiednio, m.in. art. 121 § 1 ustawy. Ten ostatni wskazuje, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Z uzasadnienia prawnego interpretacji wynika tok rozumowania organu interpretacyjnego, który doprowadził z jednej strony do zanegowania stanowiska wnioskodawcy, a z drugiej strony do przyjęcia przez organ stanowiska odmiennego.
Z powyższych względów zaskarżona interpretacja podlegała uchyleniu na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ interpretacyjny zobowiązany będzie do uwzględnienia zaprezentowanej w niniejszym rozstrzygnięciu wykładni przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.