DIAS zaznaczył, iż termin przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, ustalony w oparciu o przepis art. 70 § 1 o.p. za okresy rozliczeniowe od grudnia 2018 r. do marca 2019 r. upłynął 31 grudnia 2024 r. W przedmiotowej sprawie nie zaszły ponadto żadne okoliczności skutkujące zawieszeniem lub przerwaniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wymienione w art. 70 o.p.
W ocenie organu odwoławczego, wniosek podatniczki o stwierdzenie nadpłaty z dnia 13 lutego 2025 r. w odniesieniu do grudnia 2018 r. oraz do stycznia, lutego i marca 2019 r. został złożony po upływie terminu przedawnienia podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od grudnia 2018 r. do marca 2019r. W rezultacie prawo skarżącej do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty za sporny okres wygasło z dniem 31 grudnia 2024 r.
W rezultacie przyjęto, iż na podstawie przepisu art. 165a o.p. należało wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie.
Wskazano ponadto, iż w toku niniejszego postępowania zażaleniowego podatniczka wniosła pismami z dnia 24 maja 2025 r. dwie skargi, w treści których powiela prezentowane wcześniej stanowisko, jak i argumentację. Zdaniem DIAS, zgodnie z przepisem art. 234 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025r., poz. 1691, dalej: k.p.a.), podlegają one rozpatrzeniu w toku niniejszego postępowania.
DIAS wskazał, iż zgodnie z art. 75 § 3 o.p., jeżeli z przepisów prawa podatkowego wynika obowiązek złożenia zeznania (deklaracji), to podatnik, płatnik lub inkasent równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty jest obowiązany złożyć skorygowane zeznanie (deklarację). Biorąc powyższe przepisy prawne pod uwagę zauważono, iż składając 27 grudnia 2024 r. korekty deklaracji VAT-7 za okresy rozliczeniowe od grudnia 2018 r. do marca 2019 r. podatniczka winna je była złożyć wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, a czego nie dokonała. W ocenie DIAS, złożone korekty deklaracji za sporne miesiące bez wniosku o stwierdzenie nadpłaty nie były skuteczne. Ponadto regulacje prawne zawarte w art. 75 § 4 o.p. odnoszą się do korekt deklaracji złożonych wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. W przypadku skarżącej korekty deklaracji VAT-7 złożone zostały bez wniosku o stwierdzenie nadpłaty, a sam wniosek złożony został już w okresie, w którym zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu. Biorąc powyższe pod uwagę, w przekonaniu DIAS, korekty deklaracji VAT za kwiecień, maj i czerwiec 2019 r. nie wywołały skutku prawnego.
Skarżąca wniosła na postanowienie DIAS osobistą skargę do tut. Sądu.
Podatniczka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, wniosła także o zobowiązanie organu do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty VAT za sporne okresy.
Zdaniem skarżącej organ błędnie uznał, iż wniosek z dnia 13 lutego 2025 r. został złożony po upływie terminu z art. 79 § 2 o.p. i że roszczenie uległo przedawnieniu. Tymczasem korekty deklaracji VAT-7 za grudzień 2018 r. oraz styczeń, luty i marzec 2019 r. zostały złożone w dniu 27 grudnia 2024 r., a więc przed upływem terminu przedawnienia - który zgodnie z art. 70 § 1 o.p. upływał dopiero z końcem 2024r. Oznaczą to, że prawo do złożenia korekty deklaracji istniało w dniu jej złożenia, a korekty zostały prawidłowo złożone, wywołując skutek materialnoprawny - m.in. wskazując nadwyżkę VAT do przeniesienia lub zwrotu.
Zdaniem skarżącej wniosek o zwrot kwoty nadwyżki wynikającej z korekt nie stanowi tożsamego żądania, co wniosek o stwierdzenie nadpłaty - a organ arbitralnie, bez podstawy prawnej, przyjął, że mój wniosek z dnia 13 lutego 2025 r. to właśnie wniosek o nadpłatę. W art. 75 § 3 o.p. wskazano, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty składa się wraz z korektą deklaracji, ale nie wynika z tego, że brak jednoczesnego złożenia czyni korektę nieskuteczną, jeśli została złożona w terminie. Korekta wywołuje skutek, jeśli jej prawidłowość nie budzi wątpliwości (art. 75 § 4 o.p.), co organ przyznał wprost. Zdaniem podatniczki, nie wnioskowała ona formalnie o stwierdzenie nadpłaty, lecz o zwrot kwot wynikających z korekt.
W skardze zarzucono, iż organ nie zbadał sprawy merytorycznie, nie odniósł się do treści korekt, nie zapoznał się z dokumentacją księgową, ograniczając się wyłącznie do formalistycznej oceny terminu złożenia odrębnego wniosku. W ocenie podatniczki postępowanie wyjaśniające wskazuje, że organ prowadził czynności w zakresie korekt VAT za inne okresy z lat 2019 r., które również zawierały błędne kwoty przeniesienia, co świadczy o gotowości do rozstrzygnięć merytorycznych, a więc odmowa wszczęcia postępowania dla okresów wcześniejszych jest sprzeczna z zasadą równości i legalizmu. Podsumowując skarżąca wyjaśniła, iż pisma jak i korekty deklaracji zostały złożone w terminie, a błędne były jedynie kwoty przeniesienia, które następnie poprawiono. Organy podatkowe nie wykazały wątpliwości, co do prawidłowości korekt. W rezultacie odmowa wszczęcia postępowania była zatem bezpodstawna.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia zgodności z prawem wydania przez DIAS postanowienia o utrzymaniu w mocy postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 13 marca 2025r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za grudzień 2018r. oraz za styczeń, luty i marzec 2019r.
Zgodnie z art. 168 § 1 o.p. podania wnosi się na piśmie lub ustnie do protokołu. Podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu podatkowego. Według art. 168 § 2 o.p. podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adres (miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności) lub adres do doręczeń w kraju, identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydentów - numer i serię paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość, lub inny numer identyfikacyjny, o ile nie posiadają identyfikatora podatkowego, a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. Zgodnie z treścią art. 169 § 1 o.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Na podstawie art. 169 § 4 o.p. organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie.
W doktrynie do braków formalnych, które rodzą obowiązek organu podatkowego do wezwania wnioskodawcy celem ich usunięcia na podstawie art. 169 § 1 o.p., należy zaliczyć tylko te braki, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu (zob. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2016, s. 901).
W realiach rozpoznanej sprawy pierwotnie złożone deklaracje zostały skorygowane przez skarżącą dnia 27 grudnia 2024 r. Co istotne w dniu 30 grudnia 2024r. skarżąca złożyła również pismo, do którego dołączyła kserokopię wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie wykładni ustawy o podatku od towarów i usług, co do rozliczenia prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej w oparciu o umowę franczyzową zawartą ze Sp. z o.o. Z. Pismo powyższe opisywało motywy i cel skorygowania w dniu 27 grudnia 2024 r. rozliczenia podatku od towarów i usług za sporne okresy rozliczeniowe. W powyższym piśmie podatniczka wskazała, iż miesięcznym przychodem z tytułu prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej - sklepu [...] w oparciu o umowę współpracy franczyzowej, zawartej z firmą Z Sp. z o.o. była w jej przypadku, jako franczyzobiorcy kwota wynagrodzenia wypłaconego przez franczyzodawcę raz w miesiącu za miesiąc poprzedni, a nie wartość sprzedanych w danym miesiącu towarów. Jak podano w omawianym piśmie, z uwagi na fakt, że podatniczka dokonywała sprzedaży towarów obcych w imieniu i na rzecz franczyzodawcy, to powstała z tego tytułu kwota stanowiła przychód po stronie franczyzodawcy. Podatniczka wyjaśniła także i to, że realna zapłata za zakupiony przez klientów indywidualnych towar nie stanowiła należności podatniczki, tylko należność za towar.
W przekonaniu Sądu pismo skarżącej z dnia 30 grudnia 2024r. zawierające motywy powstania nadpłaty wynikającej ze skorygowanych deklaracji VAT za sporne okresy, nosi wszelkie cechy wniosku o stwierdzenie nadpłaty, choć w istocie nie zawarto w nim wprost podlegającej zwrotowi kwoty nadpłaty. Co istotne, w powyższym piśmie skarżąca zawarła uzasadnienie prawne i faktyczne powstania nadpłaty, czego organ nie kwestionował. W ocenie Sadu organ błędnie uznał, iż pismo z dnia 30 grudnia 2024r. stanowi wyłącznie uzasadnienie złożenia korekt. Organ nie dostrzegł jednak, iż na moment złożenia korekt deklaracji przez skarżącą, uzasadnienie korekt nie było prawem wymagane.
W tym miejscu zauważyć przyjdzie, iż obowiązujący do końca 2015r. art. 81 § 2 o.p. określał, iż wraz z deklaracją korygującą podatnik musi złożyć osobne pismo wyjaśniające przyczyny złożenia korekty. Obowiązek ten został zniesiony ustawą z dnia 10 września 2015r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1649). W konsekwencji zawarte w piśmie z dnia 30 grudnia 2024r. motywy sporządzenia korekt deklaracji wskazywały, iż podatniczce chodzi w istocie o stwierdzenie nadpłaty.
Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 1 o.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z który ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. § 2 ww. przepisu stanowi natomiast, że jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, podatek wskazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty. Stosownie do art. 75 § 1 o.p., jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobranego przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Zgodnie z § 3 powyższej normy, jeżeli z przepisów prawa podatkowego wynika obowiązek złożenia zeznania (deklaracji), to podatnik, płatnik lub inkasent jest zobowiązany złożyć skorygowane zeznanie (deklarację) równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty.
W myśl z art. 75 § 4-4a o.p., jeżeli prawidłowość skorygowanego zeznania (deklaracji) nie budzi wątpliwości, organ podatkowy zwraca nadpłatę bez wydawania decyzji stwierdzającej nadpłatę. W takim wypadku korekta wywołuje skutki prawne. W decyzji stwierdzającej nadpłatę organ podatkowy określa wysokość zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości w takim zakresie, w jakim powstanie nadpłaty jest związane ze zmianą wysokości zobowiązania podatkowego. W zakresie, w jakim wniosek jest niezasadny, organ odmawia stwierdzenia nadpłaty.
Przepis art. 79 § 2 o.p. stanowi natomiast, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba, że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku. Według § 3 niniejszego artykułu, decyzje w sprawie stwierdzenia nadpłaty na wniosek złożony przed upływem terminu przedawnienia można wydać także po upływie tego terminu.
Z powyższych norm wyraźnie wynika, że żądanie stwierdzenia nadpłaty jest następstwem złożenia zeznań podatkowych (lub korekty tych zeznań). Żądanie jest w tym przypadku formą podania, o którym mowa w art. 168 § 1 o.p., którego złożenie w organie podatkowym powoduje wszczęcie postępowania podatkowego. Zgodnie z art. 169 § 1 o.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W przedmiocie pozostawienia podania bez rozpatrzenia organ wydaje postanowienie (art. 169 § 4 o.p.).
Jak podniesiono uprzednio, pismo skarżącej z dnia 30 grudnia 2024r. nosi wszelkie cechy wniosku o stwierdzenie nadpłaty, choć w istocie nie zawarto w nim wprost kwoty nadpłaty, która miałaby podlegać zwrotowi.
Wymaga podkreślenia, iż organ podatkowy nie może zachowywać się biernie, jeżeli dostrzega że istnieją nieprawidłowości w pismach (wnioskach) składanych przez podatnika. W realiach rozpoznanej sprawy organ zobowiązany był wezwać stronę skarżącą do jednoznacznego sprecyzowania charakteru pisma z dnia 30 grudnia 2024r., czego jednak nie uczynił. W konsekwencji organ w sposób nieuprawniony zaniechał zastosowania art. 169 § 4 o.p. Powyższe zaniechanie stanowi również naruszenie zasady informowania podatnika o przepisach prawa podatkowego pozostające w związku z przedmiotem postępowania podatkowego, o której mowa w art. 121 § 2 o.p.
Gdyby organ wezwał skarżącą w trybie art. 169 § 4 o.p. do uzupełnienia wniosku z dnia 30 grudnia 2024r. poprzez sprecyzowanie kwoty nadpłaty, a podatniczka uzupełniłaby brak wniosku w terminie, należałoby przyjąć, iż wniosek o stwierdzenie nadpłaty został skutecznie wniesiony w dniu 30 grudnia 2024r. Organ nie zastosował jednak powyższej normy, a skarżąca ostatecznie pismem z dnia 14 lutego 2025r. sama sprecyzowała wniosek z dnia 30 grudnia 2024r. Ponieważ zaniechanie zastosowania art. 169 § 4 o.p. nie może szkodzić stronie postępowania podatkowego, należy uznać, iż wniosek o stwierdzenie nadpłaty za sporne okresy rozliczeniowe został wniesiony skutecznie w dniu 30 grudnia 2024r. W rezultacie powyższy wniosek o stwierdzenie nadpłaty został wniesiony w terminie, o którym mowa w art. 79 § 2 o.p.
Zdaniem Sądu przyjęcie stanowiska organu zaprezentowanego w sprawie oznaczałoby akceptację bierności organów podatkowych. Raz jeszcze należy podkreślić, iż skarżąca nie może ponosić konsekwencji zaniechania organu w tej materii.
W tym stanie rzeczy, Sąd stwierdza naruszenie przez organ podatkowy przepisów prawa postępowania, a to art. 169 § 4 o.p., art. 121 § 2 o.p. w zw. z art. 79 § 2 o.p., które miało istotny wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną przedstawioną w niniejszych rozważaniach.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem wpisu od skargi.