Wyrok WSA z dnia 11 lutego 2026, sygn. I SA/Gl 1165/25

Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b artykułu 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. organ wskazał, że o braku wymagalności obowiązku decydują takie okoliczności, jak odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Przepis używa także sformułowania "brak wymagalności obowiązku z innego powodu". Usytuowanie tego zapisu w art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. wskazuje, że podstawą zarzutu mogą być też inne zdarzenia, które powodują, że zobowiązanie nie może być egzekwowane. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest zgodny pogląd, że chodzi tu o zdarzenia tego rodzaju jak odroczenie terminu bądź rozłożenie na raty i należeć będą do tych okoliczności takie zdarzenia, jak wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Dokonując analizy merytorycznej sprawy organ nie dopatrzył się innych przyczyn wpływających na brak wymagalności obowiązku. Nie wystąpiły żadne przeszkody formalno-podmiotowe lub przedmiotowe. Tytuły wykonawcze o numerach od 035-13/2025 do 035-15/2025 zostały wystawione w oparciu o deklaracje rozliczeniowe.

3.1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarzucono mu rażące naruszenie prawa i wniesiono o jego uchylenie.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

4. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd przeprowadzając kontrolę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdził, że nie narusza ono prawa.

5. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym.

Przepis art. 33 § 2 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Podstawą zarzutu może być tylko:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zarówno poglądy doktryny jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1469/10 - dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zaś kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie.

Zarówno w zarzutach, jak też wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżąca podniosła brak legitymacji do prowadzenia przez Dyrektora Oddziału ZUS w Z., jako organu egzekucyjnego, egzekucji należności składkowych z uwagi na brak publikacji aktu określającego właściwość miejscową organu egzekucyjnego. Natomiast skarżąca nie sformułowała żadnych zarzutów z katalogu zarzutów, wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Dlatego też wierzyciel mając na uwadze treść wniesionych zarzutów rozpoznał je w oparciu o posiadaną dokumentację w kontekście podstaw wymienionych w art. 33 § 2 pkt 1 i 6c u.p.e.a.

Warto w tym miejscu podkreślić - co jest wiadome Sądowi z urzędu - w licznych sprawach dotyczący spółki toczących się w zakresie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (np. I SA/Gl 1487/24, I SA/Gl 548/25, I SA/Gl 881/24, I SA/Gl 90/24, I SA/Gl 1755/23) organ wielokrotnie wzywał spółkę do uzupełnienia braków formalnych zarzutów poprzez określenie istoty i zakresu żądania pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Jednakże wszystkie te wezwania pozostawały bez odpowiedzi, a organ wydawał rozstrzygnięcia merytoryczne w oparciu o posiadaną dokumentację.

W nn. sprawie pomimo braku wezwania w powyższym zakresie, tj. w zakresie ustalenia istoty zarzutów, Sąd nie znalazł podstaw, do uznania, aby zaskarżone postanowienie naruszało prawo i to w stopniu rażącym. Organ, niejako na korzyść strony rozpoznał sprawę dwukrotnie uwzględniając posiadaną dokumentację w kontekście podstaw wymienionych w art. 33 § 2 pkt 1 i 6c u.p.e.a., w oparciu o zawarte w zarzutach sformułowanie skarżącej "wydanie tytułów wykonawczych bez podstawy prawnej".

Należy zgodzić się z ZUS, że podstawą do wystawienia ww. tytułów wykonawczych była deklaracja rozliczeniowa złożona przez skarżącą. Wskazane w deklaracji rozliczeniowej należności do zapłaty odzwierciedlają kwoty wykazane przez wierzyciela w wystawionych tytułach wykonawczych. Tym samym zarówno obowiązek, jak i podmiot zobowiązany, zostały prawidłowo określone przez wierzyciela w ww. tytułach wykonawczych.

Dokonując analizy merytorycznej sprawy, organ zasadnie nie dopatrzył się też przyczyn wpływających na brak wymagalności obowiązku. Nie wystąpiły żadne przeszkody formalno-podmiotowe lub przedmiotowe. Tytuły wykonawcze o numerach od 035-13/2025 do 035-15/2025 zostały wystawione w oparciu o deklaracje rozliczeniowe.

6. Odnosząc się do akcentowanego w zarzutach i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy kwestii braku legitymacji do prowadzenia przez Dyrektora Oddziału ZUS w Zabrzu, jako organu egzekucyjnego egzekucji należności składkowych z uwagi na brak publikacji aktu określającego właściwość miejscową organu egzekucyjnego ZUS - Sąd wyjaśnia, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji ZUS może występować jako wierzyciel, czyli podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym (art. 1a pkt 13 u.p.e.a.). W toku postępowania egzekucyjnego wierzyciel wydaje postanowienia, na które służy zażalenie (postanowienia w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej – art. 34 § 2 i 3 u.p.e.a.). Artykuł 83c ust. 1a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 199) określa drogę weryfikacji tych postanowień wydanych przez ZUS. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie do Prezesa ZUS w ciągu 7 dni od dnia odręczenia tego aktu, a w dalszej kolejności - skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. (por także Antonów Kamil (red.), Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz Opublikowano: WKP 2024).

Uprawnienia dyrektora oddziału ZUS, określone są w art. 19 § 4 u.p.e.a. Natomiast art. 22 § 2 u.p.e.a., jako kryterium ustalenia właściwego miejscowo organu egzekucyjnego wskazuje miejsce zamieszkania lub siedziby zobowiązanego w odniesieniu do egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości z zastrzeżeniem § 2a-3a (które nie mają zastosowania w rozpoznawanej sprawie).

Z kolei na podstawie art. 19 § 4a u.p.e.a. minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, siedziby i właściwość rzeczową oraz miejscową dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne, uwzględniając strukturę organizacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz dostępność systemu teleinformatycznego obsługującego egzekucję administracyjną.

I tak z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2 września 2016 r. w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne (Dz.U. z 2016 r. poz. 1411), z § 1 wynika, że siedziby i właściwość miejscową dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne uprawnione do stosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 19 § 4 u.p.e.a. określa załącznik do rozporządzenia.

7. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) oddalił skargę.