W uzasadnieniu opowiedziano się za zasadnością opodatkowania nieruchomości położonych w C. przy ul. [...] i przy ul. [...] wyższą stawką. Podkreślono, że nieruchomości te zostały zakupione w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, znajdują się w ewidencji środków trwałych jego przedsiębiorstwa, a znajdujące się tam lokale są wynajmowane w ramach prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej. W odniesieniu do nieruchomości położonej przy ul. [...] wskazano, iż do momentu przekazania na rzecz córki stron, widniała ona w ewidencji środków trwałych przedsiębiorstwa prowadzonego przez podatnika, w związku z czym za okres od stycznia do września 2023 r. nałożono podatek przewidziany dla nieruchomości wykorzystywanych w działalności gospodarczej. Natomiast nieruchomość położona w C. przy ul. [...] nie została wprowadzona do środków trwałych prowadzonej działalności, a nieruchomość położona w C. przy ul. [...] stanowi miejsce zamieszkania stron, wobec czego należało je opodatkować stawką przewidzianą w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l., czyli w stawkach mieszkalnych.
W sprawie nie budzi wątpliwości fakt prowadzenia działalności gospodarczej przez podatnika polegającej na wynajmowaniu i obrocie nieruchomościami.
W ocenie Kolegium także nie budzi wątpliwości, że lokale znajdujące się w nieruchomościach położonych w C. przy ul. [...] i przy ul. [...] w okresie od stycznia do grudnia 2023 r. stanowiły istotny element prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej. Lokale znajdujące się w nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] w okresie tym były wynajmowane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Podobnie jeżeli chodzi o lokal położony w C. przy ul. [...] w okresie od stycznia do września 2023 r. Nieruchomość położona w C. przy ul. [...] nie nadaje się aktualnie do zamieszkania, jednakże może zostać wyremontowana i również stanowić aktywne źródło dochodu podatnika w ramach prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej.
Natomiast nieruchomość położona w C. przy ul. [...] nie została wprowadzona do środków trwałych prowadzonej działalności gospodarczej, zaś nieruchomość położona w C. przy ul. [...] stanowi miejsce zamieszkania stron, wobec czego należało je opodatkować stawką przewidzianą w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l.
W skardze podatnik (reprezentowany przez doradcę podatkowego) wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, zarzucając jej naruszenie:
- przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 191 O.p. poprzez uznanie, że formalnie określony przedmiot działalności gospodarczej Skarżącego ma znaczenie prawne dla ustalenia PoN na 2023 rok, tj. że deklarowany przedmiot działalności Skarżącego powoduje, że budynki mieszkalne należy uznać za zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej przy pominięciu okoliczności faktycznych dotyczących osób fizycznych, które władają budynkami i charakteru władania (celów mieszkalnych);
2) art. 191 w zw. art. 180 § 1 O.p. poprzez ocenę materiału dowodowego z pominięciem wynikających z niego okoliczności co do sposobu wykorzystania budynków mieszkalnych przez osoby władające nimi na podstawie umów najmu zawieranych w celu długotrwałego zamieszkiwania;
- przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.l. w zw. z § 1 pkt 2 lit. b uchwały nr LV/892/2022 Rady Miasta Chorzów z 27 października 2022 roku w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości obowiązujących na terenie Miasta Chorzów - poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji, nieprawidłowe zastosowanie poprzez uznanie, że budynki mieszkalne, w zakresie w jakim są wynajmowane osobom fizycznym na cele mieszkalne w ramach najmu długoterminowego, są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej;
2) art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l. w zw. z § 1 pkt 2 lit. a Uchwały - poprzez ich niezastosowanie w sprawie, w sytuacji, gdy budynki mieszkalne, w zakresie w jakim są wynajmowane osobom fizycznym na cele mieszkalne w ramach najmu długoterminowego, powinny podlegać opodatkowaniu przy zastosowaniu stawki właściwej dla budynków mieszkalnych;
3) art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a i c u.p.o.l. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a i c Uchwały - poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji, nieprawidłowe zastosowanie, przejawiające się w uznaniu, że grunty związane z budynkami mieszkalnymi powinny podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki właściwej dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
W uzasadnieniu podkreślono, że w odniesieniu do budynku przy ul. [...], wartość przedmiotu zaskarżenia nie obejmuje 5 lokali wynajmowanych krótkoterminowo, co do których Skarżący nie kwestionuje zastosowania wyższej stawki podatku od nieruchomości.
Wskazując na naruszenia a art. 5 ust 1 pkt 2 lit. b oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l. pełnomocnik wskazał, że zgodnie z najnowszą linią orzeczniczą sądów administracyjnych, części budynku mieszkalnego, które są wykorzystywane (zajęte) na cele mieszkalne nie są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej (powołał wyroki NSA o sygn. III FSK 1473/22, III FSK 4264/21 oraz III FSK 250/23).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontroli Sądu podlegała decyzja Kolegium utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji określające skarżącej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2023 r. Skarga okazała się zasadna, bowiem dokonana w granicach art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze. zm., dalej: P.p.s.a.), kontrola legalności zaskarżonej decyzja wykazała, że narusza ona przepisy prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Kwestia sporna w sprawie koncentruje się wokół ustalenia prawidłowej stawki w podatku od nieruchomości za 2023 r., w zakresie wynajmu przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą budynków mieszkalnych lub ich części, które służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych najemców.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają: grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W myśl art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. przez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej rozumie się grunty, budynki i budowle, będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z zastrzeżeniem ust. 2a. Podatnikami podatku od nieruchomości w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy są: osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3. Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.l. podwyższoną stawkę podatku stosuje się do budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.
Definiując pojęcie "zajęcia budynku lub jego części na prowadzenie działalności gospodarczej" należy zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 21 października 2024 r. w sprawie sygn. III FPS 2/24 (dostępna w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl), podjął w składzie siedmiu sędziów następującą uchwałę: "Budynki, sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków w rozumieniu art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 ze zm.) jako mieszkalne, przeznaczone do najmu, w ramach prowadzonej przez podatnika podatku od nieruchomości (wynajmującego) działalności gospodarczej, w takiej części, w jakiej służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych najemców, należy traktować jako budynki mieszkalne lub ich części, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 70 ze zm.)."
W uzasadnieniu podjętej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l. ustawodawca przyjął dla budynków mieszkalnych lub ich części preferencyjną, niską stawkę opodatkowania. Wyjątkiem od tego rozwiązania jest opodatkowanie budynków mieszkalnych lub ich części "zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej". Powierzchnie takie opodatkowane zostały maksymalną stawką, zrównaną z opodatkowaniem budynków lub ich części "związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej". Nie ulega zatem wątpliwości, że skoro ustawodawca w różnych fragmentach ustawy podatkowej posłużył się różnymi zwrotami, tj. "związane z prowadzeniem działalności gospodarczej" i "zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej", oznaczają one inne zakresowo pojęcie i nie mogą być ze sobą utożsamiane. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r., a po tej dacie art. 1a ust. 1 pkt 1 w związku z art. 1a ust. 2a pkt 1 u.p.o.l., nie pozwala na odnoszenie pojęcia "związane z działalnością gospodarczą" do budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, nawet gdyby znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorcy, którego aktywność dotyczy wyłącznie prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. W konsekwencji dla zastosowania w takim przypadku do budynków mieszkalnych lub ich części najwyższej stawki opodatkowania przewidzianej w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l. przesądzające i wyłączne znaczenie będzie miała okoliczność ich "zajęcia na prowadzenie działalności gospodarczej".
Definiując powyższe pojęcie "zajęcia na prowadzenie działalności gospodarczej" należy uwzględnić po pierwsze, że chodzi o budynki mieszkalne (tzn. tak sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków), po drugie zaś odniesienie tak określonego budynku do prowadzenia działalności gospodarczej. Dla zajęcia budynku mieszkalnego lub jego części na prowadzenie działalności gospodarczej trzeba zatem uwzględnić charakter czynności realizowanych zarówno w całym budynku lub jego części. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustalając zakres znaczeniowy normatywnego wyrażenia budynki mieszkalne lub ich części zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, należy z jednej strony uwzględnić składową tego zwrotu, a zatem odnoszącą się do zajęcia na prowadzenie działalności gospodarczej, z drugiej zaś tę składową, która wskazuje na budynek mieszkalny lub jego część. Oznacza to, że przy ustalaniu zakresu możliwych sytuacji wchodzących w zakres tak określonego zwrotu normatywnego nie można poprzestać jedynie na sformułowaniu odnoszącym się do samej działalności gospodarczej, jej prowadzenia czy wykorzystywania na tę działalność, lecz w równym stopniu uwzględnić konsekwencje przyjęcia, że w danym stanie faktycznym mamy do czynienia z budynkiem mieszkalnym lub jego częścią. Stąd też wynika konieczność przyznania prymatu elementowi wykorzystania (wykorzystywania) danego budynku mieszkalnego lub jego części konkretnie na realizowanie potrzeb mieszkaniowych, stanowiące wyznacznik i jednocześnie granice zastosowania stawki podatkowej określonej w art. 5a ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l. Tak więc, gdy charakter czynności wykonywanych faktycznie w budynku lub jego części wskazuje, że są realizowane przez najemcę lub inną osobę podstawowe potrzeby mieszkaniowe, w przedstawionym wyżej znaczeniu, wówczas taka sytuacja nie mieści się w zakresie pojęciowym zajęcia na prowadzenie działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale uznał, że budynki mieszkalne lub ich części przeznaczone do najmu służącego realizacji podstawowych potrzeb mieszkaniowych danego podmiotu nie mieszczą się w sytuacji określonej w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przeciwny pogląd nie tylko kłóci się z istotą regulacji dotyczących opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynków i lokali mieszkalnych, z których wynika swoiste uprzywilejowanie opodatkowania takich właśnie powierzchni, lecz jest również trudny do zaakceptowania ze względów społecznych, wynikających z przyjętej przez ustawodawcę koncepcji preferencyjnego opodatkowania budynków (ich części), w których realizowane są cele mieszkalne w przedstawionym wyżej znaczeniu. Niewątpliwie bowiem obciążenie podatnika (wynajmującego) najwyższą stawką opodatkowania przełoży się na znaczny wzrost stawek czynszowych, w stosunku do lokali mieszkalnych wynajmowanych przez podatnika nieprowadzącego działalności gospodarczej. Taka wykładnia spornego zagadnienia ma swoje uzasadnienie w wartościach konstytucyjnych, tj. w konstytucyjnym nakazie wspierania polityki zaspokajania potrzeb mieszkaniowych obywateli (art. 75 ust. 1 Konstytucji RP). Realizacji podstawowych potrzeb mieszkaniowych najemcy (najemcy i jego rodziny) nie należy natomiast utożsamiać z zakwaterowaniem mającym najczęściej charakter krótkotrwały i niewiążący się z podstawową funkcją budynku wyznaczoną w ewidencji gruntów i budynków. Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się z tezą prezentowaną w judykaturze, że powtarzający się (w założeniu) krótkotrwały odpłatny najem lokali mieszkalnych (na dobę lub kilka dni), niezwiązany z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych najemcy i jego rodziny, zbliżony jest w istocie do świadczenia usług hotelarskich (praktyka coraz bardziej popularna w kurortach oraz miejscowościach mających znaczenie turystyczne) i w związku z tym czynność taka skutkuje zajęciem lokalu (budynku) mieszkalnego na prowadzenie działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.l.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę jest związany stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zajętym w powyższej uchwale, na mocy art. 269 § 1 P.p.s.a. Istota tego związania oznacza, że stanowisko zajęte w uchwale wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować (por. wyroki NSA: z 27 maja 2024 r., sygn. I OSK 957/23, oraz z 23 kwietnia 2024 r., sygn. I OSK 1503/23).
Stanowisko organów podatkowych wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, stoi w sprzeczności z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale wydanej w sprawie III FPS 2/24 i narusza art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a i b u.p.o.l. poprzez ich błędną wykładnię.
Organy podatkowe w analizowanej sprawie błędnie przyjęły, że sam fakt prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej jest wystarczający do przyjęcia, że nieruchomości mieszkalne, ze względu na wynajem lokali mieszkalnych przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej i powinien być opodatkowany podwyższoną stawką podatku od nieruchomości. Bez znaczenia dla tej oceny prawnej pozostał fakt, że omawiane nieruchomości w większości wykorzystywane są na cele mieszkaniowe.
W świetle omówionej powyższej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego taka koncepcja jest nieprawidłowa, gdyż dla zastosowania do nieruchomości mieszkalnych lub ich części najwyższej stawki opodatkowania przewidzianej w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.l. przesądzające i wyłączne znaczenie będzie miała okoliczność ich zajęcia na prowadzenie działalności gospodarczej. Z kolei dla zajęcia budynku mieszkalnego lub jego części na prowadzenie działalności gospodarczej, trzeba uwzględnić charakter czynności realizowanych zarówno w całym budynku lub jego części. Jeżeli zatem charakter czynności wykonywanych faktycznie w budynku lub jego części wskazuje, że są realizowane przez najemcę lub inną osobę podstawowe potrzeby mieszkaniowe – tak jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie – wówczas taka sytuacja nie mieści się w zakresie pojęciowym zajęcia na prowadzenie działalności gospodarczej w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.l. W konsekwencji budynki mieszkalne lub ich części przeznaczone do najmu służącego realizacji podstawowych potrzeb mieszkaniowych danego podmiotu nie podlegają opodatkowaniu podwyższoną stawką podatku od nieruchomości.
Stan faktyczny ustalony przez organy podatkowe nie był kwestionowany przez skarżącego. Nie było również sporne opodatkowanie nieruchomości położonych w C. przy ul. [...] oraz przy ul. [...].
Sporne pozostawało opodatkowanie nieruchomości ujętych w ewidencji środków trwałych i zajętych na prowadzoną działalność gospodarczą, położonych w C. przy ul. [...], ul. [...] oraz ul. [...], w zakresie – jak podano wyżej − wynajmu przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą budynków mieszkalnych lub ich części, które służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych najemców.
Skład orzekający – mając na uwadze ww. uchwałę NSA – podzielił zarzuty skargi w zakresie nieruchomości położonych w C.:
- przy ul. [...] (opodatkowanych w okresie od stycznia do września 2023 r.),
- przy ul. [...] w zakresie 14 lokali wykorzystywanych na najem długoterminowy, zgodnie z oświadczeniem skarżącego.
Rację ma także skarżący wskazując, że zaskarżona decyzja jest błędna w części w jakiej dotyczy opodatkowania gruntów związanych z budynkiem mieszkalnym.
Stosownie do art. 1a ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 1a ust. 2a pkt 1 u.p.o.l. budynki mieszkalne i grunty związane z tymi budynkami nie mogą być traktowane jako grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jednak do budynków mieszkalnych i ich części zastosowanie znajdzie najwyższa stawka podatku, jeżeli są one zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, umożliwia art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.l. Brak jest jednak analogicznego przepisu, dającego podstawę prawną do zastosowania najwyższej stawki w odniesieniu do gruntów związanych z budynkami mieszkalnymi, nawet wówczas, gdy są one zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Powyższe prowadzi do wniosku, że grunty związane z budynkami mieszkalnymi powinny zostać opodatkowane stawką dla gruntów pozostałych. Skoro bowiem gruntów związanych z budynkami mieszkalnymi nie uznaje się za grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, to do takich gruntów nie można − bez wyraźnej podstawy prawnej − stosować stawki przewidzianej dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l. (tak w wyroku tut. Sądu z 27 marca 2024 r., I SA/Gl 1724/23).
Zatem organ uwzględni, że w art. 1a ust. 2a pkt 1 u.p.o.l. ustawodawca postanowił że do gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zalicza się budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami. Kwestia wykładni zwrotu "grunty związane z budynkami (mieszkalnymi)", o którym mowa w art. 1a ust. 2a pkt 1 u.p.o.l., była także przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że zwrot "grunty związane z budynkami (mieszkalnymi)" nie został wypełniony treścią normatywną. Jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przez grunty związane z budynkami mieszkalnymi należy rozumieć nie tylko grunty, na których taki obiekt budowlany został posadowiony, ale również grunty doń przylegające, zapewniające właściwe korzystanie z tego budynku, niezbędną obsługę budynku oraz jego mieszkańców, w tym w zakresie odpowiedniego skomunikowania, zabezpieczenia porządku, rekreacji oraz zaspokojenia innych niezbędnych potrzeb związanych z korzystaniem z powierzchni mieszkaniowej budynku (podobnie w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 15 stycznia 2013 r., II FSK 933/11; z 26 października 2017 r., II FSK 1241/17, czy z 15 października 2020 r., II FSK 1675/18).
Zarzuty strony skarżącej dotyczące naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a i b u.p.o.l. poprzez błędną ich wykładnię należało uznać za uzasadnione.
Ponownie analizując sprawę organy podatkowe obowiązane będą uwzględnić wykładnię powyższych przepisów i ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku. Na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego dokonają ustaleń, czy wynajem lokali mieszkalnych w budynkach skarżącego, służy faktycznie realizowaniu potrzeb mieszkaniowych najemców oraz oceni wpływ tych ustaleń na opodatkowanie gruntu, uwzględniając treść uchwały podjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 21 października 2024 r., sygn. III FPS 2/24.
Skarżący przyznał, że w odniesieniu do budynku przy ul. [...], w 5 lokalach realizuje najem krótkoterminowy oraz wynajmuje 4 lokale użytkowe, co do których nie kwestionuje zastosowania wyższej stawki podatku od nieruchomości. Rozpatrując sprawę ponownie organy podatkowe uwzględnią również stanowisko skarżącego dotyczące realizowanego przez niego – w ramach prowadzonej działalności gospodarczej − najmu krótkoterminowego i wynajmu lokali użytkowych.
Natomiast Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego dotyczącego opodatkowania nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] (budynek mieszkalny).
Skarżący przyznał, że nabył budynek (we współwłasności) w celu przeznaczenia go na najem długoterminowy na cele mieszkalne. Informacja o budynkach według stanu na dzień 21 marca 2023 r. potwierdza, że budynek przy ul. [...] pełni funkcję budynku mieszkalnego. Obecnie budynek ten nie nadaje się do zamieszkania i stanowi pustostan ze względu na zły stan techniczny. Oznacza to, że w tym budynku nie była i nie mogła być prowadzona jakakolwiek działalność gospodarcza, a tym bardziej działalność, która wykluczyłaby jego podstawową funkcję jaką jest trwałe zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych.
Zdaniem skarżącego budynek ten nie jest zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej i w konsekwencji powinien zostać opodatkowany według stawki właściwej dla budynków mieszkalnych, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l.
Kolegium uznało, że cała powierzchnia użytkowa budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ul. [...] powinna być opodatkowana według stawki właściwej dla budynków mieszkalnych zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.l.
Naczelny Sąd Administracyjny w ww. uchwale z 21 października 2024 r. analizował sytuację, w której podatnik - przedsiębiorca wprawdzie wzniósł budynek mieszkalny albo nabył budynek lub jego część, jednak nie dokonuje sprzedaży lokali mieszkalnych ani ich nie wynajmuje na cele zgodne z przeznaczeniem (trwałe pustostany). Dodał, że ze zjawiskiem takim często spotkać się można wówczas, gdy lokale mieszkalne nabywane są (lub realizowane) w celach inwestycyjnych jako forma długoterminowej lokaty środków finansowych w oczekiwaniu na wzrost cen (praktyka znana w działalności m.in. funduszy inwestycyjnych). Budynki takie lub ich części można kwalifikować do kategorii towaru mającego na celu zabezpieczenie na przyszłość źródła przychodów, którym jest działalność gospodarcza, a brak realizacji funkcji mieszkalnych ma charakter subiektywny, stanowiąc efekt decyzji gospodarczych podatnika, element jego strategii ekonomicznej.
Taka sytuacja występuję w wymienionej nieruchomości budynkowej. Skoro sam skarżący przyznaje, że w budynku z uwagi na zły stan techniczny nie jest możliwe wynajmowanie lokali na cele mieszkaniowe, a jednocześnie został nabyty w ramach prowadzonej działalności i ujęty w ewidencji środków trwałych, to nie może być uznany jako zajęty na cele mieszkaniowe, w rozumieniu ww. uchwały NSA, bowiem nie służył w 2023 r. zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych.
Zgodnie z art. 1a ust. 2a pkt 3 u.p.o.l. do gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zalicza się budynków, budowli lub ich części, w odniesieniu do których została wydana decyzja ostateczna organu nadzoru budowlanego, o której mowa w art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, lub decyzja ostateczna organu nadzoru górniczego, na podstawie której trwale wyłączono budynek, budowlę lub ich części z użytkowania. Wprowadzone przez ustawodawcę od 1 stycznia 2016 r. rozwiązanie eliminuje wszelkie wątpliwości, zapewniając jednoznaczność i określoność przedmiotu opodatkowania w podatku od nieruchomości w zakresie tzw. "złego stanu technicznego".
Rację ma zatem organ, że nieruchomość położona w C. przy ul. [...] nie nadaje się aktualnie do zamieszkania, jednakże może zostać wyremontowana i również stanowić aktywne źródło dochodu podatnika w ramach prowadzonej działalności. Natomiast to, że w 2023 r. nieruchomość nie generowała zysków nie oznacza, że pozostawała ona poza przedsiębiorstwem skarżącego, została bowiem nabyta w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, a docelowo ma prowadzić do osiągnięcia przez niego zysku.
Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200, 205 § 2 i art. 206 § 1 p.p.s.a. Na mocy ostatniego z wymienionych przepisów Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności, jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Pod pojęciem częściowego uwzględnienia skargi, o którym mowa w art. 206 P.p.s.a., należy rozumieć zarówno sytuację, w której sąd uchyli część zaskarżonej decyzji, jak i sytuację, w której z uwagi na niepodzielność decyzji podatkowej uchyli ją w całości, jednakże z treści uzasadnienia wyroku wynika, że tylko część zarzutów skargi została uwzględniona i że tylko one będą przedmiotem rozważań przed organem II instancji (por. postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2008 r., II FZ 51/08). Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Zasądzone na rzecz skarżącego koszty postępowania (2.995 zł) obejmującą wysokość wpisu sądowego (978 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 2.000 zł, określone w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. e rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1687) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł).