Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 sierpnia 2025 r. III FSK 558/24 oddalił skargę kasacyjną Skarżącego od wyroku WSA w Krakowie z 6 września 2023 r. I SA/Kr 236/23, oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z 21 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej.
2.6. Postanowieniem z 12 września 2025 r. nr 2401-IEE.7192.257.2025.21.DJ Dyrektor utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z 14 maja 2025 r.
W pierwszej kolejności Dyrektor wskazał, iż zgodnie z art. 112b § 1 u.p.e.a. jeżeli postanowienie o przybiciu stało się ostateczne i nabywca uiścił cenę nabycia, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przyznaniu własności. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że merytorycznymi przesłankami, które muszą wystąpić łącznie, by doszło do wydania postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości są wyłącznie: wydanie ostatecznego postanowienia o przybiciu oraz uregulowanie całej ceny nabycia. Obie przesłanki w tej sprawie zostały spełnione więc Naczelnik postanowieniem z 14 maja 2025 r. nr [...] przyznał własność nieruchomości opisanej w księdze wieczystej [...] na rzecz nabywcy M. G. Ustawodawca wyraźnie wskazał, że do wydania postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości nabytej w drodze licytacji konieczna jest ostateczność, a nie prawomocność postanowienia o przybiciu. Istotne jest, więc aby postanowienie o przybiciu było ostateczne. Chodzi przy tym o "ostateczność aktu" w rozumieniu przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, a nie o "ostateczne rozstrzygnięcie" w sensie potocznym. Decyzją ostateczną zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. jest decyzja, od której nie przysługuje odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzja ostateczna uzyskuje walor decyzji prawomocnej bądź to po upływie terminu do zaskarżenia decyzji ostatecznej do sądu administracyjnego, bądź po prawomocnym odrzuceniu lub oddaleniu skargi przez sąd administracyjny na decyzję ostateczną. Powyższe, poprzez art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczy także postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym (wyrok WSA w Lublinie z 22 sierpnia 2018 roku sygn. I SA/Lu 310/18). Wydanie postanowienia o przyznaniu własności w trybie art. 112b § 1 u.p.e.a., nie było więc uzależnione od kwestionowanych okoliczności dotyczących wymagalności obowiązku i wcześniejszych etapów egzekucji z nieruchomości, które mógł Pan podnosić na wcześniejszym etapie postępowania. Zażalenie na postanowienie wydane w trybie art., 112 b ustawy egzekucyjnej nie jest uniwersalnym środkiem prawnym służącym do oceny okoliczności innych niż wskazane w przywołanym przepisie.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarzuty w nim sformułowane w istocie nie odnoszą się do zaskarżonego postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości. Nie budzi wątpliwości, że w sprawie wystąpiły ustawowe przesłanki do orzeczenia przez Naczelnika o przyznaniu własności na rzecz M. G.. Postanowienie o udzieleniu przybicia było ostateczne, a licytant wpłacił wylicytowaną kwotę na rachunek organu egzekucyjnego.
Postępowanie zażaleniowe w tej sprawie nie może wykraczać poza przepis prawa, który był podstawą wydania postanowienia pierwszej instancji.
Ponadto postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie nie podlegało zawieszeniu czy umorzeniu. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 sierpnia 2025 r. III FSK 558/24 oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie z 6 września 2023 r. I SA/Kr 236/23, oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z 21 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej. W przywołanej sprawie, w prawomocnym wyroku WSA w Krakowie z 6 września 2023 r. o sygn. akt I SA/Kr 236/23 obszernie wyjaśnił, że na etapie poprzedzającym wystawienie tytułu wykonawczego Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z 16 stycznia 2018 r. nr [...] zaległości nim objęte nie uległy przedawnieniu. Podobnie w odrębnym postępowaniu wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku I SA/Kr 237/23). Ponieważ Skarżący nie wniósł skargi kasacyjnej od tego wyroku, również on stał się prawomocny. W tej sytuacji kwestie przedawnienia należności należy uznać za zamkniętą, wskazując na związanie organów w niniejszej sprawie na podstawie art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a. oceną prawną co do przedawnienia wyrażoną w powołanych wyżej przepisach.
2.7. W skardze osobistej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia z 12.09.2025 r. oraz uchylenie w całości postanowienia Naczelnika, wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia (oraz postanowienia organu I instancji) do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowo administracyjnego - art. 61 §3 p.p.s.a., zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącego według norm przepisanych.
Skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 70 §1 w zw. z art. 59 §1 pkt 9 O.p. przez utrzymanie skutków egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego po upływie terminu przedawnienia zobowiązania za 2011 r. (tytuł z 16.01.2018 r., nr 1206- SEW.723.21.2018).
2) błędne zastosowanie art. 70 §6 pkt 1 O.p. i pominięcie art. 70c O.p. - przez uznanie, że doszło do skutecznego zawieszenia biegu przedawnienia wskutek wszczęcia postępowania karnoskarbowego [...], podczas gdy: a) postępowanie to miało charakter instrumentalny i zostało umorzone 31.12.2017 r. z mocy prawa, b) Skarżącego nie zawiadomiono przed upływem terminu o okolicznościach powodujących zawieszenie.
3) Naruszenie przepisów postępowania egzekucyjnego - art. 49-51, art. 110 oraz art. 112b-112c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - przez: a) pozbawienie Skarżącego realnej możliwości zaskarżenia opisu i oszacowania (zaniżona wy-cena, brak skutecznego pouczenia i terminu na zarzuty), b) przeprowadzenie licytacji z naruszeniem zasad jawności i przejrzystości, m.in. przez połączenie trzech działek w jedną ofertę i ograniczenie konkurencji, c) ograniczenie kontroli odwoławczej do formalnego sprawdzenia przesłanek z art. 112b §1 u.p.e.a., z pominięciem wad wcześniejszych etapów.
4. Naruszenie art. 2, art. 32, art. 45 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1-2 Konstytucji RP i art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC - przez doprowadzenie do nieodwracalnej utraty własności przed realną sądową kontrolą legalności egzekucji (iluzoryczność środka ochrony na etapie przybicia).
5. Pominięcie nowych, istotnych okoliczności mających wpływ na sprawę, w tym: postanowienia o umorzeniu dochodzenia [...] z datą 31.12.2017 r., pism DIAS w K. (23.10.2024) i US K. (18.08.2025) potwierdzających brak zawiadomienia Skarżącego, pisma Ministra Finansów z 21.08.2025 r. zapowiadającego likwidację przesłanki z art. 70 §6 pkt 1 O.p. jako nadużywanej.
W ocenie Skarżącego, model zastosowany w sprawie iluzoryzuje prawo do sądu: skarga na przybicie została odrzucona, a kontrola sądowa stała się możliwa dopiero po wydaniu postanowienia o przyznaniu własności, które - zgodnie z art. 112c u.p.e.a. - powoduje wygaśnięcie praw dotychczasowego właściciela. To prowadzi do nieodwracalnej ingerencji w prawo własności (art. 64 Konstytucji, art. 1 Protokołu nr 1 EKPC) bez uprzedniej rzetelnej kontroli.
2.8. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
3.1. Skarga okazała się niezasadna.
3.2. Na wstępie wskazać należy, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).
3.3. Przedmiotem zaskarżonego postanowienia jest przyznanie własności. Choć podnoszone w skardze zarzuty w istocie nie odnoszą się do zaskarżonego postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości, to Sąd dokonując kontroli legalności ww. postanowienia rozpoznał skargę w ramach art. 134 p.p.s.a.
3.4. Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, że w sprawie wystąpiły ustawowe przesłanki do orzeczenia przez Naczelnika o przyznaniu własności na rzecz M. G.. Postanowienie o udzieleniu przybicia było ostateczne, a licytant wpłacił wylicytowaną kwotę na rachunek organu egzekucyjnego. Postępowanie zażaleniowe w tej sprawie nie może wykraczać poza przepis prawa, który był podstawą wydania postanowienia pierwszej instancji.
Ponadto postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie nie podlegało zawieszeniu czy umorzeniu.
Przypomnieć także należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 sierpnia 2025 r. III FSK 558/24 oddalił skargę kasacyjną Skarżącego od wyroku WSA w Krakowie z 6 września 2023 r. I SA/Kr 236/23.
Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku z 21 sierpnia 2025 r. wskazał, że Sąd pierwszej instancji odnosząc się do kwestii istnienia zobowiązania wprost stwierdził, że na tle okoliczności tej sprawy podatkowej, związanych z bytem zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2011, wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Ponadto na podstawie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Natomiast stosownie do treści art. 170 tej ustawy orzeczenie J prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową. Zatem rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Odnosi się to wprawdzie do sentencji orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to odnosi się również do motywów orzeczenia. Dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak określono ją w prawomocnym, wcześniejszym orzeczeniu. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest bowiem z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy, a jej oddziaływaniem objęte jest przede wszystkim przyszłe postępowanie w danej sprawie.
Jeżeli zatem w konkretnym postępowaniu uczestniczą te same podmioty i znajdują w niej zastosowanie te same przepisy prawa co w sprawie wcześniej zakończonej prawomocnym wyrokiem, to obowiązkiem sądu administracyjnego jest uwzględnienie związania wynikającego z treści tego wyroku. Związanie to dotyczy oceny prawnej, czyli wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w konkretnej sprawie, co może dotyczyć zarówno stanu faktycznego, jak i wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego.
3.5. Mając powyższe na uwadze zasadnie Dyrektor podkreślił, że nie ma prawnej możliwości zakwestionowania prawomocnych wyroków sądów administracyjnych. Z tego względu dla sprawy nie może mieć znaczenia postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w Z1. (sygn. akt [...]). Postępowanie Prokuratury nie ma znaczenia w postępowaniu administracyjnym, o ile nie doprowadzi do usunięcia z obrotu prawnego wyroków WSA w Krakowie o sygn. akt I SA/Kr 236/23 i I SA/Kr 237/23, a także wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 sierpnia 2025 r. o sygn. akt III FSK 558/24. W sytuacji, gdy wyroki mają przymiot prawomocności, organ nie ma możliwości pominięcia oceny zawartej w ich uzasadnieniu.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego wadliwości postanowienia WSA w Gliwicach z 28 sierpnia 2025 r. I SA/GI 744/25, w przedmiocie przyznania przybicia na rzecz licytanta podnieść należy, że wskazane postanowienie jest prawomocne, a Skarżący nie kwestionował tego postanowienia w ramach środków zaskarżenia, do których był uprawniony. Niezrozumiałym jest wiec zarzut iluzorycznego prawa do Sądu, a w konsekwencji oczekiwanie Skarżącego, by w ramach skargi na postanowienie w przedmiocie przyznania własności na rzecz nabywcy nieruchomości M. G. ocenie podlegało całe dotychczasowe postępowanie w sprawie egzekucji z nieruchomości.
Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów krajowych są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
3.6. Mając na uwadze powyższe, Sąd nie doszukał się naruszeń prawa materialnego ani procesowego w stopniu skutkującym koniecznością eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. W konsekwencji na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.