Zdaniem organu upomnienie zostało wysłane na właściwy adres skarżącej jedyny znany organowi i będący jej adresem zameldowania nadal, organ dokonał weryfikacji w bazie PESEL adresu zamieszkania skarżącej, skoro ustalił fakt, iż jest to adres zameldowania/zamieszkiwania skarżącej od 1985 r.
Wskazane naruszenia przepisów świadczą, zdaniem skarżącego kasacyjnie organu, o nie rozpoznaniu istoty sprawy co mogło mieć istotny wpływ na treść wyroku i naruszeniu powyżej wskazanych przepisów przez WSA ponieważ jedynie wnikliwa analiza materiału dowodowego a nie wybiórcza tak jak uczynił to WSA oraz przepisów prawa, które bezzasadnie sąd pomija lub nadaje im inne znaczenie, powinna doprowadzić do wydania prawidłowego wyroku oddalającego skargę zobowiązanej, jako bezzasadną wobec niezaktualizowania swoich danych osobowych w rejestrze abonentów RTV przez skarżącą.
Wobec powyższego organ wniósł o zmianę wyroku WSA w całości i oddalenie wniesionej skargi przez skarżącą ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca osobiście w pełni poparła stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji i wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zwrot kosztów postępowania.
2.4. Naczelny Sąd Administracyjny powołanym wyrokiem w sprawie I GSK 917/24 uznał, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
W uzasadnieniu wskazał, iż poza sporem jest, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a także w okresie obowiązywania wcześniejszej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, (wynika to także z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Zatem zgodzić się należy z poglądem, że zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Zobowiązana wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), winna była przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje (zob. wyrok NSA z 20 marca 2019 r., I GSK 928/18; orzeczenie dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże). Zatem to na zobowiązanej ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika (wyrok NSA z 8 marca 2019 r., I GSK 837/18, tamże). Wynika to z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676).
W tym kontekście zasadnym jest więc stanowisko, że zmiana miejsca zamieszkania, czy sprzedaż lokalu, gdzie użytkowany był zarejestrowany odbiornik RTV i brak rejestracji odbiornika RTV w nowym miejscu zamieszkania nie jest okolicznością, która zwalnia z obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Taki skutek wywołuje natomiast wyrejestrowanie takiego odbiornika. Warunkiem koniecznym dla wykazania nieistnienia obowiązku, w tym przypadku powinności uiszczania opłaty abonamentowej, jest przedstawienie dokumentu potwierdzającego dokonanie wspomnianej czynności. Podkreślić należy, że ciężar udowodnienia tego faktu spoczywa na podmiocie, który wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki procesowe, a więc na zobowiązanej. Skoro skarżąca nie legitymuje się takim dowodem, to Sąd I instancji za organem prawidłowo przyjął niezasadność zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. i zasadnie dochodzi wymagalnych opłat abonamentowych.
W sprawie będącej przedmiotem kontroli instancyjnej skarżąca zgłosiła zarzut w oparciu o brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia.
Słusznie Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetlne obowiązujących przepisów oraz informacji znajdujących się w aktach administracyjnych, ze stanowiskiem Sądu I instancji nie sposób się zgodzić. Wierzyciel prawidłowo skierował upomnienie z dnia 28 lipca 2022 r. na adres: ul. [...], [...] B.. Wierzyciel korzystając z uprawnienia zawartego w art. 7 ust. 1a u.a. ustalił, że adresem zamieszkania skarżącej i zameldowania jest adres wskazany przy rejestracji odbiorników RTV. Świadczy o tym zawarte w postanowieniu organu I instancji z dnia 6 kwietnia 2023 r. stwierdzenie, w którym wskazano, że pod adresem: "ul. [...], [...] B., skarżąca jest zameldowana "od dnia 21 czerwca 1985 r. do nadal". Co istotne, okoliczności tej nie zaprzecza skarżąca, która w piśmie z dnia 17 kwietnia 2023 r., wskazuje jedynie na zmianę miejsca zamieszkania, a nie zameldowania. Skarżąca nie podważa miejsca zameldowania, natomiast o zmianie adresu do korespondencji informuje wierzyciela przy piśmie z dnia 13 lutego 2023 r. i od tego dnia organy prawidłowo zastosowały nowy adres do korespondencji.
Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że upomnienie zostało wysłane na właściwy adres skarżącej jedyny znany organowi i będący nadal jej adresem zameldowania. Ponadto organ dokonał weryfikacji w bazie PESEL adresu zamieszkania skarżącej, skoro ustalił fakt, iż jest to adres zameldowania/ zamieszkiwania skarżącej od 1985 r. do nadal.
Jednocześnie w aktach sprawy znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia upomnienia z dnia 28 lipca 2022 r. skierowana do skarżącej, listem poleconym na adres: ul. [...],[...] B., wraz z kserokopią koperty zwrotnej, stanowiącej opakowanie upomnienia. Na kserokopii koperty znajduje się datownik placówki pocztowej potwierdzające dwukrotną awizację przesyłki: w dniu 1 sierpnia 2022 r. oraz w dniu 9 sierpnia 2022 r. roku. Przesyłkę zwrócono wierzycielowi jako niepodjęte w dniu 17 sierpnia 2022 r. Co wymaga podkreślenia, na kopercie tej umieszczono pieczęć "nie podjęto w terminie".
W postępowaniu egzekucyjnym dopuszcza się fikcję prawną doręczenia upomnienia w warunkach określonych w art. 44 § 4 k.p.a. Ze względu jednak na doniosłe skutki, jakie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wiążą z faktem doręczenia dłużnikowi upomnienia, jak również z uwagi na okoliczność, że zastępczy tryb doręczenia jest wyjątkiem od zasady doręczenia pisma do rąk adresata, przepis art. 44 k.p.a. powinien być interpretowany w sposób ścisły, co oznacza, że nie mogą istnieć żadne wątpliwości co do spełnienia określonych w nim wymogów warunkujących możliwość uznania, że przesyłka została w sposób prawidłowy, a co za tym idzie skutecznie, doręczona.
Analiza skierowanej do skarżącej przesyłki zawierającej upomnienie prowadzi do wniosku, że nie jest do niej dołączony druk "Zwrotnego potwierdzenia doręczenia". Natomiast sama koperta oprócz niezbędnych danych dla nadania korespondencji (wskazania adresata i nadawcy) zawiera adnotacje: "awizowano nie zastałem 1 sierpnia 2022 r.", "awizowano powtórnie 9 sierpnia 2022 r." wraz z pieczątką i podpisem, a także "zwrot nie podjęto w terminie" wraz z datą 18 sierpnia 2022 r. Oznacza to, że przesyłka nie zawiera wszystkich wymaganych prawem informacji. Otóż brak jest oznaczenia miejsca pozostawienia zawiadomienia o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, co wymagane jest na podstawie art. 44 § 2 k.p.a.
Rozpatrując ponownie sprawę, Sąd I instancji uwzględni przedstawione powyżej stanowisko NSA, w szczególności rozważy na podstawie akt sprawy, czy w świetle prawidłowego ustalenia przez organ adresu zobowiązanej, w odniesieniu do skierowanej do zobowiązanej korespondencji zawierającej upomnienie, zostały spełnione wszystkie warunki niezbędne do zastosowania fikcji doręczenia zastępczego wynikające z art. 44 k.p.a. W dalszej kolejności Sąd I instancji dokona oceny zasadności stanowiska organu, odnośnie zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
3.1. Skarga okazała się zasadna.
3.2. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia działa w granicach związania oceną prawną wyrażoną w wyroku NSA w sprawie I GSK 917/24 oraz zawartymi w nim zaleceniami. W konsekwencji obowiązkiem składu orzekającego na obecnym etapie postępowania jest w odniesieniu do zarzutu braku doręczenia upomnienia, a w szczególności rozważenie na podstawie akt sprawy, czy w świetle prawidłowego ustalenia przez organ adresu zobowiązanej, w odniesieniu do skierowanej do zobowiązanej korespondencji zawierającej upomnienie, zostały spełnione wszystkie warunki niezbędne do zastosowania fikcji doręczenia zastępczego wynikające z art. 44 k.p.a. Następnie Sąd dokona oceny zasadności stanowiska organu, odnośnie zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.
3.3. W tych ramach przypomnieć należy, że w sprawie skarżąca zgłosiła zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia. Zarzut nieistnienia obowiązku został prawomocnie przesądzony przez NSA ww. wyrokiem, a zatem nie będzie przedmiotem kontroli sądowej.
Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Ze znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy informacji wynika, że upomnienie z dnia 28 lipca 2022 r. zostało skierowane do skarżącej na adres: ul. [...], [...] B.. Przesyłka pocztowa zawierająca ten dokument została poddana przez operatora pocztowego procedurze dwukrotnej awizacji, po czym uznano ją za skutecznie doręczoną w trybie art. 44 k.p.a.
W świetlne obowiązujących przepisów oraz informacji znajdujących się w aktach administracyjnych przyjąć należy za NSA, że wierzyciel prawidłowo skierował upomnienie z dnia 28 lipca 2022 r. na adres: ul. [...], [...] B.. Wierzyciel korzystając z uprawnienia zawartego w art. 7 ust. 1a u.a. ustalił, że adresem zamieszkania skarżącej i zameldowania jest adres wskazany przy rejestracji odbiorników RTV. Świadczy o tym zawarte w postanowieniu organu I instancji z dnia 6 kwietnia 2023 r. stwierdzenie, w którym wskazano, że pod adresem: "ul. [...], [...] B., skarżąca jest zameldowana "od dnia 21 czerwca 1985 r. do nadal". Co istotne, okoliczności tej nie zaprzecza skarżąca, która w piśmie z dnia 17 kwietnia 2023 r., wskazuje jedynie na zmianę miejsca zamieszkania, a nie zameldowania. Skarżąca nie podważa miejsca zameldowania, natomiast o zmianie adresu do korespondencji informuje wierzyciela przy piśmie z dnia 13 lutego 2023 r. i od tego dnia organy prawidłowo zastosowały nowy adres do korespondencji.
Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że upomnienie zostało wysłane na właściwy adres skarżącej jedyny znany organowi i będący nadal jej adresem zameldowania. Ponadto organ dokonał weryfikacji w bazie PESEL adresu zamieszkania skarżącej, skoro ustalił fakt, iż jest to adres zameldowania/ zamieszkiwania skarżącej od 1985 r. do nadal.
Jednocześnie w aktach sprawy znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia upomnienia z dnia 28 lipca 2022 r. skierowana do skarżącej, listem poleconym na adres: ul. [...], [...] B., wraz z kserokopią koperty zwrotnej, stanowiącej opakowanie upomnienia. Na kserokopii koperty znajduje się datownik placówki pocztowej potwierdzające dwukrotną awizację przesyłki: w dniu 1 sierpnia 2022 r. oraz w dniu 9 sierpnia 2022 r. roku. Przesyłkę zwrócono wierzycielowi jako niepodjęte w dniu 17 sierpnia 2022 r. Co wymaga podkreślenia, na kopercie tej umieszczono pieczęć "nie podjęto w terminie".
Podnieść należy, że stosownie do treści art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w postępowaniu tym znajduje zastosowanie m.in. art. 44 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r. II OSK 1288/17, tamże). W konsekwencji dopuszcza się fikcję prawną doręczenia upomnienia w warunkach określonych w art. 44 § 4 k.p.a. Ze względu jednak na doniosłe skutki, jakie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wiążą z faktem doręczenia dłużnikowi upomnienia, jak również z uwagi na okoliczność, że zastępczy tryb doręczenia jest wyjątkiem od zasady doręczenia pisma do rąk adresata, przepis art. 44 k.p.a. powinien być interpretowany w sposób ścisły, co oznacza, że nie mogą istnieć żadne wątpliwości co do spełnienia określonych w nim wymogów warunkujących możliwość uznania, że przesyłka została w sposób prawidłowy, a co za tym idzie skutecznie, doręczona.
Domniemanie skuteczności doręczenia dokonywanego w trybie art. 44 k.p.a., zdeterminowane jest łącznym spełnieniem określonym nim przesłanek. Po pierwsze, niemożnością doręczenia pisma adresatowi pod prawidłowo oznaczonym adresem jego miejsca zamieszkania, jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy. Po drugie, pozostawieniem przesyłki dla adresata w oddawczym urzędzie pocztowym i dwukrotnego umieszczenia zawiadomienia o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki w skrzynce na korespondencję lub w innych miejscach wskazanych w art. 44 § 2 k.p.a. Po trzecie, upływem czternastodniowego terminu przechowywania pisma w placówce pocztowej oraz udokumentowaniem powyższego w materiale dowodowym sprawy, zwłaszcza zaś w tzw. zwrotnym potwierdzeniu odbioru dołączonym do doręczanej przesyłki (zob. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2020 r. sygn. II OSK 2171/19, tamże). "Dla stwierdzenia skuteczności doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a., opartego na domniemaniu, konieczne jest, w sytuacji, gdy strony takiemu domniemaniu przeczą, udokumentowanie ścisłego dokonania wszystkich ustanowionych w tym artykule czynności doręczyciela. O ile z przepisu tego nie wynika obowiązek umieszczania na kopercie przesyłki pocztowej miejsca pozostawienia "awizo", o tyle skonkretyzowanie przez ustawodawcę miejsc i kolejności ich zastosowania dla pozostawienia "awizo" wymaga uzyskania przez nadawcę przesyłki dowodu poprawności zastosowania art. 44 § 2 k.p.a. Nadawca przesyłki pocztowej nie może poprzestać na swoim oświadczeniu w tym zakresie, ponieważ posłużenie się operatorem pocztowym oznacza, że to nie nadawca przesyłki dokonywał czynności umieszczenia "awizo" we właściwym do tego miejscu zgodnie z art. 44 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2017 r. I OSK 886/18, wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2021 r. II GSK 226/21, tamże).
Tymczasem analiza skierowanej do skarżącej przesyłki zawierającej upomnienie prowadzi do wniosku, że nie jest do niej dołączony druk "Zwrotnego potwierdzenia doręczenia". Natomiast sama koperta oprócz niezbędnych danych dla nadania korespondencji (wskazania adresata i nadawcy) zawiera adnotacje: "awizowano nie zastałem 1 sierpnia 2022 r.", "awizowano powtórnie 9 sierpnia 2022 r." wraz z pieczątką i podpisem, a także "zwrot nie podjęto w terminie" wraz z datą 18 sierpnia 2022 r. Oznacza to, że przesyłka nie zawiera wszystkich wymaganych prawem informacji. Otóż brak jest oznaczenia miejsca pozostawienia zawiadomienia o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, co wymagane jest na podstawie art. 44 § 2 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, w świetle prawidłowego ustalenia przez organ adresu zobowiązanej, w odniesieniu do skierowanej do zobowiązanej korespondencji zawierającej upomnienie, zdaniem Sądu nie zostały spełnione wszystkie warunki niezbędne do zastosowania fikcji doręczenia zastępczego wynikające z art. 44 k.p.a. Tym samym stanowisko organu co do zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, nie jest prawidłowe. Nie jest bowiem w sprawie możliwe przyjęcie fikcji doręczenia z art. 44 k.p.a.
3.4. Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżone postanowienie uznając, że wierzyciel dopuścił się naruszenia art. 44 § 4 k.p.a. w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. zasądzone koszty obejmują wpis sądowy w wysokości 100 zł.