Uzasadnienie
Postanowieniem z 9 września 2024 r., nr COF.OUR.6375.1304.2021 ŁD.SA.ZZ 06000644, Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej jako Wierzyciel), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako k.p.a.) i art. 144 k.p.a. w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2505, dalej jako u.p.e.a.) oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689, dalej jako ustawa abonamentowa, u.a.), po rozpatrzeniu zażalenia P. J. (dalej jako zobowiązany), utrzymał w mocy postanowienie własne 31 lipca 2024 r. znak: COF.OUR.6375.1304.2021 ŁD.KK.P 06000644 w przedmiocie oddalenia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym.
Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia 24 czerwca 2024 r. (wpływ do organu egzekucyjnego dnia 26 czerwca 2024 roku) zobowiązany podniósł zarzut nieistnienia obowiązku uzasadniając go wyrejestrowaniem odbiorników w 2005 roku, nieskutecznym nadaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego, prowadzeniem korespondencji z Pocztą Polska S.A. od 2011 roku informującą o wyrejestrowaniu odbiorników w 2005 roku.
Wierzyciel postanowieniem z 31 lipca 2024 r. oddalił zarzut zobowiązanego nieistnienia obowiązku.
W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany powtórzył zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na wyrejestrowanie, odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego w 2005 roku . Zobowiązany podniósł, że takiej formalności dokonał i obciążanie go zobowiązaniem wskazanym w tytule wykonawczym numer 30380E1-43/GD/2024 z dnia 10 czerwca 2024 r. jest nieuzasadnione.
Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Wierzyciel wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1-3 ustawy abonamentowej, posiadacz zarejestrowanego odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego, jest zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych, od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. Obowiązek realizacji opłat abonamentowych związany jest z faktem zarejestrowania odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego, który trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania. Ustawa abonamentowa jest aktualnym aktem prawnym regulującym kwestie związane z opłatami za korzystanie z odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i jako obowiązująca wskazywaną jest w prowadzonych postępowaniach mających na celu wyegzekwowanie należności z tytułu abonamentu. W okresie poprzedzającym wejście w życie przepisów ustawy abonamentowej, obowiązek dotyczący rejestracji odbiorników i uiszczania opłat abonamentowych ukształtowany został regulacjami prawnymi zawartymi w: - ustawie z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz. U., nr 54, poz. 307), - ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r. Nr 54, poz. 275), - ustawie z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 1722).
Wierzyciel stwierdził, że w elektronicznej bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. znajdują się dane o zgłoszonej rejestracji odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego oraz opłatach wnoszonych do dnia 18 sierpnia 2005 r.
Zdaniem Wierzyciela, zaległość wykazana w tytule wykonawczym numer 30380E1-43/GD/2024 z dnia 10 czerwca 2024 r. podlega zapłacie, gdyż zobowiązany skutecznie nie wyrejestrował odbiorników w 2005 roku, ani też nie dokonał wyrejestrowania do chwili obecnej.
W spornym okresie tj. w 2005 roku obowiązywało rozporządzenie Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 1993 r.. Nr 70, poz. 338), a następnie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 141 z 2005 r. poz. 1190), które zobowiązywały abonenta do zgłoszenia zmian formalnoprawnych w tym wyrejestrowanie odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego. Zatem w 2005 roku wyrejestrowanie odbiorników odnotowane zostałoby poprzez wypełnienie odcinka "W" (odcinek wyrejestrowania), znajdującego się w książeczce radiofonicznej. Pracownik placówki pocztowej, w momencie zgłoszenia przez abonenta wyrejestrowania odbiorników, w książeczce radiofonicznej na odcinku "W" potwierdzał dokonanie formalności datownikiem placówki pocztowej. Jedną część odcinka oraz okładki książeczki pracownik placówki pocztowej odsyłał celem archiwizacji, natomiast środek książeczki radiofonicznej wraz z dowodami wpłat i drugą częścią odcinka "W" (potwierdzoną datownikiem placówki pocztowej) pozostawał w posiadaniu abonenta, czyli w posiadaniu zobowiązanego. Pracownicy placówek pocztowych są odpowiednio przeszkoleni z zakresu przepisów dotyczących abonamentu radiowo/telewizyjnego oraz są zobowiązani do przestrzegania procedur obowiązujących w zakresie potwierdzania zmian formalnoprawnych, w tym wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego. Poczta Polska S.A prowadzi rejestr abonentów, w którym są gromadzone i przetwarzane dane m.in. o wpłatach oraz zmianach abonentów, którzy dokonali formalności rejestracji używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Każda zmiana danych jest automatycznie zapisywana w historii modyfikacji w systemach informatycznych. Pracownik odpowiedzialny za wprowadzanie i weryfikację danych nie posiada dowolności we wprowadzeniu lub pominięciu jakiejkolwiek zmiany danych, również w przypadku formalności wyrejestrowania. Ostatnia wpłata uregulowana została w dniu 18 sierpnia 2005 r. Zatem gdyby wówczas doszło do wyrejestrowania odbiorników, zapis o dokonanej formalności na podstawie wypełnionego i potwierdzonego datownikiem placówki pocztowej odcinka "W" z książeczki radiofonicznej umieszczony zostałby w bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. a dokument zarchiwizowany. Skoro (w rozpatrywanej sprawie) wyrejestrowanie odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego na odcinku "W" w książeczce radiofonicznej było okolicznością kluczową dla nieistnienia obowiązku wnoszenia zaległych opłat abonamentowych, to na zobowiązanym spoczywał obowiązek, po powstaniu zmiany i zaprzestaniu używania odbiorników, do niezwłocznego dopełnienia wymaganych przepisami formalności wyrejestrowania i przechowywania dowodu na tę okoliczność. Na gruncie postępowania administracyjnego ma w pełni zastosowanie zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Od 2011 roku zobowiązany uczestniczył czynnie w postępowaniu dotyczących zaległych opłat abonamentowych jakie toczyło się wobec jego osoby tj., kierował korespondencję do Poczty Polskiej S.A., otrzymywał na nią odpowiedzi, zapoznawał się z okazanymi materiałami dowodowymi, przedstawiał swoje stanowisko w sprawie. Odpowiedzi były dla zobowiązanego niesatysfakcjonujące niemniej, w ocenie Wierzyciela, od 2011 roku zobowiązany miał świadomość i wiedzę, że nie doszło do skutecznego wyrejestrowania odbiorników w 2005 roku. Zobowiązany jednak nie skorzystał z możliwości dopełnienia w placówce operatora wyznaczonego formalności wyrejestrowania odbiorników w następnych latach co w konsekwencji doprowadziło do narastania zaległości abonamentowych. Wierzyciel zwrócił uwagę na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyrokach z 9 stycznia 2020 r. sygn. akt II FSK 429/18 oraz z 18 stycznia 2023 r. sygnatura akt I GSK 264/22.
Wierzyciel w zakresie wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego oświadczył, że sprawdził zasoby archiwalne oraz zapisy systemowe i stwierdza jednoznacznie, iż nie posiada na dzień wydania niniejszego postanowienia dokumentu, który stanowiłby o dopełnieniu przez zobowiązanego formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników w 2005 roku, jak również do chwili obecnej.
Ponieważ w 2005 roku nie doszło do skutecznego wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego uzasadnione było nadanie zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego na mocy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz. 1342). Stosownie do § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia, operator publiczny (obecnie wyznaczony), w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia, z urzędu nadawał posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru powiadamiał użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Rozporządzenie weszło w życie dnia 13 grudnia 2007 r. Ustalono, że na dzień wejścia w życie przepisów niniejszego rozporządzenia, zobowiązany posiadał status zarejestrowanego użytkownika odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego, zobowiązanego do wnoszenia opłat abonamentowych. Skoro w chwili wejścia w życie ww. rozporządzenia zobowiązany był zarejestrowanym użytkownikiem odbiornika telewizyjnego, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 m-cy, operator publiczny zobowiązany był do nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego i przesłania pisemnego zawiadomienia do niego w przedmiotowym zakresie.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż ww. zawiadomienie zostało przesłane do zobowiązanego pismem z dnia 16 maja 2008 r. na adres ul. [...], [...] B. tj. na jaki zgłoszono rejestrację, wnoszono opłaty abonamentowe. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest postanowieniem ani decyzją wierzyciela, od których przysługują środki odwoławcze. Zawiadomienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby do której zostało skierowane. Nie przydaje ono nowych praw i obowiązków, nie jest także oświadczeniem woli, a jedynie potwierdza konieczność wykonania już istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, a nie wydanego na jej podstawie, powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. Tak więc nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza zarejestrowanych odbiorników od obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. W przypadku braku znajomości indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz numeru rachunku bankowego, na który należy wnosić opłaty abonamentowe, wszelkie niezbędne informacje abonenci mogli i nadal mogą uzyskać w placówkach pocztowych. Po zarejestrowaniu odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 - część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia). Obowiązek ten wygasa w wyniku wyrejestrowania odbiorników, ale nie w wyniku nieotrzymania przez abonenta indywidualnego numeru identyfikacyjnego.
Zdaniem Wierzyciela nie znajduje również w ocenie wierzyciela uzasadnienia podnoszona argumentacja dotycząca braku otrzymywania zawiadomienia o narastającej zaległości w uiszczaniu opłaty abonamentowej przez 6 lat, tj. do 2011 roku. Poczta Polska S.A. nie została zobowiązana do informowania abonentów o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, gdyż zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszy dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika. Sama opłata abonamentowa ma charakter powszechny a jej wyliczenie nie następuje w formie decyzji, ale w drodze czynności materialne - technicznej, w trybie pozaprocesowym lub w drodze samoobliczenia. Obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje zatem z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i wysokości określonej ta ustawą. Stanowisko Poczty Polskiej S.A. jako właściwe w tym zakresie potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: (z dnia 18 stycznia 2023 r. sygnatura akt I GSK 264/22, z dnia 11 marca 2020 r. I GSK 1518/19 , z dnia 25 września 2018 r. sygn. akt I GSK 1806/18, z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt. II GSK 1297/15, z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15, z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 5276/16, z dnia 10 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1818/14)". Natomiast zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. o sygnaturze akt K24/2008, wierzyciel do dnia 20 maja 2014 r. nie był zobowiązany do wysyłania upomnień do zobowiązanych.