d) naruszenie art. 120 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej - zasada zaufania do organów podatkowych - poprzez ich niezastosowanie. Organ podatkowy nie uwzględnił faktu, że decyzja KPWiG o dopuszczeniu akcji do publicznego obrotu powinna być traktowana jako dowód publicznego charakteru oferty. Zmiana stanowiska organów podatkowych bez należytego uzasadnienia narusza art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, który nakłada obowiązek prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów. Skarżąca działała w oparciu o decyzje i interpretacje organów, które początkowo przyznawały jej prawo do zwolnienia podatkowego, a zmiana interpretacji narusza zasadę pewności prawa.
e) naruszenie art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej - poprzez jego niezastosowanie. W art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej przewidziano, że dokumenty urzędowe, takie jak decyzje organów administracyjnych, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Decyzja KPWiG o dopuszczeniu akcji do obrotu publicznego jest dokumentem urzędowym i powinna być uwzględniona przez organ jako dowód publicznego charakteru oferty, chyba że przeprowadzono by dowód przeciwny. Organ podatkowy pomijając tę decyzję naruszył zasadę prawidłowego przeprowadzania dowodów oraz art. 122 Ordynacji podatkowej, który nakłada na organ obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
f) naruszenie zasady, że obowiązki podatkowe nie mogą być nakładane w drodze wykładni rozszerzającej - art. 120 i art. 122 Ordynacji podatkowej - poprzez ich niezastosowanie. Organ zastosował wykładnię rozszerzającą, która nakłada obowiązek podatkowy na skarżącą mimo braku jednoznacznych przesłanek prawnych w u.p.d.o.f. Zastosowanie interpretacji zawężającej, która wyłącza możliwość zwolnienia podatkowego, jest sprzeczne z art. 120 i art. 122 Ordynacji podatkowej, które nakładają na organ obowiązek działania zgodnie z przepisami prawa i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ przyjął interpretację, która jest nieuzasadniona, co narusza zasady praworządności.
W oparciu o powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie kosztów.
2.6. DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
3. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zatem została oddalona na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.).
4. Zgodnie z art. 52 pkt 1 lit. b) u.p.d.o.f. zwolnione były od podatku dochodowego w okresie od 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2003 r. dochody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, które zostały dopuszczone do publicznego obrotu papierami wartościowymi, nabyte na podstawie publicznej oferty lub na giełdzie papierów wartościowych albo w regulowanym pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym, albo na podstawie zezwolenia udzielonego w trybie art. 92 lub 93 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. Nr 118, poz. 754 ze zm.). Zwolnienie to nie miało zastosowania, jeżeli sprzedaż papierów wartościowych była przedmiotem działalności gospodarczej.
1 stycznia 2004 r. weszły w życie postanowienia ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (powoływanej już ustawy zmieniającej). Ustawa ta wprost nie wprowadziła zmian do przywołanego wyżej przepisu art. 52 u.p.d.o.f., ale jej art. 19 ust. 1 stanowi, że:
"Przepisów ustawy, o której mowa w art. 1, nie stosuje się do opodatkowania dochodów (poniesionych strat) uzyskanych po dniu 31 grudnia 2003 r.:
1) z odpłatnego zbycia nabytych przed dniem 1 stycznia 2003 r. obligacji Skarbu Państwa wyemitowanych po dniu 1 stycznia 1989 r. oraz obligacji wyemitowanych przez jednostki samorządu terytorialnego po dniu 1 stycznia 1997 r.;
2) z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, o których mowa w art. 52 pkt 1 lit. b ustawy wymienionej w art. 1, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2004 r., pod warunkiem że papiery te zostały nabyte przed dniem 1 stycznia 2004 r.;
3) z realizacji praw wynikających z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 49, poz. 447 i Nr 240, poz. 2055 oraz z 2003 r. Nr 50, poz. 424, Nr 84, poz. 774, Nr 124, poz. 1151 i Nr 170, poz. 1651), nabytych przed dniem 1 stycznia 2004 r.".
5. Stan faktyczny sprawy nie jest sporny. Skarżąca nabyła przed 1 stycznia 2004 r. (w 1992 r.) dopuszczone do publicznego obrotu akcje B, w ramach prywatyzacji tego banku – jako jego pracownik. Sprzedała je w 2020 r.
Spór dotyczy wykładni zawartego w art. 52 pkt 1 lit. b) u.p.d.o.f. pojęcia "publiczna oferta", jako przesłanki - na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej - wyłączenia z zastosowania przepisów u.p.d.o.f. do dochodu uzyskanego ze sprzedaży akcji.
Organy podatkowe twierdzą, że podatniczka nie nabyła akcji na podstawie publicznej oferty, a zatem dochód uzyskany z ich sprzedaży podlega opodatkowaniu.
Skarżąca z kolei jest zdania, że akcje nabyła na podstawie publicznej oferty, a zatem uzyskany z ich sprzedaży dochód nie podlega opodatkowaniu.
6.1. Dokonując interpretacji pojęcia "publiczna oferta" można rozpocząć od przywołania argumentu zawartego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 1998 r., FPS 9/97 (wszystkie powoływane orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że interpretując tekst prawny trzeba kierować się znaczeniem słów danego języka etnicznego oraz tym, że ustawodawca był racjonalny, gdy używał takich, a nie innych słów danego języka oraz tym, że nie można a priori przyjmować, że określonych słów używano w tekście prawnym bez wyraźnej ku temu potrzeby. Z kolei, w ślad za wyrokiem NSA z 2 marca 2010 r., II FSK 1553/08, należy stwierdzić, że pojęcia "publiczna oferta" i "publiczny obrót papierami wartościowymi" to dwa różne terminy. Zgodnie bowiem z zasadą zakazu wykładni synonimicznej, nie można różnym zwrotom użytym przez ustawodawcę w tekście prawa nadawać tego samego znaczenia (por. L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 103). Aby dochody z odpłatnego zbycia akcji, a więc papierów wartościowych, mogły być zwolnione z podatku dochodowego, musiały być nie tylko dopuszczone do publicznego obrotu (czego organy podatkowe nie zakwestionowały), lecz jednocześnie nabyte w ofercie publicznej. Jednak nie ma podstaw by twierdzić, że za publiczną ofertę należy uznać każdą ofertę nabycia akcji złożoną w warunkach publicznego obrotu papierami wartościowymi (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2008 r., II FSK 899/07).
Prawo, które może znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, nie podaje definicji legalnej pojęcia "publiczna oferta". Wobec powyższego uzupełniając pojęcie oferty o wymaganą przez prawo podatkowe cechę "publiczności" odwołać należy się do naturalnego języka prawodawcy.
Jak zauważył NSA w wyroku z 13 lutego 2009 r., II FSK 1627/07, dokonując wykładni słowa "publiczna" nie można nadawać mu znaczenia, które byłoby zaprzeczeniem jego powszechnego rozumienia, tj. wynikającego z językowych reguł wykładni. NSA aplikując ten pogląd w licznych wyrokach wywiódł, że publiczny charakter oferty ma miejsce wtedy, gdy oferta adresowana jest do wszystkich a nie tylko do ograniczonego kręgu osób (np. wyroki z 26 czerwca 2008 r., II FSK 627/07; z 13 listopada 2007 r., II FSK 1286/06; z 7 lipca 2004 r., FSK 259/04; z 2 grudnia 2005 r., FSK 2626/04). Innymi słowy, "publiczny" to adresowany do nieoznaczonej liczby bliżej nieokreślonych osób, natomiast "zamknięty" to skierowany do indywidualnie określonych adresatów, bez względu na ich liczbę (por. wyrok NSA z 13 lutego 2009 r., II FSK 1627/07).
Jeżeli więc w art. 52 pkt 1 lit. b) u.p.d.o.f. ustawodawca stanowi o nabyciu papierów wartościowych "na podstawie oferty publicznej", to wykorzystuje niewątpliwie podstawowe znaczenie pojęcia "publiczny" jako dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, przeznaczony, dostępny dla wszystkich (por. wyrok NSA z 2 grudnia 2005 r., FSK 2626/04) i wiąże z realizacją bądź brakiem tej cechy oferty określone skutki prawne.
6.2. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nabyła akcje, których oferta sprzedaży dotyczyła ściśle skonkretyzowanego kręgu osób, tj. pracowników spółki. Świadczy to o tym, że tego rodzaju oferta nie miała charakteru publicznego, gdyż nie była dostępna dla wszystkich obywateli. Trafnie zauważył to organ podatkowy i zgodnie z prawem ocenił, że dochód skarżącej z tytułu sprzedaży akcji banku nie mieści się w zakresie przedmiotowym art. 52 pkt 1 lit. b) u.p.d.o.f. w związku z art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej, a więc podlega opodatkowaniu. Tym samym, niezasadny jest zarzut skargi, w którym podniesiono naruszenie przez organ podatkowy art. 52 u.p.d.o.f.
7.1. Strona skarżąca w odniesieniu do definicji pojęcia "publiczna oferta", zasadniczo opiera się na stanowisku doktryny, tj. glosach krytycznych do wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2000 r., III SA 367/00 oraz z 27 maja 2003 r. SA/Bk 1403/02. Wywodzi, że "oferta publiczna" dotyczy znacznej liczby adresatów (powyżej 300 osób), niezależnie od ich oznaczenia, w tym również oferty kierowanej do pracowników w procesie prywatyzacyjnym.
Wobec tego Sąd orzekający zauważa, że powołanymi wyżej wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalono skargi podatników na decyzje organów podatkowych w zakresie odmowy stwierdzenia nadpłat w podatku dochodowym od osób fizycznych. NSA zakwestionował tym samym możliwość zwolnienia od opodatkowania przychodów uzyskanych ze sprzedaży odpowiednio: akcji B1 S.A. oraz K S.A., uznawszy że ich nabycie przez pracowników nie miało miejsca na podstawie publicznej oferty.
Afirmowane przez skarżącą stanowisko doktryny nie zyskało aprobaty w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tytułem przykładu można wskazać, że NSA w wyroku z 2 grudnia 2005 r., FSK 2627/04, uchylił wyrok WSA z 18 sierpnia 2004 r., I SA/Wr 644/02, który właśnie opierał się na koncepcji interpretacyjnej oferowanej przez stronę skarżącą. NSA w wyroku w sprawie FSK 2627/04 argumentował, że zabieg polegający na dokonaniu wyboru jednego tylko z parametrów opisujących pojęcie publicznego obrotu (więcej niż 300 osób) ufundowany został na daleko posuniętej, i przez to niedopuszczalnej, dowolności. Doprowadza bowiem do utworzenia definicji pozostającej w sprzeczności z rozumieniem tego terminu wynikającym z języka etnicznego, w którym ustawodawca dał wyraz swej woli. Takie stanowisko bagatelizuje związki zachodzące pomiędzy językiem prawa a językiem naturalnym; tym samym narusza reguły wykładni językowej. Trudno bowiem obronić pogląd, że oferta skierowana do skonkretyzowanej grupy osób (większej wszakże niż 300 osób) nabiera – tylko ze względu na to – charakteru zasadniczo odmiennego. Pojęcie "publiczny" rozumieć należy jako: dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, przeznaczony, dostępny dla wszystkich. Arbitralnie określony krąg adresatów nie może być utożsamiony z powszechną, niczym nie limitowaną dostępnością do propozycji oferenta. Zdaniem NSA przyjąć należy, uwzględniając także wnioski płynące z wykładni systemowej i celowościowej, że publiczny charakter oferty oznacza powszechny dostęp do akcji bez względu na liczbę osób, do których jest ona skierowana.
NSA w prezentowanym wyroku w sprawie FSK 2627/04 argumentował również, że w rozpoznawanej sprawie wchodziły w grę elementy dodatkowego wynagradzania pracowników banku. Uprzywilejowanie ich pozycji w porównaniu z pozostałymi podatnikami, w szczególności nie mogącymi zakupić przedmiotowych akcji, nie wymaga obszerniejszego uzasadnienia. Argumenty płynące z wykładni celowościowej potwierdzają zatem wnioski z wykładni językowej i systemowej. Racjonalny ustawodawca wprowadzając po myśli art. 52 pkt 1 lit. b) u.p.d.o.f. zwolnienie od powszechnego podatku od osób fizycznych nieprzypadkowo odwołał się do terminu "publiczna oferta" zawierającego w sobie adekwatne do tej powszechności elementy. NSA zaznaczył ponadto, że dopuszczenie akcji do publicznego obrotu, czy też brak sprzeciwu Komisji Papierów Wartościowych i Giełd wobec wprowadzenia akcji do obrotu publicznego, nie mogą przesądzać o spełnieniu drugiej z przesłanek art. 52 pkt 1 lit. b) u.p.d.o.f. (nabycie na podstawie publicznej oferty).
7.2. Niezależnie od tego, Sąd zauważa, że skarżąca wybiórczo powołuje się na treść przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 49, poz. 447 – dalej: p.p.p.w.). Pełna treść relewantnej regulacji brzmi w ten sposób:
"Publicznym obrotem papierami wartościowymi, zwanym dalej "publicznym obrotem", jest proponowanie nabycia lub nabywanie emitowanych w serii papierów wartościowych, przy wykorzystaniu środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli propozycja skierowana jest do więcej niż 300 osób albo do nieoznaczonego adresata, z wyjątkiem:
(...)
2) udostępniania w procesie prywatyzacji przez Skarb Państwa akcji spółki pracownikom oraz producentom rolnym lub rybakom na trwale związanym z jej przedsiębiorstwem (...)."
Regulacja ta zawiera zatem wyjątek, przewidując, że nie stanowi publicznego obrotu papierami wartościowymi nabywanie papierów wartościowych, nawet jeśli propozycja nabycia skierowana jest do więcej niż 300 osób – jeśli udostępnienie akcji następuje pracownikom w procesie prywatyzacji.
7.3. z tych powodów niezasadny jest zarzut skargi, w którym podniesiono naruszenie przez organ podatkowy art. 2 ust. 1 p.p.p.w.
8. Niezasadny jest także zarzut odwołujący się do art. 2 i art 24 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. z 1990 r. poz. 298).
Art. 2 tej ustawy stanowił, że: "Sejm ustala corocznie podstawowe kierunki prywatyzacji. Ustaleń tych Sejm dokonuje w załączniku do ustawy budżetowej." Ta regulacja nie wykazuje związku ze sprawą, wręcz wydaje się powołana w skardze przez pomyłkę.
Dalej Sąd wskazuje, że art. 23 ust. 1 tej ustawy stanowił, że: "Z zastrzeżeniem przepisów art. 24, akcje należące do Skarbu Państwa są zbywane w następującym trybie:
1) w drodze przetargu,
2) na podstawie oferty ogłoszonej publicznie,
3) w wyniku rokowań podjętych na podstawie publicznego zaproszenia.
Z kolei, powoływany w skardze art. 24 ustanawiał preferencyjne zasady nabywania akcji przez pracowników.
Wobec tego, Sąd zauważa, że art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych zawiera sformułowanie "z zastrzeżeniem art. 24". To potwierdza, że ustawodawca tryb zbywania akcji pracowniczych uznał za odrębny od innych trybów zbywania akcji wymienionych w tym przepisie, w tym i oferty ogłoszonej publicznie. Przepis art. 24 tej ustawy daje podstawę do stwierdzenia, że pojęcie udostępnienia akcji pracownikom obejmuje zarówno proponowanie nabycia, jak i nabywanie akcji przez pracowników prywatyzowanej spółki. Takiemu procesowi podlegały akcje banku należące do Skarbu Państwa (por. wyrok NSA z 29 września 2000 r., III SA367/00; wyrok NSA z 29 listopada 2005 r., FSK 2575/04).
9. Wyżej zaprezentowane uwagi przesądzają zarazem, że organ nie dopuścił się naruszenia art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, ze zm.). Niezasadny jest również zarzut naruszenia w sprawie art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej z powodu nieuwzględnienia w postępowaniu podatkowym decyzji KPWiG o dopuszczeniu akcji do obrotu publicznego, zważywszy zwłaszcza na to, że w niniejszej sprawie skarżąca w toku postępowania podatkowego nie zaoferowała przecież żadnego dowodu, w tym z powoływanego dokumentu.
10. Z tych wszystkich powodów skarga została oddalona.