Organ interpretacyjny 6 października 2025 r. wydał interpretację indywidualną, w której uznał stanowisko wnioskodawczyni za nieprawidłowe.
Organ interpretacyjny wskazał, że nie będzie miało zastosowania zwolnienie przewidziane w art. 2 pkt 1 lit. g) u.p.c.c., gdyż zamiana gruntów nastąpi z pominięciem drogi urzędowej, będzie to zwykła umowa zamiany gruntów między sąsiadami. Doprecyzowując opis sprawy wnioskodawczyni wskazała, że intencją wnioskodawczyni i pozostałych osób było działanie zbliżone do trybu przewidzianego w art. 101-108 u.g.n., ale z pominięciem drogi urzędowej - nie złożyli wniosku o połączenie działek i ponowny podział na działki gruntu, ani w formie aktu notarialnego zobowiązania do dokonania zamiany.
W ocenie organu interpretacyjnego opisana we wniosku sąsiedzka wymiana gruntów będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.c.c. Dla ustalenia podstawy opodatkowania przy umowie zamiany gruntów, zastosowanie znajdzie art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.c.c. Stawka podatku wyniesie 2% wartości rynkowej tej nieruchomości (działki), od której przypadnie wyższy podatek. Umowa zamiany nieruchomości (sąsiedzka wymiana gruntów) nie będzie zwolniona od podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 2 pkt 1 lit. g) u.p.c.c.
Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, na wydaną interpretację przepisów prawa podatkowego.
Zarzuciła zaskarżonej interpretacji:
1. błędną wykładnię art. 2 pkt 2 lit. g) - na rozprawie skarżąca sprostowała na art. 2 pkt 1 lit. g) u.p.c.c. poprzez uznanie, że nie ma on zastosowania w sprawie;
2. niewyjaśnienie rozumienia art. 4 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.p.c.c.;
3. uznanie, że przepis art. 101 ust. 1 i 2 u.g.n. nie ma zastosowania w sprawie.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wywodziła, że nie mamy do czynienia z zamianą (wymianą), gruntów o jakiej mówi art. 603 Kodeksu cywilnego. To nie jest zamiana 1:1, a czynność która w pełni wpisuje się w określenia scalenia i wymiany gruntu, o której mowa w art. 105 ust. 1 i 2 u.g.n. Każda z działek podlegała fragmentyzacji i części te trafiały do tych z sąsiadów, dla których miały one znaczenie dla "stworzenia" ich działek. W ich miejsce ona i inni sąsiedzi sięgali po inne fragmenty innych działek i "odtwarzali" areał swoich działek. Czy stan taki da się uznać za zwykłą zamianę gruntów? Nie uznanie tego faktu czyni, że ich starania i dotychczas poniesione koszty na opracowanie geodezyjne, o którym mowa w art. 104 ust. 2 pkt 3) u.g.n. zostają sprowadzone do prostej zamiany, dla której mają zastosowanie wskazane przepisy przywołane w interpretacji. Zdaniem skarżącej taka wykładnia przepisów jest oderwana od realiów sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ interpretacyjny potrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz.143), dalej: P.p.s.a. kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.
Rozpoznając skargę na powyższą interpretację należy wskazać, że w myśl art. 57a P.p.s.a. "Skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną".
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej interpretacji indywidualnej - w zakresie i według kryteriów określonych powołanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem udzielona interpretacja nie narusza prawa w sposób uzasadniający wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia, czy do zdarzenia przyszłego, opisanego we wniosku o wydanie interpretacji ma zastosowanie art. 2 pkt 1 lit. g) u.p.c.c. wyłączający opodatkowanie czynności podlegających przepisom o gospodarce nieruchomościami.
Celem rozstrzygnięcia tak zarysowanego sporu należy odwołać się do treści przepisów, powołanych poniżej.
W myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.c.c podatkowi podlegają: umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych.
Zgodnie z art. 2 pkt 1 lit. g) u.p.c.c. nie podlegają podatkowi czynności cywilnoprawne w sprawach podlegających przepisom o gospodarce nieruchomościami lub przepisom o autostradach płatnych.
W orzecznictwie sądowym nie budzi obecnie wątpliwości, że ustanowione w art. 2 pkt 1 lit. g) u.p.c.c. wyłączenie z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych w sprawach podlegających przepisom o gospodarce nieruchomościami, obejmuje zarówno czynności podlegające przepisom ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak i czynności podlegające przepisom dotyczącym gospodarki nieruchomościami, zamieszczonym w innych ustawach.
Jak wynika z art. 1 ust. 1 pkt 3 u.g.n. ustawa określa zasady scalania i podziału nieruchomości.
Na podstawie art. 98b u.g.n.:
1. Właściciele albo użytkownicy wieczyści nieruchomości ukształtowanych w sposób uniemożliwiający ich racjonalne zagospodarowanie mogą złożyć zgodny wniosek o ich połączenie i ponowny podział na działki gruntu, jeżeli przysługują im jednorodne prawa do tych nieruchomości. Do wniosku należy dołączyć, złożone w formie aktu notarialnego, zobowiązanie do dokonania zamiany, o której mowa w ust. 3.
2. W sprawach, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio art. 93, art. 94, art. 96, art. 97 ust. 1-2, art. 98, art. 98a oraz art. 99.
3. Podziału nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się pod warunkiem, że właściciele albo użytkownicy wieczyści dokonają, w drodze zamiany, wzajemnego przeniesienia praw do części ich nieruchomości, które weszły w skład nowo wydzielonych działek gruntu. W razie nierównej wartości zamienianych części nieruchomości stosuje się art. 15.
Zgodnie z art. 101 u.g.n.:
1. Przepisy niniejszego rozdziału regulują sprawy scalania nieruchomości i ich ponownego podziału na działki gruntu.
2. Przepisy rozdziału stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele inne niż rolne i leśne.
2. Przepisów rozdziału nie stosuje się do nieruchomości, które zostały objęte postępowaniem scaleniowym na podstawie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów.
Z kolei na podstawie art. 102 u.g.n.:
1. Gmina może dokonać scalenia i podziału nieruchomości, o którym mowa w art. 101 ust. 1. Szczegółowe warunki scalenia i podziału nieruchomości określa plan miejscowy.
2. Scalenia i podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli są one położone w granicach obszarów określonych w planie miejscowym albo gdy o scalenie i podział wystąpią właściciele lub użytkownicy wieczyści posiadający, z zastrzeżeniem ust. 4, ponad 50 % powierzchni gruntów objętych scaleniem i podziałem.
3. O przystąpieniu do scalenia i podziału nieruchomości decyduje rada gminy w drodze uchwały, określając w niej granice zewnętrzne gruntów objętych scaleniem i podziałem.
4. Zabudowane części nieruchomości mogą być objęte uchwałą, o której mowa w ust. 3, za zgodą ich właścicieli lub użytkowników wieczystych.
5. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta składa we właściwym sądzie wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej przystąpienia do scalenia i podziału nieruchomości, a gdy nieruchomość nie ma założonej księgi wieczystej, o złożenie do istniejącego zbioru dokumentów odpisu uchwały, o której mowa w ust. 3.
Z treści przywołanych przepisów wynika, że dokonanie scalenia i podziału nieruchomości jest zadaniem własnym gminy, które gmina może dokonać w dwóch niezależnych od siebie sytuacjach.
Zasady wszczęcia postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości określone zostały w art. 102 ust. 2 u.g.n., z którego wynika, iż scalenia i podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli są one położone w granicach obszarów określonych w planie miejscowym albo gdy o scalenie i podział wystąpią właściciele lub użytkownicy wieczyści posiadający, z zastrzeżeniem ust. 4, ponad 50% powierzchni gruntów objętych scaleniem i podziałem.
Przywołując przepis art. 102 ust. 2 u.g.n., należy zauważyć, że:
1) postępowanie w sprawach scalenia i podziału nieruchomości może być wszczęte w dwóch przypadkach:
a) gdy dotyczy ono obszarów wyznaczonych w planie miejscowym jako wymagające scalenia i podziału (położonych w obrębie wskazanych w planie miejscowym granic),
b) gdy wystąpią o to właściciele lub użytkownicy wieczyści ponad 50% gruntów, o których scalenie i podział wnioskują;
2) dopuszcza on możliwość przeprowadzenia procedury scalenia i podziału nieruchomości, na wniosek zainteresowanych właścicieli, także na obszarach, które nie zostały w planie miejscowym wskazane jako wymagające dokonania scalenia i podziału nieruchomości, czyli na obszarach:
a) objętych planem miejscowym, ale położonych poza granicami terenów wskazanych w tym planie jako wymagające scalenia i podziału; albo
b) objętych planem miejscowym, w którym w ogóle nie wskazano terenów wymagających scalenia i podziału nieruchomości. (por. Felcenloben Dariusz, Podziały i scalenia nieruchomości. Komentarz do art. 92-108 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Opublikowano: WKP 2026).
Wszczęcie postępowania może nastąpić zatem na wniosek lub z urzędu.
Natomiast jak podała skarżąca we wniosku i jego uzupełnieniu zamiana gruntów pomiędzy sąsiadami (w tym skarżącą) nastąpi z pominięciem drogi urzędowej. Nie złożyli oni wniosku o połączenie działek i ponowny podział na działki gruntu, ani w formie aktu notarialnego zobowiązania do dokonania zamiany. Intencją skarżącej i pozostałych osób było działanie zbliżone do trybu przewidzianego w art. 101-108 u.g.n. Żaden organ administracji nie uczestniczy w powyższych czynnościach
Należy zatem podzielić stanowisko organu interpretacyjnego, że w sprawie nie będzie miało zastosowania zwolnienie przewidziane w art. 2 pkt 1 lit. g) u.p.c.c., gdyż zamiana gruntów nastąpi z pominięciem drogi urzędowej. Zatem będzie to umowa zamiany gruntów między sąsiadami, która będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.c.c.
Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut błędnej wykładni art. 2 pkt 1 lit. g) u.p.c.c.
W świetle powyższych rozważań nie mógł znaleźć zastosowania w sprawie przepis art. 101 ust. 1 i 2 u.g.n.
Odnosząc się do zarzutu niewyjaśnienia rozumienia art. 4 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.p.c.c. wskazać należy, iż organ interpretacyjny w zaskarżonej interpretacji przywołał wszystkie przepisy regulujące to, na kim ciąży obowiązek podatkowy, sposób ustalenia podstawy opodatkowania oraz stawkę podatku, jaką będzie opodatkowana sąsiedzka zamiana gruntów. Podkreślić trzeba, że zakres interpretacji, a tym samym zakres uzasadnienia w niej zawartego, wyznacza treść zapytania sformułowanego we wniosku oraz stanowisko wnioskodawcy. Zatem organ interpretacyjny ocenił stanowisko skarżącej w kontekście zadanego pytania stwierdzając, że w rozpoznawanej sprawie nie będzie miało zastosowania wyłączenie określone w art. 2 pkt 1 lit. g) u.p.c.c. oraz przywołał dodatkowo wszelkie przepisy ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych regulujące sposób opodatkowania omawianej czynności konkludując, że dla ustalenia podstawy opodatkowania przy umowie zamiany gruntów, zastosowanie znajdzie art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.c.c., a stawka podatku wyniesie 2% wartości rynkowej tej nieruchomości (działki), od której przypadnie wyższy podatek. Natomiast organ interpretacyjny nie dokonuje obliczenia wysokości należnego podatku. Organ interpretacyjny może jedynie wydać interpretację w zakresie wyjaśnienia treści przepisów i płynących z nich obowiązków podatkowych na tle przedstawionego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Tak też uczynił w zaskarżonej interpretacji indywidualnej, odnosząc się do zadanego przez skarżącą pytania, czy podatek taki ma być pobrany i w jakiej wysokości.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.