2) art. 245 § 1 pkt 3 o.p. poprzez jego błędną i zawężającą wykładnię polegającą na przyjęciu, że do uchylenia decyzji ostatecznej w postępowaniu wznowieniowym, w oparciu o przesłankę wznowienia uregulowaną w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. może dojść wyłącznie w przypadku wyjścia na jaw istotnych dla sprawy "nowych okoliczności faktycznych" lub "nowych dowodów", gdy dowody mające być podstawą uchylenia, to wyłącznie takie dowody, które w dacie wydania decyzji pierwotnej zostały stwierdzone odpowiednim dokumentem, podczas gdy do uchylenia decyzji ostatecznej po uprzednim wznowieniu postępowania w oparciu o przesłankę z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. może dojść także w sytuacji, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy "nowe okoliczności faktyczne" lub "nowe dowody", które istniały w chwili orzekania lecz nie były potwierdzone odpowiednim dowodem w postaci dokumentu urzędowego,
3) art. 243 § 1, 2, 3 w zw. z art. 241 § 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5, w zw. z art. 240 § 1 pkt 1 o.p. poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie (a w części niezastosowanie) polegające na wydaniu w sprawie decyzji organu drugiej instancji, wobec niestwierdzenia istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 o.p. podczas, gdy w sprawie zaistniały wszelkie przesłanki do uchylenia decyzji określone w art. 240 § 1 o.p.,
4) art. 243 § 1, 2, 3 o.p. w zw. z art. 120 o.p., art. 122 o.p., art. 180 § 1 o.p., art. 187 § i i § 2 o.p., 188 o.p. i art. 191 o.p. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na niepodjęciu wszelkich koniecznych działań niezbędnych do uzyskania prawdy materialnej polegające na świadomym zaniechaniu rozstrzygnięcia wniosków dowodowych strony przed wydaniem decyzji pomimo, iż organ był w pełni świadom ich złożenia, w tym faktu, że strona wnosząc o przeprowadzenie dowodów przedstawiła nową argumentację mającą uzasadniać konieczność przeprowadzenia dowodów,
5) art. 243 § 1, 2, 3 o.p. w zw. z art. 120, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § i i § 2, 188 i art. 191 o.p. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na niepodjęciu wszystkich koniecznych działań niezbędnych do uzyskania prawdy materialnej, prowadzenie postępowania w sposób niweczący zaufanie do organów podatkowych poprzez brak starannego działania organu i rozstrzygnięcie ujawnionych w postępowaniu wątpliwości na niekorzyść podatnika oraz zaniechanie dopuszczenia dowodów wnioskowanych przez skarżącego w celu wykazania istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 o.p.,
6) art. 191 o.p. w zw. z art. 122 oraz 127 o.p. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, co wyraża się w dokonaniu oceny materiału dowodowego w sposób naruszający zasadę doświadczenia życiowego i logicznego myślenia,
7) naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 124 o.p. poprzez brak w uzasadnieniu decyzji organów podatkowych obu instancji wyjaśnienia stronie przesłanek jakimi organy podatkowe kierowały się wydawaniu decyzji o odmowie uchylenia decyzji,
8) naruszenie art. 180 o.p. w zw. z art. 181 o.p. w zw. 187 § 1 o.p. oraz z art. 229 o.p. przez zaniechanie ustalenia istotnych w sprawie okoliczności, mających znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasadzenie kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W ocenie skarżącego organ podatkowy nie wiedział w postępowaniu podatkowym, że skarżący osiągnął legalne dochody w Niemczech w latach 1991 – 2015. Zatem podnoszona przez stronę okoliczność legalnych dochodów zgłoszonych w Niemczech do opodatkowania, należy uznać za zupełnie nową okoliczność. Zauważono także, iż przedłożony do wniosku o wznowienie postępowania dokument urzędowy wystawiony przez D. nie jest dowodem nowym, gdyż dowody, o których mowa w tym dokumencie istniały w chwili orzekania przez organ pierwszej instancji i były w posiadaniu niemieckiego organu rentowego. Tych dowodów również organy podatkowe nie wzięły pod uwagę.
Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie wszystkie wskazane w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. warunki zostały kumulatywnie spełnione. W dniu 9 listopada 2022 roku skarżący uzyskał dokument wydany przez D., świadczący o fakcie zatrudnienia go na terenie Republiki Federalnej Niemiec w latach 1991 do roku 2015. Dokument urzędowy wydany przez niemiecki urząd rentowy jednoznacznie wskazuje, że E. K. w tym czasie osiągał legalnie dochody, które mogły pokryć jego wydatki w latach 2016 oraz 2017. Dochody te nie były przedmiotem analizy dowodowej w postępowaniu prowadzonym przez organ podatkowy. Jednocześnie dokument ten nie stanowił nowego dowodu w przedmiotowej sprawie, lecz potwierdzał dowody, które istniały w trakcie prowadzonego postępowania przez organ pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 204r., poz. 1267), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 2 Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga okazała się zasadna.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy rozstrzygnięcia, czy w ustalonych okolicznościach faktyczno-prawnych wystąpiła wskazana we wniosku skarżącego przesłanka uzasadniająca uchylenie, w trybie wznowienia postępowania, ostatecznej decyzji Naczelnika z dnia 13 sierpnia 2021r.
Sąd zwraca uwagę, iż wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej (art. 128 o.p.). Zasada ta służy nie tylko ochronie praw nabytych przez podatnika, ale też ochronie ogólnego porządku prawnego. Powinna być ona odnoszona do każdej ostatecznej decyzji podatkowej, niezależnie od jej treści i rodzaju stwierdzonych w niej praw i obowiązków. Określone w przepisach o.p. odstępstwa od tej zasady, w tym dotyczące podstaw wznowienia postępowania, mają charakter wyjątkowy, co determinuje sposób wykładni tych przepisów. W relacji "zasada – wyjątek" istnieje bowiem domniemanie pierwszeństwa tej pierwszej. Dlatego wszędzie tam, gdzie mamy do czynienia z zasadą oraz wyjątkami, znajduje zastosowanie logiczna formuła, że wyjątków nie można interpretować rozszerzająco.
Stosownie do art. 240 § 1 pkt 5 o.p., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję. W uchwale NSA z 13 października 2025 r., II FPS 3/25, wyjaśniono, że o zaistnieniu tej podstawy wznowieniowej można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione cztery przesłanki: (1) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub dowody; (2) nowe okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie; (3) nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję; (4) nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji. Użyty przez ustawodawcę zwrot "wyjdą na jaw" oznacza, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli udostępnienia ich organowi, a nie moment faktycznego zapoznania się z nimi przez pracownika organu. Na tle art. 240 § 1 pkt 5 o.p. należy też odróżnić pojęcia "okoliczność faktyczna" i "dowód". Okoliczność faktyczna to fakt podlegający stwierdzeniu, natomiast dowód to środek dowodowy służący dokonaniu ustaleń faktycznych. Wznowienie postępowania powinno następować nie tylko z uwagi na wyjście na jaw nowych dowodów, ale także i nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, przy czym ujawnienie się tych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania.
Uzasadniając zaistnienie przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. skarżący wskazał na uzyskany przez niego w dniu 9 listopada 2022 r. dokument wydany przez D..
Sąd zwraca uwagę, iż powyższy dokument zaświadcza o fakcie zatrudnienia skarżącego na terenie Republiki Federalnej Niemiec w latach 1991-2015. Złożony dokument, wydany przez niemiecki urząd rentowy jednoznacznie wskazuje, że skarżący w tym czasie osiągał legalnie dochody (wskazuje na ich wysokość), które mogły pokryć jego wydatki poniesione w roku 2016. W konsekwencji nie budzi wątpliwości Sądu, iż okoliczności potwierdzone w zaświadczeniu wydanym przez D., są istotne dla sprawy zakończonej ostateczną decyzją Naczelnika z dnia 13 sierpnia 2021r. ustalającą wysokość należnego zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2016r., gdyż legalne dochody skarżącego mogły pokryć jego wydatki poniesione w 2016 roku.
Wbrew temu, co twierdzi organ, okoliczność osiągania legalnych dochodów w Republice Federalnej Niemiec nie była przedmiotem analizy w postępowaniu podatkowym zakończonym decyzją Naczelnika z dnia 13 sierpnia 2021r.
W postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Naczelnika, organ przesłuchał zarówno skarżącego, jak i jego małżonkę. Wskazywali oni na fakt zatrudnienia skarżącego w Republice Federalnej Niemiec, nie podając jednak, iż były to dochody legalne. Skarżący i jego małżonka nie wskazywali również konkretnych kwot dochodów i nie przyporządkowali tych kwot do poszczególnych lat pracy skarżącego. Okoliczności powyższe wynikają dopiero z dokumentu wydanego przez D. i nie były znane organowi, który wydał ostateczną decyzję z dnia 13 sierpnia 2021r. Innymi słowy istotna dla sprawy okoliczność osiągania przez skarżącego w latach 1991 – 2015 legalnych dochodów na terenie Republiki Federalnej Niemiec nie była brana pod uwagę przez Naczelnika przy wydawaniu ostatecznej decyzji z dnia 13 sierpnia 2021r., gdyż nie była mu znana. Wbrew tezie zawartej w zaskarżonej decyzji DIAS, należy dokonać rozróżnienia pomiędzy wskazywaną przez stronę okolicznością osiągania bliżej nie sprecyzowanych dochodów za granicą, a faktem osiągania dochodów legalnych, potwierdzonych przez właściwy w sprawie urząd - D., co do konkretnych kwot. W rozpoznanej sprawie fakt, iż dokument wydany przez D. pochodzi z dnia 9 listopada 2022r., a więc już po wydaniu decyzji ostatecznej Naczelnika z dnia 13 sierpnia 2021r., nie ma znaczenia dla sprawy. Wspomniany dokument ujawnia bowiem okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej i wskazuje na fakty, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie podejmowania decyzji ostatecznej.
W rezultacie istotna dla sprawy okoliczność w postaci osiągania przez skarżącego na terenie Republiki Federalnej Niemiec legalnych dochodów w latach 1991 – 2015 istniała w momencie podejmowania przez Naczelnika ostatecznej decyzji z dnia 13 sierpnia 2021r. jednak w tym czasie nie była znana temu organowi, gdyż organ ten nie dysponował wiedzą o wyspecyfikowanych w dokumencie wydanym przez D., legalnych dochodach skarżącego. Jednocześnie powyższa okoliczność uzyskiwania przez skarżącego legalnych dochodów na terenie Republiki Federalnej Niemiec jest okolicznością istotną, gdyż osiągane przez skarżącego w latach 1991 – 2015 legalne dochody mogą stanowić pokrycie osiąganych przez niego w roku 2016 wydatków. W rezultacie organ dokonał błędnej wykładni art. 240 § 1 pkt 5 o.p. w zw. z art.
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę obejmującą uiszczony wpis sądowy (200 zł) , kwotę 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwotę 480 zł na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1687).