e) koszty zakupu licencji na oprogramowanie,
f) koszty związane z wyjazdami służbowymi,
g) koszt usług telekomunikacyjnych,
h) składki na ubezpieczenia społeczne,
i) wynagrodzenie pracowników, zleceniobiorców
w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów w rozumieniu art. 22 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 1 ustawy o PIT, przy zachowaniu odpowiedniej metodyki alokacji, należy uznać za koszty do obliczenia wskaźnika Nexus, o których mowa w art. 30ca ust. 4 w zw. z art. 30ca ust. 5 ustawy o PIT, na potrzeby wyliczenia kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej?
4. Czy w przedstawionym powyżej stanie faktycznym oraz stanowiskach Wnioskodawcy do zadanych pytań możliwe jest zastosowanie stawki opodatkowania 5% do osiągniętego dochodu z praw własności intelektualnej, wyliczonego zgodnie z art. 30ca ustawy o PIT?
Ad 1.
Zdaniem Wnioskodawcy, biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczny, jak i kryteria niezbędne do uznania działalności za działalność badawczo-rozwojową jego działalność spełnia cechy takowej:
a) nowatorskość i twórczość: Wnioskodawca tworzy Oprogramowanie w zależności od potrzeb Kontrahentów, z którymi współpracuje, a dany Kontrahent ma na celu zwiększenie innowacyjności rozwiązań programistycznych w zależności od swoich potrzeb;
b) nieprzewidywalność: kontrahenci, z którymi Wnioskodawca współpracuje, oczekują od niego wykonywania prac, których skutek co prawda jest określony, natomiast proces tworzenia danych rozwiązań (programów komputerowych), pomimo korzystania z istniejących metod i narzędzi informatycznych, powoduje wytworzenie całkowicie nowego rozwiązania, lub znaczną modyfikację archaicznych rozwiązań;
c) metodyczność: Wnioskodawca zobowiązany jest w ramach danej umowy do ścisłej, zgodnej z harmonogramem współpracy, którą zobowiązany jest należycie udokumentować i wykonywać zgodnie z oczekiwaniami Kontrahenta i przedstawionym przez nich planem; innymi słowy, jego działalność prowadzona jest w sposób systematyczny;
d) możliwość przeniesienia lub odtworzenia: celem Wnioskodawcy, w ramach wykonywanej bezpośrednio przez niego działalności gospodarczej, jest przeniesienie autorskich praw majątkowych z oprogramowania na Kontrahenta, co nierozerwalnie wiąże się z koniecznością jego odtworzenia.
Oprogramowanie, stanowi przedmiot ochrony praw autorskich. Artykuł 74 ustawy o PAIPP kwalifikuje programy komputerowe jako utwory będące przedmiotem jego ochrony i to już z momentem ich wytworzenia, bez konieczności spełnienia jakichkolwiek wymogów formalnych.
Przedmiotem ochrony prawa autorskiego mogą być poszczególne elementy lub nawet krótkie fragmenty (urywki) programu, jeśli tylko one same spełniać będą wymogi podane w art. 1 ust. 1 ustawy o PAIPP, tj. elementy programu jako takiego, a więc instrukcje działania dla komputera lub ich zestawy (wyr. TS z 22.12.2010 r., C-393/09, Bezpećnostni softwarova asociace, ECLI:EU:C:2010:816). Do programów komputerowych stosuje się również wyrażoną w art. 1 ust. 3 ustawy o PAIPP zasadę, że chronione są także dzieła w postaci nieukończonej, np. wersja pre-alfa, alfa lub beta programu, wydanie testowe lub demonstracyjne (A. Michalak (red.), Ustawa o prawie
autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, Warszawa 2019 – art. 74).
Zdaniem Wnioskodawcy, prawo autorskie do programów komputerowych wytwarzanych przez niego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w kontekście przedstawionej we wniosku działalności zalicza się do kwalifikowanych praw własności intelektualnej w rozumieniu art. 30ca ust. 2 ustawy o PIT, gdyż jest ono wymienione w zamkniętym katalogu praw własności intelektualnych sprecyzowanych w tym przepisie, podlega ochronie na podstawie ustawy o PAIPP, a jego przedmiot został wytworzony przez Wnioskodawcę w ramach prowadzonej bezpośrednio przez niego działalności opisanej we wniosku, która jego zdaniem stanowi działalność badawczo-rozwojową.
Ad. 2.
Dochodem z kwalifikowanego IP, zgodnie z art. 30ca ust. 7 ustawy o PIT, jest osiągnięty przez podatnika w ciągu roku podatkowego dochód:
•z opłat lub należności wynikających z umów licencyjnych, dotyczących kwalifikowanego IP;
• ze sprzedaży kwalifikowanego IP;
• z kwalifikowanego IP uwzględnionego w cenie sprzedaży produktu lub usługi;
• z odszkodowania za naruszenie praw wynikających z kwalifikowanego IP, jeżeli zostało uzyskane w postępowaniu spornym, w tym w postępowaniu sądowym albo arbitrażu.
Z kwalifikowanym prawem własności intelektualnej będziemy mieli do czynienia przy spełnieniu łącznie trzech warunków:
a) przedmiot ochrony jest wytworzony przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności badawczo-rozwojowej, oraz
b) należy do jednej z kategorii wymienionych w katalogu w art. 30ca ust. 2 ustawy o PIT,
c) podlega ochronie prawnej na podstawie przepisów odrębnych ustaw lub ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, oraz innych umów międzynarodowych, których stroną jest Unia Europejska.
Zdaniem Wnioskodawcy, wytwarzane przez niego prawa autorskie stanowią kwalifikowane IP.
Zgodnie z postanowieniami konkretnej umowy współpracy w ramach wykonywanych usług przenoszone są przez Wnioskodawcę na rzecz danego Kontrahenta wytworzone programy oraz majątkowe prawa autorskie do tychże programów. W zamian za wykonane usługi Wnioskodawca otrzymuje umówione wynagrodzenie - należność ta obejmuje honorarium za przeniesienie całości autorskich praw majątkowych do programu komputerowego. Zdaniem Wnioskodawcy, odpłatne zbycie autorskich praw majątkowych do wytworzonego oprogramowania, należy zakwalifikować jako kategorię sprzedaży kwalifikowanego prawa własności intelektualnej w rozumieniu art. 30ca ust. 7 pkt 2 ustawy o PIT.
Ad 3.
Przedmiotem wykonywanej przez Wnioskodawcę działalności gospodarczej jest w przeważającym zakresie tworzenie programów komputerowych, do których prawa autorskie są następnie przenoszone w ramach wykonania umowy na rzecz określonego Kontrahenta. Za świadczone usługi Wnioskodawca otrzymuje ustalone honorarium, które obejmuje również wynagrodzenie za przeniesienie autorskich praw majątkowych.
W związku z wykonywaną przez Wnioskodawcę działalnością, ponosi on wydatki na:
a) koszty usługi księgowej i doradczej,
b) koszty amortyzacji i użytkowania samochodu,
c) koszty zakupu wyposażenia biurowego i artykułów biurowych,
d) koszty zakupu sprzętu komputerowego i elektronicznego,
e) koszty zakupu licencji na oprogramowanie,
f) koszty związane z wyjazdami służbowymi,
g) koszt usług telekomunikacyjnych,
h) składki na ubezpieczenia społeczne,
i) wynagrodzenie pracowników, zleceniobiorców.
Powyższe wydatki ponoszone przez Wnioskodawcę są również kosztami w rozumieniu art. 22 w zw. z art. 23 ustawy o PIT i mają na celu osiągnięcie przychodów lub zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodów - tj. prowadzonej przez niego pozarolniczej działalności gospodarczej.
Zdaniem Wnioskodawcy, ponoszone wydatki, w zakresie w jakim przeznaczane są na wytworzenie danego oprogramowania, należy uznać za koszty faktycznie poniesione na prowadzoną bezpośrednio przez niego działalność, stanowiącą jego zdaniem działalność badawczo-rozwojową związaną z kwalifikowanym prawem własności intelektualnej wskazanym powyżej (oznaczone jako lit. a we wskaźniku z art. 30ca ust. 4 ustawy o PIT).
Ad 4.
Zgodnie z art. 30ca ust. 1 ustawy o PIT, podatek od osiągniętego przez podatnika w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej wynosi 5% podstawy opodatkowania. Spełnienie ww. przesłanek powoduje, że po zakończeniu roku podatkowego podatnik ma prawo do skorzystania z 5% stawki podatku dochodowego w stosunku do dochodów związanych ze sprzedażą kwalifikowanego IP.
W związku z tym Wnioskodawca spełnia wszystkie przesłanki do zastosowania 5% stawki podatku dochodowego.
2.2. Zaskarżoną interpretacją Dyrektor uznał, że stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe, a w części nieprawidłowe.
W uzasadnieniu wskazał, że z treści wniosku wynika, że Skarżący realizuje projekty informatyczne począwszy od etapu analizy potrzeb Kontrahenta, poprzez projektowanie, po wytworzenie modeli 3D części i komponentów do pojazdów mechanicznych przy wykorzystaniu specjalistycznego oprogramowania.
Tworzy Pan modele 3D za pomocą programu CATIA V5 w formacie CATPART File (.CATPART) oraz SIEMENS NX w formacie SIEMENS PART FILE (.PRT). Tworzone modele 3D są u klientów bezpośrednio wyeksportowane do formatu G-Code na oprogramowanie dla komputera w obrabiarce CNC lub drukarce 3D. Oprogramowanie to zapisane jest w języku programowania G-CODE. Program ten jest
wgrywany np. w postaci pliku txt do komputera, np. obrabiarki CNC lub drukarki 3D.
Na wstępie trzeba podkreślić, że z pracami badawczo-rozwojowymi mamy do czynienia wówczas, gdy wykorzystuje się dostępną wiedzę z dziedziny nauki, technologii oraz innej wiedzy i umiejętności do tworzenia nowych lub ulepszenia istniejących produktów/usług. Wobec powyższego ocena czy prowadzone przez Skarżącego prace programistyczne stanowią działalność badawczo-rozwojową dokonana zostanie w kontekście wskazanych przez niego efektów tych prac (programów opisanych we wniosku).
W konsekwencji, mając na uwadze przedstawiony we wniosku opis sprawy, działalność w zakresie tworzenia modeli 3D spełnia definicję działalności badawczo-rozwojowej w rozumieniu art. 5a pkt 38 ustawy o PIT.
Tym samym w tym zakresie (odnoszącym się do pytania nr 1) stanowisko Wnioskodawcy jest prawidłowe.
Należy przy tym podkreślić, że działalnością badawczo-rozwojową nie jest całość usług świadczonych przez Skarżącego, ani też całość prowadzonej przez niego działalności, ale wyłącznie te działania, które ściśle dotyczą tworzenia innowacyjnych rozwiązań służących stworzeniu nowego produktu – takich jak te, które zostały wymienione we wniosku i w warunkach działalności opisanych we wniosku i jego uzupełnieniu.
Należy także wskazać, że oprogramowanie – definiowane jako ogół informacji w postaci zestawu instrukcji, zaimplementowanych interfejsów i zintegrowanych danych przeznaczonych dla komputera do realizacji wyznaczonych celów – podlega ochronie jak utwór literacki z art. 1 ustawa o PAIPP. Stąd oprogramowanie może być uznane za kwalifikowane IP, w świetle art. 30ca ust. 2 pkt 8 ustawy o PIT, jeśli jego wytworzenie, rozszerzenie lub ulepszenie jest wynikiem prac badawczo-rozwojowych.
Dyrektor odwołując się do treści wniosku, z którego wynika, że Skarżący tworzy modele 3D części i komponentów do pojazdów mechanicznych za pomocą programu CATIA V5 w formacie CATPART File (.CATPART) oraz SIEMENS NX w formacie SIEMENS PART FILE (.PRT).
Wskazać trzeba, że z kwalifikowanym prawem własności intelektualnej mamy do czynienia przy spełnieniu łącznie trzech warunków:
a) przedmiot ochrony jest wytworzony przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności badawczo-rozwojowej, oraz
b) należy do jednej z kategorii wymienionych w katalogu w art. 30ca ust. 2 ustawy o PIT, m.in. autorskie prawo do programu komputerowego;
c) podlega ochronie prawnej na podstawie przepisów odrębnych ustaw lub ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, oraz innych umów międzynarodowych, których stroną jest Unia Europejska.
Zatem, w przypadku tworzenia, rozwijania, ulepszania programu komputerowego (oprogramowania), w sytuacji, gdy powstaje program komputerowy podlegający ochronie na podstawie art. 74 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz jest wytworzony w ramach prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, wówczas powstaje kwalifikowane prawo własności intelektualnej.
W okolicznościach niniejszej sprawy – w ocenie organu – taka sytuacja nie występuje, bowiem efektem końcowym prac jest plik z modelem 3D, który reprezentuje geometryczny i funkcjonalny opis fizycznego obiektu, a nie – jak twierdzi Skarżący – program komputerowy. W opisie Skarżący sprawy wielokrotnie wskazał, że tworzy modele 3D za pomocą specjalistycznych programów do tego przeznaczonych.
Tworzenie modeli 3D w programach takich jak CATIA V5 (plik .CATPART) czy SIEMENS NX (plik.PRT) nie jest tworzeniem oprogramowania. To jest proces projektowania obiektów za pomocą gotowego oprogramowania. Tworzenie oprogramowania to pisanie kodu źródłowego, który implementuje logikę, funkcje i algorytmy. Programy CATIA V5 i SIEMENS NX to narzędzia do modelowania i projektowania. Tworzenie oprogramowania wymaga języków programowania, przykładowo C++, Python, Java, środowisk programistycznych (IDE), kompilatorów itp. W przypadku tworzenia oprogramowania efektem końcowym jest program komputerowy (aplikacja, system), który wykonuje określone zadania, a nie plik z modelem 3D, który reprezentuje geometryczny i funkcjonalny opis fizycznego obiektu.
Wobec powyższego, należy stwierdzić, że tworzenie przez Skarżącego modeli 3D jest projektowaniem technicznym, a nie programowaniem czy tworzeniem oprogramowania. Tym samym, skoro Skarżący nie tworzy programu komputerowego, to oznacza, że w tym przypadku nie mamy do czynienia – wbrew twierdzeniu strony skarżącej – z autorskim prawem do programu komputerowego.
W konsekwencji uzyskiwane dochody z tytułu wykonywanych prac opisanych we wniosku, nie stanowią dochodów ze sprzedaży autorskiego prawa do programu komputerowego, o którym mowa w art. 30ca ust. 2 pkt 8 ustawy o PIT.
Zatem, skoro tworzy Skarżący jedynie modele 3D w programach takich jak CATIA V5 (plik.CATPART) czy SIEMENS NX (plik.PRT), to w opisanych okolicznościach nie można przyjąć, że prawo autorskie do takiego wytworzonego projektu, stanowi kwalifikowane prawo własności intelektualnej, o którym mowa w art. 30ca ust. 2 pkt 8 ustawy o PIT. Kwalifikowanym prawem własności intelektualnej jest bowiem – w świetle tego przepisu – autorskie prawo do programu komputerowego podlegające ochronie prawnej (...), a nie – jak w przypadku Skarżącego – autorskie prawo do modeli 3D.
W konsekwencji, odpłatne przeniesienie przez Skarżącego praw do wytwarzanych modeli 3D opisanych we wniosku nie stanowi sprzedaży kwalifikowanych praw własności intelektualnej w rozumieniu art. 30ca ust. 7 pkt 2 ustawy o PIT, a tym samym uzyskane z tego tytułu wynagrodzenie nie stanowi przychodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej, które są podstawą do ustalenia dochodu z kwalifikowanego IP.
W świetle powyższego, w odniesieniu do dochodów z tytułu przeniesienia praw do efektów pracy Skarżącego nie ma możliwości zastosowania preferencyjnej stawki opodatkowania 5%, o której mowa w art. 30ca ust. 1 ustawy o PIT.
Konsekwentnie, skoro – jak rozstrzygnięto – uzyskane wynagrodzenie z tytułu przeniesienia prawa do wytwarzanych modeli 3D nie stanowi przychodu z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej, będącego podstawą do ustalenia dochodu z kwalifikowanego IP, wskazane w opisie sprawy wydatki nie mogą stanowić kosztów, o których mowa w literze "a" wzoru z art. 30ca ust. 4 ustawy o PIT.
Zatem stanowisko Skarżącego odnoszące się do pytań nr 2, 3 i 4 jest nieprawidłowe.
2.3. W skardze Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonej interpretacji i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucił naruszenie:
1. przepisów postępowania, tj. art. 14b § 2 w zw. z art. 14b § 3 w zw. z art. 14c § 1 i 2 w zw. z art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2026, poz. 622 ze zm., dalej: O.p.) poprzez uznanie, że stworzone matematyczne opisy powierzchni nie są programem komputerowym, lecz stanowią wyłącznie plik z modelem 3D, który reprezentuje geometryczny i funkcjonalny opis fizycznego obiektu, gdzie w rzeczywistości Skarżący wyraźnie wskazał w treści wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, że są one programem komputerowym, co stanowi wykroczenie poza przedstawiony przez Skarżącego stan faktyczny;
2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 30ca ust. 2 pkt 8 ustawy o PIT poprzez błędną wykładnię i uznanie, że w odniesieniu do opisanej w stanie faktycznym transakcji dotyczącej przeniesienia autorskich praw majątkowych do matematycznych opisów powierzchni, pozwalających na ich graficzną wizualizację oraz przystosowanych do przekształcenia ich do postaci kodu za pomocą specjalistycznego oprogramowania nie jest możliwe skorzystanie z tzw. ulgi IP BOX, gdzie w rzeczywistości efekty działalności Skarżącego mieszczą się w zakresie przedmiotowym wymienionym w art. 30ca ust. 2 pkt 8 ustawy o PIT i brak jest jakichkolwiek przeciwskazań do zastosowania 5% stawki podatku.
W ocenie Skarżącego Dyrektor mylnie ocenił sytuację, pomijając wiele istotnych aspektów, na które szczególną uwagę zwracał Skarżący w postępowaniu interpretacyjnym. W toku postępowania interpretacyjnego Skarżący wskazywał wielokrotnie, że wytwarzane przez niego matematyczne opisy powierzchni (tudzież modele 3D) stanowią programy komputerowe.
W tych ramach pełnomocnik podniósł, że Istotą wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej jest możliwość zadania przez Wnioskodawcę pytania po przedstawieniu własnego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, na które odpowiedzi udziela Organ podatkowy będący jednak związany treścią stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Dyrektor nie może modyfikować przedstawionego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, co potwierdza orzecznictwo.
Przechodząc do zarzutu materialnego, w przypadku uznania przez Sąd, iż Organ nie naruszył przepisów postępowania oraz prawidłowo ustalił stan faktyczny Skarżący wskazał, iż również w tak zakreślonym stanie faktycznym nie zgadza się ze stanowiskiem Organu, że w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z programem komputerowym oraz prawem autorskim do programu komputerowego.
W celu rzetelnego odniesienia się do takich twierdzeń Organu należy podjąć próbę zdefiniowania czym właściwie jest "program komputerowy" oraz "autorskie prawo do programu komputerowego" (co zresztą zostało zupełnie pominięte w linii argumentacyjnej Organu).
Biorąc jednak pod uwagę wyjątkowy postęp technologiczny, definicje te mogą okazać się zbyt wąskie i szybko nieaktualne. Korzystanie z takich definicji może okazać się niewłaściwe, jeżeli celem jest rozwiązanie problemu natury prawnej. W celu uniknięcia nieprawidłowości, najwłaściwszym wydaje się odwołać do orzecznictwa wydanego w tym zakresie.
Próbę szerszego zdefiniowania tego pojęcia można zauważyć na przykład w poniższym fragmencie Opinii Rzecznika Generalnego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej M. S., wyrażonej w sprawie o sygn. C-263/18: "(...) Programy komputerowe są bowiem sekwencjami instrukcji przeznaczonych do wykonania przez maszynę (komputer). Chociaż program komputerowy może zostać wyrażony w języku zrozumiałym dla człowieka, a w każdym razie dla osób posiadających określone kwalifikacje (kod źródłowy), to nie jest to cel programu. Jego cel polega na tym, że maszyna go rozumie i wykonuje, zaś użytkownik programu jest zainteresowany nie lekturą programu, lecz funkcjonowaniem tej maszyny. Dla użytkownika czytanie linii kodu programu byłoby tak samo użyteczne jak wypicie szklanki paliwa zamiast wlania go do zbiornika w jego samochodzie. Tak więc program komputerowy jest bardziej narzędziem niż utworem w ścisłym znaczeniu. Wynikają stąd pewne szczególne cechy programu komputerowego jako przedmiotu ochrony prawa autorskiego, kóre uzasadniają jego szczególne traktowanie z prawnego punku widzenia. "
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 listopada 2023 roku, sygn. II FSK 25/23 stwierdził, że: "Prawidłowa wykładnia ww. przepisów winna przy tym nastąpić z uwzględnieniem orzecznictwa, w tym orzecznictwa TSUE, bowiem treść art. 74 i nast. u.p.a.p.p., pomimo jej uchwalenia jeszcze przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej, niemal dokładnie odpowiadała rozwiązaniom przewidzianym w dyrektywie 91/25O/EWG z dnia 14 maja 1991 r. w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych (Dz. U. UE.L1991.122.42, obecnie jest to dyrektywa PEI RADY 2009/24/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawne ochrony prawnej programów komputerowych (Wersja skodyfikowana) (Dz. U. UE.L.2009.111.16). "
Chcąc zrozumieć czym jest program komputerowy (lub też co może takim programem być) nie można zapomnieć o fragmencie komentarza do ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, autorstwa dr. Arkadiusza Michalaka: "materiały są traktowane jako jeden ze sposobów wyrażenia programu komputerowego, pod warunkiem, że są szczegółowe w stopniu umożliwiającym postępującemu rutynowo programiście "zakodować" je do postaci kodu źródłowego bądź przeprowadzić tę operację za pomocą odpowiedniego oprogramowania" (A. Michalak red.. Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, Warszawa 2019 - art. 74)
Z uwagi na otwarty katalog sposobów wyrażenia programu komputerowego nic nie stoi na przeszkodzie, żeby matematyczne opisy powierzchni wytwarzane w ramach działalności Skarżącego zostały uznane za jedną z metod wyrażenia oprogramowania, gdyż na ich podstawie możliwe jest zakodowanie rozwiązania bez wnoszenia dodatkowego wkładu twórczego w samo rozwiązanie (kod generowany jest automatycznie przez specjalistyczne oprogramowanie, wyłącznie na podstawie twórczych materiałów wykonanych przez Skarżącego).
W dalszej kolejności pełnomocnik na poparcie prezentowanego stanowiska odwołał się do pkt 74 i pkt 75 Objaśnień MF w sprawie ulgi IP Box.
Skarżący wytwarza materiały przygotowawcze stanowiące program komputerowy w rozumieniu art. 1 ust. 1 dyrektywy 2009/24AVE oraz art. 74 u.p.a.p.p., tj. matematyczne opisy powierzchni wizualizowane w postaci modelu 3D, które z natury i przeznaczenia podlegają przetworzeniu do postaci kodu (G-CODE). Zmiana tych materiałów skutkuje innym zestawem instrukcji, co potwierdza, że to one determinują wyrażenie programu. Ochrona nie jest tu dochodzona dla funkcjonalności czy języka programowania (elementów wyłączonych spod ochrony według TSUE w sprawie C-406/10 SASAYPL) lecz dla konkretnego wyrażenia programu oraz materiałów przygotowawczych prowadzących do tego wyrażenia.
Podkreślenia wymaga również fakt, że żadne z przytoczonych definicji pojęcia "program komputerowy" nie odwołują się do tego, w drodze jakiego procesu ma ten program powstać. Najistotniejszym elementem jest tutaj zamiar oraz efekt - czyli wytworzenie oprogramowania do sterowników maszyn produkcyjnych, które będzie skutkowało wytworzeniem przez daną maszynę zaprojektowanej przez Skarżącego części do samochodu.
Ponadto, jak można wywnioskować z treści wniosku, uzupełnienia oraz niniejszej skargi - Skarżący używa pojęć "matematyczne opisy powierzchni" oraz "modele 3D" zamiennie - opisując dokładnie ten sam efekt prac. Technicznie, Skarżący wytwarza matematyczny opis funkcjonalny i techniczny danej części do samochodu, który jest następnie: 1) automatycznie zwizualizowany w postaci graficznej (model 3D) przez program, w którym stworzony został ten matematyczny opis, 2) eksportowany przez program, w którym zostały stworzone matematyczne opisy powierzchni/modele 3D lub inne odpowiednie oprogramowanie do postaci kodu źródłowego (program komputerowy/oprogramowanie) w języku G-CODE.
To, że te same materiały, na bazie których powstaje G-CODE mogą zostać przedstawione zarówno w postaci wizualizacji graficznej jak i w formie skomplikowanych funkcji pozostaje bez znaczenia dla uznania ich za program komputerowy. Kontrahent wykorzystuje dokumentację 3D do "komputerowej" weryfikacji danej części, poprzez przeprowadzenie analizy kolizji części, symulacji procesu wtryskowego, testów zderzeniowych itp., jeszcze przed rozpoczęciem procesu produkcyjnego. Głównym przedmiotem zainteresowania kontrahenta jest jednak dostarczenie odpowiedniego oprogramowania do produkcji części samochodowych, gdyż na tym opierają się jego zlecenia.
2.4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
3.1. Skarga okazała się niezasadna.
3.2. Spór w sprawie koncentruje się na wykładni art. 30ca ust. 2 pkt 8 ustawy o PIT i sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy utwory wytworzone przez Skarżącego – modele 3D - mieszczą się w zakresie przedmiotowym wymienionym w art. 30ca ust. 2 pkt 8 ustawy o PIT, a w konsekwencji czy stanowią kwalifikowane prawo własności intelektualnej.
Zdaniem Sądu Dyrektor wydając zaskarżoną interpretację dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, a zatem nie doszło do naruszenia powołanych w skardze przepisów.
3.3. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej interpretacji przypomnieć należy, że zgodnie z art. 30ca ust. 1 ustawy o PIT podatek od osiągniętego przez podatnika w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej wynosi 5% podstawy opodatkowania.
W myśl art. 30ca ust. 2 ww. ustawy, kwalifikowanymi prawami własności intelektualnej są:
1) patent,
2) prawo ochronne na wzór użytkowy,
3) prawo z rejestracji wzoru przemysłowego,
4) prawo z rejestracji topografii układu scalonego,
5) dodatkowe prawo ochronne dla patentu na produkt leczniczy lub produkt ochrony roślin,
6) prawo z rejestracji produktu leczniczego i produktu leczniczego weterynaryjnego dopuszczonych do obrotu,
7) wyłączne prawo, o którym mowa w ustawie z dnia 26 czerwca 2003 r. o ochronie prawnej odmian roślin (Dz. U. z 2018 r. poz. 432 oraz z 2020 r. poz. 288),
8) autorskie prawo do programu komputerowego
- podlegające ochronie prawnej na podstawie przepisów odrębnych ustaw lub ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, oraz innych umów międzynarodowych, których stroną jest Unia Europejska, których przedmiot ochrony został wytworzony, rozwinięty lub ulepszony przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności badawczo-rozwojowej.
Artykuł 30ca ust. 2 ustawy o PIT zawiera zamknięty katalog kwalifikowanych praw własności intelektualnej, w którym wymieniono autorskie prawo do programu komputerowego. Ustawa nie pozwala jednak na rozszerzające stosowanie preferencji, a ulgi podatkowe muszą wynikać wprost z przepisów ustawowych. Wszelkie odstępstwa od zasady równości i powszechności opodatkowania są wyjątkiem i niedopuszczalna jest ich interpretacja rozszerzająca. Stanowi to podstawę do nakazu interpretowania przepisów wprowadzających przywileje podatkowe w sposób ścisły.
3.4. Z treści wniosku wynikało, że Skarżący realizuje projekty informatyczne począwszy od etapu analizy potrzeb Kontrahenta, poprzez projektowanie po wytworzenie modeli 3D części i komponentów do pojazdów mechanicznych przy wykorzystaniu specjalistycznego oprogramowania (głównie CATIA V5 oraz SIEMENS NX).
W zaskarżonej interpretacji wskazano, że z kwalifikowanym prawem własności intelektualnej mamy do czynienia przy spełnieniu łącznie trzech warunków:
a) przedmiot ochrony jest wytworzony przez podatnika w ramach prowadzonej przez niego działalności badawczo-rozwojowej, oraz
b) należy do jednej z kategorii wymienionych w katalogu w art. 30ca ust. 2 ustawy o PIT, m.in. autorskie prawo do programu komputerowego;
c) podlega ochronie prawnej na podstawie przepisów odrębnych ustaw lub ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, oraz innych umów międzynarodowych, których stroną jest Unia Europejska.
Podkreślono, że w przypadku tworzenia, rozwijania, ulepszania programu komputerowego (oprogramowania), w sytuacji, gdy powstaje program komputerowy podlegający ochronie na podstawie art. 74 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz jest wytworzony w ramach prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej, wówczas powstaje kwalifikowane prawo własności intelektualnej.
Przedstawione we wniosku okoliczności sprawy - wbrew zarzutom skargi - wskazywały, że taka sytuacja nie występuje, bowiem jakkolwiek tworzone przez Skarżącego projekty informatyczne są związane z programami komputerowymi, nie stanowią jednak kwalifikowanego prawa własności intelektualnej w rozumieniu art. 30ca ust. 7 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z opisu sprawy wynikało bowiem, że efektem pracy Skarżącego są tworzone za pomocą programu CATIA V5 w formacie CATPART File (.CATPART) oraz SIEMENS NX w formacie SIEMENS PART FILE (.PRT) modele 3D. Programy CATIA V5 i SIEMENS NX to narzędzia do modelowania i projektowania. Zatem Skarżący nie pisze kodu. Projektant 3D skupia się na tworzeniu modeli geometrycznych za pomocą specjalistycznych narzędzi. Jest to praca polegająca na modelowaniu inżynierskim, a nie na pisaniu kodu (oprogramowania). Bez znaczenia pozostaje, że tworzone modele 3D są u klientów bezpośrednio wyeksportowane do formatu G-Code na oprogramowanie dla komputera w obrabiarce CNC lub drukarce 3D, gdyż G-Code to język poleceń, którymi steruje się urządzenia, a nie język programowania.
Zdaniem Sądu zasadnie twierdzi Dyrektor, że tworzenie modeli 3D w programach takich jak CATIA V5 (plik.CATPART) czy SIEMENS NX (plik.PRT) nie jest tworzeniem oprogramowania (programu komputerowego). To jest proces projektowania obiektów za pomocą gotowego oprogramowania. Tworzenie oprogramowania to pisanie kodu źródłowego, który implementuje logikę, funkcje i algorytmy. Programy CATIA V5 i SIEMENS NX to narzędzia do modelowania i projektowania. Tworzenie oprogramowania wymaga języków programowania, przykładowo C++, Python, Java, środowisk programistycznych (IDE), kompilatorów itp. W przypadku tworzenia oprogramowania efektem końcowym jest program komputerowy (aplikacja, system), który wykonuje określone zadania, a nie plik z modelem 3D, który reprezentuje geometryczny i funkcjonalny opis fizycznego obiektu.
W konsekwencji tworzone przez Skarżącego modele 3D są w istocie projektowaniem technicznym, a nie programowaniem czy tworzeniem oprogramowania. Skarżący nie tworzy zatem samodzielnie programu komputerowego, co oznacza, że nie powstaje - wbrew zarzutom skargi - program komputerowy, do którego Skarżący przenosi autorskie prawo.
3.5. Wracając do istoty sporu wskazać należy, że niedopuszczalne jest rozszerzające stosowanie katalogu wskazanego w art. 30ca ust. 2 ustawy o PIT.
Przepisy regulujące prawny aspekt programów komputerowych w polskim prawie, tj. ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych stanowią w istocie powtórzenie zapisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/24/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych (Dz. Urz. UE L 111/16).
I tak, w myśl pkt 11 Preambuły do powołanej wyżej dyrektywy 2009/24/WE:
W celu uniknięcia wątpliwości wyjaśnić należy, że tylko forma wyrażenia programu komputerowego podlega ochronie, podczas gdy koncepcje i zasady, na których opierają się wszystkie elementy programu, włącznie z tymi, na których opierają się jego "interfejsy", nie podlegają ochronie zgodnie z niniejszą dyrektywą. Zgodnie z tą zasadą prawa autorskiego w zakresie, w jakim logika, algorytmy i języki programowania obejmują koncepcje i zasady, te koncepcje i zasady nie podlegają ochronie zgodnie z niniejszą dyrektywą. Zgodnie z ustawodawstwem i orzecznictwem państw członkowskich oraz międzynarodowymi konwencjami dotyczącymi prawa autorskiego forma wyrażenia tych koncepcji i zasad ma podlegać ochronie prawem autorskim.
Oprogramowanie - definiowane, jako ogół informacji w postaci zestawu instrukcji, zaimplementowanych interfejsów i zintegrowanych danych przeznaczonych dla komputera do realizacji wyznaczonych celów - podlega ochronie jak utwór literacki z art. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 24 ze zm.).
Zgodnie z art. 74 ust. 2 ww. ustawy o PAIPP:
Ochrona przyznana programowi komputerowemu obejmuje wszystkie formy jego wyrażenia. Idee i zasady będące podstawą jakiegokolwiek elementu programu komputerowego, w tym podstawą łączy, nie podlegają ochronie.
Ponadto, jak wskazuje Minister Finansów w "Objaśnieniach podatkowych z dnia 15 lipca 2019 r. dotyczących preferencyjnego opodatkowania dochodów wytwarzanych przez prawa własności intelektualnej - IP BOX":
Doktryna prawa autorskiego przyjmuje różne kazuistyczne podejścia do definiowania pojęcia "autorskie prawo do programu komputerowego", które wskazują, że część chronioną prawem [formę (ekspresji) utworu] jest w szczególności kombinacja komend adresowanych do komputera w formie kodu źródłowego i kodu wynikowego. Pozaustawowa definicja pojęcia "autorskie prawo do programu komputerowego" w sposób uzasadniony nawiązuje zatem do terminologii informatycznej, dostosowywanej następnie do potrzeb dalszej analizy prawnej dobra niematerialnego jakim jest program komputerowy.
Fundamentem informatycznego rozumienia programu komputerowego jest samo pojęcie "programu", czyli zapisanego przy pomocy wybranego języka programowania algorytmu rozwiązania określonego zadania. Zatem program komputerowy to w szczególności zestaw instrukcji przeznaczonych do wykonywania bezpośrednio lub pośrednio w komputerze czynności w celu osiągnięcia określonego rezultatu. A contrario, żaden wytwór nie jest programem komputerowym, jeżeli nie służy do wyrażania w sposób pośredni lub bezpośredni algorytmów lub logicznych relacji pomiędzy funkcjami, które mają zostać wykonane, i fizycznymi możliwościami urządzeń używanych do digitalizacji. (...).
Elementy programu komputerowego chronione prawem autorskim to przede wszystkim:
- forma programów (rozumiana jako określone przedstawienie zarówno kodu jak i instrukcji), a więc informacje zawarte w kodzie źródłowym programu komputerowego, w opisie procedur operacyjnych, zestawieniu danych, w informacjach konwersacyjnych i dialogowych. Wszystkie powyższe elementy zaliczane są do elementów twórczych, co uzasadnia ich ochronę przez prawo autorskie;
- interfejsy (oparta na analogicznych podstawach jak ochrona innych składników programu) - gdy informacje, które zostały uzyskane na podstawie dekompilacji danego interfejsu nie pozwalają no opracowanie interfejsu zastępczego, to w takiej sytuacji należy wykreować możliwość przeniesienia interfejsu do innego kompatybilnego programu, gdyż sam interfejs nie stanowiłby samodzielnego przedmiotu ochrony.
(...) Reasumując; brak ustawowej definicji pojęcia "program komputerowy" oraz brak precyzyjnego określenia zakresu "autorskiego prawa do programu komputerowego" w świetle polskiego prawa sprawia, że konieczne jest odniesienie się do pozaustawowych źródeł interpretacji tego pojęcia oraz ustalenia zakresu przedmiotowej ochrony prawnej. Wynika z nich, że pojęcie "program komputerowy" nie powinno być rozumiane wąsko, lecz szeroko, w szczególności obejmując interfejs, gdy ten spełnia warunek interoperacyjności programu komputerowego z oprogramowaniem i sprzętem komputerowym, co musi być ustalone w każdym przypadku oddzielnie na podstawie rzeczywistych ustaleń, a nie tylko formalnych postanowień, na przykład umownych. Holistycznie i funkcjonalnie, program komputerowy obejmuje więc jego funkcjonalne części składowe, takie jak: kod źródłowy, opis procedur operacyjnych, zestawienie danych w informacjach konwersacyjnych i dialogowych oraz kod wynikowy i interfejs. Uwzględnienie autorskiego prawa do programu komputerowego w szerokim rozumieniu (funkcjonalnie) - jako oprogramowanie - w katalogu kwalifikowanych IP jest zgodne z wytycznymi raportu BEPS Plan Działania nr 5 i wynika z przedstawionej powyżej interpretacji zakresu znaczeniowego "autorskiego prawo do programu komputerowego".
Jak wynika z powyższego w polskim i europejskim prawie autorskim oraz prawie patentowym brakuje definicji legalnej programu komputerowego. Także judykatura nie stworzyła dotąd definicji programu komputerowego. Orzeczenia skupiają się zasadniczo na rozróżnieniu poszczególnych elementów programu komputerowego i wyznaczeniu w związku z tym zakresu ochrony autorsko-prawnej. Dla przykładu Sąd Okręgowy w L. w wyroku z 7 marca 2014 r., sygn. akt [...], wskazał, że:
Program komputerowy to wyrażony w postaci słownej ciąg instrukcji możliwy do odczytania przez komputer, prowadzący do modyfikacji jej stanu. Jest to zestaw instrukcji lub rozkazów, przeznaczonych do użycia bezpośrednio lub pośrednio w komputerze w celu osiągnięcia danego rezultatu (por. § 101 Copyright Law of the U.S., http://www.copyright.gov). Definicja budowana jest w oparciu o dwa elementy: użycie komputera i komunikowany skutek w postaci zmian wprowadzanych na jego dysku. Słowny ciąg instrukcji stanowi łącznik między programistą a maszyną cyfrową, inaczej nazywany językiem programowania.
Skład orzekający podziela stanowisko tut. Sądu wyrażone w prawomocnym wyroku z 12 maja 2022 r. I SA/GI 50/22 Gliwicach, zgodnie, z którym aby ustalić definicję programu komputerowego należy odwołać się do opinii rzecznik generalny TSUE M. S., który w opinii w sprawie C-263/18, Tom Kabinet stwierdził m.in.: "Programy komputerowe są bowiem sekwencjami instrukcji przeznaczonych do wykonania przez maszynę (komputer). Chociaż program komputerowy może zostać wyrażony w języku zrozumiałym dla człowieka, a w każdym razie dla osób posiadających określone kwalifikacje (kod źródłowy), to nie jest to cel programu. Jego cel polega na tym, że maszyna go rozumie i wykonuje, zaś użytkownik programu jest zainteresowany nie lekturą programu, lecz funkcjonowaniem tej maszyny. Używając języka programistów ów "zespół instrukcji przeznaczonych do wykonania przez maszynę (komputer)" oznacza, że tworzą oni kod źródłowy, który w wyniku kompilacji przetwarzany Jest na kod binarny (kod wynikowy), czyli tzw. kod zero-Jedynkowy rozumiany jedynie przez maszynę (komputer)".
Sąd, analizując zakres definicji i ochrony prawnej przysługującej programom komputerowym wynikający z powołanych przepisów, w okolicznościach niniejszej sprawy uznała zarzuty naruszenia prawa materialnego za niezasadne.
Cytowane przepisy oraz Objaśnienia podatkowe wskazują wprawdzie, że "program komputerowy" należy rozumieć szeroko, jednak nie jest do definicja nieograniczona i nie może być konstruowana indywidualnie na potrzeby określonych okoliczności (w tym przypadku - preferencji podatkowej).
Wskazuje się, że program komputerowy obejmuje jego funkcjonalne części składowe, takie jak: kod źródłowy, opis procedur operacyjnych, zestawienie danych w informacjach konwersacyjnych i dialogowych oraz kod wynikowy i interfejs. W istocie wymienione części składowe programu komputerowego stanowią katalog otwarty, ograniczony jednak nadrzędną funkcją samego programu komputerowego. Z powołanych bowiem regulacji wynika, że program komputerowy to zestaw instrukcji przeznaczonych do wykonywania bezpośrednio lub pośrednio w komputerze czynności w celu osiągnięcia określonego rezultatu. W punkcie 10 Preambuły do dyrektywy 2009/24/WE wyjaśniona zostaje funkcja programów komputerowych: rolą programu komputerowego jest wejście w kontakt i wspólne funkcjonowanie z innymi częściami składowymi systemu komputerowego i użytkownikami (...).
Trudno zatem zgodzić się ze Skarżącym w kwestii bardzo szerokiego interpretowania pojęcia "program komputerowy" i uznać, że efekty pracy Skarżącego mieszczą się w tak rozumianej definicji i roli programu komputerowego.
Wobec powyższego, nie może być mowy o naruszeniu przez organ podanych przez Skarżącego przepisów, tj. art. 30ca ust. 2 pkt 8 ustawy o PIT w związku z art. 74 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
3.6. Sąd nie podzielił również podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
W tych ramach przypomnieć należy, że art. 14b § 2 O.p. stanowi, że wniosek o interpretację indywidualną może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych. W związku z art. 14b § 3 O.p. składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
Natomiast art. 14b § 3 O.p. stanowi, że interpretacja indywidualna zawiera wyczerpujący opis przedstawionego we wniosku stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Można odstąpić od uzasadnienia prawnego, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie.
Z kolei w myśl art. 121 § 1 O.p. postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Zdaniem Sądu, mając na względzie powołane regulacje prawne organ interpretacyjny przeprowadził wywód (poparty analizą przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych), w oparciu o który wskazano Stronie przyczyny, z uwagi na które w rozpatrywanym przypadku - wbrew twierdzeniu Skarżącego - tworzone projekty nie skutkują powstaniem autorskich praw do programu komputerowego, a tym samym kwalifikowanych praw własności intelektualnej (IP), więc Skarżący nie jest uprawniony do zastosowania preferencyjnej stawki opodatkowania 5%, o której mowa w art. 30ca ust. 1 ustawy o PIT.
Zdaniem Sądu fakt, że Skarżący błędnie uznał, że efekty jego prac stanowią programy komputerowe i jednocześnie w treści wniosku wielokrotnie podkreślał, że posiada do tych utworów autorskie prawa majątkowe, nie zwalnia organu interpretacyjnego z obowiązku zweryfikowania tych danych na gruncie przepisów ustawy o PIT, w szczególności art. 30ca ust. 2 pkt 8 ww. ustawy. Ten element wniosku o interpretację potraktować należy jako stanowisko Skarżącego, a nie opis stanu faktycznego. Przyjęcie i powielenie poglądu prezentowanego przez Skarżącego i pozbawienie organu podatkowego możliwości oceny zdarzenia wskazanego we wniosku spowodowałoby, że interpretacja indywidualna stanowiłaby jedynie pozbawione merytorycznej analizy zaprezentowanego stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego, potwierdzenie takiej oceny tego stanu, jakiej dokonał Skarżący, stwarzając sobie najkorzystniejszą sytuację prawnopodatkową, co byłoby sprzeczne z rolą i funkcją, jakie spełniać ma instytucja interpretacji indywidualnych.
W konsekwencji, zarzuty Skarżącego dotyczące naruszenia art. 14b § 2, art. 14b § 3 w związku z art. 14c § 1 i 2 w zw. z art. 121 § 1 O.p. Sąd uznał za bezzasadne. Dyrektor nie wykroczył bowiem poza stan faktyczny przedstawiony we wniosku, jednak oceniając stanowisko Skarżącego co do przedstawionych przez niego wątpliwości zawartych w pytaniach, w odniesieniu do tego stanu faktycznego, uznał je za nieprawidłowe.
Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Natomiast wyroki Trybunału Sprawiedliwości na stronie https://curia.europa.eu.
3.7. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 143) skargę oddalił.