Jak ustalono, pismami z 12.06.2024r., i 18.06.2024r. o tej samej treści, wniesionymi za pośrednictwem platformy e-PUAP, skarżący ponowił swoją skargę na zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. W dniu 18.06.2024r. przesłał on również niepodpisany wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia skargi z 10.04.2024 r., który po wezwaniu organu egzekucyjnego do uzupełnienia braków formalnych został uzupełniony o brakujący podpis w dniu 24.07.2024r.
Jak podkreślono w zaskarżonym postanowieniu, o braku możliwości przywrócenia terminu do wniesienia skargi z 10.04.2024r. organ powiadomił skarżącego w piśmie 19.08.2024r. i jednocześnie poinformował go, że sprawę w tym zakresie uznaje za zakończoną.
DIAS wyjaśnił, iż wezwanie do uzupełnienia braków formalnych w postaci braku podpisu pod wniesioną przez skarżącego skargą z 10.04.2024 r., zostało skutecznie pozostawione bez rozpoznania przez organ. Wskazano, iż powodem pozostawienia pisma bez rozpoznania był brak odbioru awizowanej dla zobowiązanego korespondencji w możliwym terminie do 4.06.2024r. i brak uzupełnienia braków formalnych wniesionego przez skarżącego pisma. DIAS zaznaczył, iż organ egzekucyjny nie twierdził, że termin ten przypadł na 5.06.2024 r.
Według DIAS w sprzeczności z poczynionymi ustaleniem pozostaje kolejne twierdzenie skarżącego, że o konieczności uzupełnienia braków formalnych dowiedział się dopiero 12.06.2024 r., a więc na skutek ponownie przesłanej drogą elektroniczną i na wniosek zobowiązanego korespondencji i od tego dnia tj. 12.06.2024 r. skarżący miał siedem dni na wniesienie skargi.
W konkluzji DIAS stwierdził, iż organ poprawnie rozpoznał wniesioną przez zobowiązanego skargę z dnia 18 czerwca 2024r. przyjmując, że została wniesiona po terminie do jej wniesienia i nie zawierała prośby o przywrócenie terminu do jej wniesienia w związku z uprawdopodobnieniem, że uchybienie nie jest zawinione.
Zdaniem DIAS wniosek o przywrócenie terminu dotyczył skargi z dnia 10 kwietnia 2024r., którą pozostawiono bez rozpoznania, o czym organ egzekucyjny dwukrotnie zawiadamiał skarżącego.
Skarżący złożył na postanowienie DIAS z dnia 16 października 2024r. skargę do tut. Sądu.
Skarżący wnosząc o uchylenie postanowienia DIAS w całości wskazał, iż w piśmie ZUS z dnia 15 maja 2024r. został błędnie poinformowany, że brak formalny pisma z dnia 10 kwietnia 2024r. winien uzupełnić w terminie 7 dni poprzez podpisania tego pisma z wykorzystaniem kwalifikowanego podpisu elektronicznego lub osobiście w oddziale ZUS. Ta informacja wprowadziła go w błąd, gdyż wynikało z niej, że pomimo braku podpisu jego wniosek zostanie rozpoznany. Skarżący nie rozumie dlaczego nie otrzymał z ZUS zgody na uzupełnienie braku formalnego pisma z dnia 10.04.2024 r. poprzez podpisanie podpisem zaufanym za pomocą Profilu Zaufanego.
Zobowiązany podniósł, iż z powodu niepełnosprawności nie może podpisać pisma osobiście w Oddziale ZUS. ZUS ograniczając mu możliwość uzupełnienia braku formalnego pisma z dnia 10.04.2024 r. tylko do opcji podpisania tego pisma z wykorzystaniem kwalifikowanego podpisu elektronicznego lub osobiście w Oddziale ZUS, pozbawił go w praktyce możliwości uzupełnienia tego braku formalnego.
Biorąc pod uwagę przedstawione uchybienia ZUS, skarżący wniósł o doręczenie wezwania do uzupełnienia braków formalnych pisma z dnia 10.04.2024r. wraz z prawidłowymi pouczeniami zawierającymi możliwość uzupełnienia braku formalnego pisma z dnia 10.04.2024 r. poprzez podpisanie go podpisem zaufanym za pomocą Profilu Zaufanego lub osobiście wraz z przesłaniem podpisanego pisma pocztą tradycyjną.
Zobowiązany podał, że skoro drugie awizo pisma z dnia 15 maja 2024r. zostało wystawione dnia 29.05.2024r., to wynika z tego, że pierwsze awizo było wystawione siedem dni wcześniej czyli 22.05.2024r., a nie 21.05.2024 r. Przesyłki dotarły do UP w L. w dniu 21.05.2024r., ale próba ich doręczenia i wystawienie awiza nastąpiło w dniu 22.05.2024r. W ocenie skarżącego potwierdzeniem tego faktu jest kolejna próba doręczenia po siedmiu dniach w dniu 29.05.2024r. i pozostawienie awiza z terminem 7 dni na odbiór przesyłki. Tym samym termin odbioru przesyłek upływał 05.06.2024 r., a nie 04.06.2024. Kolejnym potwierdzeniem jest fakt, że przesyłki w dniu 05.06.2024 r. nadal znajdowały się na poczcie.
Według skarżącego składając w dniu 18.06.2024 r. wniosek o przywrócenie terminu nie miał on wiedzy, że pismo ZUS z 12.06.2024 jest ostateczne. Ustalenia wymaga czy pismo z 12.06.2024 zawierało informację, że jest to pismo ostateczne w sprawie oraz kiedy zostało ono doręczone.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna, w konsekwencji Sądu uchylił zaskarżone postanowienie DIAS.
Zdaniem Sądu organ naruszył art. 9 k.p.a., art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do postanowień art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Art. 9 k.p.a. ustanawia spoczywający na organach podatkowych obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Powinnością organów administracji jest czuwanie nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W oparciu o powyższe normy w orzecznictwie sądów administracyjnych i nauce przedmiotu zbudowano dyrektywę życzliwej interpretacji przez organ administracji pism składanych przez stronę (por. wyroki: WSA w Gdańsku z 8 września 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 279/10, WSA w Lublinie z 27 września 2023 r. sygn. akt I SA/Lu 316/23).
Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z 18 kwietnia 2024 r., I OSK 1539/22), w którym wskazano: "Obowiązkiem organu administracji publicznej jest obowiązek czuwania "nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek". Wprawdzie obowiązek pod względem przedmiotowym ograniczony jest do informacji prawnej, ale jego realizacja, jak stanowi to expressis verbis art. 9 k.p.a., nie może ograniczyć się wyłącznie do informacji o przepisie prawa, ale obejmuje udzielenie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organ nie może ograniczyć się li tylko do udzielenia informacji prawnej, lecz również musi podać niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, by uniknąć szkody. W pewnym zakresie organ jest więc powołany do roli doradcy i obrońcy uczestników postępowania.
W ocenie Sądu skarżący nie został w toku postępowania poinformowany przez organ o treści wezwania z dnia 15 maja 2024r. do uzupełnienia skargi z dnia 10 kwietnia 2024r. w sposób i w terminie, który umożliwiłby mu na skuteczne uzupełnienie braków formalnych w/w skargi.
Podnieść należy, iż wbrew zarzutom skargi, wezwanie z dnia 15 maja 2024r. zostało skutecznie doręczone skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a. Powyższa korespondencja nie została podjęta przez skarżącego w możliwym wskazanym w art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. 14 dniowym terminie od pierwszej próby doręczenia, tj. od dnia 21 maja 2024r.
Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż skarżący w tym samym dniu, w którym podjął nieskuteczną próbę odbioru przesyłki zawierającej wezwanie z dnia 15 maja 2024r., czyli w dniu 5 czerwca 2024r. wysłał pismo do organu ze wskazaniem, iż przesyłka nie została mu wydana. W powyższym piśmie opisującym numery przesyłek oraz potwierdzenie śledzenia przesyłek zawarł wniosek o doręczenie mu pism organu w formie papierowej i elektronicznej. Nie budzi wątpliwości, iż jedną z w/w przesyłek było wezwanie z dnia 15 maja 2024r. Co istotne, organ otrzymał omawiane powyżej pismo skarżącego dnia 5 czerwca 2024r.
Sąd zwraca uwagę, iż organ wiedząc, iż w sprawie biegnie 7 - dniowy termin do uzupełnienia skargi z dnia 10 kwietnia 2024r. przesłał skarżącemu wezwanie z dnia 15 maja 2024r. dopiero dnia 12 czerwca 2024r., a zatem po upływie 7 – dniowego terminu z art. 64 § 2 k.p.a. Istotne jest także to, iż skarżący w dniu w którym otrzymał od organu treść wezwania z dnia 15 maja 2024r., czyli w dniu 12 czerwca 2024r. bezzwłocznie uzupełnił wezwanie poprzez dostarczenie do organu podpisanej skargi z dnia 10 kwietnia 2024r. Reakcja skarżącego na pismo z dnia 12 czerwca 2024r. pozwala postawić tezę, że gdyby organ bez zbędnej zwłoki przesłał skarżącemu wezwanie z dnia 15 maja 2024r., ten uzupełniłby skargę z dnia 10 kwietnia 2024r. w wyznaczonym przez organ 7 – dniowym terminie. Tymczasem organ, wbrew dyspozycji art. 9 k.p.a., po pierwsze nie udzielił skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, jak postępować w danej sytuacji. Przy czym, w rozpoznanej sprawie brak niezbędnych wyjaśnień i wskazówek związany jest ściśle z zaniechaniem organu działania w sprawie szybko i wnikliwie, o czym stanowi art. 12 § 1 k.p.a. Zaniechanie szybkiego przesłania skarżącemu treści wezwania z dnia 15 maja 2024r. spowodowało, iż usunięcie braków formalnych skargi nastąpiło dopiero w dniu 12 czerwca 2024r. Niewątpliwie w powyższych okolicznościach sprawy można przypisać organowi brak życzliwej interpretacji pism składanych przez skarżącego.
Zdaniem Sądu, wobec naruszenia przez organ art. 9 k.p.a. oraz art. 12 § 1 k.p.a. należy przyjąć, iż skarżący przesyłając w dniu 12 czerwca 2024r. podpisaną skargę z dnia 14 kwietnia 2024r. skutecznie usunął jej braki formalne w terminie zakrojonym przez organ w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Konsekwentnie, wbrew temu, co twierdzi organ należy przyjąć, iż skarga z dnia 18 czerwca 2024r. nie jest kolejną złożoną w sprawie skargą na czynności egzekucyjne, ale stanowi wyłącznie kopię skargi z dnia 10 kwietnia 2024r.
Sąd podkreśla, iż skarżący nie może ponosić negatywnych skutków niestosowania naczelnych zasad postępowania administracyjnego wskazanych w art. 9 k.p.a. oraz art. 12 § 1 k.p.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ zastosuje się do zaprezentowanej wykładni prawa.
W rezultacie Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uchylił zaskarżone postanowienie.