- naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a, 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 roku w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych ( Dz. U. Z 2013 r. poz. 1676) poprzez błędne uznanie, że skarżący nie dokonał skutecznie wyrejestrowania odbiorników RTV , mimo iż złożył stosowne oświadczenie woli w formie pisemnej listem poleconym.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W uzasadnieniu wskazano, że rejestracja odbiorników została dokonana na podmiot nieistniejący, bowiem podmiot "R" jako taki nie istnieje, co wielokrotnie wskazywano. Nie jest nim skarżący, bo jest przedsiębiorcą prowadzącym jednoosobową działalność. Nazwa "R" jest podobna do nazwy jego firmy, ale nie taka sama. To, że ktoś dokonał rejestracji odbiorników na firmę o nazwie podobnej do nazwy firmy skarżącego, nie może prowadzić do uznania, że jest to rejestracja wywołująca dla skarżącego skutki prawne.
Organ błędnie wskazuje, że skoro skarżący wnosił o wykreślenie go z grona abonentów to znaczy odbiorniki zarejestrował i użytkował. Analiza oświadczenia z 8 lipca 2017 r. nie pozwala na taką interpretację. Z pisma tego wynikało, że skarżący kwestionuje to, że jest abonentem RTV w ramach swojej działalności i w jego firmie nie użytkuje odbiorników RTV i że stan taki trwa od wielu lat. W piśmie tym złożony został z ostrożności wniosek o wykreślenie z listy abonentów RTV, aby kolejny raz nie był wzywany do zapłaty za coś, z czego nie korzysta. Nie zawarto w nim nic, co wskazywałoby na to, że skarżący rejestrował odbiorniki wcześniej lub je w firmie użytkował.
Nie tylko złożenie wniosku na określonym druku może skutkować wykreśleniem z grona abonentów. Oświadczenie woli może być złożone w każdej formie za wyjątkiem sytuacji określonych w ustawie, nie zaś rozporządzeniu. Wynika to wprost z art. 60 k.c.
3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w spawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
4. Skarga nie jest zasadna, ponieważ wydane w kontrolowanej sprawie administracyjnej postanowienie organu nie narusza prawa.
5. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 – u.p.e.a.) zarzuty te zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 § 2 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zgodnie z § 2 ww. przepisu, wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Wskazane w powyżej powołanym przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a. zarzuty stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, których rola sprowadza się przede wszystkim do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności.
W niniejszej sprawie skarżący zgłosił zarzut w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku. W ocenie Sądu zarzut ten nie jest zasadny.
6. Twierdzenie organu, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w ocenie Sądu trafne.
Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 21 pkt 1 ustawy z 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r. poz. 307 z późn. zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41 poz. 264 ze zm.).
W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r. poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70 poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.
Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa abonamentowa. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.
Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniejszej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia, wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.
Stosownie do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika.
Jednocześnie Sąd podkreśla, że u.o.a. nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści albo formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej, jest używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV.
Sąd podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r. sygn. II FSK 2116/16 - CBOSA). W swoich wywodach NSA stwierdził, że u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Analogiczne wnioski wynikają z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. II GSK 913/15 (CBOSA).
7. Przechodząc do rozważań nad zagadnieniem nieistnienia obowiązku podnieść należy, że zgłoszona została rejestracja 9 odbiorników radiofonicznych i 9 odbiorników telewizyjnych na dane: R, [...], [...] K., czego potwierdzeniem jest załączona do akt kserokopia "Wniosku o rejestrację odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego" wypełnionego na firmę R złożonego w dniu 11 kwietnia 2002 r. w placówce pocztowej K..
Skarżący zaprzecza jednak, że dokonał rejestracji odbiornika. Według skarżącego podpis widniejący na wniosku nie jest jego podpisem. Skarżący wskazuje, że nie był świadomy dokonania rejestracji odbiorników.
Z punktu widzenia organu fakt dokonania rejestracji zrodził obowiązek skarżącego do ponoszenia opłat abonamentowych. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje bowiem od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 3012/17, Lex nr 2479090).
Sąd podziela stanowisko wierzyciela, że jeżeli skarżący twierdzi, iż podpis na wniosku o rejestrację nie jest jego, to na nim spoczywał obowiązek wykazania tej okoliczności. Tymczasem skarżący nie podważył skutecznie domniemania, że podpis na wniosku o rejestrację, na którym widnieje nazwa jego firmy nie jest jego podpisem, a wierzyciel nie jest zobowiązany do powołania biegłego z zakresu grafologii, celem wykazania, że podpis złożony na wniosku o rejestrację odbiorników, nie został złożony przez skarżącego (zob. wyrok NSA z 19 listopada 2021 r., sygn. akt I GSK 833/21, LEX nr 3331779). W tej sytuacji, jeżeli skarżący twierdzi, iż podpis nie jest jego, to na nim spoczywał obowiązek wykazania tej okoliczności.
Sąd ma na uwadze, że skarżący neguje w ogóle fakt zarejestrowania radioodbiorników RTV, twierdząc, że to nie on dokonał rejestracji. Niemniej ani organ ani też Sąd nie może uznać twierdzeń skarżącego, skoro on sam nie przedstawił żadnych dowodów na tę okoliczność.
W związku z powyższym, wobec braku obalenia domniemania, iż wniosek o zarejestrowanie odbiorników RTV pochodził od skarżącego za prawidłowe należy uznać stanowisko organów, iż skarżący zarejestrował odbiorniki RTV, co oznacza, że był zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych wskazanych w tytule wykonawczym wystawionym w nn. sprawie.
Nadto wskazać należy, że opłaty abonamentowe wnoszone były do czerwca 2005 r. Ostatnia wpłata została uiszczona w dniu 19 kwietnia 2005 r. w kwocie 841,50 zł za okres od stycznia 2005 r. do czerwca 2005 r. Na dowód czego dołączono do akt Print Screen z elektronicznego rejestru Poczty Polskiej S.A. zarejestrowanych użytkowników odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych potwierdzający dokonywanie opłat abonamentowych do dnia 19 kwietnia 2005 r.
Poza tym skarżący twierdzi, że dokonał wyrejestrowania odbiorników w 2017 r., jednakże to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki tutejszego Sądu w sprawach: I SA/Gl 1165/20, I SA/Gl 650/14; I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie I SA/Po 57/14).
Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce A. "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r.
Od stycznia 2014 r. użytkownik odbiorników w myśl § 11 rozporządzenia z dnia 17 grudnia 2013 r. Ministra Administracji i Cyfryzacji w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676) o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9 oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, niezwłocznie powiadamiał operatora wyznaczonego przez złożenie w placówce pocztowej zgłoszenia ("Zgłoszenie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych") wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub przesłanie przesyłką listową, z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia.
Zobowiązany nie przedstawił dowodów na dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem zarejestrowanych uprzednio odbiorników ("Zgłoszenie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych"), a w dokumentacji wierzyciela również brak jest takiego dokumentu.
Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że w razie sporu co do faktu wyrejestrowania odbiornika, ciężar udowodniania tej czynności spoczywa na zobowiązanym (por. wyrok WSA w Gdańsku z 20 września 2017 r., I SA/Gd 869/17; wyrok WSA w Poznaniu z 4 lutego 2020 r., III SA/Po 718/19; wyrok WSA w Gliwicach z 15 grudnia 2017 r., I SA/Gl 1075/17; wyrok WSA w Gliwicach z 25 lipca 2017 r., I SA/Gl 428/17).
Przedstawione przez skarżącego argumenty nie mogły zatem odnieść oczekiwanego przez niego skutku w postaci uwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku. Stąd też wierzyciel właściwie uznał zarzut z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. za niezasadny.
7. Z tych wszystkich powodów, zarzuty skargi okazały się bezzasadne, a skarga na podstawie art. 151 stawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.). została oddalona.