W skardze na rozstrzygnięcie organu odwoławczego zobowiązany domagał się uchylenia zaskarżonych tytułów wykonawczych i umorzenia postępowania administracyjnego i egzekucyjnego oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie następujących przepisów mających wpływ na wynik sprawy:
- prawa materialnego, tj.:
1) art. 15l ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych od przedsiębiorców w rozumieniu art 4 ust 1 lub 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców przez okres, w którym obowiązuje zakaz prowadzenia działalności na podstawie art. 46a i art. 46b pkt 1-6 i 8-12 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wstrz3miuje się pobieraniem opłat abonamentowych, o których mowa w ustawie z U dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1689), poprzez jego niezastosowanie i naliczanie abonamentu RTV przez cały okres epidemii od 20 marca 2020 r. do 15 maja 2022 r. oraz czasu oraz wprowadzenia stanu zagrożenia epidemiologicznego od dnia 16 maja 2022 r. do 1 lipca 2023 r. pomimo zakazu i ograniczeń w prowadzeniu działalności przez Skarżącego,
2) art. 232 Konstytucji RP, poprzez jej nie zastosowanie , tj. ogłoszenie stanu klęski żywiołowej na obszarze, na którym znajduje się hotel, którym było Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze RP stanu epidemii, pandemii COV1D-19,
3) art. 5 ust 5 ustawy abonamentowej poprzez jego niezastosowanie "Osoba fizyczna lub podmiot posiadający zarejestrowany odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny może dokonać zgłoszenia zaprzestania używania tych urządzeń. Operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe dokonuje wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, tj. niepotwierdzenie, że dnia 14 marca 2020 r e-mailowo zostało złożone pismo z wnioskiem o wyrejestrowanie odbiorników RTV i potwierdzenie złożenia ponowionego pisma z dnia 15 stycznia 2021 r. wraz z informacją o zamknięciu hotelu,
4) art. 2 ust 1 ustawy abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, ponieważ osobami uprawnionymi do zwolnienia od opłat abonamentowych są m.in.: - osoby, które ukończyły 75 rok życia, - osoby zaliczone do I grupy inwalidzkiej, - kombatanci będący inwalidami wojennymi lub wojskowymi, - osoby, które ukończyły 60 łat i mają prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% przeciętnego wynagrodzenia.
Jestem zwolniony z opłacania abonamentu z uwagi na fakt, że ukończyłem 60 lat i mam prawo do świadczenia emerytalnego, które nie przekracza miesięcznie 50% kwoty przeciętnego wynagrodzenia. Zatem nie może być na mnie nałożony obowiązek wynikający z art.2 ust 1 ustawy o opłatach abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych;
- prawa procesowego, tj.:
1) art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Stwierdzam, że nie doręczono mi upomnienia na adres zamieszkania M [...], [...] W., a tym samym postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte,
2) art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zgodnie z pkt 7 brak uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1, na adres zamieszkania M [...], [...] W.,
3) art. 7, art 77 w zw. z art 80 K.p.a. polegające na niedopełnieniu obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji brak dokładnego wyjaśnienia sprawy i naruszenie zasady słusznego interesu Skarżącego, tj. wyjaśnienie i zastosowanie, co oznacza zgodnie z art. 10 ustawy abonamentowej:
a) sytuacja ekonomiczna,
b) szczególne względy społeczne
c) przypadki losowe,
4) art. 7, art. 8 § 1, art. 77 w zw. z art 80 K.p.a. polegające na całkowitym pominięciu przez organ jakichkolwiek dowodów w sprawie, bo żadnych organ nie uwzględnił, poza zarejestrowaniem Skarżącego jako abonenta, a nie uwzględnił wyrejestrowania odbiorników dnia 14 marca 2020 r.
W uzasadnieniu zobowiązany podał, że otrzymał Upomnienie od organu - 31 sierpnia 2023 r., o zaległości w opłacie abonamentu za okres od dnia 14 marca 2020 r. w sprawie zaległego abonamentu, na adres firmy. Sprawa dotyczy odbiorników znajdujących się i zgłoszonych na terenie zamkniętego od 14 marca 2020 r. Hotelu "S" w B., na co przedłożył dowody w postaci:
1) pisma z dnia 14 marca 2020 r. z wnioskiem o wyrejestrowanie odbiorników RTV i ponowionego pisma z dnia 15 stycznia 2021 r. wraz z informacją o zamknięciu hotelu wysłane e-mailowo,
2) pisma Marszałka Województwa [...] z dnia 27 maja 2021 r., o wykreśleniu z ewidencji obiektów hotelarskich Hotelu "S" w B.,
3) pisma z dnia 10 sierpnia 2020 r. do Z o wypowiedzeniu umowy w związku zamknięciem obiektu,
4) pisma z dnia 18 marca 2020 r. w sprawie zaprzestania odbioru śmieci w związku zamknięciem obiektu,
5) decyzji z dnia 03.02.2021 r. o wygaśnięciu zezwolenia na sprzedaż alkoholu w związku zamknięciem obiektu.
Dodał, że w tym czasie nie mógł osobiście dopełnić obowiązku wyrejestrowania odbiorników, ale złożył e-mailowo 14 marca wniosek o wyrejestrowanie, ponieważ takie działanie w tym czasie stanowiło dla niego zagrożenie życia.
Przyznał, że 11 września doręczono mu tytuł egzekucyjny na adres zamieszkania (M [...], [...] W.) podczas gdy sprawa dotyczyła zaległego abonamentu firmy A, z siedzibą przy ul. [...] [...], [...] B.
Ponadto powołał się okres pandemii oraz zwrócił uwagę na konieczność uwzględnienia art. 10 ust. 1 ustawy abonamentowej.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wyjaśniając kwestie prowadzonej z zobowiązanym korespondencji podał, że zobowiązany był skutecznie informowany od 2020 r. o istniejących po jego stronie zaległościach w opłatach oraz wskazane zostały wymagane przepisami formalności, których należy dopełnić w celu skutecznego wyrejestrowania uprzednio zarejestrowanych odbiorników telewizyjnych, i tak:
- w dniu 14 marca 2020 r. Skarżący przesłał e-maila do Poczty Polskiej S.A. - odpowiedzi udzielono e-mailem 7 kwietnia 2020 r.,
- w dniu 25 stycznia 2021 r. Skarżący przesłał pismo do Poczty Polskiej S.A. - odpowiedzi udzielono e-mailem 26 marca 2021 r. (podano nr pisma),
- w dniu 8 września 2023 r. pełnomocnik Skarżącego przesłał pismo do Poczty Polskiej S.A. - odpowiedzi udzielono 28 września 2023 r. (podano nr pisma),
- w dniu 4 października 2023 r. pełnomocnik Skarżącego przesłał pismo do Poczty Polskiej S.A. - odpowiedzi udzielono 30 października 2023 r. (podano nr pisma),
- w dniu 21 listopada 2023 r. pełnomocnik Skarżącego przesłał pismo do Poczty Polskiej S.A. - odpowiedzi udzielono 5 stycznia 2024 r. (podano nr pisma).
Zdaniem organu z punktu widzenia przepisów o opłatach abonamentowych przekazanie informacji o zaprzestaniu korzystania z urządzeń radiofonicznych/telewizyjnych nie jest przesłanką pozwalającą na wyrejestrowanie odbiorników z urzędu. Skarżący od 2020 r. posiadał wiedzę o statusie formalno-prawnym użytkownika zobowiązanego do wnoszenia opłat abonamentowych, jak również o ciążącym zobowiązaniu z tytułu odnotowanych zaległości w opłatach abonamentowych; wyrejestrowania 22 odbiorników telewizyjnych dokonał dopiero 1 grudnia 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 202 r. poz. 143, dalej P.p.s.a.) – dała podstawy do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa skutkującym jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego.
Spór w sprawie − w ramach złożonych zarzutów − sprowadza się do ustalenia czy wierzyciel był uprawniony do obciążenia skarżącego opłatami abonamentowymi RTV za okres od lutego 2020 r. do listopada 2023 r.
Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie wydane w I instancji w zakresie uznania za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku, błędu co do zobowiązanego, braku wymagalności obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1 u.p.e.a.,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Z kolei w myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.
Zgodnie natomiast z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:
1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.
Wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu (art. 35 § 1 u.p.e.a.).
Organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Wierzyciel natomiast rozpoznając zarzut wydaje postanowienie, w którym (art. 34 § 2 u.p.e.a.):
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż zarzut jest środkiem prawnym o niejednolitym charakterze. W zależności od wskazanych podstaw, wyliczonych w sposób wyczerpujący w art. 33 § 2 u.p.e.a., zobowiązany wnosząc zarzut:
1) zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji (art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a.) lub o wymagalność obowiązku (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) – z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzuty na tych podstawach, zamierza wykazać, że obowiązek już nie istnieje albo uległ wygaśnięciu lub, że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo, że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny;
2) zarzuca wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 2 pkt 2-4 u.p.e.a.)
W przedmiotowej sprawie skarżąca w terminie podniosła zarzut nieistnienie obowiązku określony w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.
Przedstawione w ww. art. 33 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, badaniu więc podlega tylko to, czy wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych w art. 33 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 5 września 2018 r. sygn. akt II FSK 304/18, dostępny w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odnosząc się do wymienionych zarzutów wyjaśnić należy, że o charakterze opłaty abonamentowej jednoznacznie przesądził Trybunał Konstytucyjnego w swoich wyrokach, w szczególności w wyroku wydanym dnia 9 września 2004 r. w sprawie K 2/03 i z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie K 24/08 stwierdzając że abonament to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zdań państwa. Jest to danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji, przez swój celowy charakter, nie stanowiący dochodów państwa o charakterze stricte budżetowym." Skutkiem traktowania abonamentu jako daniny publicznej, jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny, są rygory w zakresie jego wprowadzenia (wyłącznie ustawą), a także obowiązek jawnego i kontrolowanego publicznie wykorzystywania płynących z niego dochodów. Ustawą regulującą w sposób kompleksowy zasady pobierania opłat abonamentowych jest ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Cechą charakterystyczną dla opłaty abonamentowej jest również to, że obowiązek jej zapłaty wynika z mocy prawa, ex lege, bowiem art. 2 ustawy abonamentowej nakłada obowiązek uiszczania abonamentu, który powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika a jej wysokość również jest ustalona w ustawie abonamentowej i w rozporządzeniach Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wydawanych corocznie, które aktualizują jej wysokości na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 3 ustawy abonamentowej i tym samym wynika wprost z przepisów prawa. Zarejestrowany abonent ma więc obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej w drodze samoobliczenia, a gdy wyliczenia tego dokonuje podmiot, któremu powierzone obowiązki związane z pobieraniem opłaty abonamentowej, to czyni to wyłącznie w trybie pozaprocesowym w drodze wyłącznie czynności materialno-technicznej, czy to polegającej na wyliczeniu wysokości nieuiszczonej opłaty. Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. o sygn. K 24/08, uiszczanie opłat abonamentowych dokonywane jest w drodze samoobliczenia przez abonenta, zatem przerzucanie obowiązku w tym zakresie na wierzyciela jest bezpodstawne. Poczta Polska S.A. jest zobowiązana wyłącznie, na mocy przepisu art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej, do kontroli wykonywania obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej.
W sprawie – przede wszystkim – wyjaśnienia wymaga okoliczność, czy skarżący dokonał wyrejestrowania 22 odbiorników telewizyjnych, w związku z ich uprzednią rejestracją i używaniem w hotelu położonym w B., na podstawie pisma z 15 stycznia 2021 r., które doręczono organowi 25 stycznia 2021 r.
Rejestracja ww. odbiorników, której dokonano 23 sierpnia 2012 r., jest niesporna. Z akt sprawy wynika, że skarżący opłacał abonament do 31 grudnia 2015 r., natomiast – według stanowiska organu − skutecznie wyrejestrował odbiorniki dopiero w dniu 1 grudnia 2023 r.
Rozstrzygając sporne zagadnienie należy odnieść się do korespondencji prowadzonej pomiędzy stronami, którą załączono do akt administracyjnych.
Skarżący pierwsze pismo do organu wystosował e-mailem 14 marca 2020 r. informując, że z uwagi na zagrożenie wirusem COVID-19 wnosi o czasowe zawieszenie płatności abonamentu RTV (pismo podpisała A. C.). Organ udzielając odpowiedzi (e-mail z 7 kwietnia 2020 r.) powołał się na § 9 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. 2013 poz. 1676);
W następnym piśmie z 15 stycznia 2021 r. (nadesłanym do organu drogą pocztową - listem poleconym), skarżący informując o zamknięciu hotelu zwrócił się do "o całkowite wygłoszenie odbiorników telewizyjnych wg umowy [...]". Jednocześnie zwrócił się o "potwierdzenie wygłoszenia i zamknięcie umowy". Organ w odpowiedzi (pismo z 26 marca 2021 r.) m.in. odniósł się do art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej oraz ponownie do § 9 ww. rozporządzenia. Pouczył także o konieczności wyrejestrowania odbiorników w dowolnym urzędzie pocztowym lub na stronie internetowej. Ponadto zwrócił uwagę na uregulowania ustawy 30 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Zgodnie z oświadczeniem organu pismo zostało doręczone skarżącemu e-mailem (na adres [...]), co potwierdza także adres zamieszczony w nagłówku pisma.
Kolejne pismo do organu (z 8 września 2023 r.) skierował pełnomocnik skarżącego (adwokat) reagując na Upomnienie z dnia 31 sierpnia 2023 r. i wskazując na jego bezpodstawność w związku z zamknięciem obiektu i "wygłoszeniem odbiorników", ponownie organowi doręczono pismo z 15 stycznia 2021 r. Organ udzielił odpowiedzi w piśmie z 28 września 2023 r.
W dalszej korespondencji (pismo z 14 listopada 2023 r. ), pełnomocnik skarżącego ponownie doręczając kopię pisma z 15 stycznia 2021 r. wskazuje organowi, że na to pismo skarżący nie otrzymał odpowiedzi i był przekonany, że doszło do rozwiązania umowy. W odpowiedzi z 5 stycznia 2023 r. organ podał, że odpowiedź została udzielona 29 marca 2021 r. na adres [...](...). Organ nie załączył jednak jakiekolwiek potwierdzenia nadania tej korespondencji i odebrania przez skarżącego.
Analizując opisaną korespondencję stron należy zauważyć, że skoro skarżący wystosował do organu pismo z 15 stycznia 2021 r. listem poleconym, w którym wnosi o wyrejestrowania odbiorników (wskazując na ich wygłoszenie), to powinnością organu (tj. Poczty Polskiej S.A.) było wystosowanie odpowiedzi w takiej samej formie. Tymczasem organ wysłał odpowiedź na adres e-mail osoby, która nie była autorem pisma z 15 stycznia 2021 r. i go nie podpisała, a skarżący nie wnosił w nim o doręczenie korespondencji na ten adres e-mail. Poczta Polska S.A., będąca jednocześnie operatorem pocztowym, a więc podmiotem zajmującym się profesjonalnie bezpośrednim doręczaniem pism, winna była dostrzec konieczność przesłania tego pisma listem poleconym, skoro pismo skarżącego zostało jej doręczone tą drogą. Natomiast po 4 latach skierowała do strony Upomnienie z 14 lutego 2025 r., którego doręczenie jest udokumentowane w aktach zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Należy zatem przyjąć, że organ nie udzielił skarżącemu odpowiedzi na pismo z 15 stycznia 2021 r.
Zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy o abonamentowej osoba posiadająca zarejestrowany odbiornik może dokonać zgłoszenia zaprzestania używania odbiornika, zaś operator wyznaczony dokonuje jego wyrejestrowania. Przepis ten nie określa jednak szczególnej formy ani treści takiego zgłoszenia, nie przewiduje również ustawowego obowiązku dokonania tej czynności wyłącznie na urzędowym formularzu. Natomiast art. 6 ust. 4 ww. ustawy stanowi, że Minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację.
Organ konsekwentnie odwołuje się do wydanego na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy abonamentowej - rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. 2013 poz. 1676). Konkretnie do jego § 11, zgodnie z którym użytkownik zarejestrowanych odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych ma obowiązek do niezwłocznego powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie danych zawartych we wniosku rejestracyjnym, a także o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, poprzez złożenie w placówce pocztowej zgłoszenia w postaci "Zgłoszenia rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych" wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. Organ wyjaśnia również, ze w § 12 ww. rozporządzenia wskazano procedurę przyjęcia i potwierdzenia zgłaszanej zmiany przez pracownika operatora wyznaczonego w placówce pocztowej natomiast w § 13-16 rozporządzenia określono w jakiej formie zgłoszenie zmiany danych odbywa się za pośrednictwem strony internetowej operatora wyznaczonego, a w § 17 określono z jaką datą operator wyznaczony dokonuje przyjęcie zmiany danych - dla zmiany zgłoszonej w placówce pocztowej jest to dzień wydania zawiadomienia o zatwierdzeniu zmiany danych.
Na potrzeby rozstrzygnięcia tej sprawy Sąd odwołuje się do wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 sierpnia 2024 r., I GSK 1107/23 oraz z 21 maja 2026 r., I GSK 327/24, dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). NSA podkreślił, że nie można tracić z pola widzenia, iż opłaty abonamentowe zaliczane są do danin publicznych. Dlatego też zasadne jest zwrócenie uwagi na praktykę ustawodawcy podatkowego dotyczącą regulowania upoważnień ustawowych do określania przez właściwego ministra wszelkiego rodzaju deklaracji, w tym zeznań podatkowych, informacji oraz zgłoszeń.
Dokładna analiza upoważnienia ustawowego zawartego w ww. art. 6 ust. 4 ustawy abonamentowej w porównaniu do materii uregulowanej w rozporządzeniu wykonawczym prowadzi do oczywistych wniosków o przekroczeniu przez prawodawcę (na gruncie rozporządzenia) upoważnienia ustawowego, a w konsekwencji art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Oznacza to, że w ramach tego upoważnienia nie mieści się już wyrejestrowanie odbiornika, bowiem "ustawa nie wspomina o wyrejestrowaniu". Ponadto z całą pewnością pod pojęciem warunków trybu i rejestracji (jak również wyrejestrowania) nie mieści się określanie jakichkolwiek wzorów formularzy, w tym w szczególności dotyczących powiadomienia o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników.
Skład orzekający w sprawie podziela stanowisko NSA, że rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w zakresie dotyczącym problematyki wyrejestrowania odbiorników oraz określenia wzorów zawiadomień, narusza postanowienia art. 6 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.
W rozstrzyganej sprawie skarżący w piśmie z 15 stycznia 2021 r. zwrócił się o wyrejestrowanie odbiorników (umowa nr [...]). Organ jednak, po jego otrzymaniu, nie podjął czynności związanych z wyjaśnieniem sprawy. NSA w ww. wyrokach jednoznacznie wskazał, że otrzymanie pisma od abonenta nie zwalnia Poczty Polskiej z podjęcia stosowych czynności celem wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności. Poczta Polska powinna podjąć właściwe czynności w zakresie wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności mając na uwadze konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawnego, wynikającej w art. 2 Konstytucji RP.
Sąd – podobnie jak NSA w ww. wyrokach – nie podzielił stanowiska skarżącej, jakoby po otrzymaniu jej pisemnego oświadczenia z 15 stycznia 2021 r. wierzyciel powinien uznać, że jest to wystarczające celem podjęcia czynności wyrejestrowania. Oświadczenie strony o zaprzestaniu używania odbiornika wymagały jednak merytorycznej oceny i wyjaśnienia ich znaczenia dla istnienia obowiązku abonamentowego. Zatem nawet jeśli nie dochodzi automatycznie do wyrejestrowania odbiornika wskutek samego oświadczenia abonenta, to wierzyciel obowiązany jest podjąć czynności wyjaśniające, zmierzające do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego. Zaniechanie takich działań nie może następnie obciążać strony. Z tych względów nie można poprzestać na wykładni ww. przepisów ustawy abonamentowej, utożsamiając skuteczność zgłoszenia zaprzestania używania odbiornika wyłącznie z dochowaniem wymogów formalnych przewidzianych w rozporządzeniu. Uchybienie to miało bezpośredni wpływ na ocenę prawidłowości postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez wierzyciela i organ egzekucyjny.
Dodać należy, że Sądowi znany jest pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z 20 stycznia 2023 r., I GSK 476/22, w którym Sąd zajął stanowisko przeciwne od wyżej omówionego. Jednak istotnym w tamtej sprawie był fakt, że organ po otrzymaniu pisma z żądaniem wyrejestrowania odbiorników poinformował abonenta o obowiązku dokonania zgłoszenia na urzędowym formularzu. W niniejszej sprawie brak dowodów na podjęcie takich działań przed wystawieniem upomnienia.
Skarga podlega uwzględnieniu w zakresie zarzutów dotyczących naruszenia przepisów procesowych odnoszących się do niewyjaśnienia okoliczności związanych ze zgłaszanym przez skarżącego zaprzestaniem używania odbiorników. Z tych względów nie jest możliwe odniesienie się do wszystkich zarzutów skargi. Specyfika egzekucji opłaty abonamentowej sprowadza się bowiem do tego, że w tym przypadku często dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego dokonywane są czynności w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej, w ramach której istnieje (lub nie istnieje) zobowiązanie do uiszczenia należnej daniny. Skoro okoliczności te, jak już wskazano, nie zostały ustalone po wniesieniu pisma z 15 stycznia 2021 r. i przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, to należało je dokonać na etapie postępowania egzekucyjnego. Skoro również w tym postępowaniu nie wyjaśniono ww. okoliczności, to wierzyciel naruszył art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.
Ponownie załatwiając sprawę wierzyciel przeprowadzi postępowanie wyjaśniające celem ustalenia konsekwencji pisma skarżącego z 15 stycznia 2021 r., uwzględniając, że strona dokonała formalnego wyrejestrowania odbiorników 1 grudnia 2023 r. Przy ponownym rozpatrywaniu wierzyciel pominie zakwestionowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, w ww. wyrokach, postanowienia rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w zakresie dotyczącym problematyki wyrejestrowania odbiorników oraz określenia wzorów zawiadomień narusza, które jak już wskazano, naruszają postanowienia art. 6 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP (tak w wyroku NSA z 28 sierpnia 2024 r., I GSK 1107/23).
Zaznaczyć należy, że tożsame stanowisko zajął tut. Sąd w wyrokach z 25 marca 2026 r., I SA/Gl 1514/25 (wyrok prawomocny), z 8 lipca 2026 r., I SA/Gl 155/26 oraz z 5 sierpnia 2026 r., I SA/Gl 415/26.
Niezależnie jednak od powyższego skład orzekający pragnie odnieść się do zarzutu dotyczącego uprawnień skarżącego do zwolnień z opłat abonamentowych, o której stanowi art. 4 ustawy abonamentowej. Według skarżącego organ winien był wziąć pod uwagę jego wiek jak i wysokość otrzymywanych świadczeń emerytalnych oraz uwzględnić przysługujące zwolnienia ustawowe. Zdaniem zaś organu przepis ten nie dotyczy przedsiębiorców. Kwestię tą rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 maja 2026 r., I GSK 687/25 przyjmując (za wyrokiem tut. Sądu z 23 stycznia 2025 r., I SA/Gl 623/24), że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia tego zagadnienia ma prawidłowa interpretacja pojęcia podmiotu (abonenta) w świetle ustawy o opłatach abonamentowych. Ustawa ta wiąże obowiązek wnoszenia opłat oraz prawo do zwolnień z konkretną osobą, a nie z adresem czy kategorią lokalu, w którym odbiornik się znajduje. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej, obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej ciąży na osobach, które dokonały rejestracji odbiorników. Skarżący jest osobą fizyczną prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą. W świetle konstytucyjnej oraz cywilistycznej zasady jednolitości statusu prawnego osoby fizycznej, podmiot taki – bez względu na zakres i formę aktywności zawodowej – posiada jedną i tę samą podmiotowość prawną oraz jeden majątek. Osoba fizyczna nie tworzy nowego, odrębnego podmiotu prawa przez sam fakt otwarcia biura czy zarejestrowania działalności w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Wszystkie zobowiązania, jak i uprawnienia, w tym publicznoprawne, przypisane są bezpośrednio tejże osobie fizycznej.
Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Działając na podstawie art. 134 i 135 P.p.s.a. zdecydował się także na uchylenie poprzedzającego go postanowienia wydanego w I instancji, mając na uwadze ekonomię postępowania przed wierzycielem.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 100 zł, na którą składa się uiszczony wpis od skargi.