Biorąc pod uwagę powyższe, po 1 lipca 2023 r. ochrona przewidziana w art. 15 zzra ustawy COVID, przestała obowiązywać i został przywrócony termin zgodnie z art. 21 ust. 1 p.u. W konkluzji DIAS ustalił, iż termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki upływał 31 lipca 2023 r. (tj. w okresie 30 dni liczonych od 2 lipca 2023r. włącznie z tym dniem). DIAS jedynie nieznacznie korygowałem zatem - względem organu pierwszej instancji - termin, do którego wniosek ten miał być zgłoszony (organ wskazał na 1 sierpnia 2023 r.). Nie ma to jednak istotnego znaczenia dla oceny zasadności decyzji organu pierwszej instancji, ponieważ przesłanki obligujące zarząd do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, zaistniały w okresie, gdy skarżąca pełniła funkcję członka zarządu spółki, a wniosek, który skarżąca złożyła 23 kwietnia 2024 r. był nieskuteczny, co potwierdzają ustalenia, ponadto był on spóźniony wobec ustalonego wyżej przez organy podatkowe obu instancji.
Zaznaczono, że do stwierdzenia stanu niewypłacalności spółki kapitałowej nie jest konieczne wystąpienie łącznie obu przesłanek upadłościowych, określonych w art. 11 ust. 1 i ust. 2 p.u., ponieważ mają one charakter alternatywny.
Zdaniem DIAS nie zachodzi przesłanka zwalniająca skarżącą jako członka zarządu z odpowiedzialności, określona w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p., gdyż wniosek o ogłoszenie upadłości spółki nie został skutecznie złożony.
DIAS podkreślił, iż skarżąca nie dostarczyła żadnych dowodów i żadnych wyjaśnień świadczących o zaistnieniu szczególnych okoliczności, uniemożliwiających zrealizowanie obowiązku zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego).
Ponadto w ocenie DIAS nie wskazano mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Końcowo DIAS wyjaśnił, iż w aktach sprawy zgromadzono dokumenty - szczegółowo opisane wyżej - które dotyczą spółki, a zostały podpisane przez skarżącą po 16 grudnia 2022r. (tj. po dacie pisma zawierającego oświadczenie skarżącej o rezygnacji z funkcji członka zarządu). Wśród tych dokumentów są m.in.:
- sprawozdania finansowe za okresy:
- od 20 listopada 2019 r. do 31 grudnia 2020 r., podpis złożono 22 stycznia 2024 r. cyt.: "11:55 (ważny od 2021-02-17 do 2024-02-17)" - akta uzupełnione k. 163-166),
- od 1 stycznia 2021 do 31 grudnia 2021 r., podpis złożono 22 stycznia 2024 r. cyt.: "11:57 (ważny od 2021-02-17 do 2024-02-17)" - akta uzupełnione k. 167-170),
- od 1 stycznia 2022 do 31 grudnia 2022 r., podpis złożono 22 stycznia 2024 r. cyt; "11:58 (ważny od 2021-02-17 do 2024-02-17)" - akta uzupełnione k. 171-175),
- uproszczony wniosek o ogłoszenie upadłości ww. spółki, złożony do Sądu Rejonowego K.-[...] w K., [...] Wydział Gospodarczy 23 kwietnia 2024 r. o godzinie 14:06 (przy czym, jak wynika z urzędowego dokumentu "EPWP - Elektroniczne potwierdzenie wniesienia pisma", to skarżąca złożyła ten wniosek, o czym świadczy identyfikator nadawcy: [...] tj. spółka oraz identyfikator użytkownika: [...] tj. M. S., a jak wynika z akt z Krajowego Rejestru Zadłużonych, uzasadnienie ww. wniosku o ogłoszenie upadłości spółki również podpisała skarżąca jako osoba w tym czasie reprezentująca spółkę, używając pieczęci: "prezes zarządu M. S.".
DIAS zwrócił uwagę na stanowisko organu pierwszej instancji zgodnie z którym nawet gdyby przyjąć, że rezygnacja z funkcji członka zarządu stała się prawnie wiążąca, skarżąca nadal kontynuowała aktywne działania w zakresie prowadzenia spraw spółki oraz posiadała dostęp do danych finansowych oraz rejestrowych spółki. Znajduje to potwierdzenie m. in. w fakcie podpisania przez skarżącą sprawozdania finansowego za rok 2022 wraz z uchwałą o podziale zysku bądź pokryciu straty oraz uchwałą o zatwierdzeniu rocznego sprawozdania finansowego, sporządzonych 8 marca 2023 roku, sprawozdania finansowego za rok 2021 wraz z uchwałą o podziale zysku bądź pokryciu straty oraz uchwałą o zatwierdzeniu rocznego sprawozdania finansowego, złożonych 6 marca 2023 roku, a także sprawozdania finansowego za rok 2020 wraz z uchwałą o podziale zysku bądź pokryciu straty oraz uchwałą o zatwierdzeniu rocznego sprawozdania finansowego, złożonych 2 marca 2023 roku i dodanych 24 stycznia 2024 roku do akt Krajowego Rejestru Sądowego (KRS).
Spółka reprezentowana przez pełnomocnika wniosła na decyzję DIAS skargę do tut. Sądu.
Skarżąca zaskarżyła decyzje DIAS w całości, zarzucając jej rażące naruszenie: przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 120 i art. 121 § 1 o.p. poprzez przeprowadzenie postępowania podatkowego w sposób rażąco naruszający zasadę zaufania do organów podatkowych przejawiające się przede wszystkim dążeniem o udowodnienia z góry przyjętej tezy z pominięciem okoliczności podnoszonych przez skarżącą, jak również z pominięciem dowodów zgromadzonych w toku prowadzonego postępowania podatkowego,
b) naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 o.p. poprzez jego błędne zastosowanie przez organ drugiej instancji, tj. utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie, niniejsza decyzja winna zostać uchylona oraz winno zostać umorzone postępowanie w sprawie.
Zarzucono ponadto rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b) o.p. poprzez nie respektowanie zasady, normy oraz wartości konstytucyjne wywodzone z art. 1 Konstytucji RP, art. 2 Konstytucji RP, art. 7 Konstytucji RP, art. 30 Konstytucji RP, art. 64 Konstytucji RP oraz art. 84 Konstytucji RP., bowiem nie można nakazywać członkowi zarządu w sytuacji wystąpienia jednego wierzyciela realizacji obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w ramach przesłanek egzoneracyjnych.
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obydwu organów i umorzenie postępowania w sprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż przedmiotem sporu między stronami jest kwestia czy skarżącej można przypisać odpowiedzialność solidarną wraz ze Spółką jako członkowi zarządu w rozumieniu art. 116 o.p.
Jak podano w skardze, skarżąca nie mogła wykazać, że we właściwym czasie został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości, ponieważ w owym czasie (i również ogólnie) spółka miała tylko jednego wierzyciela, tj. [...] Urząd Skarbowy w K., więc nie miała możliwości złożenia wniosku o upadłość, ponieważ ustawodawca w ustawie Prawo upadłościowe nie przewidział takiej możliwości. W przypadku bowiem dochodzenia roszczeń od niewypłacalnego dłużnika, który jest przedsiębiorcą, warunkiem ogłoszenia upadłości jest m.in. stan wielości wierzycieli. Oznacza to, że nie można ogłosić upadłości, jeżeli dłużnik posiada tylko jednego wierzyciela, nawet jeżeli jego wierzytelność opiewałaby na bardzo wysoką kwotę. Zdaniem skarżącej wynika to wprost z art. 1 ust. 1 pkt 1 p.u. Zatem jeżeli dłużnik ma tylko jednego wierzyciela, z jednej strony nie może zostać postawiony w stan upadłości, z drugiej zaś właściwą formą poszukiwania zaspokojenia jest właśnie zwykłe postępowanie egzekucyjne. Tymczasem organy całkowicie pominęły niniejszą kwestię.
Z tych też powodów należy uznać, że doszło do naruszenia art. 120 o.p., art. 121 § 1 o.p., art. 122 o.p., art. 124 o.p., art. 127 o.p., art. 187 § 1 o.p., art. 191 o.p., art. 210 § 1 pkt 6 o.p. i § 4 o.p. w sposób mający istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Zdaniem skarżącej w kwestionowanej decyzji nie zostało podjęta inicjatywa dowodowa w zakresie ustalenia wierzycieli spółki.
W skardze podkreślono, iż w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, gdyż wystąpienie tylko jednego wierzyciela stanowi przeszkodę w zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.
Jak wyjaśnił pełnomocnik skarżącej, ma on świadomość, że powyższa kwestia była już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych i dominujący jest pogląd, że dla uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki nie ma zasadniczego znaczenia kwestia istnienia jednego wierzyciela. Jednak wykładnia prezentowana przez organy pomija nie tylko wykładnię literalną, lecz również wykładnię systemową, w tym wykładnię prokonstytucyjną, która przemawia jednak za odmiennym stanowiskiem a która zostanie przedstawiona poniżej. Art. 11 p.u. stanowi o wymagalnych zobowiązaniach. Zatem użycie liczby mnogiej przemawia za istnieniem co najmniej kilku zobowiązań. Wielość zobowiązań należy utożsamiać z wielością wierzycieli. Niekwestionowanym celem postępowania upadłościowego jest równomierne zaspokojenie wszystkich wierzycieli z całego majątku dłużnika. Skoro dłużnik ma tylko jeden dług, to nie ma obawy, że przez zaspokojenie roszczenia w drodze egzekucji inni wierzyciele poniosą straty. W takiej sytuacji wierzyciel może dochodzić swych roszczeń w drodze postępowania procesowego (por. też A. J. Witosz (red.), Prawo upadłościowe. Komentarz, WKP 2017, LEX/el.).
W przekonaniu skarżącej, złożenie do sądu upadłościowego wniosku o ogłoszenie upadłości w sytuacji jednego wierzyciela jest równoznaczne z niewypełnieniem wymogu formalnego a tym samym oznacza zwrot wniosku, co wynika wprost z treści art. 29 p.u., a w konsekwencji pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu.
Skarżąca zwróciła uwagę, iż uzasadnienie decyzji de facto wskazuje na kilka dat faktycznego zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości i tak na stronie 21 jest to data 25 maja 2021 r., następnie na tej samej stronie organ wskazuje datę 01 sierpnia 2023 r., by na stronie 22 skonstatować, iż data tą powinno być 25 czerwca 2021 r. a potem 31 lipca 2023 r. Już sama rozbieżność w twierdzeniach organu wskazuje na niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i brak odniesienie się do zarzutów skarżącej. Organ nie odniósł się do formalnej i faktycznej rezygnacji skarżącej z funkcji członka zarządu. Skoro skarżąca już w grudniu 2022 r. faktycznie złożyła rezygnację z pełnienia tej funkcji niemożliwym było złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Nie zmienia tej oceny treść wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym. Wpisy te mają charakter wyłącznie deklaratoryjny. Domniemanie zgodności ze stanem rzeczywistym wpisu do rejestru, wynikające z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 199 7r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1203), może być wzruszone. Nie można też wskazywać, że skarżąca powinna była złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, skoro organy podatkowe nie ustaliły, że był więcej niż jeden wierzyciel zważywszy, na treść art. 1 ust. 1 pkt 1 p.u. (wcale nie podjęły inicjatywy dowodowej w tym zakresie), a skarżąca w skardze, wskazuje jednego wierzyciela.
Dalej podano, w obecnym stanie prawnym jedynym wyjątkiem w zakresie wymogu istnienia wielości wierzycieli jest upadłość osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (tzw. upadłość konsumencka).
Co istotne, zdaniem skarżącej z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wynika nakaz równego (jednakowego) traktowania przez władze publiczne wszystkich adresatów norm prawnych charakteryzujących się w takim samym stopniu tą samą, relewantną cechą, bez różnicowania zarówno dyskryminującego, jak i faworyzującego. Ustalenie, czy zasada równości została w konkretnym przypadku rzeczywiście naruszona, wymaga zatem ustalenia kręgu adresatów, do których odnosi się budząca wątpliwości norma prawna oraz wskazania tych elementów, które są prawnie relewantne. W sprawie mamy do czynienia z tym samym kręgiem adresatów - członkowie zarządu odpowiedzialni solidarnie za zaległości podatkowe spółki handlowej, lecz odmiennymi przesłankami uwolnienia się od takiej odpowiedzialności, która prowadzi do naruszenia ww. zasady równości.
Reasumując skarżąca wskazała, iż dokonując prawidłowego rozstrzygnięcia należy dokonać wykładni przepisu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b o.p. respektując zasady, normy oraz wartości konstytucyjne wywodzone z art. 1 Konstytucji RP, art. 2 Konstytucji RP, art. 7 Konstytucji RP, art. 30 Konstytucji RP, art. 64 Konstytucji RP oraz art. 84 Konstytucji RP. Zatem nie można nakazywać członkowi zarządu w sytuacji wystąpienia jednego wierzyciela realizacji obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w ramach przesłanek egzoneracyjnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny, czy organy podatkowe prawidłowo orzekły o odpowiedzialności skarżącej, jako członka zarządu spółki, solidarnie z tą spółką, z tytułu zobowiązań podatkowych dotyczących kwot podatku do zapłaty, o których mowa w art. 108 ust. 1 u.p.t.u. za grudzień 2020r., za styczeń i luty 2021r. oraz za marzec 2021r. wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości i kosztami postępowania egzekucyjnego.
Wskazać należy, iż granice odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika zakreślają przepisy Rozdziału 15 Działu III Ordynacji podatkowej zatytułowanego "Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich".
Zgodnie z art. 107 § 1 o.p. w przypadkach i w zakresie przewidzianym w tym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie.
Na podstawie art. 107 § 2 pkt 2 i 4 o.p. osoby trzecie odpowiadają również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych oraz koszty postępowania egzekucyjnego. Podmiotami odpowiedzialnymi solidarnie za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialności są, w myśl art. 116 § 1 o.p., członkowie zarządu. Zgodnie z tym przepisem za zaległości podatkowe (m. in.) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Jak stanowi § 2, odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Powyższe przepisy mają również zastosowanie do byłego członka zarządu, co zostało uregulowane w art. 116 § 4 o.p.
Dyspozycja art. 116 o.p. obejmuje zatem zarówno przesłanki pozytywne orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe, oraz przesłanki negatywne, tzw. egzoneracyjne, które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności.
W realiach rozpoznanej sprawy wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności skarżącej jako osoby trzeciej nastąpiło z dniem doręczenia postanowienia z 12 marca 2024 r. tj. 25 marca 2024 r., a więc po doręczeniu- 5 kwietnia 2023 r. 2 decyzji określających spółce sporne zobowiązania. W konsekwencji warunek wynikający z art. 108 § 2 pkt 2 lit. a o.p. został więc spełniony.
Nie budzi wątpliwości Sądu również i to, że decyzja organu pierwszej instancji z 30 kwietnia 2025 r. wydana została w terminie wynikającym z art. 118 § 1 o.p. Według powyższej normy, nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Tymczasem pięcioletni termin - o którym mowa w tym przepisie, upływa 1 stycznia 2026r. (12/2020 r., 1/2021 r., 2/2021r., 3/2021 r.).
Użyte w art. 116 § 2 o.p. określenie "pełnienie obowiązków" członka zarządu było przedmiotem licznych wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których podkreślano, że przy ocenie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółek należy brać pod uwagę faktyczne sprawowanie funkcji członka zarządu (por. wyroki NSA: z 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2401/11, z 16 października 2014 r., sygn. akt I FSK 1575/13, z 12 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 468/15, z 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 394/14, z 14 czerwca 2016 r., sygn. akt I FSK 1896/14; z 7 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1061/15, z 16 listopada 2022 r., sygn. akt III FSK 1106/21, z 24 listopada 2023 r., sygn. akt III FSK 3163/21). W judykaturze nie ma wątpliwości, że faktyczne wykonywanie obowiązków członka zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, nawet po formalnej rezygnacji z funkcji członka zarządu w tejże spółce, powoduje odpowiedzialność podatkową tego podmiotu przewidzianą w art. 116 § 2 o.p. W sytuacji, gdy dana osoba, z akceptacją zgromadzenia wspólników, mimo wygaśnięcia mandatu, nadal wykonuje obowiązki członka zarządu, może ponosić odpowiedzialność na podstawie art. 116 § 1 o.p. Naczelny Sąd Administracyjny zwracał przy tym uwagę na znaczenie rzeczywistej zmiany sposobu zarządzania spółką po ewentualnym wygaśnięciu mandatu członka zarządu. Nie można nie uwzględnić faktu, że np. żadna nowa osoba nie zostaje w to miejsce powołana, a dotychczasowy członek zarządu wciąż faktycznie sprawuje dotąd pełnioną funkcję w organie wykonawczym danego podmiotu. Osoba, która faktycznie pełniła funkcję członka zarządu w okresie powstania zaległości podatkowej, nie może zatem powoływać się na okoliczność, że jej mandat wygasł dla uwolnienia się od odpowiedzialności. Akcentuje się przy tym, że pełnienie funkcji członka zarządu jest funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko. W sytuacji faktycznego wykonywania czynności członka zarządu należy przyjąć, że osoba taka w ten właśnie sposób realizuje "pełnienie obowiązków członka zarządu".
Omawiana przesłanka pozytywna odpowiedzialności osoby trzeciej jest spełniona także wówczas, gdy mimo upływu określonej w umowie rocznej kadencji członka zarządu, osoba powołana na tę funkcję pełni ją nadal (por. wyrok NSA z 3 kwietnia 2025 r., sygn. akt III FSK 1091/23).
Powyższe stanowisko aprobuje też Sąd Najwyższy, który w wyroku z 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt III USKP 48/21, stwierdził, że pełnienie obowiązków członka zarządu obejmuje również sytuację, w której mimo braku pisemnej uchwały o "odnowieniu" mandatu członka zarządu (w warunkach, o których mowa w art. 202 § 1 k.s.h.), osoba taka - z akceptacją wspólników - w dalszym ciągu, w niezmienny sposób prowadzi sprawy spółki i nie są podejmowane żadne działania mające zakończyć faktyczny zarząd spółką oraz wykreślenie dotychczasowego członka zarządu z Krajowego Rejestru Sądowego.
W orzecznictwie akcentuje się także, iż pełnienie funkcji członka zarządu jest funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko. W sytuacji faktycznego wykonywania czynności członka zarządu należy przyjąć, że osoba taka w ten właśnie sposób realizuje "pełnienie obowiązków członka zarządu" (por. wyrok NSA z 3 kwietnia 2025 r., sygn. akt III FSK 1091/23). Znaczenie ma bowiem aspekt faktyczny wykonywania funkcji członka zarządu. W związku z powyższym faktyczne wykonywanie funkcji członka zarządu spółki kapitałowej nawet po formalnym wygaśnięciu mandatu również powoduje odpowiedzialność na zasadzie art. 116 § 2 o.p.
Podkreślenia wymaga, że wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym ma charakter deklaratoryjny i możliwe jest wykazanie, że dana osoba nie pełni już funkcji członka zarządu, chociaż wpis nie został wykreślony (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4408/21).
W realiach rozpoznanej sprawy od zarejestrowania spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym, czyli od dnia 19 listopada 2019 roku, aż do 30 lipca 2025r. - kiedy to w dokonano wpisu o wykreśleniu skarżącej z tej funkcji, skarżąca widniała w rejestrze jako prezes zarządu tej spółki.
Jak słusznie zauważono po dniu 16 grudnia 2022r. (tj. po dacie pisma zawierającego oświadczenie skarżącej o rezygnacji z funkcji członka zarządu) skarżąca podejmowała szereg czynności jako członek zarządu. Poniższe dokumenty zostały przez skarżącą podpisane już po terminie rezygnacji z funkcji członka zarządu:
- sprawozdania finansowe za okresy:
- od 20 listopada 2019 r. do 31 grudnia 2020 r., podpis złożono 22 stycznia 2024 r. cyt.: "11:55 (ważny od 2021-02-17 do 2024-02-17)" - akta uzupełnione k. 163-166),
- od 1 stycznia 2021 do 31 grudnia 2021 r., podpis złożono 22 stycznia 2024 r. cyt.: "11:57 (ważny od 2021-02-17 do 2024-02-17)" - akta uzupełnione k. 167-170),
- od 1 stycznia 2022 do 31 grudnia 2022 r., podpis złożono 22 stycznia 2024 r. cyt; "11:58 (ważny od 2021-02-17 do 2024-02-17)" - akta uzupełnione k. 171-175),
- uproszczony wniosek o ogłoszenie upadłości ww. spółki, złożony do Sądu Rejonowego K. -[...] w K., [...] Wydział Gospodarczy 23 kwietnia 2024 r. o godzinie 14:06 (przy czym, jak wynika z urzędowego dokumentu "EPWP - Elektroniczne potwierdzenie wniesienia pisma", to skarżąca złożyła ten wniosek, o czym świadczy identyfikator nadawcy: [...] tj. spółka oraz identyfikator użytkownika: [...] tj. M. S., a jak wynika z akt z Krajowego Rejestru Zadłużonych, uzasadnienie ww. wniosku o ogłoszenie upadłości spółki również podpisała skarżąca jako osoba w tym czasie reprezentująca spółkę, używając pieczęci: "prezes zarządu M. S.". Zdaniem Sądu powyższe okoliczności wskazują, iż co najmniej do kwietnia 2024r. skarżąca faktycznie pełniła funkcję członka zarządu spółki.
Co istotne termin płatności zaległości podatkowych objętych decyzją DIAS upływał w 2021r. W rezultacie skarżąca pełniła funkcję członka zarządu w okresie w którym upływały terminy płatności zobowiązań będących przedmiotem odpowiedzialności skarżącej.
Wykazane przez organy przejawy udziału skarżącej w prowadzeniu sprawy spółki po dniu 16 grudnia 2022r., czyli po dacie pisma zawierającego oświadczenie skarżącej o rezygnacji z funkcji członka zarządu oznacza, iż owo "pełnienie funkcji" trwało w terminie płatności zobowiązań przekształconych w zaległości podatkowe objęte niniejszym postępowaniem, poprzez faktyczne podejmowanie działań w imieniu spółki i podpisywanie oraz składanie dokumentów jako prezes zarządu spółki. Ponadto w okresie od 19 listopada 2019r. do dnia 30 lipca 2025r. skarżąca widniała w KRS jako prezes zarządu spółki. W realiach rozpoznanej sprawy dowody na faktyczne wykonywanie funkcji członka zarządu spółki pochodzą z okresu, w którym powstały zaległości podatkowe spółki.
W związku z powyższym prawidłowo stwierdzono, że w czasie, w którym upływały terminy płatności zobowiązań spółki z tytułu podatku od towarów i usług za wskazane w decyzji miesiące, skarżąca wchodziła w skład zarządu spółki. W związku z tym na skarżącej ciążyły związane z pełnioną funkcją czynności zarządcze w ww. spółce i na niej spoczywała również odpowiedzialność za terminowe regulowanie ww. należności pieniężnych publicznoprawnych. Zatem, przesłankę odpowiedzialności wynikającą z art. 116 § 2 o.p. w niniejszej sprawie uznać należało za spełnioną.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie wykazano także zaistnienie drugiej z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności podatkowej skarżącej, jako byłego członka zarządu, wynikającej z art. 116 § 1 o.p. tj. bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Bezskuteczność egzekucji został potwierdzona w postanowieniu Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 28 września 2023r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
Niezależnie zatem od złożenia przez skarżącą jednostronnego oświadczenia woli o rezygnacji z dniem 21 grudnia 2022r. z funkcji członka, to i tak pomimo złożenia powyższego oświadczenia, skarżąca faktycznie pełniła funkcję członka zarządu, gdyż nadal kontynuowała aktywne działania w zakresie prowadzenia spraw spółki oraz posiadała dostęp do danych finansowych oraz rejestrowych spółki.
Organy zasadnie przyjęły, że w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z okoliczności zwalniającej z odpowiedzialności skarżącej jako osoby trzeciej, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 oraz pkt 2 o.p. tj. zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości (lub otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzenia układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu), albo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości bez jego winy, lub wskazania mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości w znacznej części.
Przesłanki zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie zostały uregulowane przepisami ustaw podatkowych. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we "właściwym czasie", powinna być dokonywana w świetle przepisów ustawy Prawo upadłościowe (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 10 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FPS 3/09, CBOSA).
Według art. 11 ust. 1a p.u. domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. W kontekście natomiast art. 11 ust. 2 p.u. dłużnik będący osobą prawną jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące. Powyższe przepisy oznaczają, że spełnienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 11 p.u., obliguje zarząd spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
W realiach rozpoznanej sprawy pismem z 27 grudnia 2023 r. sygnatura akt: [...] Sąd Rejonowy K.-[...] w K. [...] Wydział Gospodarczy, poinformował Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K., że w stosunku do spółki nie wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu lub o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidacje majątku, jak również nie wpłynął wniosek o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego oraz o zatwierdzenie układu.
Jak ustalono, spółka nie regulowała swoich wymagalnych zobowiązań.
Spółka posiada zaległości wobec Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z tytułu podatku od towarów i usług za okresy: 12/2020 r., 1/2021 r., 2/2021 r., 3/2021 r. - z terminami płatności do 25-tego następnego miesiąca, tj. odpowiednio: 25.01.2021 r., 25.02.2021 r., 25.03.2021 r., 26.04.2021 r. Nie budzi wątpliwości Sądu, iż opóźnienie w wykonywaniu powyższych zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Tym samym spółka utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych 26 maja 2021 r., tj. w dniu, w którym opóźnienie w wykonaniu drugiego z kolei zobowiązania przekroczyło 3 miesiące. Z akt sprawy wynika, iż w styczniu 2021 r. spółka nie uregulowała w terminie podatku od towarów i usług za 1212020 r. z terminem płatności 25.01.2021 r., a w lutym 2021 r. za styczeń 2021 r. z terminem płatności 25.02.2021 r. Kolejne terminy płatności niezapłaconych należności przypadły w dalszych okresach, tj. w marcu i kwietniu 2021 r., co świadczy o utrwaleniu się niewypłacalności spółki. Niewątpliwie w momencie nieuregulowania drugiego z kolei zobowiązania, wobec którego opóźnienie w płatności przekroczyło 3 miesiące, zaistniały okoliczności spełniające przesłanki do stwierdzenia niewypłacalności spółki. W rezultacie spółka stała się niewypłacalna 26 maja 2021 r., a wniosek o ogłoszenie jej upadłości, co do zasady, powinien być zgłoszony do 25 czerwca 2021 r., czyli w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Jednak biorąc pod uwagę, że po 1 lipca 2023 r. ochrona przewidziana w art. 15 zzra ustawy COVID, przestała obowiązywać i został przywrócony termin zgodnie z art. 21 ust. 1 p.u., DIAS prawidłowo uznał, iż termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki upływał 31 lipca 2023 r.
Ponadto dla stwierdzenia niewypłacalności dłużnika wystarczające jest ziszczenie się tylko jednej z dwóch podstaw: utrata zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań lub przekroczenie przez zobowiązania pieniężne wartości majątku. W sytuacji zaś, kiedy wystąpi podstawa do ogłoszenia upadłości, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami (art. 21 ust. 1 i 2 p.u.).
Wbrew zarzutom skargi, w orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje ugruntowane stanowisko, że nie stanowi przeszkody w zastosowaniu art. 116 § 1 o.p. fakt, że Skarb Państwa jest jedynym wierzycielem spółki (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z : 10 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3737/14; 28 kwietnia 2017r., sygn. akt I FSK 1624/15; 6 czerwca 2017 r., sygn. akt I FSK 1951/15; 23 października 2018 r., sygn. akt II FSK 3005/16; 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II FSK 1686/18; 12 lutego 2019 r., sygn. akt II FSK 3336/18; 6 marca 2020 r., sygn. akt II FSK 2144/19; 21 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1099/20; 18 września 2020 r., sygn. akt II FSK 729/20; 3 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 335/21; 6 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 538/21; 12 stycznia 2023 r., sygn. akt III FSK 1424/21; 9 stycznia 2024 r., sygn. akt III FSK 3910/21).
W prowadzonym postępowaniu skarżąca nie uprawdopodobniła, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie nastąpiło bez jej winy. Nie wskazała także mienia należącego do spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości publicznoprawnych.
Dodatkowo Sąd wskazuje, że należy odróżnić obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości od skuteczności tego wniosku i ogłoszenia tej upadłości przez sąd upadłościowy. Dłużnik ma jedynie obowiązek dokonania oceny, czy wykonuje swoje wymagalne zobowiązania, natomiast oceny, czy faktycznie zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości władny jest dokonać wyłącznie sąd właściwy w sprawach upadłości (por. wyrok SN z 7 listopada 2016 r., sygn. akt III UK 13/16 oraz wyrok NSA z dnia 18 września 2020 r. sygn. akt II FSK 729/20, a także wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 30 września 2025 r., sygn. akt C-278/24).
Jednak w realiach rozpoznanej sprawy uproszczony wniosek o ogłoszenie upadłości skarżąca złożyła dopiero 23 kwietnia 2024r., zatem był to wniosek spóźniony. Ponadto skarżąca nie wykazała żadnych okoliczności, które wyłączałyby winę w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym terminie.
Oceniając zarzuty naruszenia przepisów postępowania, należy zauważyć, że organy podatkowe ustaliły w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy wszelkie okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i na jego podstawie wydały prawidłową decyzję. Co ważne, organy obu instancji odniosły się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów skarżącej i wyjaśniły należycie powody, dla których nie zostały one uwzględnione. To natomiast, że skarżąca nie zgadza się rozstrzygnięciami nie świadczy o naruszeniu przepisów postępowania podatkowego, w tym zasady zaufania do organów podatkowych. Wymaga zaakcentowania, że obciążenie członków zarządu obowiązkiem wykazania przesłanek negatywnych przeniesienia na nich odpowiedzialności za zaległości podatkowe zarządzanych przez nich spółek nie pozostaje w sprzeczności z zasadami ogólnymi postępowania podatkowego, a w szczególności z określoną w art. 122 o.p. zasadą prawdy obiektywnej, w myśl której w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Nie jest to także sprzeczne z art. 187 § 1 o.p. w myśl którego organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Cytowane przepisy określają zasadę i dotyczą wszystkich tych postępowań, w których ciężar dowodzenia wszystkich okoliczności istotnych dla ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia podatkowego leży po stronie organów podatkowych. Przepis art. 116 § 1 o.p. określa wyjątek od tej zasady i jest przepisem szczególnym. Odmienne rozłożenie ciężaru dowodu w tym szczególnym postępowaniu, jakim jest postępowanie w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki na osoby trzecie poza wyraźnym uzasadnieniem normatywnym, ma także oczywiste uzasadnienie celowościowe. Skoro jedną z przesłanek negatywnych jest brak winy w niezgłoszeniu w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości, tylko zainteresowany członek zarządu spółki może powołać się na wystąpienie w sprawie szczególnych okoliczności dotyczących jego osoby, świadczących o braku winy, których ani organ podatkowy, ani osoby postronne z natury rzeczy znać nie mogą. Takich okoliczności zdaniem Sądu skarżąca nie przywołała, podobnie jak nie wskazała mienia spółki, z którego rzeczywiście egzekucja jest możliwa. Ponadto, organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działania celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrały niezbędny do tego materiał dowodowy, który został uwzględniony w wydanej decyzji, co wynika z jej uzasadnienia. Zarzuty skargi okazały się niezasadne.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty nie podważają legalności zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026r., poz. 143 ze zm.) oddalił skargę.