Wyrok WSA z dnia 17 czerwca 2025, sygn. I SA/Gl 317/25

W skardze na to postanowienie skarżący zarzucił naruszenie prawa domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia, umorzenia postępowania egzekucyjnego, skorygowania dochodzonego zobowiązania z uwzględnieniem bonifikaty dla rodzin wielodzietnych i zasądzenia kosztów postępowania.

Uzasadniając skargę skarżący zwrócił uwagę, że nabył wraz z małżonką mieszkanie w czasie epidemii COVID-19. Z tego względu nie mógł stawić się we właściwym urzędzie miasta celem uzyskania informacji o zasadach wnoszenia opłat. Nie został również poinformowany, mimo wielokrotnie prowadzonych rozmów telefonicznych z pracownikami urzędu, o możliwości wystąpienia o wyliczenie opłaty jednorazowej, od której udzielana jest bonifikata.

Zarzucił, że organ nie uwzględnił wynikającej z Konstytucji możliwości udzielenia rodzinom wielodzietnym bonifikaty w sytuacji, gdy udzielenie tego dobrodziejstwa było zamiarem ustawodawcy. W jego ocenie wystąpienie obiektywnych okoliczności, jakich jak epidemia, czy udzielenie błędnej informacji przez urzędników, nie może naruszać zamysłu ustawodawcy. Podniósł również wadliwe doręczanie korespondencji, w tym tytułu wykonawczego na adres pocztowy mimo, że skarżący kierował swoją korespondencję do organu w formie elektronicznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 33 § 1 i 2 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

W niniejszej sprawie skarżący oparł zarzut na pierwszej przesłance – nieistnieniu obowiązku.

Należy wskazać, że organ w postępowaniu administracyjnym wszczętym na skutek wniesionych zarzutów nie analizuje zasadności wydania tytułu wykonawczego, a jedynie bada prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Bada zatem jedynie to, czy w rzeczywistości istniał tytuł wykonawczy, w oparciu o który wszczęto egzekucję, a zatem czy obowiązek wykazany w tytule egzekucyjnym istnieje w sensie prawnym (por. wyrok NSA z 12 maja 2021 r. III FSK 3291/21).

Nadto należy podkreślić, że zarzut nie może zostać oparty na jakiejkolwiek innej podstawie aniżeli ta, która wynika z powyższej regulacji. Zarazem jest oczywiste, że obowiązek jednoznacznego określenia tej podstawy spoczywa na samym zobowiązanym. W niniejszej sprawie zarzut został oparty na art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. Skarżący stanął na stanowisko bowiem, że obowiązek został określony niezgodnie z przepisem prawa. W konsekwencji podniesione w skardze twierdzenia co do wadliwego doręczenia korespondencji pocztą zamiast elektronicznie, nie mogły zostać uwzględnione przez Sąd rozpoznający zaskarżone postanowienie. Wskazać jednak należy, że skarżący w terminie wykonał czynności procesowe, zatem przysługujące mu w postępowaniu prawa nie zostały naruszone.

Odnosząc się do podniesionego zarzutu należy przywołać właściwe przepisy ustawy przekształceniowej. Zgodnie z art. 7 ust. 1, 6 i 7 tej ustawy, z tytułu przekształcenia nowy właściciel gruntu ponosi na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłatę. Opłata jest wnoszona przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia. Właściciel gruntu w każdym czasie trwania obowiązku wnoszenia opłaty może zgłosić właściwemu organowi na piśmie zamiar jednorazowego jej wniesienia w kwocie pozostającej do spłaty (opłata jednorazowa). Wysokość opłaty jednorazowej odpowiada iloczynowi wysokości opłaty obowiązującej w roku, w którym zgłoszono zamiar wniesienia opłaty jednorazowej, oraz liczby lat pozostałych do upływu okresu, o którym mowa w ust. 6 albo 6a.

Jednocześnie należy zwrócić uwagę na art. 9a ust. 1 pkt 2 ustawy przekształceniowej, zgodnie z którym właściwy organ udziela, na wniosek, bonifikaty od opłaty jednorazowej w wysokości 99% członkom rodzin wielodzietnych, o których mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1512).

Literalna wykładnia powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że co do zasady opłata z tytułu przekształcenia wnoszona jest co roku, przez okres 20 lat. Dopiero wniosek właściciela może doprowadzić o określenia opłaty jednorazowej stanowiącej iloczyn wysokości opłat rocznej oraz liczby lat pozostałych do upływu okresu dwudziestoletniego. Zamiar wcześniejszej zapłaty pozostałej do wpłaty kwoty dopiero umożliwia złożenie wniosku o udzielenie bonifikaty, wynikającej z art. 9a ust. 1 pkt 2 ustawy przekształceniowej. Ustawa bowiem wprost stanowi, że bonifikata jest udzielana od opłaty jednorazowej. W konsekwencji bonifikatą nie mogą zostać objęte opłaty roczne wymagalne do czasu zgłoszenia zamiaru jednorazowego wniesienia opłaty.

W konsekwencji za prawidłowe należy uznać stanowisko organu, że zobowiązanie jest zgodne z przepisem prawa, z którego ono wynika.

Nie ma również racji skarżący twierdząc, że dokonana przez wierzyciela wykładnia narusza istotę regulacji prawnej, której celem była pomoc rodzinom wielodzietnym. Rodzina taka może skorzystać z bonifikaty wówczas, gdy zgłosi chęć uregulowania opłaty przekształceniowej jednorazowo. To od jej zachowania uzależnione jest to, czy płaci opłatę roczną, czy też zgłasza zamiar jednorazowego uiszczenia tych należności. Gdyby zamiarem ustawodawcy było objęcie rodzin wielodzietnych bonifikatą niezależnie, czy opłata ma charakter roczny, czy jednorazowy, niewątpliwie znalazłoby to odzwierciedlenie w regulacji ustawowej. Tymczasem ustawa wprost umożliwia objęcie bonifikatą tych osób, które są zobowiązane do uiszczenia opłaty jednorazowej, a zatem tych, którzy wcześniej zgłosili taki zamiar.

Oceny tej nie zmienia brak świadomości skarżącego co do możliwości złożenia wniosku o jednorazową zapłatę opłaty przekształceniowej, czy też utrudniony kontakt z urzędem Miasta z uwagi na epidemię COVID-19. Jak już wyżej wskazano, w ramach podniesionego zarzutu w niniejszej sprawie rozpatrywana jest kwestia określenia obowiązku zgodnie z przepisem prawa, z którego obowiązek ten wynika. Obowiązek w niniejszej sprawie swoje źródło ma w ustawie, a na jego kształt nie ma wpływu sytuacja epidemiczna, czy utrudniony kontakt z organem.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935).