Z powyższego wynika, że nawet jeśli profesjonalny pełnomocnik skarżącego posiada zgłoszony do systemu adres do doręczeń elektronicznych, to organy nie mają obowiązku z urzędu dokonywać doręczeń na ten adres. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik Fundacji nie zażądał doręczania korespondencji na adres elektroniczny. Pierwotne zażalenie z 5 marca 2024 r. zastało wniesione przez Pełnomocnika w formie papierowej za pośrednictwem operatora pocztowego. W takiej też formie organ egzekucyjny skierował do Fundacji zaskarżone postanowienie. W zażaleniu nie znajdowało się oświadczenie o chęci otrzymywania korespondencji za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. W aktach sprawy nie ma żadnego pisma, w którym zawarto by takie oświadczenie.
Odnosząc się do ostatniego podniesionego przez pełnomocnika zarzutu, organ odwoławczy uznał, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nie zostało dokonane z naruszeniem przepisów ustawy. Nie nosi ono również znamion zbytniej uciążliwości.
Wyjaśniono, że skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny i stanowi tylko uzupełnienie innych środków zaskarżenia, przewidzianych w ustawie egzekucyjnej. Jej przedmiotem jest ocenia prawidłowości, a więc zgodności z prawem czynności egzekucyjnych podjętych przez organ egzekucyjny, a jej celem jest zapewnienie praworządności postępowania egzekucyjnego w każdym jego aspekcie. Organ dokonuje oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. Celem każdego postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do zaspokojenia należności wierzyciela.
W złożonej przez Fundację skardze na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oraz wkładu oszczędnościowego w M S.A. nie kwestionowano innych okoliczności formalnoprawnych, odnoszących się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego . W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w przepisach u.p.e.a., który najlepiej i najprościej zmierzał do zrealizowania zakładanego celu. Organ egzekucyjny dokonał oceny czynności egzekucyjnej przez pryzmat podnoszonych w zażaleniu zarzutów i obowiązujących przepisów prawa, odnośnie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w M S. A. Jak bowiem wynika z materiału zebranego w sprawie, tytuły wykonawcze zostały prawidłowo doręczone 28 lutego 2024 r. W oparciu o przepisy u.p.e.a. zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego doręcza się wraz zawiadomieniem, chyba że odpis ten został już wcześniej doręczony. Organ egzekucyjny prawidłowo zastosował środek egzekucyjny polegający na zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w M S. A. Wszystkie wymogi formalnoprawne określone w u.p.e.a, zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Prawidłowo dokonał zajęcia w oparciu o wzór zawiadomienia stanowiący załącznik nr 3 do Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Druk zawiadomienia zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 tej ustawy. Zajęcie zostało dokonane w zgodzie z zapisami art. 80 u.p.e.a. i stosownie do art. 26e § 1 i § 2 u.p.e.a. opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Ich doręczenie Fundacji nastąpiło 28 lutego 2024 r.
Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (art. 7). Przepisy statuują dwie zasady: zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Zatem organ egzekucyjny stosuje takie środki egzekucyjne, które umożliwią pokrycie powstałych zaległości. Natomiast zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia możliwości wyboru. W sytuacji zaś, gdy cel egzekucji tego wymaga, organ egzekucyjny może stosować jednocześnie wszystkie dostępne środki egzekucyjne. Zajęcie rachunku bankowego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji strona zostaje ograniczona w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności podlegających egzekucji. Istotne jest to, że rachunek pozostaje otwarty, a strona może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę. Z art. 80 § 1 u.p.e.a. wynika, że rachunek pozostaje otwarty, a zobowiązany może swobodnie dysponować nadwyżką ponad zajętą kwotę. Oceniając zastosowany w sprawie środek zabezpieczający jako najmniej uciążliwy, sądy administracyjne podkreślają właśnie to uprawnienie korzystne dla zobowiązanego, by nie "zablokować" całkowicie jego działalności gospodarczej.
W niniejszej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4 i 5 u.p.e.a. Stosownie do art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wezwał bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego doręczono Fundacji. zatem warunek określony w art. 80 § 3 u.p.e.a. został spełniony. Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona czynność została dokonana w sposób prawidłowy. Brak jest zatem podstaw do uchylenia zaskarżonego zajęcia.
Odnosząc się natomiast do zarzutu zbytniej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, należy przypomnieć, że z art. 7 § 2 u.p.e.a. wynika, iż jedną z zasad w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest stosowanie środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego dla zobowiązanego. Przepisy ustawy egzekucyjnej nie wskazują, który z dopuszczonych w postępowaniu egzekucyjnym środków egzekucyjnych jest najmniej uciążliwym. Wybór ustawodawca pozostawił organom egzekucyjnym, czyniąc jedynie zastrzeżenie, by stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku. Organy egzekucyjne powinny zatem przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego kierować się z jednej strony jego jak najmniejszą dolegliwością, a z drugiej - efektywnością. Wybór środka egzekucyjnego ma bowiem zagwarantować spełnienie warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela. Czynności egzekucyjne zawsze będą w jakimś stopniu dolegliwe dla zobowiązanego. Jeśli zobowiązany twierdzi, że zastosowany środek był zbyt uciążliwy, to powinien wskazać inny składnik majątkowy umożliwiający zaspokojenie wierzyciela. Organ egzekucyjny powinien zaś zrezygnować ze stosowania tych środków, które są bardziej uciążliwe dla zobowiązanego, jedynie wtedy, gdy osiągnięcie celu egzekucji jest możliwe przy wykorzystaniu innych środków egzekucyjnych (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 30 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 510/16). Fundacja nie przedstawiła innych praw majątkowych lub rzeczy, z których możliwa egzekucja byłaby mniej uciążliwa. Ponadto zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego w świetle przepisów u.p.e.a. stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń, rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji. Rachunek pozostaje więc otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotą. Z mocy art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje także prawo wypłat z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego na bieżące wynagrodzenia za pracę, które mogą być dokonane po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a także na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne należne od wypłat dokonywanych na bieżące wynagrodzenia. Jak trafnie wskazuje się w doktrynie prawniczej (por. W. Cisowska-Sakrajda, Komentarz do art. l(a) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji LEX 2010) kolejność, w jakiej ustawa wylicza środki egzekucji, ma znaczenie w przypadku egzekucji należności pieniężnych, są one bowiem uszeregowane od najłagodniejszego do najbardziej dolegliwego (art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.). Tym samym powinny być stosowane w takiej kolejności, zgodnie z zasadą stosowania najłagodniejszego środka prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku. W świetle systematyki ustawy egzekucyjnej przyjąć należy, że egzekucja z rachunków bankowych (art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4 u.p.e.a.) jest środkiem mniej dolegliwym niż egzekucja z nieruchomości (art. 1a pkt 12 lit. a tiret 14 u.p.e.a.).
Dyrektor stwierdził zatem, że w świetle okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, działanie organu egzekucyjnego było prawidłowe i zgodne z celami prowadzonego postępowania, a organ egzekucyjny nie naruszył przepisów, wskazanych w zażaleniu.
Ponadto organ odwoławczy nie dopatrzył się wad w zaskarżonym postanowieniu. Postanowienie to zawiera bowiem, wszystkie wymagane prawem elementy. Organ egzekucyjny odniósł się szczegółowo do podstaw prawnych i wynikających z nich uprawnień organu egzekucyjnego, do prowadzenia egzekucji do majątku Fundacji, a jego wyjaśnienia, zdaniem Dyrektora, nie budzą zastrzeżeń.
W skardze na powyższe postanowienie Fundacja, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wydane orzeczenie, tj.:
a. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, czym wydano decyzję naruszającą słuszny interes Strony, w szczególności poprzez:
- ustalenie przez organ egzekucyjny, a następnie przez organ odwoławczy, iż zajęte środki znajdujące się na rachunku bankowym Fundacji nie pochodzą z otrzymanych dotacji, podczas gdy przedmiotowe środki pochodziły z dotacji;
- ustalenie przez organ odwoławczy, że organ egzekucyjny prawidłowo dokonał zajęcia należności, podczas gdy organ ten dokonał egzekucji należności ze środków, które nie podlegały egzekucji;
- ustalenie przez Dyrektora, iż Fundacji zostało prawidłowo doręczone postanowienie z dnia 20 sierpnia 2024 r. podczas gdy organ egzekucyjny nie doręczył wydanego postanowienia zgodnie z obowiązującymi przepisami,
b. art. 8 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa,
c. art. 13 §1 u.p.e.a. poprzez jego błędne niezastosowanie i wydanie postanowienia o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia rachunku bankowego ulokowanego w M S.A. pomimo złożonej skargi, z uwagi na ustalenie, że czynność została dokonana prawidłowo, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż organ egzekucyjny przy podejmowaniu czynności polegających na zajęciu rachunku bankowego Fundacji nie uwzględnił należności niepodlegających egzekucji administracyjnej, co doprowadziło do dokonania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oraz do wyegzekwowania całości należności,
d. art. 8 § 1 pkt 15) u.p.e.a. poprzez jego błędne niezastosowanie, w warunkach gdy kwota środków pieniężnych w wysokości 100.900 zł, wpływających na rachunek bankowy w M S.A., nie podlega egzekucji administracyjnej, albowiem kwota egzekwowana nie jest powiązana z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone,
e. art. 17c §1 u.p.e.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez jego błędne niezastosowanie i błędne doręczenie zaskarżonego postanowienia z dnia 20 sierpnia 2024 r. w postaci doręczenia przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt. 23 ustawy z dnia 23 listopada 2023 r. prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r., poz. 1640), podczas gdy tak wydane postanowienie winno zostać dostarczone na adres do doręczeń elektronicznych pełnomocnika Fundacji,
f. art. 54 §4 pkt. 1 u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie postanowienia o utrzymaniu w mocy postanowienia organu egzekucyjnego, podczas gdy w niniejszym postępowaniu zaistniały przesłanki do uwzględnienia skargi Fundacji w całości.
Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia, ewentualnie o "uchylenie decyzji Organu lI instancji i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia temu Organowi", a także zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi, jej autor, w pierwszej kolejności podniósł, że organ egzekucyjny błędnie doręczył Fundacji, reprezentowanej przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zaskarżone postanowienie. Wspomniane postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt. 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2023 r. poz. 1640). Tymczasem postanowienie to winno zostać przesłane na adres do doręczeń elektronicznych, który to adres posiada pełnomocnik Zobowiązanej. Pełnomocnik skarżącej odwołał się do art. 17c § 1 u.p.e.a. i wskazał, że możliwość dostarczenia postanowienia przesyłką rejestrowaną, wspomnianą powyżej, jest możliwe, w przypadku nieposiadania przez Stronę adresu do doręczeń elektronicznych. Dodatkowo zwrócono uwagę, iż korespondencja w niniejszym postępowaniu winna zostać doręczona pełnomocnikowi skarżącej, co wynika z art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Wobec powyższego pełnomocnik podniósł, że korespondencja, zawierająca zaskarżone postanowienie została przez organ egzekucyjny doręczona Fundacji błędnie. Nadmieniono, że we wskazanych powyżej przepisach brak jest informacji jakoby pełnomocnik zobowiązanej winien informować organ o chęci otrzymywania korespondencji w sprawie tylko drogą elektroniczną.
Następnie wskazano, że należność objęta tytułem wykonawczym nr 26/2024 została bezpodstawnie pobrana przez organ egzekucyjny, z uwagi na fakt, iż w dniu 24 czerwca 2024 r. został wydany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrok w sprawie o sygn. akt III SA/GI 639/23, na podstawie którego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21 czerwca 2023 r. nr SKO.FD/41.4/55/2023/9817 i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia 17 marca 2023 r. nr [...], na podstawie których został wydany tytuł wykonawczy nr 26/2024.
Dodatkowo Fundacja wskazuje, że organ egzekucyjny nie dokonał tylko zajęcia rachunków bankowych skarżącej, ale również przeprowadził postępowanie egzekucyjne na innych składnikach majątkowych Zobowiązanej, w tym m.in. na wierzytelnościach. Organ egzekucyjny wskazał, iż wszelkie dochodzone należności zostały pobrane, wobec czego należy uznać, iż egzekucja nie pozostała bezskuteczna. Równocześnie, skarżąca wykazała, że kwota w wysokości 100.990 zł stanowi środki z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele i znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji oraz środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, wobec czego nie podlega egzekucji na mocy art. 8 § 1 pkt 15) u.p.e.a.
Ponadto, zgodnie z art. 13 § 1 u.p.e.a. egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. W złożonym w dniu 5 marca 2024 r. wniosku Fundacja wskazała, iż środki w wysokości 100.990 zł pochodzą z tytułu zawartej w dniu 20 lipca 2022 r. umowy o realizację zadania publicznego zleconego w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030 pomiędzy Zobowiązaną a Narodowym Instytutem Wolności-Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego z siedzibą w Warszawie. Wobec czego środki te zostały przekazane Zobowiązanej na realizację zadania publicznego. Nie są to środki bezpośrednio przynależne skarżącej tylko przeznaczone na dalszy cel, wobec czego nie może ona w pełni dysponować uzyskanymi środkami, może je rozdysponować tylko na cele publiczne, a w szczególności na określone w zawartej umowie zadanie publiczne. Skarżąca odwołała się do wyroku NSA z 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1094/21. Wobec powyższego Skarżąca stwierdziła, iż istniała możliwość prowadzenia egzekucji z innego składnika majątkowego Fundacji, biorąc pod uwagę wysokość comiesięcznych dochodów uzyskiwanych przez nią (jak wskazał sam organ egzekucyjny), a otrzymana kwota była przeznaczona na realizację zadania publicznego, określonego w zawartej umowie, dołączonej do złożonego przez Fundację w dniu 5 marca 2024 r. wniosku. Skarżąca jest organizacją non-profit i wszystkie otrzymane przez nią środki pieniężne są wydawane w całości bezpośrednio na jej działalność, wobec czego zajęcie wierzytelności na rachunku bankowym Fundacji powoduje wstrzymanie jej działalności, utratę płynności finansowej, co w szczególności uniemożliwi prowadzenie działań terapeutycznych na rzecz potrzebujących pacjentów.
Dodatkowo zdaniem Fundacji, w przypadku prowadzonej przez nią działalności zajęcie rachunku bankowego jest najbardziej uciążliwym sposobem dochodzenia należności i znacznie utrudnia jej działalność.
Podniesiono, że otrzymane środki z tytułu dotacji Fundacja otrzymywała na konto o nr: [...], a następnie tak otrzymane środki przekazywała na rachunek bankowy o nr [...], z którego, jak wskazał organ odwoławczy dokonano skutecznego zajęcia. W związku z czym otrzymane środki z tytułu dotacji znajdowały się na rachunku bankowym, z którego organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia. Zatem Dyrektor nieprawidłowo ustalił, iż na rachunku bankowym, z którego to dokonano zajęcia, nie znajdowały się środki pochodzące z dotacji.
W konsekwencji Dyrektor błędnie ustalił jakoby postępowanie egzekucyjne zostało przez organ egzekucyjny przeprowadzone prawidłowo. Organ egzekucyjny nie dokonał prawidłowo czynności w celu wyegzekwowania należności w stosunku do Zobowiązanej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest jedynie kwestia oceny przez organy skargi na czynność egzekucyjną. Oznacza to, że w niniejszym postępowaniu zarzuty względem zarówno istnienia obowiązku (tj. uchylenia decyzji stanowiącej podstawę do dokonanej czynności) czy odmowy zwolnienia spod egzekucji zajętej należności nie podlegają rozpoznaniu.
Powyższe wynika z faktu, że w u.p.e.a. ustawodawca przewidział różne formy ochrony dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym.
W art. 33 u.p.e.a. przewidział możliwość wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (§ 1) wskazując, że podstawą zarzutu jest m.in. nieistnienie obowiązku (§ 2 pkt 1).
Z kolei w art. 13 § 1 u.p.e.a. ustawodawca wskazał, że na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego.
Zarówno w przypadku zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, jak i wniosku o zwolnienie z egzekucji właściwy organ wydaje postanowienie, na które służy zobowiązanemu zażalenie, co wynika odpowiednio z art. 34 § 2 i art. 13 § 2 u.p.e.a.
Z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wynika przy tym, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.
Stąd też zarówno postanowienia w przedmiocie zarzutów, jak i w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego stanowią odrębne rozstrzygnięcia, które podlegają kontroli sądów administracyjnych, od środka przewidzianego w art. 54 § 1 u.p.e.a., tj. skargi na czynność egzekucyjną.
W tym miejscu zauważyć należy, że skarżąca skorzystała z ww. środków wynikających zarówno z art. 33 § 1 u.p.e.a., jak i z art. 13 § 1 tej ustawy, które to środki były przedmiotem odrębnych rozstrzygnięć (postanowienia organu egzekucyjnego z 29 lipca 2024 r. nr [...] oraz postanowienie Wierzyciela z 28 marca 2024 r.).
Odnosząc się zatem do przedmiotu kontroli przypomnieć wypada, że stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Należy wyjaśnić, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na podjęciu przez organ egzekucyjny czynności niedopuszczalnej przez ustawę, jak i podjęciu czynności, która co prawda jest dopuszczalna, ale sposób jej podjęcia narusza przepisy ustawy. Środek egzekucyjny jest niedopuszczalny, jeżeli nie został przewidziany w ustawie, a ponadto jeżeli wprawdzie został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju. Niedopuszczalne jest również stosowanie środków egzekucyjnych wobec osoby niepodlegającej jurysdykcji polskich organów administracyjnych, zwłaszcza korzystających z immunitetu dyplomatycznego lub konsularnego. Dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może też polegać na zastosowaniu dopuszczalnego środka egzekucyjnego, ale w sposób naruszający ustawę.
W myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez "czynność egzekucyjną" rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga, o której mowa przysługuje więc jedynie na czynności typu wykonawczego, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania zastosowanego środka egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Skarga ma charakter subsydiarny, co oznacza, że nie jest możliwe jej wniesienie w sytuacji, gdy zobowiązanemu przysługuje inny środek zaskarżenia, w tym zarzuty na podstawie art. 33 § 2 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 554/15; wyrok NSA z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; wyrok NSA z 25 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2833/14; wyrok NSA z 25 sierpnia 2020 r., II FSK 1200/18). W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Nie ma bowiem podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FSK 161/24).
Innymi słowy skarga na czynność egzekucyjną jest środkiem kontroli wyłącznie formalnych i technicznych aspektów dokonania czynności, a nie kwestii merytorycznych, dotyczących istnienia i wymagalności obowiązku.
Z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wynika, że przez czynności egzekucyjnej rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Stosownie do art. 1a pkt 12 lit. a tiret czwarty u.p.e.a. wynika, że środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych jest zajęcie rachunków bankowych. Zatem zajęcie rachunku bankowego jest dopuszczalnym środkiem egzekucyjnym. ‘
Z art. 80 § 1 i § 2 u.p.e.a. wynika, że zawiadomienie o zajęciu środków na rachunku bankowym oznacza, iż z chwilą wpływu świadczenia do właściwego oddziału banku, powstaje obowiązek banku wstrzymania wypłat środków pieniężnych z zajętego rachunku do wysokości zajętej wierzytelności, a zajętą kwotę bank powinien bezzwłocznie przekazać organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności, chyba że zaistnieją przeszkody w dokonaniu wypłat, wówczas bank musi o nich poinformować organ egzekucyjny w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Przeszkodami mogą być m.in. przechowywanie na nim kwot niepodlegających egzekucji administracyjnej.
Art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. stanowi, że nie podlegają egzekucji administracyjnej środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele i znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji oraz środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, wypłacone w formie zaliczki, chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone. Natomiast stosownie do § 1a, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 15, egzekucji nie podlegają również sumy już wypłacone oraz środki trwałe, wartości niematerialne i prawne powstałe w ramach realizacji projektu, na który były przeznaczone środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, przez okres jego realizacji wskazany w umowie o dofinansowanie projektu.
W niniejszej sprawie organ egzekucyjny dopełnił ciążącego na nim obowiązku i zbadał, czy zajęty rachunek bankowy stanowi "wyodrębniony rachunek bankowy prowadzony dla obsługi bankowej dotacji". "Wyodrębnienie" rachunku jest bowiem jedną z okoliczności faktycznych, jakie należy ustalić dla prawidłowego zastosowania art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. W razie zajęcia rachunku bankowego przez organ egzekucyjny i podnoszonej przez zobowiązanego argumentacji, że zastosowany środek egzekucyjny jest niedopuszczalny z uwagi na wyłączenie danej wierzytelności na podstawie art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a., wymagane jest wyjaśnienie w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, czy faktycznie środki znajdują się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji. Przy czym z art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. wynika, że muszą to być środki "pochodzące z budżetu państwa" bądź "środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, wypłacone w formie zaliczki".
W niniejszej sprawie nie jest sporne, że z treści umowy nr [...] z 20 lipca 2022 r. załączonej do wniosku z 5 marca 2024 r., wynika, że skarżąca realizuje zadanie publiczne, na które zostały jej przyznane środki finansowe w formie dotacji. Na podstawie zapisów § 3 pkt 1 umowy, zleceniodawca zadania publicznego, tj. Narodowy Instytut Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego zobowiązał się do przekazania tych środków finansowych na rachunek bankowy skarżącej nr [...]. Z dokumentów złożonych przez skarżącą wynikają potwierdzenia przelewów zrealizowanych na ww. rachunek bankowy wskazany w umowie, o której mowa powyżej, tj. przelew z 25 lipca 2022 r. na kwotę 80.000 zł, przelew z 30 marca 2023 r. na kwotę 130.495 zł oraz przelew z 10 kwietnia 2024 r. na kwotę 87.790 zł. Jednocześnie M wskazał, że nie prowadzi dla skarżącej dedykowanego rachunku do obsługi dotacji przyznanych z budżetu państwa. Nadto bank poinformował, że nie został poinformowany, że na rachunek skarżącej wpływają środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele. Bank ten przekazał także wydruk operacji bankowych. Nie ulega przy tym wątpliwości, że bank ten prowadzi dla skarżącej pięć rachunków bankowych. Z przedstawionej historii operacji bankowych odnotowanych na rachunkach wynika, że:
1) Dla rachunku nr [...] w dniu poprzedzającym zajęcie, tj. 21 lutego 2024 r. saldo wynosiło 4,80 zł, a pierwszy wpływ środków na ten rachunek miał miejsce 10 kwietnia 2024 r., tj. po dokonaniu zajęcia i jego zrealizowaniu. Wówczas na rachunku bankowym pojawiło się uznanie w wysokości 87.790 zł pochodzące od Narodowego Instytutu Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. M wskazał przy tym, że na rachunku tym wpłynęła kwota 87.790 zł zleceniodawcy zadania publicznego, tj. Narodowego Instytutu Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, jednakże z operacji na tym rachunku wynika, że wykonywane są różne operacje uznaniowe, dlatego nie może potraktować tego rachunku jako rachunku dedykowanego wyłącznie do obsługi dotacji. Bank poinformował przy tym, że realizacja zajęcia dokonana została z innego Państwa rachunku nr [...], a nie rachunku, na który dotacja wpłynęła.
2) Dla rachunku nr [...] w dniu poprzedzającym zajęcie saldo wynosiło 1,66 zł. Z historii tego rachunku wynika, że jest on głównym rachunkiem używanym w działalności prowadzonej przez skarżącą. W okresie objętym przedstawionym wyciągiem na ww. rachunku odnotowano łącznie 802 transakcje uznaniowe i obciążeniowe, w tym przelewy na rzecz egzekucji prowadzonej na podstawie zawiadomienia o zajęciu z 21 lutego 2024 r., (przelewy z 28 lutego 2024 r., 4 marca 2024 r., 7 marca 2024 r., 14 marca 2024 r., 25 marca 2024 r., 27 marca 2024 r., 1 kwietnia 2024 r. oraz z 4 kwietnia 2024 r.).
Z przedstawionych powyżej danych wynika, że środki z dotacji celowej wpłynęły na rachunek skarżącej, z którego zrealizowano zajęcie, dopiero 10 kwietnia 2024 r., tj. po całkowitej realizacji zajęcia z 21 lutego 2024 r. przez M S.A. Nadto historia operacji na rachunku nr [...], który według skarżącej służył do obsługi dotacji, wskazuje, że nie był to "wyodrębniony rachunek" dla prowadzenia obsługi dotacji, a saldo na nim na dzień poprzedzający zajęcie nie pozwalało na realizację zajęcia, bowiem saldo to wynosiło 4,80 zł.
W świetle powyższego nie sposób uznać, że doszło do zastosowania środka wbrew przepisom u.p.e.a., a w szczególności art. 8 § 1 pkt 5 tej ustawy. Organ wypełnił bowiem obowiązki wynikające z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z art. 7 k.p.a. obowiązkiem organu jest podjęcie wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z przepisem tym koresponduje regulacja zawarta w art. 77 § 1 k.p.a., w myśl której organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest z kolei ściśle związany z wynikającą z art. 80 k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów. Ocena swobodna powinna być bowiem oparta na wszechstronnej ocenie całości materiału dowodowego. Nadto, w myśl art. 107 § 3 k.p.a. organ jest zobowiązany w sposób należyty uzasadnić wydane postanowienie.
W niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie poprzestał na wezwaniu skarżącej do wykazania ww. faktów związanych ze zrealizowanym zajęciem, ale także weryfikował je wystosowując wezwania do banku, który je zrealizował. Nie pominął przy tym żadnej okoliczności, co znalazło swoje odzwierciedlenie w wydanym postanowieniu. Zatem zarówno organ egzekucyjny, jak i organ odwoławczy nie naruszył art. 8 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 17c § 1 w zw. z art. 40 § 2 w zw. z art. 18 u.p.e.a. Sąd uznał, że także i te zarzuty nie znajdują uzasadnienia.
Zgodnie z art. 17c § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285 i 1860), chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo przez pracownika obsługującego organ. Jednakże w myśl § 2 tego artykułu, W przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych. Z art. 17c § 3 u.p.e.a. wynika zaś, że w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny doręcza pisma przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640 oraz z 2024 r. poz. 467, 1222 i 1717).
Zatem w świetle powyższego przepisu zasadą jest, że doręczenia następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu albo przez pracownika obsługującego organ. Jednakże w braku takiej możliwości doręczenia winny być dokonywane za pokwitowaniem przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych. Jeżeli taki sposób jest niemożliwy organ egzekucyjny doręcza pisma przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640 oraz z 2024 r. poz. 467, 1222 i 1717).
Należy zatem wskazać, że po pierwsze nie jest sporne, że postanowienie organu egzekucyjnego zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej, co nastąpiło 26 sierpnia 2024 r. Postanowienie to zostało doręczone przesyłką rejestrowaną na podstawie art. 17c § 3 u.p.e.a. Z akt sprawy wynika przy tym, że dopiero w uzupełnieniu zażalenia (po wezwaniu organu odwoławczego) korespondencja kierowana była za pośrednictwem ePUAP, a to z tej przyczyny, że dopiero pismo z 2 września 2024 r. stanowiące zażalenie było wniesione w formie elektronicznej.
W tym kontekście należy zauważyć, że art. 17c § 1 u.p.e.a. odwołuje się do ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285 i 1860). Z art. 155 ust. 1 tej ustawy, w brzmieniu pierwotnym wynikało, że Organy administracji rządowej oraz jednostki budżetowe obsługujące te organy są obowiązane stosować przepisy ustawy w zakresie doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej od dnia 1 października 2021 r. Następnie przepis ten uległ zmianie na podstawie art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1135) poprzez zastąpienie użytego w art. 155 ust. 1 wyrazów ""1 października 2021 r." wyrazami "5 lipca 2022 r.". Kolejno na mocy art. 8 pkt 2 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z rozwojem publicznych systemów teleinformatycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1002) w art. 155 w ust. 1-4 wyrazy "5 lipca 2022 r." zastąpiono się wyrazami "określonego w komunikacie wydanym na podstawie ust. 10.", zaś na mocy art. 8 pkt 3 tej ustawy dodano ust. 10-12 stanowiące, że "10. Minister właściwy do spraw informatyzacji, mając na uwadze uwarunkowania techniczne i organizacyjne niezbędne do doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej, ogłasza w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, umożliwiających podmiotom, o których mowa:
1) w ust. 1-5 oraz w art. 9 ust. 1 pkt 1-8, powszechne doręczanie i odbieranie korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej;
2) w ust. 6, powszechne doręczanie i odbieranie korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego.
11. Termin określony w komunikacie nie może być późniejszy niż dzień 1 stycznia 2024 r.
12. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 90 dni przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie."
Kolejno na mocy art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2023 r. o zmianie ustawy o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2699) zmieniono art. 155 ust. 11 ustawy o doręczeniach elektronicznych w ten sposób, że ust. 11 tego artykułu otrzymał brzmienie "11. Termin określony w komunikacie nie może być wcześniejszy niż dzień 30 marca 2024 r. i późniejszy niż dzień 1 stycznia 2025 r.".
Zatem w braku żądania przez pełnomocnika skarżącej doręczenia w sposób wskazany w art. 17c § 1 u.p.e.a. oraz prowadzenia korespondencji z organem egzekucyjnym w sposób tradycyjny, tj. za pośrednictwem operatora wyznaczonego, nie sposób uznać, by na oranie ciążył obowiązek doręczenia w sposób wskazany w tym przepisie.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.