Wyrok WSA z dnia 20 sierpnia 2025, sygn. I SA/Gl 431/25

DIAS zaznaczył, iż zgodnie z art. 41 § 1 k.p.a., w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania powyższego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (art. 41 § 2 k.p.a.).

DIAS wyjaśnił, iż przy ocenie stopnia winy lub jej braku należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie danej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie dotrzymania terminu (por. post. NSA z 19 grudnia 2013 r., II GZ 752/13). W szczególności przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia dłuższe przebywanie poza miejscem zamieszkania. W takim przypadku bowiem strona należycie dbająca o swoje interesy, planując dłuższy pobyt poza miejscem swojego zamieszkania, powinna wskazać organowi inny adres do korespondencji bądź ustanowić pełnomocnika (procesowego lub do doręczeń), aby w ten sposób zapobiec niekorzystnym skutkom w postępowaniu administracyjnym (wyrok NSA z dnia 7.07.2013 r., sygn. akt II GSK 2295/11). Strona powinna tym samym przewidzieć możliwość doręczenia jej przez organ korespondencji w czasie swojej nieobecności spowodowanej urlopem i zabezpieczyć możliwość jej odbioru.

Jak podano, w sytuacji, gdy dnia 2 października 2024r. skarżący wniósł osobiście w Drugim Urzędzie Skarbowym w C. pismo dotyczące skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego wraz z wnioskiem o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, mógł on spodziewać się doręczenia korespondencji od organu. Nieprzewidzenie takiej możliwości oraz niepodjęcie działań umożliwiających odbiór korespondencji świadczy, zdaniem organu odwoławczego, o nienależytym prowadzeniu własnych spraw. DIAS stanął na stanowisku, iż w takiej sytuacji skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, bowiem nie wskazał żadnych obiektywnych powodów, które uzasadniałyby zastosowanie instytucji przewidzianej w art. 58 k.p.a.

Skarżący wniósł na postanowienie DIAS z dnia 10 stycznia 2025r. osobistą skargę do tut. Sądu. Skarżący wyjaśnił, iż nie przebywał w miejscu stałego zameldowania w okresie, w którym przesyłka na niego oczekiwała. Jak wyjaśnił, przebywał wówczas na wyjeździe, a organ nie żądał udowodnienia tego faktu. Podał, iż był wówczas u swojej niepełnosprawnej matki zamieszkałej również w C., jednak z dala od stałego miejsca zamieszkania skarżącego. Matka wymaga stałej opieki i ciągłych wyjazdów na konsultacje lekarskie. Dodatkowo skarżący podał, iż sam leczy się [...] w klinice w K. i również z tego powodu jest stale poza miejscem stałego zameldowania. Jak wyjaśniono, skarżący nie wie zatem, który adres do doręczeń miałby wskazać organowi, gdyż nie jest człowiekiem przypisanym do swojego mieszkania i ma prawo się przemieszczać, a w tym dniu, w którym przesyłka oczekiwała na niego w urzędzie pocztowym w związku z nagłą potrzebą wymagającą jego incydentalnej obecności.

Skarżący nadmienił, iż wraz z zażaleniem od postanowienia złożonym dnia 6 grudnia 2024r. złożył dnia 10 grudnia 2024r. wniosek o przywrócenie terminu, a zatem dotrzymał terminu wynikającego z art. 58. § 2 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Stosownie do postanowień art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Według § 2 powyższej normy prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Uchybienie terminowi procesowemu to niezastosowanie się przez zainteresowanego do czasu, w którym przepis prawny dopuszcza podjęcie pewnego działania. Z kolei wniosek o przywrócenie terminu to prośba skierowana do organu, w której zainteresowany zwraca się o restytucję terminu jednocześnie uprawdopodobniając, że nie dotrzymał terminu bez swojej winy.

Z przepisu art. 58 k.p.a. wynika, że organ administracji ma obowiązek przywrócić termin jeżeli łącznie spełnione są następujące przesłanki: 1) zainteresowany uchybił terminowi procesowemu, 2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu, 3) zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy, 4) wniosek o przywrócenie terminu wniesiono nie później niż w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny, która spowodowała uchybienie terminowi, 5) wraz w wnioskiem o przywrócenie terminu dokonano czynności, dla której określony był termin.

Wnioskując a contrario, jeżeli któraś z przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma kompetencji do przywrócenia terminu.

W realiach rozpoznanej sprawy skarżący, czyniąc zadość art. 63 § 2 k.p.a., we wniosku z dnia 1 października 2024r. wskazał adres - al. [...], [...] C. Jednocześnie skarżący nie wskazał odmiennego adresu w trybie art. 41 § 1 k.p.a.

Z akt sprawy wynika, że postanowienie z dnia 6 listopada 2024r. przesłano na adres podany przez skarżącego we wspomnianym wniosku z dnia 1 października 2024r. Z adnotacji umieszczonych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oraz przesyłce wynika, iż przesyłka została dwukrotnie awizowana – w dniu 13 listopada 2024 r. oraz w dniu 21 listopada 2024r. Zwrot przesyłki nastąpił w dni 28 listopada 2024r. W konsekwencji, zgodnie z treścią art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie należało uznać za dokonane w dniu 27 listopada 2024r. Tym samym stosownie do postanowień art. 17 § 1 u.p.e.a. siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia na postanowienie DIAS z dnia 6 listopada 2024r. upłynął w dniu 4 grudnia 2024r. Zatem wniesienie zażalenia w dniu 10 grudnia 2024r. należy uznać za wniesione po upływie ustawowego terminu z art. 17 § 1 u.p.e.a. Podobnie nadanie w/w zażalenie w polskiej palcówce operatora pocztowego w dniu 6 grudnia 2024r. należy ocenić jako dokonane z uchybieniem 7 terminu z art. 17 § 1 u.p.a. Jednocześnie spełnione zostały przesłanki z art. 58 § 2 k.p.a., gdyż wniosek o przywrócenie terminu z dnia 10 grudnia 2024r. złożony został w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, a wraz z wnioskiem wniesiono zażalenie.

W doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, że przy ocenie braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności wymagany od strony należycie dbającej o swoje interesy przy prowadzeniu spraw. Zajęcie stanowiska odmiennego uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności.

Osoba zainteresowana ma zatem uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Treść art. 58 k.p.a. wyraźnie wskazuje, że uprawdopodobnienie braku winy powinno odnosić się wyłącznie do kwestii przyczyn niedotrzymania terminu. Strona należycie dbająca o swoje interesy, przewidując pobyt poza miejscem swojego zameldowania powinna wskazać inny adres do korespondencji bądź ustanowić pełnomocnika, aby w ten sposób zapobiec niekorzystnym skutkom.

Zainteresowany musi uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, że w prośbie o przywrócenie terminu zainteresowany powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2000 r., I SA/Gd 794/99, niepubl.). W wypadku, gdy wnoszącemu prośbę można przypisać chociażby winę nieumyślną, przywrócenie terminu nie jest możliwe (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 1997 r., SA/Sz 630/96, niepubl.). Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego. Wśród przyczyn uzasadniających przywrócenie terminu wymienia się między innymi obłożną chorobę uniemożliwiająca stronie działającej osobiście podjęcie czynności, przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (wyr. NSA z dnia 19 września 2000 r., I SA 1072/00, niepubl.). Istnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu nie musi być udowodnione, gdyż wystarczające jest ich uprawdopodobnienie.

Z powyższego wynika, iż orzecznictwo sądowoadministracyjne odnosząc się do braku winy rygorystycznie odnosi się do tej przesłanki, obejmując nią sytuacje nagłe i niezależne od wiedzy i woli zainteresowanego, bliskie pojęciu siły wyższej (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. II OSK 2401/17, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach, CBOIS).

W realiach rozpoznanej sprawy skarżący podkreśla w skardze, iż w czasie, gdy otrzymał przesyłkę nie przebywał w miejscu zameldowania. Wyjaśnił ponadto, że był u swojej matki (88 letniej) zamieszkującej w C., która wymaga stałej opieki oraz wyjazdów na konsultacje lekarskie. Ponadto podał, że leczy się [...] i z tego powodu jest stale poza miejscem zamieszkania. Zaznaczył, że nie jest człowiekiem przypisanym do swojego miejsca zamieszkania.

Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał, że nastąpiła sytuacja nagła, niezależna od skarżącego, która miałaby uniemożliwić dochowanie terminu. Skoro skarżący miał świadomość, iż opiekuje się wiekową matką i w każdym czasie może zaistnieć sytuacja, w której będzie on musiał w związku z tą okolicznością opuścić miejsce swego zameldowania, winien był w sposób ciągły monitorować skrzynkę odbiorcza lub ustanowić pełnomocnika do doręczeń, czego nie uczynił. Skarżący wiedział, że toczy się postępowania, którego jest stroną, co powinno skłonić go do zapewnienia sobie sprawnej komunikacji z organem. Takiego zachowania należy oczekiwać od osoby pilnującej swojej pozycji prawnej i chcącej skorzystać ze swoich praw.

Tożsame uwagi należy odnieść do drugiej podnoszonej w skardze przyczyny nieobecności pod adresem zameldowania – stanu zdrowia skarżącego. Skarżący mając wiedzę, iż leczy się na chorobę przewlekłą winien był przewidzieć, iż konieczność wyjazdów związanych z leczeniem spowoduje czasową zmianę miejsca jego pobytu. Tymczasem skarżący nie wykazał należytej staranności i nie ustanowił pełnomocnika do doręczeń oraz nie monitorował skrzynki odbiorczej, nie wskazał także innego adresu do korespondencji. W rezultacie organ prawidłowo uznał, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że zaszło zdarzenie nagłe, niemożliwe do przewidzenia, które pozbawiłoby skarżącą możliwości działania w swojej sprawie.

Sąd stwierdza, iż fakty powołane przez skarżącego nie stanowią wyjątkowych i nagłych okoliczności, które umożliwiłyby przywrócenie uchybionego terminu, gdyż świadczą o dochowaniu należytej staranności.

Z powyższych powodów, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 935 ze zm.) Sąd zdecydował o oddaleniu skargi.