DKIS stanął na stanowisku, że przy tak udzielonych odpowiedziach nie sposób ustalić, czy w związku z dostawą działki wnioskodawca wystąpi w charakterze podatnika podatku VAT, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 361 – dalej jako ustawa o VAT, u.p.t.u.) i czy czynność ta będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. W związku z tym, że podatnik użył w odpowiedzi określeń "póki co nie jestem w stanie określić...", "nie jestem w stanie teraz tego przewidzieć", "w razie potrzeby mogę...", "mogę udzielić", "pełnomocnik mógłby..." oraz przedstawił niepewne, różne warianty działań, które może podjąć w związku ze sprzedażą działki, nie można było uznać, że wniosek został skutecznie uzupełniony, co uniemożliwiło nam wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego.
Zdaniem DKIS, uwzględniając pozostałe informacje z wniosku nie było możliwe ustalenie w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości zdarzenia przyszłego mającego być podstawą żądanej interpretacji oraz dokonanie oceny zajętego przez podatnika stanowiska w sprawie oceny prawnej przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego.
Zauważyć należy, że przepis art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej nakłada na wnioskodawcę obowiązek przedstawienia stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) w sposób wyczerpujący, co wiąże się z koniecznością podania wszystkich jego elementów istotnych z punktu widzenia możliwości oceny przez organ upoważniony stanowiska wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Zatem wyczerpująco przedstawiony stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) to taki, na podstawie którego można w sposób pewny i nieuzasadniający żadnych wątpliwości udzielić interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w indywidualnej sprawie. Tym samym stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) przedstawiony we wniosku musi zawierać wszystkie te informacje, które są niezbędne do zajęcia stanowiska przez organ.
W szczególności, zdarzenie przyszłe będące przedmiotem wniosku, powinno stanowić określoną zaistniałą lub przyszłą sytuację faktyczną dotyczącą wnioskodawcy, już zrealizowaną lub doprowadzenie do której jest przez niego rozważane (planowane), bądź też której zaistnienie jest niezależne od jego woli, ale która może zajść z istotnym stopniem prawdopodobieństwa (wskazują na to istniejące okoliczności faktyczne/istnieją przesłanki przemawiające za jej zaistnieniem). Z uwagi na istotę interpretacji indywidualnych, w szczególności ich gwarancyjny charakter, przedmiotem tych rozstrzygnięć nie może być ocena prawna abstrakcyjnych, warunkowych i hipotetycznych sytuacji. Zatem, zarówno elementy stanu faktycznego, jak i zdarzenia przyszłego powinny być zindywidualizowane, precyzyjne i konkretne, na gruncie językowym w jakości faktycznie określonej, wiadomej i wyraźnej.
Należy również podkreślić, że rozważając funkcję gwarancyjną instytucji interpretacji indywidualnej, zastosowanie się do uzyskanej interpretacji ze skutkiem ochronnym jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy rzeczywiście zaistniały stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe jest tożsame ze stanem faktycznym lub zdarzeniem przyszłym przedstawionym we wniosku o jej wydanie. Okoliczności takie, jak nieprecyzyjne sformułowanie wniosku, pominięcie elementów stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) istotnych z punktu widzenia ich oceny prawnej, wskazanie elementów stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), które nie pojawiają się w rzeczywiście zaistniałym stanie faktycznym, mają wpływ na kwestię możliwości skorzystania z ochrony prawnej 7/18 przewidzianej przepisami Ordynacji podatkowej.
Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, warunkowe, wielowariantowe i abstrakcyjne przedstawienie sytuacji, która być może będzie miała miejsce, wyklucza możliwość wydania interpretacji podatkowej w indywidualnej sprawie.
Następnie organ przywołał treść art. 5, art. 7 i art. 15 ustawy o VAT i wskazał, że definicja działalności gospodarczej zawarta w ustawie ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem "podatnik" tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Dla ustalenia, czy osoba dokonująca transakcji sprzedaży nieruchomości jest podatnikiem podatku VAT istotne jest stwierdzenie, że prowadzi ona działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy.
Zasadne jest zatem wykluczenie osób fizycznych z grona podatników w przypadku, gdy dokonują sprzedaży, przekazania, aportu, darowizny towarów stanowiących część majątku osobistego, tj. majątku, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży bądź wykonywania innych czynności w ramach działalności gospodarczej.
DKIS przywołał wyrok TSUE z 15 września 2011 r. w sprawach połączonych C-180/10 i C-181/10, w którym TSUE wskazał, że czynności związane ze zwykłym wykonywaniem prawa własności nie mogą same z siebie być uznawane za prowadzenie działalności gospodarczej. Sama liczba i zakres transakcji sprzedaży dokonanych nie ma charakteru decydującego. Jak orzekł Trybunał, zakres transakcji sprzedaży nie może stanowić kryterium rozróżnienia między czynnościami dokonywanymi prywatnie, które znajdują się poza zakresem zastosowania dyrektywy, a czynnościami stanowiącymi działalność gospodarczą. Trybunał stwierdził, że dużych transakcji sprzedaży można dokonywać również jako czynności osobistych.
Podobnie okoliczność, iż przed sprzedażą zainteresowany dokonał podziału gruntu na działki w celu osiągnięcia wyższej ceny łącznej sama z siebie nie jest decydująca. Nie ma takiego charakteru również długość okresu, w jakim te transakcje następowały, ani wysokość osiągniętych z nich przychodów. Całość powyższych elementów może bowiem odnosić się do zarządzania majątkiem prywatnym zainteresowanego. Inaczej jest natomiast – wyjaśnił Trybunał - w wypadku, gdy zainteresowany podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy. Takie aktywne działania mogą polegać na przykład na uzbrojeniu terenu albo na działaniach marketingowych. Działania takie nie należą do zakresu zwykłego zarządu majątkiem prywatnym, w związku z czym w takiej sytuacji dostawy terenu budowlanego nie można uznać za czynność związaną ze zwykłym wykonywaniem prawa własności.
Zatem przyjęcie, że dana osoba fizyczna sprzedając nieruchomości działa w charakterze podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wymaga ustalenia, że jej działalność w tym zakresie przybiera formę zawodową (profesjonalną), czego przejawem jest taka aktywność tej osoby w zakresie obrotu nieruchomościami, która może wskazywać, że jej czynności przybierają formę zorganizowaną, np. nabycie terenu przeznaczonego pod zabudowę, jego uzbrojenie, wydzielenie dróg wewnętrznych, działania marketingowe podjęte w celu sprzedaży działki, wykraczające poza zwykłe formy ogłoszenia, uzyskanie decyzji o warunkach zagospodarowania terenu (zabudowy), czy wystąpienie o opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego dla sprzedawanego obszaru, prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług developerskich lub innych tego rodzaju usług o zbliżonym charakterze. W kwestii opodatkowania VAT sprzedaży działki istotne jest zatem, czy sprzedający w celu dokonania sprzedaży gruntu podjął lub podejmie aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producenta, handlowca i usługodawcę w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, co skutkuje koniecznością uznania zbywcy nieruchomości za podmiot prowadzący działalność gospodarczą w rozumieniu tego przepisu, a więc za podatnika podatku od towarów i usług, czy też sprzedaż nastąpi w ramach zarządu majątkiem prywatnym.
Organ argumentował, że majątek prywatny to taka część majątku danej osoby fizycznej, która nie jest przez nią przeznaczona ani wykorzystywana dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej. Ze wskazanego orzeczenia wynika zatem, że podatnik musi w całym okresie posiadania danej nieruchomości wykazywać zamiar wykorzystywania części nieruchomości w ramach majątku osobistego.
Zdaniem DKIS każdy, kto dokonuje czynności, które zmierzają do wykorzystania towaru (np. nieruchomości) dla celów działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, powinien być uznany za podatnika tego podatku. Tym samym, wykorzystywanie majątku prywatnego stanowi również działalność gospodarczą, jeżeli jest dokonywane dla celów zarobkowych.
Podstawowym kryterium dla opodatkowania sprzedaży, w tym również nieruchomości, jest ustalenie m.in. czy majątek został nabyty i faktycznie wykorzystany na potrzeby osobiste, czy też z przeznaczeniem do działalności gospodarczej.
W związku z powyższym organ wyjaśnił, że elementami przesądzającymi o uznaniu transakcji sprzedaży nieruchomości za prowadzenie działalności gospodarczej jest cel nabycia oraz całokształt działań jakie podmiot podjął/podejmie w odniesieniu do tejże nieruchomości przez cały okres jej posiadania.
W konsekwencji bez jednoznacznego wyjaśnienia wymienionych na wstępie kwestii organ nie był w stanie udzielić jednoznacznej oceny przedstawionego zdarzenia przyszłego.
W skardze na to postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej przez błędną interpretację przepisów prawa podatkowego, niezasadne zastosowanie art. 169 § 1 w zw. z art. 14h w zw. z art. 14b § 3 oraz art. 14g § 1 O.p. W oparciu o ten zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadniając skargę skarżący wskazał, że z art. 14 b wyłącznie z § 5b wynika, że na organ interpretacyjny, w trakcie prowadzenia postępowania w przedmiocie wydania interpretacji indywidualnej, ma obowiązek przeprowadzenia analizy, czy jakiekolwiek elementy stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawione we wniosku mogą stanowić unikanie opodatkowania. W konsekwencji organ nieprawidłowo dokonał analizy przenosząc powołaną regulację na grunt niniejszej sprawy. Zarzucił nadto skarżący niezastosowanie wykładni językowej omawianych przepisów oraz wprowadzenie nowego pojęcia "stan faktyczny zdarzenia przyszłego", które nie jest znane ustawie. Ta bowiem rozgranicza stan faktyczny, od zdarzenia przyszłego.
Dalej skarżący przedstawił okoliczności istotne z jego punktu widzenia umożliwiające jednoznaczną ocenę merytoryczną złożonego przez niego wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w sprawie, której przedmiotem jest udzielenie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego na wniosek, to podmiot składający wniosek o wydanie interpretacji ponosi konsekwencję tego, w jaki sposób przedstawi w nim stan faktyczny/zdarzenie przyszłe, do którego mają mieć zastosowanie interpretowane przepisy. To bowiem na składającym wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego ciąży obowiązek wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego (art. 14b § 3 O.p.). W przeciwieństwie do postępowania podatkowego, to co we wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego zostanie przedstawione odnośnie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przez wnioskodawcę, jest wiążące, zarówno dla organu wydającego interpretację jak i dla sądu, w przypadku kontroli sądowoadministracyjnej takiej interpretacji.
Organu interpretującego, inaczej niż ma to miejsce w postępowaniu podatkowym, nie dotyczy zasada prawdy obiektywnej o czym wprost, świadczy brak odwołania do art. 122 O.p. w art. 14h tej ustawy. Tak więc DKIS nie może weryfikować stanu fatycznego/zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku, nie może go dociekać, czy też modyfikować. Ponadto, powołany art. 14h O.p. zobowiązuje organ interpretujący, jedynie do odpowiedniego stosowanie wskazanych w nim, niektórych przepisów z postępowania podatkowego, w tym art. 169 § 1 i 2 i § 4 Ordynacji podatkowej, dotyczącego usuwania braków formalnych podania, jakim jest wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Jedynie więc w przypadku, gdyby DKIS uznał, że we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji stan faktyczny albo zdarzenie przyszłe zostały przedstawione w sposób nieprecyzyjny - uniemożliwiający wydanie interpretacji indywidualnej, to powinien w trybie z art. 169 § 1 w zw. z art. 14h O.p. wezwać wnioskodawcę do jego uzupełnienia.
Zakres postępowania interpretacyjnego uregulowanego przepisami Działu II - rozdział 1a O.p. wyklucza możliwość prowadzenia przez organ interpretacyjny postępowania dowodowego, co jest zastrzeżone do kompetencji organu podatkowego uprawnionego do prowadzenia postępowania podatkowego (zob. wyrok NSA z 5 września 2018 r. sygn. II FSK 2330/16). Wyczerpujące przedstawienie stanu faktycznego i własnego stanowiska wnioskodawcy powinno pozwolić w sposób pewny i niewątpliwy udzielić jednoznacznej informacji w zakresie możliwości określonego zastosowania prawa podatkowego w odniesieniu do przedstawionego zdarzenia. Właśnie dlatego opis stanu faktycznego/ zdarzenia przyszłego musi być precyzyjny, wyczerpujący i jednoznaczny.
Jeżeli zatem skarżący nie uzupełnił opisu zdarzenia przyszłego we wskazany przez organ sposób, interpretacja indywidualna nie mogła zostać wydana. Wskazać bowiem należy, że opis wyczerpujący, o którym mowa w art. 14b § 3 O.p., wymaga podania wszelkich elementów istotnych z punktu widzenia możliwości oceny stanowiska wnioskodawcy. Jeżeli wniosek jest w tym względzie niepełny, a organ interpretacyjny nie ma w tym zakresie wiedzy, to wydana interpretacja nie może realizować jednego z zasadniczych celów tej instytucji, tj. funkcji ochronnej wynikającej z art. 14k O.p. (zob. wyrok NSA z 6 sierpnia 2025 r., sygn. akt II FSK 378/25, z 24 listopada 2016 r. sygn. akt II FSK 1703/14). Zgodnie z tym przepisem, zastosowanie się do interpretacji indywidualnej przed jej zmianą, stwierdzeniem jej wygaśnięcia lub przed doręczeniem organowi podatkowemu odpisu prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego uchylającego interpretację indywidualną nie może szkodzić wnioskodawcy, jak również w przypadku nieuwzględnienia jej w rozstrzygnięciu sprawy podatkowej. To wnioskodawca bierze na siebie ryzyko przedstawienia określonego zdarzenia i jego kwalifikacji. W razie wystąpienia okoliczności innych, niż zawarte we wniosku albo wykazania w postępowaniu podatkowym odmiennych okoliczności, niż wskazane przez stronę, interpretacja nie będzie spełniała roli ochronnej.
W konsekwencji wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, wbrew twierdzeniom skargi, nie stanowiło o przemocy skarbowej organu. Wręcz przeciwnie, by zapewnić podatnikowi ochronę wynikającą z posiadanej przezeń interpretacji przepisów prawa podatkowego, organ wezwał podatnika do przedstawienia okoliczności istotnych z punktu widzenia oceny przedstawionego opisu przez pryzmat regulacji prawa materialnego. Innymi słowy, bez danych, o których podanie podatnik został wezwany, organ nie był w stanie dokonać prawnopodatkowej oceny przedstawionego zdarzenia przyszłego. W konsekwencji to w interesie podatnika było wyjaśnienie istotnych rozbieżności w przedstawionym przez skarżącego opisie.
Rację ma organ twierdząc, że interpretacja indywidualna nie jest poradnikiem prawnym, ani też nie stanowi opinii prawnej. Rolą organu interpretacyjnego nie jest rozważenie kilku możliwych wariantów przedstawionego zdarzenia przyszłego, lecz ocena jasno przedstawionego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przez pryzmat normy prawa materialnego. Jeżeli zaś przedstawiony przez wnioskodawcę opis prowadzi do różnych wariantów, interpretacja nie może zostać wydana dopóty, dopóki wnioskodawca tego opisu nie doprecyzuje tak, by dokonana ocena mogła być jednoznaczna.
Organ w niniejszej sprawie wezwał wnioskodawcę do podania danych istotnych dla oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego, obwarowując wezwanie rygorem pozostawienia wniosku o wydanie interpretacji bez rozpatrzenia, wynikającym z art. 169 O.p. Skoro podatnik nie uczynił zadość wezwaniu, organ słusznie zastosował rygor wynikający z powołanego przepisu. Stanowisko organu nie jest gołosłowne. DKIS przywołał przepisy prawa materialnego, orzecznictwo TSUE i na tej podstawie wyjaśnił w zaskarżonym postanowieniu przyczyny, dla których tak istotne jest uzupełnienie wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.
Istotnym z punktu widzenia norm prawa materialnego, których wykładni domagał się podatnik, w konsekwencji z punktu widzenia oceny, czy transakcje, których zamierza dokonać podlegają przepisom ustawy o podatku od towarów i usług jest wyjaśnienie zachowania podatnika wobec nieruchomości, którą zamierza zbyć. Nie bez znaczenia pozostaje również i ta okoliczność, że podatnik jest przedsiębiorcą podlegającym przepisom ustawy o VAT, a jednym z przedmiotów jego działalności jest obrót nieruchomościami choć - jak wskazał we wniosku - takiej działalności nigdy nie wykonywał. Nabył nieruchomość z zamiarem wybudowania domu i warsztatu, zatem przynajmniej w części miała ona posłużyć do prowadzenia działalności gospodarczej.
W konsekwencji, podatnik może sprzedać nieruchomość w sposób, który będzie odpowiadał zwykłemu gospodarowaniu majątkiem prywatnym. Może jednak przedsięwziąć działania takie, jakie podejmują przedsiębiorcy zawodowo trudniący się obrotem nieruchomościami, co będzie mogło spowodować objęcie transakcji powyższą ustawą. Sąd nie przesądza kwestii merytorycznych opisanych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Zwraca jednak uwagę, że działania marketingowe, reklama, działania zwiększające wartość nieruchomości, wydzielenie z nieruchomości odrębnych działek, mają istotny wpływ na ocenę opisanego zdarzenia przyszłego przez pryzmat normy prawa materialnego. W konsekwencji jednoznaczne wyjaśnienie jak się zachowa podatnik wobec nieruchomości, było nieodzowne.
Nie znajdują uznania również twierdzenia oparte na art. 14b § 5b O.p. prowadzące do wniosku, że analiza, czy jakiekolwiek elementy stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego mogą stanowić unikanie opodatkowania. Organ pozostawiając wniosek bez rozpatrzenia nie powołał przepisów dotyczących unikania opodatkowania, zatem te twierdzenia nijak nie przystają do sprawy.
Nie jest zasadne i to twierdzenie, jakoby organ wprowadził nieznane ustawie pojęcie "stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego)" zamiast ustawowego "stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego". Sąd wskazuje, że zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło z przyczyn formalnych bez odniesienia się do materialnoprawenej oceny. Rozważania formalne dotyczące wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej organ prowadził w odniesieniu zarówno do tej sytuacji, gdy żądanie wydania interpretacji indywidualnej dotyczy stanu faktycznego, jak i tej, gdy przedmiotem oceny jest zdarzenie przyszłe. Powyższa jak to określił skarżący "podmiana", nie miała żadnego wpływu na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935).