Wierzyciel stwierdził dalej, że H.K. 22 grudnia 2021 r. w Urzędzie Pocztowym D. zgłosił rejestrację odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego używanych pod adresem: ul. [...], [...] D. Został mu nadany indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...]. W myśl art. 2 ust. 5 ustawy abonamentowej niezależnie od liczby odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych używanych przez osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym uiszcza się tylko jedną opłatę abonamentową. Z uwagi na powyższe indywidualny numer identyfikacyjny zobowiązanej został wyrejestrowany 22 grudnia 2021 r., tj. z dniem dokonania rejestracji odbiorników radiofonicznego i telewizyjnego przez H.K.
Mając powyższe na uwadze wierzycie uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na uznanie w części zarzutu nieistnienia obowiązku za okres od stycznia 2022 r. do sierpnia 2022 r. ujętego w pozycjach E37-44 tytułu wykonawczego numer 32900E1-44/GD/2024 z 18 czerwca 2024 r. Natomiast zobowiązanie za okres od stycznia 2019 r. do grudnia 2021 r. wskazane w pozycjach E1-36 tytułu wykonawczego numer 32900E1-44/GD/2024 z 18 czerwca 2024 r. pozostaje do zapłaty i w tej części zarzut nieistnienia obowiązku należało oddalić.
Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżyła ww. postanowienie w części w jakiej oddalony został w części zarzut nieistnienia obowiązku za okres od stycznia 2019 r. do grudnia 2021 r. ujęty w pozycjach E1-36 tytułu wykonawczego nr 32900EU44/GD2024 z 18 czerwca 2024 r. i wniosła o jego zmianę w zaskarżonej części.
Skarżąca podniosła, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem ponieważ uważa, że wierzyciel wadliwie ustalił, iż nie wyrejestrowała odbiornika w 2013 r. oraz niezasadnie uznał, że ciężar dowodu w tym zakresie w całości spoczywa na niej pomimo, iż organem odpowiedzialnym za dokonywanie takich czynności jest Poczta Polska S.A. Zdaniem skarżącej takie postępowanie wierzyciela godzi w zaufanie obywatela do organów administracji publicznej, co uznać należy za niedopuszczalne mając na względzie treść art. 8 K.p.a. oraz ciążący na organach obowiązek stania na straży praworządności oraz podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 K.p.a.). Skarżąca podniosła ponadto, że zobowiązanie względem wierzyciela uległo przedawnieniu.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
W niniejszej sprawie spór dotyczy tego, czy Wierzyciel prawidłowo uznał, że skarżąca nie wyrejestrowała odbiornika w 2013 r., a tym samym czy zasadnie oddalił w części zarzut nieistnienia obowiązku. Nie jest kwestionowane natomiast rozstrzygnięcie Wierzyciela w zakresie uznania w części tego zarzutu, tj. nieistnienia obowiązku za okres od stycznia 2022 r. do sierpnia 2022 r. ujętego w pozycjach E37-44 tytułu wykonawczego numer 32900E1-44/GD/2024 z 18 czerwca 2024 r.
Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4; b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1; c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku; b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej; c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Powyższe wyliczenie ma charakter enumeratywny, a więc zamknięty, co tym samym ogranicza uprawnionego do wniesienia zarzutów tylko w zakresie podstaw przewidzianych w art. 33 u.p.e.a. Oznacza to, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być tylko okoliczności ściśle określone przez ustawodawcę w tym przepisie.
W myśl art. 33 § 5 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż: 1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.
Natomiast art. 34 § 2 u.p.e.a. określa jakiej treści postanowienie wierzyciel może wydać rozstrzygając o zasadności podniesionych przez skarżącego zarzutów to jest:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym; b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia (art. 34 § 2 u.p.e.a.).
Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.).
W niniejszej sprawie skarżący zgłosił zarzuty w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku. W ocenie Sądu zarzut ten nie jest zasadny.
Twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w ocenie Sądu trafne.
Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r., poz. 307 ze zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.).
W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r., poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.
Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa abonamentowa. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.
Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.
W niniejszej sprawie nie jest sporne, że zobowiązana dokonała rejestracji odbiornika rtv. Figuruje on w bazie danych o abonentach, w którym odnotowano rejestrację odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego zgłoszoną na dane: A.C., ul. [...], [...] B. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna służąca do dokonywania opłat abonamentowych.
W aktach sprawy brak jest z kolei dowodu, że zobowiązana dokonała wyrejestrowania odbiornika, sama skarżąca również na taki dowód nie wskazuje.
W ocenie Sądu te dane są wystarczające do stwierdzenia, że sporny obowiązek nie przestał istnieć. Zobowiązana chcąc skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), powinna przedstawić dowody potwierdzające wyrejestrowanie odbiornika RTV, czego nie uczyniła.
Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Fakt rejestracji odbiornika RTV w tej sprawie został wykazany przez organ.
Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) - por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 (część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia), wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r., I SA/Gl 236/13 - CBOSA.
Zatem jeśli w sprawie bezsporne jest dokonanie rejestracji odbiornika RTV (jak zostało wyżej wskazane skarżący przyznaje, że używał w lokalu mieszkalnym we B1. przy ul. [...] odbiornika telewizyjnego), to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki tutejszego Sądu w sprawach: I SA/Gl 1165/20, I SA/Gl 650/14; I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie I SA/Po 57/14).
Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce A. "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym wyroku z dnia 16 marca 2010 r.
Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że w razie sporu co do faktu wyrejestrowania odbiornika, ciężar udowodniania tej czynności spoczywa na zobowiązanym (por. wyrok WSA w Gdańsku z 20 września 2017 r., I SA/Gd 869/17; wyrok WSA w Poznaniu z 4 lutego 2020 r., III SA/Po 718/19; wyrok WSA w Gliwicach z 15 grudnia 2017 r., I SA/Gl 1075/17; wyrok WSA w Gliwicach z 25 lipca 2017 r., I SA/Gl 428/17). Należy przy tym zauważyć, że z samej istoty rzeczy i praw logiki wynika, iż w razie obiektywnego braku wyrejestrowania odbiornika wierzyciel kwestionujący tę okoliczność nie mógłby wykazać, że sporna czynność nie miała miejsca. W sensie logicznym nie jest po prostu możliwe udowodnienie okoliczności, której istnienie się neguje. Tak samo, zobowiązany nie byłaby w stanie udowodnić braku zarejestrowania odbiornika, jeśli negował by okoliczność rejestracji - por. wyrok NSA z 13 stycznia 2021 r., I GSK 1503/20. Zgodnie z tymże wyrokiem NSA "konstrukcja powołanych uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku bez żadnej podstawy "przerzucił" tę powinność na wierzyciela, zobowiązując go do przeprowadzenia kontrdowodu względem twierdzeń zobowiązanego. Tymczasem skoro zobowiązany nie przedstawił dowodów na dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem zarejestrowanego uprzednio odbiornika, a w dokumentacji wierzyciela również brak jest takiego dokumentu, nietrafne są sformułowane przez Sąd I instancji zarzuty naruszenia w tym zakresie przepisów postępowania dowodowego (podobnie wyrok WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 1020/17). Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanej było zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia".
W konsekwencji w niniejszej sprawie, jeśli skarżąca nie przedstawiła dowodu wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego, a jednocześnie organ operatora pocztowego twierdzi, że nie posiada takiego dowodu w swoim archiwum, to w tych okolicznościach uprawnione było uznanie, że zarzut nieistnienia zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej nie jest zasadny. Dopóki bowiem posiadacz odbiornika telewizyjnego nie wyrejestruje tego odbiornika, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, choćby faktycznie skarżący nie użytkował odbiornika (wyrok NSA z 8 marca 2019 r., I GSK 837/18).
Wbrew sugestiom skarżącej to na niej ciążył obowiązek przechowywania do czasu upływu terminu przedawnienia dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika, że obowiązek ten ustał (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r., I SA/Gl 1020/17, wyrok WSA w Gliwicach z 21 lutego 2017 r., I SA/Gl 1610/16, wyrok WSA w Olsztynie z 16 listopada 2016 r., I SA/Ol 593/16).
Wierzyciel prawidłowo zatem ocenił, że przedstawione w tym zakresie przez zobowiązaną okoliczności i twierdzenia nie były wystarczające do wykazania, że ustał ciążący na niej obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, mający swe źródło w fakcie rejestracji odbiornika RTV. Wykazanie faktu dokonania wyrejestrowania odbiornika RTV leży po stronie abonenta chcącego wykazać brak obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Ta okoliczność służy obronie jego praw, a w sensie logicznym nie jest zwykle możliwe udowodnienie okoliczności, której zaistnienie się neguje, tak jak to jest w przypadku organu negującego fakt wyrejestrowania odbiornika.
Stąd też zasadnie Wierzyciel oddalił w części zarzut nieistnienia obowiązku za okres od stycznia 2019 r. do grudnia 2021 r. ujęty w pozycjach E1-36 tytułu wykonawczego numer 32900E1-44/GD/2024 z 18 czerwca 2024 r.
Z tych wszystkich powodów skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.) została oddalona.