Zobowiązana pismem z 27 listopada 2023 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie Dyrektora z 16 października 2023 r. Zobowiązana nie zgodziła się z postanowieniem zarzucając, że oparte jest na błędnych ustaleniach faktycznych i prawnych, o błędną interpretację przepisów o egzekucji i nieprawidłowe dokonanie zajęcia. Podtrzymała zarzut przedawnienia należności, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, brak uprzedniego doręczenia upomnienia. Skarżąca wniosła o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu.
Adwokat, ustanowiony w ramach przyznanego stronie skarżącej prawa pomocy, w piśmie z 24 maja 2024 r. podtrzymał zarzuty skargi własnej zobowiązanej oraz wniósł na podstawie:
art. 145 § 1pkt 1 lit. a) w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a., uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji oraz umorzenie postępowania administracyjnego w tej sprawie, ewentualnie
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji albowiem decyzja zastała wydana z naruszeniem przepisów postępowania a konieczny do wyjaśnienia zakres spawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie;
art. 250 p.p.s.a. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej na rzecz skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 4 września 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 1663/23 uchylił zaskarżone postanowienie (prawomocny od 26 października 2024 r.). Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., co polegało na zaniechaniu wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu prowadzonym w następstwie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd wskazał, na konieczność uwzględnienia przez Dyrektora oceny prawnej, a mianowicie konieczności respektowania art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. również w postępowaniu wywołanym wniesieniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lutego 2013 r., sygn. akt II GPS 4/12. Sąd stwierdził, że niezasadny okazał się zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej w części w jakiej dotyczył braku uprzedniego doręczenia upomnienia o jakim mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.
Dyrektor postanowieniem z 12 lutego 2025 r. wydanym w następstwie powyższego wyroku tut. Sądu, ponownie utrzymał własne postanowienie z 16 października 2023 r. Organ przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy, a w części merytorycznej powielił treść uzasadnienia postanowienia z 16 października 2023 r. Organ wskazał, że skarżąca pozostaje czynnym przedsiębiorcą, gdyż nie wyrejestrowała działalności gospodarczej, a złożona przez nią dokumentacja w postaci zeznań podatkowych za lata 2018-2022 nie ma wpływu na istnienie i wysokość składek. Dyrektor wskazał, że stosownie do art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych osobami obowiązanymi do uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne są m.in. osoby prowadzące działalność gospodarczą oraz osoby pobierające emeryturę. Nadto wyjaśnił, że składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest odrębnie z każdego tytułu w związku z którym ubezpieczony objęty jest obowiązkiem jej uiszczania.
Pismem z 28 marca 2025 r. zobowiązana wniosła skargę na postanowienie Dyrektora z 12 lutego 2025 r. zarzucając w nim brak podstawy faktycznej i prawnej, błędną interpretację przepisów o egzekucji i nieprawidłowe dokonanie zajęcia należności pieniężnych przez Dyrektora Oddziału ZUS w Z.. Skarżąca wskazała, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia i przeprowadzona w nim analiza przebiegu postępowania narusza prawnie chronione interesy strony, jest dla niej krzywdząca.
Dyrektor, reprezentowany przez pełnomocnika wykonującego zawód radcy prawnego, pismem z 11 kwietnia 2025 r. odpowiedział na skargę. Organ wniósł od oddalenie skargi oraz zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu pismem z 8 sierpnia 2025 r. podtrzymał stanowisko skarżącej (akta sądowe k. 9).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Kontroli Sądu poddano postanowienie wydane w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Orzeczenie to mieści się w kategorii postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – zwana dalej "p.p.s.a."), na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Skarga okazała się niezasadna i dlatego została oddalona.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zaskarżone postanowienie wolne jest od wad jakimi obarczone było postanowienie z 16 października 2023 r., albowiem z dokumentacji sprawy nie wynika, aby przy jego wydaniu brał udział pracownik organu podlegający wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. z racji uczestniczenia w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. W poczet akt sprawy włączono deklaracje rozliczeniowe ZUS DRA płatnika składek B. B., B – akta administracyjne k. 1-6. Organ nie naruszył zatem art. 153 p.p.s.a.
Przechodząc do istoty sprawy stwierdzić przychodzi, że zaskarżone postanowienie Dyrektora wydano w postępowaniu zapoczątkowanym wniesieniem przez Zobowiązaną środka prawnego w postaci zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W swej istocie, zarzut uregulowany w art. 33-34 u.p.e.a., zmierza do udaremnienia prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec zobowiązanego. Skuteczne zgłoszenie zarzutu przez zobowiązanego może otworzyć spór, co do zasadności prowadzenia egzekucji również w aspekcie materialnym (istnienia i wymagalność obowiązku). Zarzut z art. 33 u.p.e.a. jest środkiem prawnym o specyficznych cechach. W odróżnieniu od znanego z ogólnego postępowania administracyjnego odwołania (art. 127 i nast. k.p.a), jest środkiem "kierunkowym". stota sporu sprowadza się do kwestii prawidłowości postanowienia ZUS, działającego jednocześnie jako wierzyciel i organ egzekucyjny, uznającego wniesione przez zobowiązaną zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione. Przedmiotem kontroli Sądu jest bowiem postanowienie uznające za nieuzasadnione zarzuty, dotyczące: nieistnienia obowiązku; określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 ustawy egzekucyjnej, dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a., przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, jeżeli jest wymagane; wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części; braku wymagalności obowiązku.
Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Z kolei, w myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.
Na podstawie art. 33 § 3 u.p.e.a., na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie. Jeżeli jednak organem wydającym takie postanowienie jest ZUS, to zgodnie z art. 83c ust. 1a u.s.u.s. właściwym środkiem zaskarżenia jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożony w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia.
W rozpatrywanej sprawie zarzuty zobowiązanej na prowadzone postępowanie egzekucyjne rozpoznane zostały przez ZUS, będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, w związku z czym organ ten wydał jedno postanowienie, utrzymane następnie w mocy zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia 12 lutego 2025 r., po rozpoznaniu przez organ wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że procedura rozpatrywania zarzutów została w niniejszej sprawie przez organ dochowana.
Rozstrzygnięcia wymagała natomiast kwestia, czy prawidłowo ZUS uznał zarzut skarżącej za nieuzasadniony. Wskazać przy tym należy, że kwestia zasadności zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w części dotyczącej braku doręczenia wymaganego upomnienia została prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem tut. Sądu z 4 września 2024 r. Na zasadzie art. 170 p.p.s.a. orzeczenie to jest wiążące dla sądu i stron.
Zarzuty w niniejszej sprawie wniesione zostały na podstawie art. 33 § 2 pkt 1, 2 i 4-6 u.p.e.a. Skarżąca akcentowała w nich, że od dnia 21 grudnia 2018 r. nie wykonuje już działalności gospodarczej.
W związku z powyższym należało stwierdzić, że skarżąca, zgodnie z danymi ujawnionymi w CEiDG, jest aktywnym przedsiębiorcą, zaś należności objęte tytułami wykonawczymi wynikają ze złożonych przez nią – jako płatnika składek - deklaracji rozliczeniowych. Zatem zarówno obowiązek, jak i podmiot zobowiązany zostały prawidłowo określone przez wierzyciela w ww. tytułach wykonawczych. Tym samym jako chybione ocenić trzeba było zarzuty z art. 33 § 2 pkt 1-2 u.p.e.a., tj. dotyczące nieistnienia obowiązku i określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku.
W odniesieniu do dalszych zarzutów, organ prawidłowo uznał, że w przypadku skarżącej nie doszło do wygaśnięcia obowiązku w całości, jak również w części. ZUS nie odnotował żadnych wpłat na poczet tytułów wykonawczych o nr od TW4480023010646 do W4480023010648, które mogłyby spowodować (chociażby częściowe) wygaśnięcie obowiązku. Z akt sprawy nie wynika ponadto, aby doszło do umorzenia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi. Należności z tytułu nieopłaconych składek nie uległy również przedawnieniu. Jak bowiem słusznie zauważył organ, zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne (z pewnymi wyjątkami, które nie mają w niniejszej sprawie zastosowania). Ponieważ tytuły wykonawcze obejmują składki za okresy od grudnia 2022 do lutego 2023, nie ulega wątpliwości, że w odniesieniu do tych należności termin przedawnienia jeszcze nie upłynął.
Tym samym, niezasadny okazał się zarzut oparty na art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.
Następnie należy stwierdzić, że niezasadny okazał się także ostatni z zarzutów zgłoszonych przez skarżącą, tj. braku wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku lub rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej (art. 33 § 2 pkt 6 lit. a i b u.p.e.a.). Zebrany materiał źródłowy nie pozwala bowiem na stwierdzenie braku wymagalności należności z tytułu składek, objętych tytułami wykonawczymi. W szczególności, brak jest danych o jakichkolwiek przeszkodach formalno-prawnych w egzekwowaniu obowiązku.
Wniosek pełnomocnika organu dotyczący zasądzenia od Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, nie mógł zostać uwzględniony. W przepisach postępowania sądowoadministracyjnego w razie oddalenia w postępowaniu przed sądem I instancji skargi na akt lub zachowanie organu, nie przewidziano możliwości nałożenia na skarżącego ciężaru kosztów udziału organu w postępowaniu. Zastosowanie ma zatem zasada ogólna z art. 199 p.p.s.a., w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Pełnomocnik organu nie wskazał podstawy prawnej, z której wywodził swoje żądnie.
Z powyższych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 p.p.s.a. i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.