- z dokumentu prywatnego (oświadczenia J. S. z 11 kwietnia 2025 r.),
- z dokumentu - odpowiedzi na reklamację usługi pocztowej z 31 grudnia 2024 r.,
- z zeznań świadka - J. S. powołanych w treści złożonej skargi.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej na wstępie zaznaczył, że wraz z odwołaniem złożył również wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. We wniosku tym wskazał, że decyzja nie została skutecznie doręczona skarżącej, a przyczyny braku pozostawienia awizo w miejscu wynikającym ze zwrotnego potwierdzenia odbioru pozostają dla strony nieznane. Jednak - zdaniem pełnomocnika - z uwagi na restrukturyzację zatrudnienia w Poczcie Polskiej S.A., jak również okres chorobowy i wynikające z tego braki kadrowe, problem niedoręczania korespondencji jest powszechny. Skarżąca wielokrotnie stwierdzała brak podjęcia przez Urząd Pocztowy prób doręczenia przesyłek poleconych i jednoczesne zaniechanie umieszczania awizo w oddawczej skrzynce pocztowej. Należy więc upatrywać braku dopełnienia obowiązków przez Urząd Pocztowy w powołanych wyżej okolicznościach.
Pełnomocnik strony oświadczył, że w dniach, w których miały być podejmowane próby doręczenia korespondencji, pod adresem skarżącej obecny był pracownik, który nie potwierdza zaistnienia tych okoliczności.
Z uwagi na powyższe, 17 grudnia 2024 r. skarżąca złożyła reklamację do operatora pocztowego, która obejmowała swoim zakresem między innymi przesyłkę poleconą z 29 października 2024 r. o nr [...], której nadawcą był Naczelnik Urzędu Skarbowego w T..
Powołując przepisy regulujące kwestię dopuszczalności złożenia reklamacji, jak też procedurę składania i rozpatrywania reklamacji usługi pocztowej, skarżąca zacytowała art. 92 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe oraz § 9, § 10 i § 14 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej.
W ocenie skarżącej odpowiedź udzielona przez Pocztę Polską zawiera rażące braki (między innymi brak podstawy prawnej, brak pouczenia o prawie odwołania się), uniemożliwiające stwierdzenie prawidłowości udzielenia odpowiedzi na reklamację. To z kolei - zdaniem autora skargi - dowodzi, że operator pocztowy nie udzielił skutecznie odpowiedzi na reklamację, wobec czego okoliczność ta - stosownie do § 14 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej - winna skutkować uznaniem reklamacji.
Jednocześnie wytknięto, że organ, z naruszeniem art. 188 O.p., nie dokonał oceny przedłożonej przez stronę reklamacji zgodnie z regułami właściwymi dla postępowania dowodowego.
Zdaniem skarżącej, organ naruszył art. 194 § 3 w związku z art. 150 § 2, w związku z art. 188 O.p. poprzez brak przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu (zwrotne potwierdzenie odbioru). Przy czym Dyrektor bezkrytycznie uznał, że w opisywanym przypadku ww. dokument urzędowy jest wystarczającym dowodem do przyjęcia, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A.
Skoro dowód z reklamacji, jak i wszelkie oświadczenia skarżącej w przedmiocie braku pozostawienia zawiadomień w oddawczej skrzynce pocztowej miały na celu wykazanie faktów przeciwnych do tych, które wynikały ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, będącego dokumentem urzędowym, to organ winien był je w trybie art. 194 § 3 w związku z art. 188 O.p. przeprowadzić i na tej podstawie ustalić stan faktyczny. Brak przeprowadzenia dowodu w tym zakresie skutkował błędem w ustaleniach faktycznych, a to przez ustalenie, że przedmiotowa decyzja została skarżącej prawidłowo doręczona 13 listopada 2024 r. w trybie art. 150 O.p.
W dalszej części skargi strona wskazała, że stanowisko judykatury w przedmiocie możliwości wydania postanowienia w trybie art. 228 § 1 O.p. jest jednolite. Zaznaczyła przy tym, że NSA wielokrotnie podkreślał, iż organy podatkowe są zobowiązane wnikliwie badać wszystkie okoliczności związane z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. (...) Postanowienia dotyczące stwierdzenia uchybienia terminowi powinny być wydawane wówczas, gdy przekroczenie terminu jest oczywiste i po wyjaśnieniu ewentualnych wątpliwości, które mogą powstać po analizie materiału dowodowego, a także po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 10 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 1758/01)
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy pełnomocnik podniósł, że skoro brak było jakiegokolwiek postępowania dowodowego w zakresie prawidłowości doręczenia decyzji skarżącej, organ nie miał podstaw do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W pierwszej kolejności organ powinien rozważyć, czy w tym zakresie zgromadzono pełny materiał dowodowy a następnie, na skutek przeprowadzonego postępowania dowodowego powinien usunąć wszelkie powstałe wątpliwości, a w razie pojawienia się niedających się usunąć wątpliwości, rozstrzygnąć je na korzyść skarżącej.
W dalszej części skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, że kwestie związane z prawidłowością doręczenia decyzji powinny być oceniane w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Natomiast w postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - jeżeli stwierdzono uchybienie terminowi do wniesienia odwołania - powinny być oceniane przesłanki warunkujące przywrócenie uchybionego terminu (por. wyrok NSA z 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 532/13). Ma to również znaczenie w odniesieniu do zakresu sądowej kontroli postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca złożyła taki wniosek, jednakże zaznaczyła, że decyzja nie została jej skutecznie doręczona 13 listopada 2024 r., wobec czego nie uchybiła terminowi, który nawet nie rozpoczął swego biegu.
W ocenie strony uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie spełnia wymogów określonych w art. 217 § 2 O.p.
W konkluzji skarżąca stwierdziła, że organ nie dokonał prawidłowej oceny skuteczności doręczenia decyzji i brak było podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia, które nie może ostać się w obrocie prawnym.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie z 27 lutego 2025 r., w którym organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 29 października 2024 r. wydanej wobec skarżącej w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od lutego do grudnia 2016 r.
Kontrolę tą rozpocząć należy od wskazania, że zgodnie z art. 233 § 1 O.p. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 223 § 2 pkt 1 O.p.).
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Zgodnie z jego treścią organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Przepis ten odnosi się do wstępnego stadium postępowania odwoławczego, które toczy się już przed organem odwoławczym, po przekazaniu mu odwołania wraz z aktami sprawy przez organ pierwszej instancji. W stadium wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy złożone przez stronę odwołanie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione w terminie oraz czy spełnia wymagania określone w art. 222 O.p.
Warto w tym miejscu wskazać (za wyrokiem NSA z 18 czerwca 2025 r., sygn. akt III FSK 1017/23, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że kwestia terminowości złożenia środka zaskarżenia jest pierwotna i niezależna wobec kwestii związanej z przywróceniem stronie uchybionego terminu. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia następuje w przypadku ustalenia, że strona przekroczyła termin określony w przepisach prawa. W tym przypadku organ ogranicza się wyłącznie do badania, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie rozstrzygnięcia, od którego służy środek zaskarżenia, a także kiedy taki środek zaskarżenia został złożony. To te dwa elementy są kluczowe przy ocenie dochowania wymaganego terminu do wniesienia odwołania, zażalenia lub skargi i tylko one przesądzają o ocenie zgodności z prawem rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do ich wniesienia (por. wyrok NSA z 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt III FSK 1481/23). Uchybienie terminowi do wniesienia środka zaskarżenia i przywrócenie uchybionego terminu do dokonania tej czynności to dwa odrębne zagadnienia, odrębnie rozstrzygane. Powiązane są one tylko w takim znaczeniu, że nie można przywrócić terminu, któremu strona postępowania nie uchybiła (por. wyrok NSA z 25 marca 2025 r., sygn. akt III FSK 845/23).
Istotą sprawy, w której organ odwoławczy stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, jest więc ustalenie, w jakim dniu miało miejsce doręczenie decyzji oraz kiedy zostało od niej wniesione odwołanie.
Jak wynika z akt sprawy decyzja Naczelnika z 29 października 2024 r. zawierająca stosowne pouczenie o możliwości i terminie wniesienia odwołania. została wysłana za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. na adres skarżącej listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru.
W związku z niemożnością doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 151 O.p. w myśl art. 150 § 1 pkt 1 O.p. przesyłka 30 października 2024 r. została pozostawiona na okres 14 dni w placówce pocztowej, o czym stosownie do art. 150 § 2 O.p. zawiadomiono adresata, pozostawiając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Z powodu niepodjęcia pisma w terminie 7 dni, przesyłkę powtórnie awizowano 7 listopada 2024 r., po czym decyzja - wobec jej nieodebrania przez stronę została zwrócona do organu 14 listopada 2024 r., co odnotowano na dołączonym do przesyłki zwrotnym potwierdzeniu odbioru oraz kopercie.
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy zasadnie przyjął, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącej w trybie art. 150 O.p. po upływie 14 dni licząc od dnia pierwszego awizowania przesyłki, a więc 13 listopada 2024 r.
Zgodnie bowiem z art. 150 § 1 O.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata, o czym stanowi art. 150 § 2 O.p. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 150 § 3 O.p.). W myśl art. 150 § 4 O.p. w przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
W judykaturze powszechnie przyjmuje się, iż dla przyjęcia, że doszło do doręczenia przesyłki, pomimo braku jej faktycznego przekazania adresatowi, konieczne jest spełnienie określonych czynności, które mogą zostać zweryfikowane w oparciu o adnotacje dokonane przez doręczyciela na kopercie lub zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W szczególności chodzi o wskazanie dat kolejnych zawiadomień o pozostawieniu przesyłki w określonym urzędzie, miejsca pozostawienia zawiadomień oraz przyczynę braku doręczeń przesyłki adresatowi. Aby uznać, że przesyłka została skutecznie doręczona w drodze tzw. fikcji doręczenia należy dysponować kopertą z dołączonym zwrotnym potwierdzeniem odbioru, na której znajdą się stosowne pieczęcie i podpisy doręczyciela przy pierwszym i drugim awizowaniu oraz data zwrotu pisma (z podpisem pracownika podejmującego próbę doręczenia przesyłki i datą zwrotu). Dodatkowo konieczna jest adnotacja doręczyciela ze wskazaniem, gdzie zostało umieszczone awizo i gdzie złożona została przesyłka. Kolejne czynności z tym związane winny znaleźć odzwierciedlenie na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W aktach sprawy musi się zatem znajdować się dowód, z którego jednoznacznie i jasno wynika, jak działał doręczający (por. m.in. wyrok WSA z 11 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 871/24 z 11 kwietnia 2025 r. oraz WSA w Gdańsku z 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 335/25).
Ze znajdującego się w aktach zwrotnego potwierdzenia odbioru i koperty wynika, że wszystkie opisane wyżej czynności zostały prawidłowo dokonane i udokumentowane - z zachowaniem wymogów określonych w art. 150 O.p.
Wskazania wymaga, że pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym (por. wyrok NSA z 17 czerwca 2025 r., sygn. akt III FSK 391/24). Umieszczone na zwróconej przesyłce adnotacje, czy to na kopercie, czy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, opatrzone stosownymi pieczątkami oraz podpisami, mają walor dokumentu urzędowego i mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Jednakże w sytuacji, gdy adnotacje te nie spełniają wymogów przewidzianych w art. 150 § 1 i 2 O.p. dopuszczalne jest prowadzenie postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie istniejących wątpliwości, np. przez wystąpienie do odpowiedniej placówki pocztowej o przekazanie stosownej informacji związanej ze sposobem doręczenia przesyłki (por. wyrok NSA z 19 marca 2025 r., sygn. akt I FSK 1945/21). Domniemanie prawdziwości oraz wiarygodności twierdzeń zawartych w zwrotnym potwierdzeniu odbioru może być zatem obalone przeciwdowodem, ale nie jest wystarczające w tym względzie samo twierdzenie strony (por. wyrok NSA z 28 lutego 2025 r., sygn. akt III FSK 1165/24), nawet poparte pisemnym oświadczeniem pracownika adresata decyzji, które załączono do skargi. Dowodem świadczącym o niedoręczeniu awiza nie może także być przesłuchanie świadka (por. wyrok WSA w Poznaniu z 26 października 2023 r., sygn. akt I SA/Po 507/23).
W niniejszej sprawie skarżąca zainicjowała weryfikację prawidłowości doręczenia przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji, co odbyło się w trybie skargowym na skutek wniesienia przez skarżącą 17 grudnia 2024 r. drogą elektroniczną zgłoszenia nr [...]. Stosownie bowiem do treści art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 896), w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej, prawo wniesienia reklamacji przysługuje adresatowi w przypadku gdy nadawca zrzeknie się na jego rzecz prawa dochodzenia roszczeń albo gdy przesyłka pocztowa lub kwota pieniężna określona w przekazie pocztowym zostanie doręczona adresatowi. Podkreślenia wymaga, że w odpowiedzi z 31 grudnia 2024 r. Poczta Polska S.A. wskazała, że przesyłka (podobnie jak pozostałe przesyłki objęte zgłoszeniem) została prawidłowo dwukrotnie awizowana, a awiza pozostawiono w skrzynce oddawczej adresata.
Zakres ustaleń dotyczących realizacji wymogów procedury zawiadomienia adresata o pozostawionej w urzędzie pocztowym korespondencji jest tożsamy w przypadku rozpatrzenia wspomnianego zgłoszenia, jak i postępowania reklamacyjnego.
Skoro zasadnie stwierdzono, że doręczenie decyzji Naczelnika w trybie art. 150 O.p. nastąpiło 13 listopada 2024 r., to 14-dniowy termin na złożenie odwołania od tej decyzji rozpoczął swój bieg 14 listopada 2024 r. i upłynął 27 listopada 2024 r. Wniesienie odwołania 17 grudnia 2024 r. nastąpiło więc już po upływie terminu do jego złożenia.
Stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia środka zaskarżenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy.
Jak więc wykazano powyżej zarzuty naruszenia art. 194 § 3 O.p. w związku z 150 § 2 O.p. oraz art. 228 § 1 pkt 2 O.p. nie są zasadne. Bezpodstawne są także zarzuty proceduralne, gdyż organ w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu ustalił wszystkie okoliczności istotne dla oceny terminowości wniesienia odwołania. Wbrew zarzutom skargi zaskarżone postanowienie spełnia wymogi określone w art. 217 O.p.
Mając na uwadze powyższe skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalono.