Reasumując, w ocenie organu odwoławczego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z 27 listopada 2024 r., nie spełnia warunków określonych w art. 162 § 1 i § 2 O.p.
W skardze na postanowienie organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zastępowany przez pełnomocnika profesjonalnego - adwokata, zaskarżonemu postanowieniu zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:
1. art. 125 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie: K.p.a.) oraz art. 135 K.p.a. w zw. z art. 14 K.p.a. poprzez uznanie, iż listonosz próbował doręczyć przesyłkę adresatowi podczas, gdy taka próba nie była podjęta przez listonosza, a co za tym idzie nie doszło do skutecznej próby doręczenia korespondencji, zaś pominięto dowody zgłoszone przez skarżącego w toku postępowania, w tym wniosek o przesłuchanie jego żony A.
2. oraz dowodu z jej oświadczenia;
3. art. 125 § 3 K.p.a. oraz art. 135 K.p.a. w zw. z art. 14 K.p.a. oraz art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. poprzez uznanie, iż doszło do uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia, podczas gdy taka próba nie była podjęta przez listonosza, a co za tym idzie nie doszło do skutecznej próby doręczenia korespondencji, zaś pominięto dowody zgłoszone przez skarżącego w toku postępowania, w tym wniosek o przesłuchanie jego żony A. oraz dowodu z jej oświadczenia, a ponadto ustaleniu, iż skarżący wcześniej wiedział o wydaniu decyzji w związku z odbiorem innych pism związanych z zajęciem rachunku bankowego, podczas gdy do tych pism nie otrzymał on kopii decyzji i sądził, iż jest to jedynie wynik wpadkowej decyzji (postanowienia o zabezpieczeniu) i z tych względów dopiero od adwokata ze sprawy karnej, który otrzymał korespondencję z K., dowiedział się o wydaniu decyzji, jej skutkach, konsekwencjach;
4. art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów zawartych we wniosku złożonym przez skarżącego, błędnym uznaniu, iż strona nie udowodniła, że nie doszło do skutecznej próby doręczenia przesyłki, a ponadto ustaleniu, iż skarżący miał wiedzę o wydanej decyzji podatkowej podczas, gdy skarżący myślał (tak też wskazywał w postępowaniu), że wydano postanowienie o zabezpieczeniu i zajęcie środków dotyczyło tegoż postanowienia.
Ponadto zarzucono błędy w ustaleniach faktycznych polegające na błędnym przyjęciu, iż doszło do skutecznej próby doręczenia korespondencji, podczas gdy taka próba nie została podjęta, czego świadkiem była żona skarżącego, a ponadto ustalenie, iż wcześniej skarżący wiedział o wydaniu decyzji podczas, gdy nie miał takiej wiedzy.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, wyznaczenie rozprawy, zwrot uiszczonych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia, na które służy zażalenie. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej: P.p.s.a. w zw. z art. 120 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zatem odnosząc się do zgłoszonego w skardze wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie stwierdzić należy, iż żądanie to nie znajduje oparcia w przepisach regulujących tryb i zasady postępowania przed sądami administracyjnym. Zgodnie z § 32 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 5 sierpnia 2015 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 779), to przewodniczący wydziału orzeczniczego kieruje sprawy, o których mowa w art. 119 P.p.s.a., do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym według kolejności ich wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis ten, podobnie jak i art. 119 pkt 3 P.p.s.a., nie przewiduje w tym zakresie wniosku stron postępowania o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Natomiast w myśl art. 122 P.p.s.a., to Sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie, jednakże w niniejszej sprawie nie skorzystano z tej możliwości z uwagi na jej charakter.
Ponadto zauważyć należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nie prowadzi do pominięcia stanowiska stron, bowiem podnoszone przez nie argumenty są rozważane w oparciu o akta sprawy, a sprawa po wnikliwej analizie rozpoznawana jest przez sąd w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.). Zastosowanie więc trybu uproszczonego gwarantowało pełne rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy decyzja organu pierwszej instancji z 27 listopada 2024 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług została prawidłowo doręczona skarżącemu, w związku z czym, czy uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego.
Zgodnie z art. 162 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.
Z powyższego przepisu wynika, że organ podatkowy przywróci termin do dopełnienia czynności, dla której termin był określony, gdy kumulatywnie spełnione zostaną cztery przesłanki, tj., gdy podatnik:
1. złoży wniosek o przywrócenie terminu z podaniem przyczyn naruszenia terminu,
2. uprawdopodobni (przedstawi wiarygodne okoliczności), że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy,
3. wniesie prośbę (podanie, wniosek) o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu,
4. równocześnie (jednocześnie) z wniesieniem wniosku dopełni czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin.
Odnosząc się do zarzutów skargi, zauważyć należy, że argumentacja strony skarżącej sprowadza się głównie do kwestionowania skuteczności doręczenia decyzji organu pierwszej instancji z 27 listopada 2024 r.
W orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, iż rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). Skoro bowiem punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje. Przepisy art. 162 § 1 i § 2 O.p. nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że, aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Wniosek w tym zakresie złożony mimo braku uchybienia terminowi jest bezprzedmiotowy. Z tej perspektywy pierwszeństwo winno mieć zatem rozstrzygnięcie w postaci postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt III FSK 705/21 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy przyjął, że decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona skarżącemu 13 grudnia 2024 r. w trybie art. 150 O.p., czyli tzw. fikcji prawnej doręczenia, po jej dwukrotnym awizowaniu, tj. 29 listopada 2024 r. i 9 grudnia 2024 r. W konsekwencji organ odwoławczy postanowieniem z 28 marca 2025 r. nr 2401-IOV3.4103.26.2025.3/AH 2401-25-083847 stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że do tut. Sądu wpłynęła także skarga na postanowienie organu odwoławczego z 28 marca 2025 r. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z 27 listopada 2024 r. Sąd wyrokiem z 20 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 641/25 uchylił zaskarżone postanowienie.
Sąd w wydanym wyroku uznał, że dowód doręczenia decyzji zwrócony organowi pierwszej instancji z adnotacją o niepodjęciu przez podatnika korespondencji w terminie nie był prawidłowy w tym znaczeniu, że nie zawierał wszystkich adnotacji wymaganych przez art. 150 § 2 O.p. Zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji nie zostało prawidłowo wypełnione, nie wypełniono bowiem w ogóle pkt 2 zwrotnego potwierdzenia odbioru, z którego miałoby wynikać, gdzie pozostawiono awizo. (k. 213 akt administracyjnych - teczka). Ponadto jak wskazała Poczta Polska S.A. z uwagi na nieprawidłowe wypełnienie potwierdzenia odbioru, zleconą usługę uznano za nienależycie wykonaną. (k. 224 akt administracyjnych - teczka).
Sąd uznał zatem, rozpoznając sprawę I SA/Gl 641/25, że w tej sytuacji powinnością organu jest wyeliminowanie zaistniałych wątpliwości poprzez przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, czego w sprawie zabrakło. Okoliczność, czy zawiadomienie (awizo) umieszczono w miejscu określonym w art. 150 § 2 O.p. może być ustalona przy użyciu wszelkich dopuszczonych środków dowodowych. Pocztowy dowód doręczenia przesyłki zawierający informację z art. 150 § 2 O.p. jest kluczowym, ale nie wyłącznym dowodem okoliczności w nim zawartych, stanowi oświadczenie doręczyciela, że opisane w tym dokumencie czynności zostały przez niego wykonane we wskazany tam sposób. Braki i wątpliwości wynikające z nieprawidłowego wypełnienia dowodu doręczenia mogą być uzupełniane przez inne dowody. Dopuszczalne jest np. przeprowadzenie dowodu z zeznań doręczyciela.
Skoro rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., to najpierw organ odwoławczy musi ponownie rozstrzygnąć, czy decyzja organu pierwszej instancji z 27 listopada 2024 r. została prawidłowo doręczona skarżącemu, czy weszła do obrotu prawnego. Można bowiem przywrócić tylko uchybiony termin do dokonania czynności. W tej sytuacji rozstrzyganie w przedmiocie przywrócenia terminu jest przedwczesne.
Z tych też względów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie organu odwoławczego.
Na koniec Sąd zauważa, że pełnomocnik skarżącego w skardze błędnie powołuje przepisy K.p.a., natomiast w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy orzekał na podstawie przepisów O.p.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.
O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 580 zł, na które składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł oraz koszty wynagrodzenia pełnomocnika, będącego adwokatem - 480 zł.