Uzasadnienie
Decyzją z 26 marca 2025 r., nr SKO.FP/41.4/613/2024/17639, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej jako Kolegium, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania A. S.A. w K. (dalej jako Spółka, podatniczka, skarżąca), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm., dalej jako O.p.), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta C. (dalej jako organ podatkowy) nr [...] z dnia 12 września 2024 r., w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2024 rok w kwocie 121 028,00 zł.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
30 stycznia 2024 r. Spółka złożyła deklarację na podatek od nieruchomości za 2024 rok wykazując do opodatkowania:
1. grunty pozostałe o powierzchni 5025 m2;
2. grunty niezabudowane objęte obszarem rewitalizacji, o których mowa w ustawie z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji i położonych na terenach, dla których miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewiduje przeznaczenie pod zabudowę mieszkaniową, usługową albo zabudowę o przeznaczeniu mieszanym obejmującym wyłącznie te rodzaje zabudowy, jeżeli od dnia wejścia w życie tego planu w odniesieniu do tych gruntów upłynął okres 4 lat, a w tym czasie nie zakończono budowy zgodnie z przepisami prawa budowlanego - o powierzchni 44857 m2 wskazując przy tym niniejsze grunty w kolumnie "stawka podatku" jako grunty rolne I wykazując podatek w wysokości 0,00 zł;
3. budynki pozostałe o powierzchni 1601,50 m2.
W ramach prowadzonych czynności sprawdzających organ podatkowy uznał, iż niniejsza deklaracja została złożona nieprawidłowo. W związku z powyższym postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2024 r., wezwał Spółkę do złożenia korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za 2024 rok w związku z błędnym zadeklarowaniem gruntów będących w posiadaniu spółki oraz zadeklarowaniem posiadanych budynków jako niezwiązanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, a także niewykazaniem do opodatkowania budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Spółka nie złożyła korekt deklaracji, w związku z czym organ podatkowy postanowieniem z 28 ,maja 2024 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia Spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2024 rok.
Organ podatkowy, decyzją z 12 września 2024 r. określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2024 rok w kwocie 121 028,00 zł.
W odwołaniu od tej decyzji, wniesionym z zachowaniem ustawowego terminu. Spółka zarzuciła zaniechanie wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego poprzez jego błędną dowolną i wybiórczą ocenę, eo doprowadziło do niesłusznego uznania przez organ, że wyłącznie fakt posiadania przez Spółkę nieruchomości decyduje o obciążeniu stawkami podatku od nieruchomości związanymi z prowadzoną działalnością gospodarczą a także naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie przez organ normy prawnej wyrażonej w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2023 roku poz. 70, dalej jako u.p.o.l.) i obciążenie Spółki wyższą stawką podatku tylko i wyłącznie na podstawie posiadania przez Spółkę nieruchomości, nie uwzględniając przy tym wyroku TK z dnia 24 lutego 2021 r. o sygn. akt SK 39/19. Spółka zarzuciła, iż organ podatkowy całkowicie zignorował stan faktyczny sprawy wskazując, iż od lipca 2021 r. nie użytkowała nieruchomości na cele działalności gospodarczej, ani nie posiadała potencjalnie możliwości prowadzenia działalności na nieruchomości objętej postępowaniem. Ponadto, Spółka wskazała iż na przełomie września i października 2022 r. budynek położony w C. przy ul. [...] został kompletnie zdewastowany i pozbawiony instalacji CO, elektrycznej i teletechnicznej. Podatnik w swoim odwołaniu zarzucił organowi, iż obciążył Spółkę wyższą stawką podatku od nieruchomości pomimo wyroku TK z dnia 24 lutego 2021 r. sygn. akt 39/19, w którym uznano za niezgodny z Konstytucją przepis art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w zakresie uznania gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej tylko i wyłącznie o przesłankę posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę.
W piśmie złożonym do Kolegium w dniu 16 grudnia 2024 r. Spółka podtrzymała dotychczas podnoszone argumenty i zaakcentowała, iż Podatniczka nie prowadzi działalności gospodarczej na nieruchomości, a od 2022 r. budynki gospodarcze zostały całkowicie zdewastowane przez nieznanych sprawców.
Kolegium rozpatrując ponownie sprawę odwołało się do art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 u.p.o.l. Wskazano, że organ podatkowy uznał złożoną deklarację jako wypełnioną nieprawidłowo. Spółka wykazała posiadane budynki jako niezwiązane z prowadzoną działalnością, nie wykazała budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, a także wykazała część posiadanych gruntów jako "grunty rolne", nie wykazując przy tym kwoty podatku od przedmiotowych gruntów i umieszczając je w pkt 42 formularza deklaracji, który wskazuje na grunty niezabudowane objęte obszarem rewitalizacji. Organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania ustalił, że budynki posadowione na nieruchomości będącej przedmiotem postępowania nie stanowią budynków mieszkalnych, oznaczone są w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostwo Powiatowe w B. jako pozostałe budynki niemieszkalne oraz zbiorniki, silosy i budynki magazynowe. Grunty będące własnością Spółki nie są objęte obszarem rewitalizacji oraz nie znajdują się pod wodami powierzchniowymi stojącymi lub wodami powierzchniowymi płynącymi jezior i zbiorników sztucznych. Przedmiotowe grunty oznaczone są symbolami użytku "B" — tereny mieszkaniowe oraz "Ba" — tereny przemysłowe. Nadto Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. poinformował organ podatkowy, iż nie została wydana decyzja z art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w odniesieniu do nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] oraz nie toczy się postępowanie w sprawie wydania przedmiotowej decyzji. Przez grunty będące w posiadaniu podatnika nie przechodzą urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, a także nie są zajęte na pasy technologiczne oraz strefy bezpieczeństwa wymienione pkt 4 niniejszego przepisu. Mając na uwadze powyższe, nieruchomość będąca własnością Spółki nie spełnia żadnej z przesłanek wymienionych w art. 1a ust. 2a u.p.o.l. wyłączających ją z zastosowania stawek podatku od nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Zdaniem Kolegium, w konsekwencji decyzja organu podatkowego jest prawidłowa.
Kolegium odnosząc się do podnoszonego przez Spółkę zarzutu nieuwzględnienia przez organ podatkowy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r. o sygn. SK 39/19, wskazało, że zarzut ten nie może zostać uwzględniony.
Kolegium zauważyło, że przed wydaniem przez Trybunał wyroku z 24 lutego 2021 r. w orzecznictwie dominował pogląd, iż wszystkie budynki, budowle i grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkami przewidzianymi w art. 1a ust. 2a u.p.o.l., są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę budynku, budowli lub gruntu skutkować musiał uznaniem tych kategorii za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (tak np. wyroki NSA z dnia 1 lipca 2014 r. II FSK 1349/14 czy z dnia 23 czerwca 2015 r. II FSK 1398/13).
Pewną modyfikację w podejściu do problemu związania gruntu tub budynku z prowadzoną działalnością gospodarczą przyniósł wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2017 r. o sygn. SK 13/15. Trybunał zwrócił uwagę, że "(...) samo prowadzenie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną nie jest relewantne dla opodatkowania gruntu stawką podatkową od gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (...)". Choć przywołany wyrok dotyczył problemu opodatkowania podatkiem od nieruchomości osoby fizycznej jako współposiadacza gruntu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej, w literaturze wyrażono pogląd, że ma on także znaczenie dla opodatkowania nieruchomości należących do innych podmiotów. Jeżeli bowiem podstawą orzeczenia Trybunału było założenie konieczności oddzielania w przypadku osób fizycznych majątku osobistego od majątku związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej, to w niektórych przypadkach zbliżony podział może być przeprowadzony również u innych podmiotów. Chodzi o podmioty, które co do zasady zostały utworzone w celu prowadzenia działalności gospodarczej, ale część ich majątku z taką działalnością nie jest związana (np. spółki z o.o. prowadzące obok typowej działalności gospodarczej również działalność rolniczą) oraz podmioty, które co do zasady nie są przedsiębiorcami, ale w pewnym zakresie mogą wykonywać działalność gospodarczą. W licznych orzeczeniach wskazywano jednak, że nieruchomość znajdująca się w posiadaniu osoby prawnej będącej przedsiębiorcą podlega opodatkowaniu stawką wynikającą z jego związania z działalnością gospodarczą, nawet jeśli nie jest wykorzystywana do prowadzenia takiej działalności (tak; wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2020 r., II FSK 2320/19).
Jedynym koniecznym warunkiem uznania nieruchomości za związaną z wykonywaniem działalności gospodarczej był sam fakt posiadania jej przez przedsiębiorcę (wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2020 r., II FSK 1414/19; wyrok NSA z dnia 8 lipca 2020 r., II FSK 970/20). Dopiero w przywołanym przez Podatnika wyroku z dnia 24 lutego 2021 r. o sygn. SK 39/19 Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził, że "Art. la ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170) rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.". Po wydaniu tego wyroku jasne stało się, że sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę, bez względu na jego status i formę organizacyjnoprawną (osoba fizyczna, prawna), nie jest wystarczający do uznania związku tej nieruchomości z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Pojawił się natomiast problem doprecyzowania "związku" nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zagadnienie znaczenia pojęcia "związania" nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej doczekało się doprecyzowania m. in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2021 r., III FSK 4061/21, gdzie wskazano, że związek ten, oprócz samego posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, winien być oparty na faktycznym lub nawet potencjalnym wykorzystywaniu tej nieruchomości w działalności gospodarczej tego podmiotu. Grunty, budynki i budowle, które choćby pośrednio lub w ograniczonym zakresie służą prowadzeniu działalności gospodarczej, powinny być uznane ze związane z tą działalnością. W ustaleniu istnienia związku nieruchomości z prowadzoną działalnością gospodarczą przydatne mogą być przykładowo wprowadzenie nieruchomości do ewidencji środków trwałych, ujęcie wydatków na nabycie lub wytworzenie oraz utrzymanie w kosztach działalności gospodarczej. O istnieniu takiego związku może też świadczyć charakter rzeczy (np. budowli) wskazujący na jej gospodarcze przeznaczenie (wyrok NSA z dnia 4 marea 2021 r., III FSK 895-898/21).
Oceniając więc istnienie związku nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej, należy wziąć pod uwagę status podatnika i charakter jego działalności. Jest to szczególnie widoczne w przypadku osób fizycznych, u których obok sfery związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej, w każdym przypadku można wyróżnić także sferę prywatną. Nieruchomość posiadana przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną nie jest związana z prowadzoną działalnością gospodarczą, jeżeli można ją powiązać wyłącznie z jego sferą prywatną. Podobnie w przypadku osób prawnych, których działalność nie ma jednolitego charakteru, gdzie obok działalności gospodarczej występują również inne formy aktywności. Jeżeli w funkcjonowaniu danego podmiotu można wyodrębnić działalność gospodarczą, o której mowa art. 1a ust. 1 pkt 4 u.p.o.l., a także działalność, która nie spełnia tej definicji, to w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r., SK 39/19, sam fakt prowadzenia przez ten podmiot działalności gospodarczej nie uzasadnia twierdzenia, że wszystkie posiadane przez niego nieruchomości są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu art. la ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Przykładem podmiotów, których działalność nie ma jednolitego charakteru mogą być agencje państwowe, stowarzyszenia lub fundacje. Nie można wykluczyć, że w działalności także innych jednostek organizacyjnych da się wyodrębnić sferę działalności gospodarczej oraz sferę, która nie spełnia definicji działalności gospodarczej. Jednocześnie co istotne, "związanie gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej" w rozumieniu art. la ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. jest pojęciem szerszym od pojęcia "zajęcie (gruntu) na prowadzenie działalności gospodarczej", którym ustawodawca posłużył się w art. 2 ust. 2 oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) i c) u.p.o.l. Związanie nieruchomości z działalnością gospodarczą nie musi oznaczać jej zajęcia na prowadzenie działalności gospodarczej. Oznacza to, że dla wykazania istnienia związku nieruchomości z działalnością gospodarczą, z zastrzeżeniem ustawowych wyłączeń, nie jest konieczne jego faktyczne wykorzystywanie (zajęcie) do prowadzenia działalności gospodarczej (tak: wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2025 r. sygn. akt III FSK 911/24).