2. błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez przyjęcie, że umieszczenie niesegregowanych odpadów w pojemnikach oznaczonych jako niesegregowane (zmieszane) stanowi zawinione przez Spółdzielnię niedopełnienie obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych;
3. błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez przyjęcie, że Spółdzielnia nie dopełniła obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych w lutym 2024 r., w kwietniu 2024 r. i październiku 2024 r. na nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], a tym samym, że zaszły przesłanki nałożenia wyższych opłat za odbiór odpadów, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że mieszkańcy nieruchomości nie segregowali odpadów albowiem:
- załączone zdjęcia przedstawiają zamknięte worki bez uwidocznienia ich zawartości,
- wątpliwości budzi czas i miejsce wykonania zdjęcia - Spółdzielnia kwestionuje, by zdjęcia pochodziły z altany śmieciowej przeznaczonej na segregację odpadów dla nieruchomości wskazanej w zaskarżonej decyzji,
- nie sposób stwierdzić, czy pojemniki na poszczególne frakcje odpadów, pojemniki na niesegregowane (zmieszane) odpady zostały poprawnie ustawione przez przedsiębiorcę realizującego usługę odbioru odpadów komunalnych, tzn. czy pojemniki zostały ustawione pod tabliczkami oznaczającymi pojemnik konkretnej frakcji;
4. naruszenie art. 121 O.p. poprzez:
- prowadzenie postępowania w sposób, który nie budzi zaufania jego uczestników do organów podatkowych polegające na wszczęciu z urzędu postępowania dotyczącego okresu luty - październik 2024 r. dopiero w miesiącu grudniu 2024 r., tj. po upływie ponad 9, 8 i 2 miesięcy od zdarzeń uzasadniających zdaniem organu wszczęcie postępowania; upływ czasu powoduje niemożność wszechstronnej weryfikacji przedstawionych przez organ twierdzeń, w tym rozpytanie świadków, przeprowadzenie analizy zawartości pojemników,
- naruszenie zasady równego traktowania poprzez nałożenie wyższej opłaty na mieszkańców, którzy bez zarzutu realizują zadeklarowany obowiązek selektywnej zbiórki odpadów;
5. naruszenie art. 125 O.p. poprzez zaniechanie wnikliwego i szybkiego działania, tj. wszczęcie z urzędu postępowania dotyczącego okresu luty - październik 2024 r. dopiero w miesiącu grudniu 2024 r., tj. po upływie ponad 9,8 i 2 miesięcy od zdarzeń uzasadniających zdaniem organu wszczęcie postępowania;
6. naruszenie zasady indywidualnej odpowiedzialności przed organami państwowymi poprzez nałożenie wyższej opłaty ma mieszkańców, którzy bez zarzutu realizują zadeklarowany obowiązek selektywnej zbiórki odpadów;
7. naruszenie przepisów postępowania, a to: art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 222 w zw. z art. 235 O.p. poprzez brak rozważenia i ustosunkowania się do zarzutów odwołania, nierozpoznanie całości odwołania, zaniechanie ustosunkowania się przez organ odwoławczy do zarzutu odstąpienia od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, albowiem organ pierwszej instancji uchylił decyzje i umorzył postępowania w analogicznych sprawach prowadzonych pod numerami [...], [...] , [...].
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wywodziła, że organy obu instancji naruszyły przepisy u.c.p.g. poprzez błędne zastosowanie art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., albowiem odpady zmieszane są odbierane jako niesegregowane, a zatem nie ma do nich zastosowania sankcja z art. 6ka u.c.p.g. Nie sposób czynić zarzutu, że w pojemniku oznakowanym przez przedsiębiorcę realizującego usługę odbioru odpadów komunalnych jako śmieci niesegregowane (zmieszane) znajdują się odpady niesegregowane (zmieszane), skoro tak opisany pojemnik jest przeznaczony właśnie dla takich zmieszanych odpadów. Jeżeli przedsiębiorca realizujący usługę odbioru odpadów komunalnych umieścił w altanie śmieciowej pojemnik na niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne, to winien przyjąć na siebie wszelkie konsekwencje wyrzucania przez mieszkańców niesegregowanych odpadów do pojemnika na odpady niesegregowane.
Ponadto, w ocenie skarżącej, wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu decyzji, organ pierwszej instancji, nie dysponował materiałem dowodowym, z którego wynika w sposób nie budzący wątpliwości niedopełnienie przez Spółdzielnię obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych we wskazanych w decyzji dniach. Dowodem takim nie mogą być pisma P S.A., albowiem z załączonych zdjęć nie wynika. ani miejsce, ani czas wykonanych fotografii. Nie sposób jednoznacznie stwierdzić, by poszczególne zdjęcia obrazowały zawartość kontenera w tej konkretnej altanie śmietnikowej, która jest przypisana do segregacji odpadów dla nieruchomości objętej postępowaniem. Ponadto załączone zdjęcia przedstawiają wyłącznie zamknięte worki bez uwidocznienia ich zawartości, wobec czego nieuprawnione jest twierdzenie, że zawierały one zbiorczo zebrane odpady różnych frakcji.
Skarżąca wskazała także, że całość materiału dowodowego pochodzi od firmy P S.A. Jak wynika z informacji zamieszczonych na stronie internetowej przedsiębiorcy realizującego usługę odbioru odpadów w B. "P jest spółką-córką firmy i tym samym częścią niemieckiej Grupy S. (...) międzynarodową korporacją działającą w branży usuwania odpadów." Z faktu bycia przedsiębiorcą i to w formie spółki prawa handlowego wynika, że P S.A. jest zainteresowana osiągnięciem jak największego zysku, a zatem zainteresowana jest m.in. otrzymywaniem jak najwyższej opłaty za wywóz odpadów. Nie sposób wykluczyć, że przełożenia odpadu jednej frakcji do pojemnika na odpady innej frakcji dokonał pracownik P S.A., któremu polecono udokumentowanie naruszenia - niezależnie od faktycznego wystąpienia naruszenia w danej altanie śmietnikowej. Czynności dokonywane przez pracowników P nie są kontrolowane przez przedstawicieli stron postępowania - tj. czynność kontroli prawidłowości selektywnej zbiórki odpadów nie odbywa się ani w obecności pracowników organu pierwszej instancji, ani w obecności osób działających z ramienia Spółdzielni. Zdjęcia wykonane przez pracownika firmy, która byłaby lepiej opłacana, gdyby wystąpiły naruszenia selektywnej zbiórki odpadów, nie powinny korzystać z waloru obiektywności i jako takie nie mogą zostać uznane za wystarczające dla ustalenia wyższej opłaty za gospodarowanie odpadami.
Skarżąca podniosła także, że na skutek decyzji organu odwoławczego wyższą stawkę opłaty obowiązani są uiścić także ci mieszkańcy, którzy bez zarzutu segregowali odpady, a także ci, którzy lokal mieszkalny w nieruchomości objętej decyzją nabyli odpowiednio po lutym 2024 r., kwietniu 2024 r. i październiku 2024 r., tj. po dacie ewentualnego naruszenie zasady deklarowanej selektywnej zbiórki odpadów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy potrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia rozstrzygnięcia co do prawidłowości określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, do uiszczania których na rzecz gminy lub ich związków obowiązani są właściciele nieruchomości, są daninami publicznymi o niepodatkowym charakterze.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 6ka ust. 3, art. 6q ust. 1 u.c.p.g.
Stosownie do treści art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6ka ust. 2 u.c.p.g.). Natomiast według art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3.
Przepis art. 6ka u.c.p.g. określa konsekwencje prawne naruszenia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Obowiązek selektywnej zbiórki odpadów komunalnych jest obowiązkiem o charakterze powszechnym, gdyż ciąży na wszystkich właścicielach nieruchomości, na których te odpady powstały. Z mocy art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. dotyczy także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g. właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1.
Pojęcie selektywnej zbiórki odpadków komunalnych, o którym mowa w art. 6ka u.c.p.g. należy interpretować z uwzględnieniem art. 3 ust. 1 pkt 7 i 24 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.). Odpadami komunalnymi są odpady powstające w gospodarstwach domowych oraz odpady pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter i skład są podobne do odpadów z gospodarstw domowych, w szczególności niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i odpady selektywnie zebrane:
a) z gospodarstw domowych, w tym papier i tektura, szkło, metale, tworzywa sztuczne, bioodpady, drewno, tekstylia, opakowania, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, zużyte baterie i akumulatory oraz odpady wielkogabarytowe, w tym materace i meble, oraz
b) ze źródeł innych niż gospodarstwa domowe, jeżeli odpady te są podobne pod względem charakteru i składu do odpadów z gospodarstw domowych - przy czym odpady komunalne nie obejmują odpadów z produkcji, rolnictwa, leśnictwa, rybołówstwa, zbiorników bezodpływowych, sieci kanalizacyjnej oraz z oczyszczalni ścieków, w tym osadów ściekowych, pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz odpadów budowlanych i rozbiórkowych; niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne pozostają niesegregowanymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi, nawet jeżeli zostały poddane przetwarzaniu odpadów, ale przetwarzanie to nie zmieniło w sposób znaczący ich właściwości (ust. 7).
Selektywne zbieranie odpadów polega z kolei na ich zbieraniu, w ramach którego dany strumień odpadów, w celu ułatwienia specyficznego przetwarzania, obejmuje jedynie odpady charakteryzujące się takimi samymi właściwościami i takimi samymi cechami. Niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych polega na nieumieszczeniu odpadów w urządzeniach (pojemnikach lub workach) przeznaczonych na zbieranie frakcji, do której należą, a więc na mieszaniu odpadów podlegających selektywnej zbiórce (ust. 24).
W art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. zawarto przesłanki warunkujące wydanie przez organ decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres, w którym nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej.
Pierwszą z przesłanek uzasadniających wydanie decyzji jest niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Znajdujące się w aktach sprawy zdjęcia altany śmietnikowej wykonane we wskazanych dniach odbioru odpadów jednoznacznie wskazują na brak segregacji odpadów - w pojemnikach znajdują się kartony, folie plastikowe, opakowania po kartonach.
Nie można podzielić argumentacji skarżącej, że odpady zmieszane są odbierane jako niesegregowane, a zatem nie ma do nich zastosowania sankcja z art. 6ka u.c.p.g. Ustawodawca się posługuje terminem "niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne". Natomiast termin "pozostałości po segregowaniu" funkcjonuje od 2018 r. na terenie Gminy B. I to właśnie taką czarną naklejką z opisem "pozostałości po segregowaniu" opatrzone są wszystkie kontenery w mieście służące do wyrzucania odpadów zmieszanych, czyli takich, których nie można odzyskać w procesie recyklingu z wyłączeniem odpadów niebezpiecznych. Jednocześnie należy podkreślić, że "pozostałości po segregacji" to jedna z frakcji odpadów komunalnych, podlegających segregacji.
Drugą przesłanką jest powiadomienie wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości o niedopełnieniu przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Z akt sprawy wynika, że również i ta przesłanka została spełniona.
Trzeba także zaznaczyć, że treść przepisu art. 6ka u.c.p.g. jednoznacznie wskazuje, że dla określenia opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie ma znaczenia to, czy stwierdzone nieprawidłowości miały charakter incydentalny bądź notoryjny.
Wykładnia literalna wskazanego przepisu nie budzi wątpliwości i nie upoważnia do poszukiwania innego rozumienia przywołanych zapisów. Ustawodawca nie dookreślił pojęcia niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów. W przepisie nie ma mowy o "uporczywości", czy "notoryczności" niesegregowania odpadów. Pojęcia te nie stanowią zatem elementów norm prawnych wyrażonych w art. 6ka u.c.p.g. i w związku z tym nie podlegają ocenie jako przesłanki rozstrzygania przez organ administracji (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 19 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 14/22; z 19 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 4930/21 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Wykazanie zatem choćby jednego przypadku nieprzestrzegania zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na określony podmiot opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów.
Z uregulowań zawartych w u.c.p.g. wynika, że opłata podwyższona stanowi nie tyle finansową dolegliwość za niewłaściwą segregację, ale też jest rekompensatą dla gminy związaną z dodatkowym, wyższym kosztem zagospodarowania źle zebranych odpadów komunalnych. Przepis art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. stanowi wprost, że niesegregowane odpady komunalne podmiot odbierający odpady przyjmuje jako niesegregowane (zmieszane). Koszt ich zagospodarowania jest wyższy, niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny. Koszt ten pokrywany jest z opłaty podwyższonej, co czyni z niej opłatę za dodatkową usługę.
W tych okolicznościach argumentacja skargi, że P S.A. jest zainteresowana osiągnięciem jak największego zysku, a zatem zainteresowana jest m.in. otrzymywaniem jak najwyższej opłaty za wywóz odpadów nie zasługuje na uwzględnienie. Zaś sugerowanie, że przełożenia odpadu jednej frakcji do pojemnika na odpady innej frakcji dokonał pracownik P S.A. jest twierdzeniem bez żadnego poparcia dowodowego.
Podwyższona opłata w odniesieniu do nieruchomości zamieszkałych nie ma charakteru stałego. Określana jest za miesiąc, w którym stwierdzono nieselektywną zbiórkę odpadów. Także ta okoliczność wskazuje na jej charakter jako opłaty za koszt dodatkowych usług związanych z odbiorem odpadów.
Jeżeli odpady komunalne nie są gromadzone w sposób selektywny, odpowiedzialność ponoszą wszyscy mieszkańcy danej nieruchomości. Nie jest wymagane udowodnienie, że nieselektywna zbiórka odpadów dokonana była przez mieszkańców danego lokalu. Dlatego też argumentacja skarżącej, że wyższą stawkę opłaty obowiązani są uiścić także ci mieszkańcy, którzy bez zarzutu segregowali odpady, nie może zostać uwzględniona. Natomiast opłatę określono w oparciu o dane zawarte w deklaracjach złożonych przez Spółdzielnię.
W świetle powyższych rozważań niezasadne okazały się zarzuty naruszenia prawa materialnego.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów postępowania - O.p., w tym przepisów dotyczących postępowania dowodowego. Dowody zgromadzone w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji wskazywały na to, że na nieruchomości dokonywano nieprawidłowej segregacji odpadów. Tymi dowodami są zawiadomienie podmiotu odbierającego odpady oraz zdjęcia wykonane w dniu stwierdzenia nieprawidłowości. Doszło zatem do ziszczenia się przesłanek warunkujących wydanie przez organ decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres, w którym nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, z zastosowaniem wysokości stawki opłaty podwyższonej wynikającej ze wskazanej przez organy uchwały Rady Miasta.
Należy przy tym podkreślić, że organy poddały analizie całość materiału dowodowego mającego znaczenie w sprawie, nie zaś jego poszczególne elementy, dokonując jego kompletnej oceny.
Nie doszło zatem do naruszenia zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 O.p. Organ pierwszej instancji zebrał w wyczerpujący sposób pełny materiał dowodowy. Należy podkreślić, że minimalny zakres materiału dowodowego w tego typu sprawach wyznacza zawarte w art. 6ka u.c.p.g. określenie "niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych".
Nie można też zgodzić się z zarzutami skargi, że materiał dowodowy został błędnie oceniony przez organy podatkowe. Wręcz przeciwnie materiał dowodowy został prawidłowo oceniony, wyciągnięto poprawnie logiczne wnioski. Analiza materiału dowodowego przeprowadzona przez organy mieściła się w granicach swobodnej oceny dowodów. Natomiast sam fakt, że materiał dowodowy zebrany w sprawie został przez organy oceniony odmiennie niż oczekiwała tego strona skarżąca, nie świadczy o naruszeniu przepisów postępowania: art. 121 § 1, art. 122, i art. 191 O.p.
Wbrew temu co podnosi skarżąca zebrany materiał dowodowy wskazuje na fakt braku segregacji odpadów komunalnych, a wykonane zdjęcia pojemników umożliwiają zlokalizowanie miejsca, a tym samym ustalenie, że dotyczą pojemników znajdujących się na konkretnej nieruchomości. Również widoczne naklejki na pojemnikach wskazują jaki strumień odpadów winien być gromadzony w pojemniku. Co więcej pojemniki na odpady komunalne oznaczone są indywidualnymi numerami RFID, pozwalającymi na ich identyfikację i jednoznaczne stwierdzenie do której nieruchomości zostały przypisane, a jednocześnie w której altanie śmietnikowej się znajdują. Znajdujące się w aktach sprawy zdjęcia altany śmietnikowej wykonane we wskazanych dniach odbioru odpadów wskazują na brak segregacji odpadów - w pojemnikach znajdują się kartony, folie plastikowe, opakowania po kartonach.
Również uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom, określonym w art. 210 § 1 pkt 6 O.p.
Wbrew twierdzeniom skargi organ odwoławczy rozpoznał odwołanie w całości. Natomiast eksponowana w skardze okoliczność, że organ odwoławczy nie odniósł się do rozstrzygnięć w analogicznych, zdaniem skarżącej, sprawach o numerach [...]; [...]; [...] nie może być podstawą uchylenia zaskarżanej decyzji, gdyż po pierwsze wskazane naruszenie przepisu postępowania musiałoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a takiego Sąd nie stwierdził, a po drugie organ orzeka w konkretnej sprawie, w której doszło do naruszenia obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935) oddalił skargę.