W skardze podatnik (reprezentowany przez adwokata) wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając jej naruszenie przepisów:
1) postępowania mające wpływ na wynik sprawy, to jest przepisu:
- art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na zakwalifikowaniu działania Wójta Gminy B., polegającego na uznaniu za fakty nowe, nieznane organowi w dacie wydawania decyzji w dniu 5 stycznia 2022, a to okoliczności, iż na skutek błędnego i nierzetelnego przeprowadzenia przez organ (Starostwo Powiatowe w B1.) modernizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków, w wyniku której doszło do błędnego i niezgodnego z prawdą i stanem faktycznym ustalenia, iż nastąpiła aktualizacja użytków należącej do skarżącego działki nr [...], w ten sposób, iż na podstawie nieaktualnych zdjęć google ustalono, iż nie jest to łąka, lecz działka budowlana, a w konsekwencji zawiadomieniu Wójta Gminy B. o zmianie kategorii użytków w dniu 10 stycznia 2022 r i co następnie skutkowało utrzymaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonej decyzji Wójta Gminy B. o uchyleniu uprzednio wydanej przez ten organ decyzji z dnia 5 stycznia 2022 r., podczas gdy przepis ten, wobec stanu faktycznego ustalonego przez organ w oparciu o pisma skarżącego i pochodzące od organu złożone do akt sprawy wskazuje, iż;
- niespornym pozostaje, iż na działce nr [...] nigdy w okresie adekwatnym dla wymiaru podatki nie zaszła zmiana skutkująca zasadnością modernizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków,
- niespornym pozostaje, iż postępowanie prowadzone w przedmiocie aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków przeprowadzone zostało niedbale, na podstawie daleko nieaktualnych danych (stare zdjęcia satelitarne google), z wyłączeniem przyczynienia się skarżącego,
- niespornym pozostaje, iż doszło z winy organu (Starostwo Powiatowe w B1.) do niezachowania 14 dniowego terminu do zawiadomienia Wójta Gminy B. o zmianach w bazie danych ewidencji gruntów i budynków, a termin ten został przekroczony o 79 dni, a instytucja wznowienia postępowania nie powinna znaleźć w tym przypadku zastosowania, gdyż:
- po pierwsze; fakty powołane przez organ nie były ani nowe, ani nieznane, a przy dołożeniu należytej staranności organ podatkowy był w stanie okoliczności te (aktualizacja bazy danych) ustalić,
- po drugie; stan wiedzy organu podatkowego (Wójt Gminy B.) wynikał z naruszenia prawa, którego dopuścił się inny organ Państwa - Starostwo Powiatowe w B1. uchybiając 14 dniowemu terminowi zawiadomienia i niedbale, w sposób niezgody ze stanem faktycznym wykonując aktualizację bazy danych,
- po trzecie; z punktu widzenia wiedzy następczej Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia wydania zaskarżonej decyzji (21 marca 2025), kiedy to niespornym pozostało, na skutek jakich zdarzeń doszło do błędnych ustaleń, iż zachodzi konieczność aktualizacji bazy danych do ewidencji gruntów i budynków, a to w oparciu o nieaktualne fotografie satelitarne, co wskazywało że modernizacja danych ewidencji gruntów i budynków co do działki nr [...] nigdy nie była konieczna, czynią zastosowanie instytucji wznowienia postępowania w tej sprawie absolutnie merytorycznie niezasadną;
2) postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 121 § i § 2 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zasadę zaufania do organów podatkowych poprzez zatajenie, iż do błędnej i zbędnej aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej działki nr [...] doszło na skutek zawinionego niedbalstwa organu - Starostwa Powiatowego w B1., które wykonując czynności aktualizujące bazę danych ewidencji gruntów i budynków posłużyło się nieaktualnymi - sprzed kilku lat- fotografiami satelitarnymi i dopuściło się 79 dniowej zwłoki w zawiadomieniu organu podatkowego, przy czym skutki wskazanych wyżej naruszeń prawa ponosić ma skarżący na skutek manipulacyjnej wykładni i wadliwego zastosowania instytucji wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie.
W uzasadnieniu podkreślono, że organ II instancji, który mimo obszerności wywodów pomija absolutnie, iż zmiana rodzaju kwalifikacji użytku działki [...] należącej do skarżącego nigdy nie była konieczna, a doszło do niej wyłącznie na skutek niedbalstwa organu ewidencyjnego - Starostwa Powiatowego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w postępowaniu uproszczonym zważył, co następuje.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 w związku z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej P.p.s.a.) – wniesiona skarga okazała się zasadna.
Spór sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy I instancji, po wznowieniu postępowanie w sprawie, prawidłowo wydał decyzję z 27 grudnia 2024 r. na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p., którą uchylił decyzję wydaną 5 stycznia 2022 r. i ustalił skarżącemu nowy wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za 2022 r.
Według organu wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, po dokonaniu przez Starostwo Powiatowe w B1. zmian danych w ewidencji gruntów i budynków z dniem 29 października 2021 r., o czym poinformowano organ I instancji zawiadomieniem z 14 grudnia 2021 r. - doręczonym 10 stycznia 2022 r. Poprzez dokonanie tych zmian nastąpiła aktualizacja użytków działki nr [...] położonej w M., objętej opodatkowaniem za 2022 r. Zdaniem organu zaistniała więc przesłanka przewidziana w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Zdaniem skarżącego na działce nr [...] w badanym okresie nie zaszła zmiana skutkująca zasadnością modernizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków. Organ ewidencyjny (Starostwo Powiatowe w B1.) na podstawie nieaktualnych zdjęć google ustalił, że ww. działka nie jest łąką, lecz działką budowlaną. Zmiana ta nigdy nie była konieczna, zatem wznowienie postępowania było niezasadne.
W wydanej decyzji organ odwoławczy potwierdził, że w 2024 r. dokonano kolejnej zmiany użytku działki nr [...] należącej do podatnika. Wyjaśnił, że nie nastąpiło to jednak na skutek usunięcia wady do modernizacji ewidencji gruntów przeprowadzonej na terenie Gminy B. w 2021 r. Zmiany tej dokonano z urzędu, w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie wykazu zmian danych ewidencyjnych będącego wynikiem pracy geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z 4 stycznia 2024 r. W ocenie organu zmiana ta nie oznacza powrotu do stanu sprzed modernizacji dokonanej w 2021 r., co pozostaje bez wpływu na wymiar podatku za 2022 r.
Z uwagi na istotne odrębności, którymi charakteryzuje się postępowanie wznowieniowe, w odniesieniu do uprzednio toczącego się postępowania zwykłego zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej, jedną z naczelnych zasad postępowania podatkowego jest wyrażona w art. 128 O.p. zasada trwałości decyzji ostatecznych, która stanowi, iż decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej lub w ustawach podatkowych. W konsekwencji, wzruszenie takich decyzji nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków. Odstępstwem od powyższej zasady są tzw. tryby nadzwyczajne wzruszania decyzji ostatecznych, w tym tryb wznowienia postępowania.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną jeżeli postępowanie, w którym decyzję wydano, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. W judykaturze podkreśla się, że celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości tego postępowania oraz ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w jego wyniku. Postępowanie uruchamiane na skutek wznowienia postępowania nie jest bowiem kontynuacją postępowania instancyjnego, a wobec tego brak jest w nim podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. Podnieść również należy, że instytucja wznowienia postępowania nie jest środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną niezależnie od stopnia tej wadliwości. Instytucja ta ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, tylko wówczas, gdy postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi było dotknięte wadami procesowymi, enumeratywnie wskazanymi w art. 240 O.p.
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Aby można było mówić o zaistnieniu przesłanki określonej w tym przepisie muszą łącznie wystąpić następujące okoliczności:
1) muszą wyjść na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody;
2) musimy mieć do czynienia z nowymi okolicznościami lub nowymi dowodami;
3) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody powinny istnieć w dniu wydania decyzji;
4) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie mogą być znane organowi, który wydał decyzję.
Przez "istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne" rozumieć należy takie, które mają być nowe, co oznacza, że nie mogą one wynikać z dotychczas zebranego i znanego organowi materiału dowodowego.
Rozstrzygając zaistniały spór należy zaakcentować, że co do zasady rację mają organy podatkowe powołując się na przepis art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1151, dalej P.g.k), zgodnie z którym podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych (art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 P.g.k.). Organy podatkowe ustalając wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji (por. m.in. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., II FPS 1/09 oraz uchwała 7 sędziów NSA z dnia 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13).
Przede wszystkim jednak podkreślenia wymaga, że to na organie podatkowym spoczywał obowiązek dokonania prawidłowego wymiaru podatku (tu: łącznego zobowiązania pieniężnego za 2022 r.). Powinnością zatem organu I instancji, przed wydaniem decyzji z 5 stycznia 2022 r., było sprawdzenie aktualnych wpisów w ewidencji gruntów i budynków, której to czynności winien był dokonać z urzędu. Z załączonego do akt pisma Starostwa Powiatowego w B1. z 14 grudnia 2021 r. ("Zawiadomienie o zmianach danych ewidencyjnych") wynika, że zmiany wprowadzono w dniu 29 października 2021 r., na podstawie operatu technicznego z 28 października 2021 r., co nie jest sporne.
Organ I instancji miał zatem możliwość przeprowadzenia postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia okoliczności wpływających na zastosowanie właściwej stawki podatkowej, lecz z tej możliwości nie skorzystał. Wprawdzie organ ewidencyjny zawiadomił organ I instancji o zmianach dopiero 10 stycznia 2022 r., lecz dane te wprowadzono do systemu ewidencyjnego już 29 października 2021 r., co wynika wprost z pisma Starostwa Powiatowego w B1. z 14 grudnia 2021 r. Tym samym w dacie wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania za 2022 r. (tj. 5 stycznia 2022 r.) organ, z uwagi na brzmienie art. 21 ust. 1 P.g.k., był zobowiązany przeprowadzić z urzędu dowód z ewidencji gruntów i budynków, która była już zmieniona i uaktualniona w dacie wydania pierwotnej decyzji. Postępowanie wznowieniowe nie może służyć do naprawienia błędów organu podatkowego popełnionych w postępowaniu podatkowym zwykłym.
Przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. nie mogą stanowić okoliczności faktyczne, z którymi organ podatkowy mógł i powinien zapoznać się już w toku postępowania wymiarowego. Postępowanie w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, stanowi postępowanie wymiarowe, w którym obowiązuje i to bez żadnych wyjątków zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p., która nakłada na organ podatkowy obowiązek ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego. Naruszenie więc w postępowaniu wymiarowym przez organ podatkowy art. 187 § 1 O.p., polegające na zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego, nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania na podstawie przesłanek podanych w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. i następnie wydania rozstrzygnięcia niekorzystnego dla strony postępowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 23 września 2025 r., III FSK 425/24; z 26 sierpnia 2025 r., III FSK 205/25; z 21 czerwca 2023 r., III FSK 2189/21; z 30 maja 2023 r., III FSK 31/23 - powoływane orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podsumowując, w ocenie Sądu, podstawą wznowienia nie może być dowód, który organ zobowiązany był przeprowadzić z urzędu, a za taki dowód w postępowaniu podatkowym dotyczącym ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego należy uznać przeprowadzenie dowodu z ewidencji gruntów i budynków, która w dacie wydania decyzji z 5 stycznia 2022 r. była już zmieniona.
Zauważenia i przypomnienia wymaga także to, że stosownie do art. 6 ust. 1 u.p.o.l., obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, a w szczególności zmiana sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części, podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie (ust. 3). Organ zatem niekonsekwentnie przyjął, że nowym dowodem jest zmiana w ewidencji gruntów i budynków z 10 stycznia 2022 r., jednocześnie ustalając, iż obowiązek podatkowy powstał już od 1 stycznia.
Niezależnie od powyższego, z załączonych do akt dokumentów wynika, że zmianą do ewidencji gruntów, dokonaną w 2021 r. ("Zawiadomienie" z 14 grudnia 2021 r.), oznaczono całą działkę nr [...] o powierzchni 0,5312 ha symbolem "B" (tereny mieszkaniowe). Natomiast z pisma Starostwa Powiatowego w B1. z 15 stycznia 2024 r. ("Zawiadomienie o zmianach danych ewidencyjnych") wynika, że zostały wprowadzone zmiany, z których wynika, że część działki nr [...] o powierzchni 0,2273 ha oznaczono ponownie symbolem "B" (tereny mieszkaniowe), natomiast jej część o powierzchni 0,3039 ha oznaczono symbolem "ŁIV" (łąki trwałe). W ocenie organu zmiana ta nie oznacza powrotu do stanu sprzed modernizacji dokonanej w 2021 r., jednak nie wyjaśnia organ szczegółowo podstawy tej zmiany, co jest istotne wobec twierdzeń skarżącego, iż stan jego nieruchomości pozostaje niezmienny. Jeżeli bowiem zmiany dokonane przez organ ewidencyjny w 2021 r. nosiły znamiona błędnie dokonanej kwalifikacji gruntów, to uległy one w 2024 r. modyfikacji polegającej na oznaczeniu w ewidencji gruntów działki nr [...] o powierzchni 0,2273 ha - symbolem "B" (tereny mieszkaniowe), a o powierzchni 0,3039 ha - symbolem "ŁIV" (łąki trwałe).
Jeżeli był to istotnie błąd organu ewidencyjnego – niezależnie od stanu ujawnionego w 2021 r. – wątpliwości budzi opodatkowanie całej działki nr [...], jako gruntów pozostałych, co wynika z decyzji organu I instancji z 27 grudnia 2024 r. (opodatkowaniem objęto grunty pozostałe o pow. 5.312 m2). Kwestii tej organy podatkowe w ogóle nie wyjaśniły, podatnik zaś winien mieć wiedzę, co do przyczyny dokonania kolejnej zmiany oznaczenia działki nr [...] dokonanej w ewidencji gruntów. Uwagi Sądu w tym zakresie nie miały jednak wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie.
Kolegium ponownie rozpoznając sprawę uwzględni powyższą argumentację.
Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., na które składają się: wpis od skargi w kwocie 200 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 900 zł określone na podstawie § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.