Kolegium wskazało, że właściciel nieruchomości powinien nie tylko samodzielnie, bez wezwania złożyć deklarację, ale również jest zobowiązany do samoobliczania opłaty oraz wpłacania jej na rzecz gminy w ustalonym przez radę gminy terminie. Opłata wykazana w deklaracji w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest, co do zasady, opłatą do zapłaty. Brak wpłaty zadeklarowanej kwoty daje podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Organ odwoławczy wskazał, że z art. 6m ust. 1 i ust. 2 u.c.p.g. wynika zasada, że to do właściciela nieruchomości należy inicjatywa w zakresie poinformowania organu gminy o obowiązku oraz zmianach wpływających na wysokość opłaty. Kolegium zaznaczyło, że właściciel nieruchomości, co do zasady nie może złożyć nowej deklaracji czy korekty dotychczasowej deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania za okresy rozliczeniowe które już upłynęły. Nowa deklaracja jest dopuszczalna, o ile dotyczy zmian jakie nastąpiły w danym miesiącu i zostanie złożona z zachowaniem terminu do 10 dnia następnego miesiąca.
W uzasadnieniu postanowienia SKO wskazano, że zobowiązana jako właściciel nieruchomości złożyła w dniu 15 listopada 2023 r. deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Deklaracja ta nie została złożona w okolicznościach przewidzianych w art. 6m ust. 5 u.c.p.g., a zatem złożenie tej deklaracji nie mogło doprowadzić do zmniejszenia wysokości zobowiązania z tytułu gospodarowanie odpadami komunalnymi za okresy rozliczeniowe, które już upłynęły. W ocenie Kolegium deklaracja z 15 listopada 2023 r. nie mogła doprowadzić do zmniejszenia wysokości zobowiązania z tytułu gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od czerwca 2023 r. do października 2023 r. W tym zakresie działanie wierzyciela w zaskarżonym postępowaniu egzekucyjnym było prawidłowe.
Jednocześnie organ odwoławczy przyjął, że deklaracja złożona przez zobowiązaną w dniu 15 listopada 2023 r. mogła dookreślać wysokość zobowiązania na przyszłość, to jest za okres od jej złożenia. W związku z powyższym wierzyciel powinien wystosować do właścicielki nieruchomości formalne wezwanie do usunięcia w wyznaczonym terminie braków formalnych deklaracji. Z akt sprawy wynika, że organ ograniczył się do rozmowy telefonicznej z właścicielką przedmiotowej nieruchomości. Zobowiązana nie skorygowała deklaracji zawierającej braki formalne, a drogą mailową poinformowała, że korektę deklaracji złożyła z uwagi na zawarcie odrębnej umowy z firmą odbierającą odpady komunalne z nieruchomości.
Zdaniem Kolegium w opisanym stanie faktycznym sprawy Burmistrz powinien wszcząć postępowanie i wydać decyzję, o której mowa w art. 6o ust. 1 u.c.p.g., a następnie, ewentualnie w oparciu o wydaną w tym trybie decyzję zastępującą deklarację wystawić tytuł wykonawczy obejmujący należności pieniężne za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od listopada 2023 r. do czerwca 2024 r. Kolegium zaznaczyło, że w deklaracjach znajduje się pouczenie, że w przypadku niezłożenia deklaracji w ustawowych terminach albo w przypadku uzasadnionej wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji. Burmistrz określi wysokość niniejszej opłaty w drodze decyzji.
Zobowiązana reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika pismem z 21 maja 2025 r. wniosła skargę do tut. Sądu na postanowienie SKO z 31 marca 2025 r., zaskarżając je zakresie punktu drugiego rozstrzygnięcia – oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr SW-11.58.2024.BP z 27 września 2024 r. za należności pieniężne z tytułu nieuiszczonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 31 października 2023 r.
Strona zarzuciła, że zaskarżone postanowienie narusza art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie zarzutu skarżącej co do tego, iż wydany tytuł wykonawczy nie powinien był zaistnieć w obrocie prawnym, z uwagi na fakt, iż obowiązek nim stwierdzony zgodnie z prawem nie zaistniał.
Skarżąca wniosła o:
a) uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie pkt 2 i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji;
b) zasądzenie na rzecz skarżącej od Kolegium kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw - stosownie do treści art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację przedstawioną na etapie postępowania przed organami administracji. Strona kwestionowała istnienie obowiązku z uwagi na to, że złożona przez nią deklaracja w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi z listopada 2023 r. nie zawierała elementów pozwalających na jej określenie podkreślając przy tym, iż została zaaprobowana przez wierzyciela jako pozbawiona wad formalnych. Zobowiązana akcentowała, że nie uchyla się od realizacji obowiązku zapłaty za odbiór odpadów komunalnych jednakże realizuje go poprzez umowę zawartą przez nią z przedsiębiorcą odbierającym odpady.
Nie zgadzając się ze stanowiskiem Kolegium strona skarżąca podniosła, że brak jest jakichkolwiek podstaw do naliczania opłat na podstawie wcześniejszej deklaracji z 25 lutego 2021 r. oraz stwierdzenia obowiązku uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie poprzednio złożonej deklaracji. Zobowiązany powinien mieć możliwość dobrowolnego wykonania obowiązku w rozsądnym terminie. Zobowiązana nie otrzymała informacji o wysokości należnych do wnoszenia opłat ani wezwania do zapłaty.
Kolegium w piśmie z 12 czerwca 2025 r. stanowiącym odpowiedź na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując przy tym stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Nawiązując do zarzutów skargi wskazano, że w deklaracji złożonej 25 lutego 2021 r. wynika, że na posesji od 1 marca 2021 r. zamieszkuje 1 osoba. Zdaniem SKO powyższe przesądzało o należności za okres od dnia 01 czerwca 2023 r. do dnia 31 października 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga wniesiona została na postanowienie wymienione w art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej "p.p.s.a.") podlegające kontroli sprawowanej przez właściwy sąd administracyjny. Wspomniana kontrola wykonywana jest pod względem zgodności z prawem poddanych jej działań administracji publicznej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267).
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozpoznając skargę sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (skarga na interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego).
Spór w sprawie sprowadza się do tego, czy złożona przez zobowiązaną deklaracja w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowiła źródło obowiązku pieniężnego będącego przedmiotu egzekucji administracyjnej.
Rozpocząć należy od tego, że stosownie do art. 6h pkt 1 u.c.p.g. opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy właściwej ze względu na miejsce położenia nieruchomości lub lokalu są obowiązani ponosić właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Jak wynika z art. 6h pkt 2-3 u.c.p.g. obowiązek ponoszenia opłaty spoczywa również na osobach wymienionych w art. 1 pkt 1 lit. b) u.c.p.g. (właściciele lokali mieszkalnych w budynkach wielolakowych) jeżeli rada gminy podjęła uchwałę o wprowadzeniu indywidualnego systemu ponoszenia opłaty. Opłatę obowiązani są ponosić również właściciele nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, jeżeli rada gminy podjęła uchwałę, o której mowa w art. 6c ust. 2 u.c.p.g.
Wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami może być skonkretyzowana na cztery różne sposoby: po pierwsze w drodze deklaracji (korekty deklaracji) w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właściciela nieruchomości (art. 6m ust. 1 u.c.p.g.), po drugie w drodze zawiadomienia o zmianie wysokości opłaty w związku ze zmianą obowiązującej stawki (art. 6m ust. 2a u.c.p.g), po trzecie w drodze decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w związku z niedopełnieniem obowiązków selektywnego zbierania odpadów (art. 6ka), po czwarte w drodze decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie wydawanej w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji (art. 6o u.c.p.g.).
Wraz ze złożeniem deklaracji w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wobec właściwego organu podmiot ją składający identyfikuje się jako właściciel nieruchomości objęty obowiązkiem uiszczania opłaty. Stosownie do art. 6m ust. 1a u.c.p.g. Deklaracja taka powinna zawierać dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stosując poprzez odesłanie z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. odpowiednio art. 21 § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.) stwierdzić należy, że opłata wynikająca z deklaracji jest opłatą do zapłaty.
Wymienione wcześniej jako drugi i trzeci sposoby konkretyzacji zobowiązania do zapłaty opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi mają charakter wtórny wobec deklaracji. Związane są ze zmianą jednego z elementów konstrukcyjnych dla zobowiązania już wynikającego z deklaracji, a mianowicie stawki według której obliczana powinna być jego wysokość. W przypadku zawiadomienia z art. 6m ust. 2a u.c.p.g. zmiana stawki jest następstwem wprowadzenia do obrotu powszechnie obowiązującego przepisu przewidującego nową zmienioną jej wysokość. Jeżeli chodzi o tryb z art. 6ka u.c.p.g. to jest on konsekwencją zastosowania stawki podwyższonej w miejsce wynikającej z deklaracji stawki podstawowej. Związane jest to ze stwierdzeniem wystąpienia przewidzianych w ustawie przypadków naruszeń obowiązku selektywnej zbiorki odpadów komunalnych. W trybie z zawiadomienia o jakim mowa art. 6m ust. 2a u.c.p.g., czy też z decyzji z art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. nie dochodzi do modyfikacji podmiotu na jakim spoczywa obowiązek, przedmiotu w związku z którym obowiązek ten powstał, podstawy obliczenia wysokości obowiązku.
Właściciel nieruchomości może poprzez złożenie deklaracji korygującej albo nowej deklaracji zmienić wysokość spoczywającego na nim zobowiązania do ponoszenia opłaty. Jak to wyjaśniono w zaskarżonym postanowieniu, ustawodawca wyłączył możliwość skutecznego złożenie deklaracji prowadzącej do zmniejszenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za okresy, które już upłynęły wyjąwszy przypadki wyraźnie wymienione w ustawie (tzw. "korekta in minus" – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2025 r., sygn. akt III FSK 532/24, dostępny poprzez Centralną Bazę Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Stanowi o tym art. 6m ust. 4 u.c.p.g. zgodnie z którym właściciel nieruchomości nie może złożyć deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres wsteczny, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w art. 6m ust. 2. Powołany art. 6m ust. 2 u.c.p.g. stanowi, że w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana. Korekta deklaracji w sprawie będzie zatem prowadziła do zmniejszenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli zostanie złożona w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu w jakim doszło do zmiany będących podstawą złożenia korekty. Wyjątki ustanowione zostały w art. 6m ust. 5 u.c.p.g. i dotyczą przypadków, gdy nową deklarację zmniejszającą wysokość składa się w związku z: 1) śmiercią mieszkańca w terminie do 6 miesięcy od dnia tego zdarzenia; 2) informacją lub korektą faktur, uzyskaną z przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego.
W niniejszej sprawie zobowiązana złożyła 25 lutego 2021 r. deklarację w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w związku z nieruchomością położoną w miejscowości K. przy ul. [...] [...] deklarując, że zamieszkuje tam jedna osoba. Na deklaracji widnieją dane i podpis zobowiązanej. W deklaracji wskazano wysokość miesięcznej opłaty wynosząca 26 zł. Następnie pismem z 18 stycznia 2023 r. doręczonym na adres do korespondencji, zawiadomiono zobowiązaną o zmianie wysokości tej opłaty na 29 zł od stycznia 2023 r. , z terminem płatności 15 marca 2023 r.
Zobowiązana 15 listopada 2023 r. złożyła deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zaznaczając, że jest to korekta deklaracji. Podała, że przyczyną korekty jest korzystanie z usług wymienionego przez nią przedsiębiorcy. W deklaracji nie podano informacji o liczbie mieszkańców.
Rację miało w tej sytuacji Kolegium, że złożona przez skarżącą deklaracja z 2021 r. wraz z zawiadomieniem o zmianie wysokości opłaty ze stycznia 2023 r. stanowiły źródło dochodzonych obowiązków w stanowiących opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od czerwca 2023 r. do października 2023 r. Istotne jest, że to sama zobowiązana wskazała, że nieruchomość jest zamieszkała przez jedną osobę. Skarżąca jako jej właściciel objęta była obowiązkiem uiszczenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi wierzycielowi, w tym przypadku jest to Burmistrz jednostki samorządu terytorialnego na której obszarze położona jest nieruchomość (art. 6h pkt 1 u.c.p.g.). Z uwagi na złożenie wspomnianej deklaracji Burmistrz miał prawo traktować nieruchomość jako zamieszkałą. W konsekwencji jako wierzyciel mógł dochodzić należności stanowiących opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynikające z deklaracji oraz zawiadomienia (art. 6m ust. 1 pkt 1, art. 6m ust. 1a, art. 6m ust. 2a u.c.p.g.).
W złożonej przez stronę "zerowej" deklaracji korygującej wskazano, że dotyczy ona 2022 r. Jednakże złożono ją 15 listopada 2023 r., wobec czego stosownie do art. 6m ust. 4 u.c.p.g. mogła ona wywołać skutek najwcześniej od listopada 2023 r. Zgodnie z tym przepisem strona dla skutecznego zmniejszenia wysokości opłaty powinna była złożyć korektę najpóźniej do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym doszło do zmiany. Strona temu terminowi nie dochowała, a Kolegium mogło przyjąć, że do wywołującego skutki prawne zawiadomienia o zmianie okoliczności mających wpływ na istnienie i wysokość zobowiązania doszło w listopadzie 2023 r.
Zawarcie przez właściciela nieruchomości indywidualnej umowy na odbiór odpadów komunalnych z przedsiębiorcą który zajmuje się taką działalnością, w sytuacji gdy nieruchomość ma status nieruchomości zamieszkałej nie wyłącza powszechnego obowiązku ponoszenia opłaty spoczywającego na właścicielu takiej nieruchomości (art. 6h pkt 1 u.c.p.g.). W związku ze złożeniem pierwotnej deklaracji przez skarżącą z perspektywy systemu gospodarki odpadami komunalnymi nieruchomość była uważana za nieruchomość zamieszkałą, do momentu w jakim właściwy organ nie został powiadomiony o utracie przez nią takiego charakteru. Korekta z listopada 2023 r. nie mogła w tej sytuacji wywołać oczekiwanego przez skarżącą skutku od 2022 r.
Mając powyższe na względzie stwierdzić przychodzi, że wbrew twierdzeniom skargi istniały i były wymagalne obowiązki w zakresie w jakim Kolegium oddaliło zarzut zobowiązanej. Wynikały one z deklaracji i zawiadomienia o zmianie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które zostały wymienione w art. 3 § 1 pkt 6 i spełniały kryteria z art. 3 § 2 u.p.e.a., bowiem zawarto w nich pouczenie że stanowią podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Nie ziściła się podstawa do uwzględnia zarzutu określona w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. (nieistnienie obowiązku).
Nie potwierdziły się również zastrzeżenia strony skarżącej, co do braku poprzedzenia przymusowego dochodzenia należności upomnieniem. Otóż z akt administracyjnych wynika, że zobowiązana 4 grudnia 2023 r. odebrała przewidziane art. 15 § 1 u.p.e.a. upomnienie zawierające wezwanie do dobrowolnego wykonania obowiązków pieniężnych obejmujących okres jakie dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie, a zatem istniejących. Sąd nie stwierdził naruszenia art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.
W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie okazało się wolne od naruszeń prawa uzasadniających jego usunięcie z obrotu. Skargę jako niezasadną należało oddalić, co Sąd uczynił na podstawie art. 151 p.p.s.a.