Wyrok WSA z dnia 26 czerwca 2025, sygn. I SA/Gl 81/25

2.4. W skardze na ww. decyzję pełnomocnik Skarżących zarzucił naruszenie:

1/ art. 144 § 5 w zw. z art. 145 § 2 O.p. poprzez bezskuteczne doręczenie decyzji przesyłką rejestrowaną za pośrednictwem operatora pocztowego. Jednocześnie zaznacza, iż skarga wnoszona jest z uwagi na zachowanie zasady ostrożności procesowej. W ocenie pełnomocnika Skarżących, z uwagi na brak skutecznego doręczenia zaskarżonej decyzji, termin do wniesienia skargi, wynikający z art. 53 § 1 p.p.s.a. nie rozpoczął biegu.

2/ z ostrożności zaskarżonej decyzji zarzuca również naruszenie art. 234 w zw. z art. 121 § 1 i art. 122 O.p. poprzez brak uchylenia decyzji Prezydenta z dnia 9 sierpnia 2024 r. w sytuacji gdy rozstrzygnięcie to rażąco narusza prawo, a w konsekwencji naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Wskazując na powyższe podstawy pełnomocnik wniósł o uwzględnienie zarzutów dotyczących bezskutecznego doręczenia zaskarżonej decyzji; w przypadku braku uwzględnienia zarzutów dotyczących bezskutecznego doręczenia zaskarżonej decyzji, wnoszę o uwzględnienie niniejszej skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniesiono, powołując mające zastosowanie przepisy O.p., iż zaskarżona decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony skarżącej, będącemu doradcą podatkowym, dnia 28 listopada 2024 r. przesyłką rejestrowaną, za pośrednictwem operatora pocztowego.

W tym kontekście zaznaczyć należy, iż pełnomocnik Skarżących wraz z odwołaniem z dnia 27 sierpnia 2024 r. przedłożył pełnomocnictwo szczególne PPS-1, w którym jako adres elektroniczny wskazano adres skrzynki ePUAP. Ponadto, mając na względzie treść art. 144 § 1a - §1c O.p., wyeksponować należy, iż w zaskarżonej decyzji nie wskazano żadnych przyczyn, które uniemożliwiałyby doręczenie rozstrzygnięcia za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na wskazany w pełnomocnictwie adres do doręczeń. Z powyższego wynika, iż kolegium obowiązane był do doręczenia decyzji pełnomocnikowi będącemu doradcą podatkowym za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Inna forma doręczenia nie mogła znaleźć zastosowania, z uwagi na brak wystąpienia przesłanek prawnych do jej stosowania.

Zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2022 r. I FPS4/21 skoro czynność procesowa doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika, była wadliwa, albowiem naruszała art. 145 § 2 O.p., to doręczenie nie miało miejsca. W konsekwencji doręczenie aktu jest bezskuteczne.

W świetle powyższego uznać należy, że czynność doręczenia zaskarżonej decyzji przez Kolegium, z uwagi na naruszenie przepisów O.p. jest wadliwa, a przez to bezskuteczna. Tym samym decyzja ta nie wywołuje żadnych skutków prawnych, a termin do wniesienia skargi nie rozpoczął jeszcze biegu.

W dalszej kolejności pełnomocnik podtrzymał stanowisko co do meritum. W ocenie strony skarżącej, organ odwoławczy dopuścił się niewłaściwego zastosowania art. 234 O.p. prawa poprzez uznanie, iż w sprawie nie doszło rażącego naruszenia prawa. Treść decyzji organu pierwszej instancji w sposób oczywisty i wyraźny narusza regulacje ustawy o podatkach i opłatach lokalnych dotyczące momentu powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości.

2.5. W odpowiedzi na skargę Kolegium, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie.

Odnosząc się do zarzutu niewłaściwego doręczenia zaskarżonej decyzji Kolegium, powołując się na przepisy art. 144 § 5 O.p., uznano, że nie jest możliwie doręczenie pisma na wskazany w pełnomocnictwie adres do doręczeń elektronicznych z przyczyn technicznych leżących po stronie pełnomocnika, skoro w odwołaniu od zaskarżonej decyzji organu I instancji wskazany został inny adres do doręczeń, tj. Kancelaria [...] T. S., ul. [...] w R.. Ponadto w orzecznictwie wyrażane jest stanowisko, zgodnie z którym uchybienie przepisom o formie doręczenia decyzji ostatecznej organu administracji podatkowej powinno mieć istotny wpływ na możliwość zapoznania się z jej treścią przez adresata.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

3.1. Skarga okazała się zasadna, albowiem zaskarżona decyzja, wskutek niezgodnego z prawem doręczenia pełnomocnikowi – doradcy podatkowemu, nie weszła do obrotu prawnego (art. 212 O.p.).

Skład orzekający związany jest uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2022 r. I FPS 4/21, zgodnie z którą skoro czynność procesowa doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika, była wadliwa, albowiem naruszała art. 145 § 2 O.p., to doręczenie nie miało miejsca. W konsekwencji doręczenie aktu jest bezskuteczne. Brak skutecznego doręczenia powoduje, że nie powstają żadne skutki materialnoprawne ani procesowe będące następstwem prawidłowego doręczenia. W szczególności postanowienie nie wchodzi do obrotu prawnego w rozumieniu art. 212 O.p. w zw. z art. 219 O.p. Nie rozpoczyna swojego biegu termin do wniesienia środka zaskarżenia. Organ podatkowy nie może konwalidować tej wadliwej czynności. Zobowiązany jest jedynie do ponowienia czynności doręczenia postanowienia ustanowionemu pełnomocnikowi.

Zgodnie z art. 144 § 5 O.p. doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. Według art. 145 § 2 O.p. jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie. Natomiast przepis art. 138c § 1 O.p. stanowi, że pełnomocnictwo wskazuje dane identyfikujące mocodawcę, w tym jego identyfikator podatkowy, dane identyfikujące pełnomocnika, w tym jego identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydenta - numer i serię paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość, lub inny numer identyfikacyjny, o ile nie posiada identyfikatora podatkowego, adres tego pełnomocnika do doręczeń w kraju, chyba że wskazuje adres do doręczeń elektronicznych, na który organy podatkowe mają doręczać pisma. Adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy wskazuje adres do doręczeń elektronicznych.

Natomiast problem techniczny, o którym mowa była w uchylonym art. 84 z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (tj. Dz.U. z 2024.1045) art. 144 § 3 O.p., nie może być utożsamiany z zaniechaniem wskazania czy zaniechaniem posiadania przez pełnomocnika strony adresu na ePUAP. Określenie przyczyny niemożności doręczenia jako problemu technicznego oznacza, że powinien być on związany z działaniem systemu teleinformatycznego, a nie z działaniem osoby (adresata pism kierowanych do niej przez organ), dotyczącym stworzenia możliwości komunikowania się z nią za pomocą tego systemu. Z tych powodów problemy techniczne należy rozumieć wyłącznie jako wadliwość funkcjonowania systemu teleinformatycznego, uniemożliwiającą komunikację elektroniczną (por. wyroki NSA z 26 kwietnia 2018 r., II FSK 3054/17, z 22 marca 2019 r., II FSK 937/17, z 22 stycznia 2020r., II FSK 537/18).

3.3. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu, skoro Skarżący byli reprezentowany przez pełnomocnika – doradcę podatkowego - to doręczenie decyzji Prezydenta nastąpić powinno w trybie art. 145 § 5 O.p. Przypomnieć bowiem należy, iż pełnomocnik Skarżących wraz z odwołaniem z dnia 27 sierpnia 2024 r. przedłożył pełnomocnictwo szczególne PPS-1, w którym jako adres elektroniczny wskazano adres skrzynki ePUAP.

Rozważając w rozpoznawanej sprawie możliwość odstąpienia od zasady doręczania pełnomocnikowi strony skarżącej – doradcy podatkowemu - decyzji organu I instancji elektronicznie albo w siedzibie organu wskazać należy na konieczność wykazania przez organ podatkowy zaistnienia problem technicznego w rozumieniu wynikającym z ww. orzecznictwa sądów administracyjnych. Tym samym nie można zgodzić się organem, że wskazanie w odwołaniu adresu do doręczeń odmiennego niż wskazany w druku pełnomocnictwa wyczerpuje przesłankę wystąpienia problemów technicznych. Zarówno z zaskarżonej decyzji jak i akt sprawy nie wynika, aby problem techniczny – uniemożliwiający doręczenie pisma zgodnie z art. 144 § 5 O.p. zaistniał. Nie można bowiem przyjąć, jak chce tego organ podatkowy, że problemem "technicznym" leżącym po stronie pełnomocnika było podanie w odwołaniu od zaskarżonej decyzji organu I instancji wskazany został inny adres do doręczeń, tj. Kancelaria [...] T. S., ul. [...] w R..

Podkreślić także należy, że w postępowaniu podatkowym obowiązuje zasada oficjalności doręczeń, co stanowi gwarancję procesową dla strony.

Wskazane wyżej uchybienie należy traktować jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (uchwała NSA I FPS 4/21). Oznacza to, że decyzja organu I instancji nie weszła do obrotu prawnego, albowiem nie została doręczona zgodnie z art. 144 § 5 O.p. Oznacza to, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w kontekście pozostałych zarzutów skargi okazała się bezprzedmiotowa.

Rozpoznając sprawę ponownie, Kolegium uwzględni ww. ocenę prawną.

3.4. Reasumując, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a.