Organ wskazał, że z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2004 r. do 31 grudnia 2021 r). wynika, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony do dnia zakończenia, postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor zaznaczył, że nie podziela stanowiska wierzyciela odnośnie tego, iż za pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności należy traktować upomnienie. Organ nadzoru powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych zaznaczył, że zdarzenie, które powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek musi mieć miejsce w toku postępowania egzekucyjnego, albo nieuchronnie prowadzić do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, skoro zawieszenie biegu terminu przedawnienia nie może zakończyć się inaczej, niż na skutek zakończenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji DIAS stwierdził, że do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań stanowiących należności wobec ZUS doszło wraz z doręczeniem odpisów tytułów wykonawczych, zaznaczając przy tym że na dzień doręczenia poszczególnych tytułów wykonawczych objęte nimi należności były wymagalne. W tej sytuacji Dyrektor stwierdził, że nie wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor nie podzielił zarzutów naruszenia art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Powtórzył, że organ egzekucyjny prawidłowo wskazał, iż w oparciu o art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - doręczenie odpisów tytułów wykonawczych, było pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności objętych ww. tytułami wykonawczymi.
Strona, w imieniu której występował profesjonalny pełnomocnik, pismem z 2 czerwca 2025 r. wniosła skargę do tut. Sądu na postanowienie DIAS zaskarżając je w całości. Postanowieniu Dyrektora zarzucono naruszenie:
art, 24 ust, 4 ustawy systemowej poprzez błędne niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zaszły przesłanki warunkujące przedawnienie wierzytelności, podczas gdy w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym należało uznać, że nastąpiło przedawnienie wierzytelności objętych niniejszym postępowaniem;
art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7, art. 77 § i k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wydanie postanowienia w oparciu o okoliczności, które nie zostały wyjaśnione w prawidłowy sposób, podczas gdy jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sprawie doszło do skutecznego upływu terminu przedawnienia, tym samym niedopuszczalne jest dalsze prowadzenie egzekucji, a prowadzone postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone;
art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że w sprawie nie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania z powodu przedawnienia wierzytelności, podczas gdy w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym należało uznać, że nastąpiło przedawnienie wierzytelności objętej niniejszym postępowaniem, co w konsekwencji winno skutkować umorzeniem prowadzonego postępowania.
Strona skarżąca wniosła o:
o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora,
zasądzenie na rzecz Skarżącego od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Nie zgadzając się z twierdzeniem organu, co do tego że zobowiązania nie uległy przedawnieniu autor skargi podkreślił, iż doręczenie odpisów tytułów wykonawczych nie jest czynnością przerwania ani zawieszenia biegu terminu przedawnienia wynikającego z art. 24 ust. 4 ustawy systemowej. Zgodnie z ww. przepisem termin przedawnienia wynosi 5 lat od dnia wymagalności składek i może zostać przerwany lub zawieszony wyłącznie w sposób wyraźnie określony w ustawie. Skarżący podniósł, że w orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że przerwanie lub zawieszenie terminu przedawnienia następuje w szczególności w przypadku podjęcia skutecznych czynności egzekucyjnych, a samo doręczenie dokumentów nie stanowi takiej czynności. W tym zakresie w skardze przywołano fragmenty wyroków NSA z 14 stycznia 2005 r" sygn. akt FSK1218/04 oraz WSA w Warszawie z 31 lipca 2006 r. sygn. akt. III SA/Wa 2072/04.
Skarżący podniósł, że przyczyną wygaśnięcia obowiązku będącą podstawą umorzenia postępowania w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. jest także przedawnienie. Instytucja przedawnienia ma zastosowanie zasadniczo w odniesieniu do obowiązków o charakterze pieniężnym. Przedawnienie zobowiązań podatkowych reguluje art. 70 o.p. W tym zakresie w skardze przywołano stanowisko zamieszczone w uzasadnieniach wyroków WSA w Łodzi z 5 lutego 2021 r. sygn. akt: I SA/Łd 97/21 oraz WSA w Lublinie z 4 listopada 2023 r., sygn. akt: I SA/Lu 469/23.
W ocenie strony skarżącej istotnym jest, że stanowisko organu wskazane w uzasadnieniu postanowienia z dnia 25 kwietnia 2025 r. narusza zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz obowiązek rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art, 77 § 1 k.p.a.). Dyrektor nie przeprowadził szczegółowej oceny, czy podjęto skuteczne czynności przerywające lub zawieszające bieg przedawnienia. Organ przyjął jedynie, bez prawidłowej oceny stanu faktycznego, że samo doręczenie odpisów tytułów wykonawczych jest wystarczające do zawieszenia biegu przedawnienia.
Dyrektor odpowiadając na skargę pismem z 26 czerwca 2025 r. wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga wniesiona została na postanowienie wymienione w art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 – dalej "p.p.s.a.") podlegające kontroli sprawowanej przez właściwy sąd administracyjny. Wspomniana kontrola wykonywana jest pod względem zgodności z prawem poddanych jej działań administracji publicznej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przeprowadzając kontrolę sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a).
Osią sporu w sprawie jest to, czy nadal istnieją stanowiące przedmiot postępowania egzekucyjnego należności stanowiące składki na rzecz ZUS (zdrowotne, ubezpieczenie społeczne, FP, FGŚP). Strona skarżąca twierdzi, że doręczenie odpisów tytułów wykonawczych nie można traktować jako okoliczność powodującą zawieszenie albo przerwanie biegu terminu przedawnienia takich należności. Strona skarżąca zdaje się sugerować, że zastosowanie powinny znaleźć reguły przedawnienia przewidziane dla zobowiązań podatkowych. Organy administracji stoją natomiast na stanowisku, że doręczenie odpisów tytułów wykonawczych było okolicznością przewidzianą w ustawie systemowej powodującą zawieszenie biegu terminu przedawnienia dochodzonych należności na czas do zakończenia postępowania egzekucyjnego. Z powyższego organy administracji wywiodły, że skoro postępowanie to nie zostało zakończone, to bieg terminu przedawnienia obowiązku zapłaty składek nadal spoczywa, a tym samym składki nie wygasły.
Na wstępie wyjaśnić należy, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 59 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. Stosownie do art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070 ze zm. - dalej "nowela wrześniowa") do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
W rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte wraz z nadaniem tytułom wykonawczym klauzuli o skierowaniu do egzekucji. Dokonał tego Dyrektor ZUS mający zarazem w dacie nadania klauzul status wierzyciela i organu egzekucyjnego. Wszystkim tytułom wykonawczym nadano klauzulę przed dniem 30 lipca 2020 r. – 28 maja 2012 r., 27 maja 2013 r., 2 sierpnia 2013 r., 3 marca 2014 r., 23 stycznia 2014 r., 11 marca 2014 r. (akta administracyjne – k. 19, 26, 34, 42, 60, 68, 76, 92, 103, 135, 145, 163, 180, 190). Trafnie zatem organy administracji przyjęły, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 59 § 1 u.p.e.a. w wersji obowiązującej przed 30 lipca 2020 r.
W myśl art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed zmiany, postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Powyższe jest wyrazem zasady ogólnej niezbędności egzekucji, która obowiązywała wówczas, a także obowiązuje obecnie. Istota tej zasady sprowadza się do obowiązku stosowania egzekucji administracyjnej jedynie w zakresie niezbędnym dla wykonania dochodzonego obowiązku. Jeżeli natomiast obowiązek przestał istnieć, do nie powinno być prowadzone postępowanie egzekucyjne (z zastrzeżeniem kwestii nierozpoznanych środków prawnych) i w jego ramach egzekucja administracyjna. Jednym ze sposobów nieefektywnego wygaśnięcia, a zatem ustania bytu prawnego, obowiązku jest jego przedawnienie. Doskonale widoczne jest to na przykładzie zobowiązań podatkowych – zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 o.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek przedawnienia.
Na potrzeby niniejszej sprawy Sąd podkreśla, że terminy przedawnienia należności stanowiących składki ZUS są odrębnie unormowane i nie znajdują do nich zastosowania reguły przedawnienia przewidziane dla zobowiązań podatkowych. W art. 31 ustawy systemowej wskazano w jakim zakresie do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Wśród przepisów odesłania nie wymieniono art. 70 Ordynacji podatkowej i innych dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych. Argumentacja skargi jest w tej mierze całkowicie chybiona. Powołane w skardze orzeczenia sądów administracyjnych dotyczą problematyki zakłócenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, a takie nie stanowią przedmiotu egzekucji administracyjnej w rozpoznawanej sprawie.
Słusznie DIAS wskazał, że należności z tytułu składek przedawniają się po upływie 5 lat, licząc od dnia kiedy stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6, co wynika z art. 24 ust. 4 ustaw systemowej. Dla składek wymagalnych i niewygasłych przed 1 stycznia 2012 r. stosuje się również art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, z tym że bieg 5-letniego terminu rozpoczyna się od 1 stycznia 2012 r., a to stosownie do art. 27 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców. Podkreślenia wymaga, że w art. 24 ust. 5b ustawy systemowej mowa była "należnościach z tytułu składek". Pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 24 ust. 2 ustawy systemowej jako składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata.
Stosownie do art. 24 ust. 5b ustawy systemowej – w wersji mającej zastosowanie w sprawie tj. sprzed wejścia w życie art. 1 pkt 7 ustawy z 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1621 ze zm.) - bieg terminu przedawnienia zostawał zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (uwzględniając art. 13 ust. 1 ustawy z 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1621 ze. zm.).
Użyty w art. 24 ust. 5b ustawy systemowej zwrot "podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek" nie ma swojej normatywnej definicji. W niniejszej sprawie organy administracji przyjęły szeroko reprezentowany w judykaturze pogląd zgodnie z którym czynnością taką będzie wystawienie tytułu wykonawczego, a którego odpis zostaje doręczony zobowiązanemu. Zapatrywanie takie wyrażone zostało w orzeczeniach powołanych w zaskarżonym postanowieniu, a także wyrokach NSA z 19 lutego 2025 r., I GSK 1502/21; wyroku WSA w Łodzi z 16 października 2025 r., III SA/Łd 402/25, wyroku WSA we Wrocławiu z 23 października 2024 r., III SA/Wr 267/24). Dla porządku należy wskazać, że występuje również inne podejście w którym to upomnienie przewidziane w art. 15 § 1 u.p.e.a. traktuje się jako wspominaną w art. 24 ust. 5b ustawy systemowej – pierwszą czynność zmierzającą do ściągnięcia należności (por. wyrok NSA z 19 marca 2025 r., sygn. akt III FSK 1538/23).
W niniejszej sprawie organy przyjęły zapatrywanie względniejsze dla strony, a Sąd działanie takie aprobuje. Wystawienie tytułu wykonawczego chronologicznie rzecz ujmując, jest drugim z niezbędnych kroków na ścieżce zmierzającej do zastosowania środków egzekucyjnych, po tym jak dojdzie do wystawienia i doręczenia upomnienia (art. 15 § 1 u.p.e.a). Wystawienie tytułu wykonawczego następuje w sytuacji gdy sprawa egzekucji administracyjnej obowiązku jest "dojrzała" do przejścia na etap stosowania przymusu państwowego. Wystawienie tytułu wykonawczego stanowi wyraz urzeczywistnienia przez wierzyciela zasady postępowania egzekucyjnego wyrażonej w art. 6 § 1 u.p.e.a. (obligatoryjności dążenia do wykonania obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej). Sam tytuł wykonawczy jest natomiast zasadniczym dokumentem dla administracyjnego postępowania egzekucyjnego, wyznaczającym jej granice przedmiotowe i podmiotowe.
Organy administracji orzekające w sprawie wykazały, że doszło do wystąpienia okoliczności, które w świetle przyjętej przez nie wykładni art. 24 ust. 5b ustawy systemowej prowadziły do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek objętych postępowaniem egzekucyjnym. Należności te na dzień wystawienia tytułów wykonawczych ich dotyczących nie wygasły. Strona została zawiadomiona o czynnościach z jakich organy podatkowe wywodzą o wystąpieniu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Stosowne dowodowy doręczenia odpisów tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności zostały włączone w poczet akt administracyjnych, a strona okoliczności tych nie kwestionuje. Stwierdzić należało, że dochodzone należności stanowiące składki wpłacane do ZUS nie uległy przedawnieniu, bowiem przed upływem terminu ich przedawnienia doszło zawieszenia biegu tego terminu. Wobec powyższego dokonana przez organy podatkowe ocena zastosowania przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (w wersji obowiązującej do 30 lipca 2020 r., a mającej zastosowanie w sprawie) okazała się trafna.
Zarzuty skargi okazały się chybione. Nie potwierdziły się zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Organy administracji wyjaśniły i utrwaliły w aktach sprawy wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy.
W tym stanie rzeczy skarga okazała się niezasadna, a Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.