Wyrok WSA z dnia 12 lutego 2026, sygn. I SA/Gl 937/25

Kolegium uznało zarzut wygaśnięcia obowiązku za 2019 r. za bezzasadny.

Również za bezzasadny uznało zarzut strony wygaśnięcia obowiązku za 2019 r. w odniesieniu do twierdzeń zawartych w piśmie z 10 lutego 2025 r., że zaległość podatkowa w podatku od nieruchomości wraz z odsetkami, wygasła z uwagi na jej zaspokojenie z majątku zobowiązanego solidarnie, po realizacji i przekazaniu środków organowi egzekucyjnemu I instancji z tytułu zajętej wierzytelności pieniężnej, w związku ze zbiegiem egzekucji, przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S..

Organ I instancji wyjaśnił, że w związku ze sporządzonym 28 czerwca 2023 r. planem podziału kwoty uzyskanej z egzekucji z zajęcia wierzytelności pieniężnej, środki pieniężne w kwocie 878.120,63 zł, dotyczące solidarnie zobowiązanego, przekazane zostały do organu I instancji w dniu 3 sierpnia 2023 r. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. D.B.. Jednak wnioskiem z 31 października 2024 r. (sygn. akt [...] i inne) Komornik Sądowy wezwał Gminę S. do zwrotu przekazanych środków, w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. Wydział [...] Cywilny z 16 kwietnia 2024 r. (sygn.. akt [...]), którym Sąd uchylił w części plan podziału kwoty uzyskanej z egzekucji wierzytelności. Natomiast w myśl art. 1028 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego wykonanie planu w części dotkniętej zarzutami następuje po uprawomocnieniu się postanowienia sądu. W związku z powyższym Gmina S. zwróciła środki pieniężne na rachunek bankowy Komornika Sądowego D.B., które do czasu sporządzenia nowego planu podziału, pozostaną w depozycie sądowym, co oznacza że zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2020-2021, nie zostało zaspokojone. Zatem zasadnie organ I instancji oddalił zarzut spółki w zakresie wygaśnięcia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za ww. lata.

Kolegium nie zgodziło się z zarzutem bezskuteczności i nieważności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, z uwagi na fakt, że zajęcie wierzytelności obejmuje łącznie 9 tytułów wykonawczych, bowiem nie znajdują one podstaw w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a wręcz ekonomika procesowa przemawia za takim ujęciem. Ponadto podniesiona przez pełnomocnika spółki okoliczność, że jednoczesne zajęcie rachunku bankowego na poczet wszystkich tytułów "zbiorczo" okazało się w stosunku do 8 tytułów bezskuteczne, nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych ma możliwość stosowania różnych środków egzekucyjnych, które mają na celu doprowadzenie do zaspokojenia egzekwowanych należności.

W skardze Spółka (reprezentowana przez adwokata) zarzuciła wydanemu przez Kolegium rozstrzygnięciu naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego:

1) art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. - przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące bezpodstawnym uznaniem, że istnieje obowiązek podatkowy objęty tytułami wykonawczymi, mimo że zobowiązanie zostało już w znacznej, części zaspokojone, a środki przekazane organowi egzekucyjnemu (nawet jeśli później zwrócone) nie mogą być pominięte przy ocenie stanu zobowiązania,

2) art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. - poprzez jego niezastosowanie mimo ziszczenia się przesłanek wygaśnięcia zobowiązania wskutek jego faktycznego zaspokojenia oraz z uwagi na okoliczności przedawnienia,

3) art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. - przez przyjęcie, że nie było wymagane doręczenie upomnienia, pomimo że należność nie wynikała bezpośrednio z ustawy, lecz z decyzji organu, co obligowało wierzyciela do uprzedniego doręczenia upomnienia zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a.,

4) art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. - poprzez bezzasadne oddalenie zarzutów wniesionych przez zobowiązaną spółkę,

5) art. 59 § 1 pkt 1 O.p. - zobowiązanie wygasa z chwilą zapłaty, także dokonanej przez osobę trzecią (komornika),

6) art. 15 § 1 u.p.e.a. - poprzez błędne uznanie, że nie było obowiązku doręczenia upomnienia, mimo że należność nie wynikała z ustawy, lecz z decyzji,

7) art. 30 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. oraz art. 122 i 187 O.p. poprzez:

- oddalenie zarzutów wniesionych przeciwko tytułom wykonawczym NP/14/22 i NP/89/22, pomimo że zobowiązania objęte tymi tytułami zostały w całości zaspokojone w toku egzekucji prowadzonej wobec współwłaściciela nieruchomości K.P., co wynika z pisma Prezydenta Miasta S. z dnia 9 maja 2024 r.,

- nieuwzględnienie faktu, że zobowiązania podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości mają w przypadku współwłasności charakter solidarny, wobec czego spłata dokonana przez jednego ze współwłaścicieli (P.) powoduje wygaśnięcie zobowiązania również wobec skarżącej spółki,

- oraz błędne uznanie, że nadal Istnieje przesłanka uzasadniająca egzekucję administracyjną względem skarżącej;

II. przepisów postępowania:

1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. - przez przyjęcie, że zobowiązanie nie wygasło, mimo że organ otrzymał środki w pełnej wysokości należności objętej tytułem NP/213/18 z 2018 r., a w zakresie tegoż tytułu organ sam uchylił postanowienie organu i instancji, co potwierdza zasadność zarzutów skarżącej - zarzuty dotyczące pozostałych tytułów mają analogiczne podstawy faktyczne i prawne, a co w konsekwencji doprowadziło do zaniechania wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności nieprawidłowego zaksięgowania i późniejszego zwrotu środków przez organ egzekucyjny, które miały istotny wpływ na stan zobowiązania podatkowego,

2) art. 8 K.p.a. - przez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów administracji, gdyż organ nie zapewnił zobowiązanemu transparentnego i rzetelnego rozpoznania jego zarzutów,

3) art. 12 § 1 K.p.a. - przez wydanie postanowienia rażąco nieuwzględniającego interesu strony, mimo że wniesione zarzuty miały podstawy w przepisach prawa i stanie faktycznym.

Spółka wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego,

2) uchylenie postanowienia Prezydenta Miasta S.,

3) zasądzenie kosztów postępowania sądowego na rzecz strony skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych lub według przedłożonego spisu kosztów,

4) na podstawie art. 95a § 1 P.p.s.a. o przeprowadzenie rozprawy, sprawa ma charakter złożony, dotyczy kilku tytułów wykonawczych, zaskarżonych czynności egzekucyjnych oraz zarzutów związanych z wygaśnięciem zobowiązań podatkowych, dlatego rozpoznanie jej na rozprawie jawi się jako słuszne i konieczne,

5) na podstawie art. 106 § 3 i 4 oraz art. 107 § 1 P.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci:

a) pisma Prezydenta Miasta S. z dnia 9 maja 2024 r., sygn. [...], na fakt:

- że znaczna część tytułów wykonawczych objętych zaskarżonym postanowieniem SKO (w szczególności NP/14/22, NP/89/22, NP/213/18, NP/137/19, NP/45/20 itd.) została już zaspokojona w drodze egzekucji komorniczej i środki te zostały zarachowane przez organ egzekucyjny,

- że tytuły wykonawcze mogą obecnie nie stanowić ważnej podstawy egzekucji,

- że oddalenie zarzutów wobec ww. tytułów przez SKO było niezasadne, gdyż ich istnienie lub wymagalność zostały już wyeliminowane oraz

b) zobowiązanie organu (Prezydenta Miasta S.) do przedłożenia:

- oryginałów wszystkich tytułów wykonawczych wymienionych w załączniku nr 1 do ww. pisma z 9 maja 2024 r., w szczególności: NP/14/22, NP/89/22, NP/213/18, NP/214/18, NP/137/19, NP/138/19, NP/45/20, NP/46/20 oraz pozostałe: NP/361/15, NP/197/21, NP/278/20, NP/22/21, NP/6/21, NP/77/22, NP/15/22 itd., celem:

- zweryfikowania ich rzeczywistego istnienia, autentyczności, zakresu oraz podstawy faktycznej i prawnej, - porównania ich treści z tytułami ujętymi w postanowieniu SKO, ustalenia, czy wskazane tytuły nie zostały umorzone lub zdublowane przez kolejne wystawienia.

W uzasadnieniu wskazano, że organ odwoławczy niezasadnie pominął skutki faktycznego przekazania środków pieniężnych przez komornika sądowego do organu egzekucyjnego, które, nawet jeśli zostały następnie zwrócone w związku z uchyleniem planu podziału, świadczą o istnieniu uzasadnionej przesłanki wygaśnięcia zobowiązania (art. 59 § 1 pkt 1 O.p.).

Zarzucono, ze organ egzekucyjny nie dokonał zaliczenia wpłaty zgodnie z art. 62 § 1 pkt 1 O.p., lecz dowolnie ograniczył ją do jednego zobowiązania. W postanowieniu nie wskazano, dlaczego środki przekazane przez komornika nie wygasiły również należności z tytułów NP/137/19 i NP/45/20, mimo że nie zostały one wcześniej zaspokojone i również podlegały egzekucji.

"Uznano, ze zobowiązanie podatkowe wygasa również wtedy, gdy następuje faktyczne zaspokojenie należności, nawet jeśli nie zostało ono jeszcze zarachowane przez organ podatkowy, jeżeli nastąpiło skuteczne zajęcie i przekazanie środków w egzekucji sądowej (powołano wyrok I SA/Kr 197/21).

Stwierdzono także, że w sytuacji, gdy obowiązek podatkowy nie wynika bezpośrednio z przepisu prawa, lecz z decyzji administracyjnej, doręczenie upomnienia przed wszczęciem egzekucji administracyjnej jest obligatoryjne (powołano wyrok I SA/Gd 290/18).

Dalej podano, że skoro organ sam potwierdza, że Komornik Sądowy przy SR w S. D.B. przekazał organowi egzekucyjnemu kwotę 878.120,63 zł, to pomimo tego organ (post factum) uznał, że nie doszło do zaspokojenia zobowiązania, ponieważ środki zostały później zwrócone. Takie stanowisko narusza art. 59 § 1 pkt 1 O.p. Z chwilą skutecznego przekazania środków z egzekucji sądowej dochodzi do wygaśnięcia zobowiązania, niezależnie od dalszych zdarzeń po stronie organu. Brak zaliczenia tej kwoty na poczet zobowiązania jest błędem organu, a nie podstawą do dalszego prowadzenia egzekucji.

Podkreślono, że z pisma Prezydenta Miasta S. z 9 maja 2024 r. wynika jednoznacznie, że znaczna część należności publicznoprawnych, wobec których toczyło się postępowanie egzekucyjne i które stanowiły podstawę do wydania postanowienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, została już zaspokojona (pismo to zostało przedłożone przez K.P. przed Sądem Najwyższym na rozprawie kasacyjnej (w sprawie o sygn. akt [...] o odszkodowanie za niesłuszny areszt tymczasowy). Środki wyegzekwowane przez komornika zostały zaksięgowane przez organ podatkowy na poczet tytułów wykonawczych wymienionych m.in. w załączniku nr 1 do pisma.

Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Zaprzeczyło, że zaległość podatkowa w podatku od nieruchomości wraz z odsetkami, wygasła z uwagi na jej zaspokojenie z majątku zobowiązanego solidarnie K.P., po realizacji i przekazaniu środków organowi egzekucyjnemu z tytułu zajętej wierzytelności pieniężnej, w związku ze zbiegiem egzekucji przez komornika sądowego. Jak wyjaśnił organ I instancji, w związku ze sporządzonym 28 czerwca 2023 r. planem podziału kwoty uzyskanej z egzekucji z zajęcia wierzytelności pieniężnej, środki pieniężne w kwocie 878.120,63 zł dotyczące solidarnie zobowiązanego, przekazane zostały do organu I instancji w dniu 3 sierpnia 2023 r. przez Komornika Sądowego. Zostały zwrócone w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. Wydział [...] Cywilny z dnia 16 kwietnia 2024 r. sygn. akt [...], w którym to Sąd uchylił w części plan podziału kwoty uzyskanej z egzekucji wierzytelności.

Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej P.p.s.a.) – podlegało postanowienie organu odwoławczego w sprawie zarzutów skarżącej na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących należności z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2017-2019.

Tut. Sąd, także wyrokiem z 12 lutego 2026 r., sygn. I SA/Gl 936/25 oddalił skargę na postanowienie organu odwoławczego w sprawie zarzutów skarżącej na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących należności z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2020-2021.

Podkreślić należy, że:

- organ odwoławczy wydał rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz pkt 2 K.p.a. Mianowicie uchylając w części postanowienie organu I instancji w zakresie pkt 3, 4 i 5 spowodował umorzenie postępowania egzekucyjnego obejmującego podatek od nieruchomości za 2017 r. (tytuł wykonawczy nr NP/213/18);

- organ I instancji w wydanym postanowieniu w pkt 2 uznał za zasadny zarzut nieistnienia obowiązku w sprawie obejmującej podatek od nieruchomości za 2018 r. (tytuł wykonawczy nr NP/137/19) organ odwoławczy w tym zakresie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

Zatem w części prowadzonego postępowania egzekucyjnego, dotyczącego zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2017-2018, uwzględniono zarzuty skarżącej. Zgodnie z art. 134 § 2 P.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W toku kontroli nie stwierdzono naruszenia prawa w wymienionym zakresie.

Na obecnym etapie postępowania zarzuty skargi dotyczą więc prowadzonego postępowania egzekucyjnego dotyczącego nieuregulowanych zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości za 2019 r. (tytuł wykonawczy nr NP/45/20).

Skarżąca Spółka podniosła zarzuty: nieistnienia obowiązku, braku doręczenia upomnienia oraz wygaśnięcia obowiązku z uwagi na przedawnienie oraz faktyczną jego zapłatę. W skardze sformułowała zarzuty na podstawie art. 33 § 2 pkt 1, 4 oraz 5 u.p.e.a., a więc na podstawie przepisów u.p.e.a. obowiązujących po 30 lipca 2020 r.

Rację ma jednak organ, że postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie wszczęto przed dniem 30 lipca 2020 r. Na podstawie ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070) obowiązują znowelizowane przepisy ww. ustawy. Dla rozstrzygnięcia zgłoszonych przez skarżącą zarzutów istotne znaczenie ma art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, zgodnie z którym do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (tj. u.p.e.a.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

W myśl art. 61 § 3 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym. Stosownie do art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:

- doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (pkt 1);

- doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (pkt 2).

W art. 26 § 5 u.p.e.a. przewidziano z kolei dwa możliwe momenty wszczęcia egzekucji administracyjnej:

a) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub

b) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego.

Decyduje tu reguła wyprzedzenia, tj. która z czynności została dokonana wcześniej, istnieje bowiem możliwość podjęcia czynności zmierzających do zajęcia rachunku bankowego dłużnika przed doręczeniem mu tytułu wykonawczego. Data doręczenia tytułu wykonawczego (lub zawiadomienia o zajęciu) ma zatem decydujące znaczenie przy ocenie momentu wszczęcia egzekucji administracyjnej, nie zaś momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 6 lutego 2026 r., III FSK 48/25).

Z akt sprawy wynika, że objęty obecnym postępowaniem tytuł wykonawczy nr NP/45/20 został wydany 21 lutego 2020 r., w dniu 24 lutego 2020 r. nadano mu klauzulę wykonalności i na podstawie art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. został skierowany do egzekucji administracyjnej.

Z kolei wszczęcie egzekucji administracyjnej (art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a.) nastąpiło z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności (bankowi P S.A.) zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego z dnia 15 grudnia 2022 r., bowiem to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Nie jest bowiem sporne, że odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego zostały doręczone pełnomocnikowi skarżącej 12 grudnia 2024 r.

Przedmiot wniesienia zarzutów został enumeratywnie określony przez ustawodawcę w art. 33 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu sprzed 30 lipca 2020 r.), zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Z powyższego wynika, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania; podniesione w nich okoliczności, zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny, właściwy do rozpoznania tego środka prawnego.

Przedstawione w ww. art. 33 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, badaniu więc podlega tylko to, czy wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych w art. 33 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 5 września 2018 r. sygn. akt II FSK 304/18, dostępny w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarżąca Spółka podniosła zarzuty: nieistnienia obowiązku, braku doręczenia upomnienia oraz wygaśnięcia obowiązku z uwagi na przedawnienie oraz faktyczną jego zapłatę.

Odnosząc się do pierwszego z wymienionych zarzutów, tj. nieistnienie obowiązku.

Odkodowywanie pojęcia nieistnienia obowiązku na gruncie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oznacza sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Przez nieistnienie obowiązku należy rozumieć nie tylko brak należności głównej lub odsetek za zwłokę, lecz również brak innych należności objętych tytułem wykonawczym, w tym kosztów egzekucyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2025 r., III FSK 646/25). Co istotne, podstawa zarzutu określona w tym przepisie występuje wówczas, gdy w dacie wszczęcia postępowania obowiązek nie istniał. Należy przez to rozumieć sytuację, w której wbrew tytułowi wykonawczemu, brak było spoczywającego na zobowiązanym obowiązku o określonej w tytule wykonawczym treści.

Sąd stwierdza, iż w dniu wystawienia ww. tytułu wykonawczego w dniu 21 lutego 2020 r. obowiązek istniał i wynikał z ostatecznej decyzji organu I instancji w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2019 r. z 26 listopada 2019 r. (data doręczenia decyzji zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru – 12 grudnia 2019 r.).

Decyzja, na podstawie której wystawiony został tytuł wykonawcy jest ostateczna (co jest niesporne), jest zatem zgodna z prawem, trudno więc uznać, że niezgodne z prawem było wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej. W takim bowiem przypadku wadliwość wszczęcia i prowadzenia egzekucji ma swoje źródło w wadliwości decyzji, na podstawie której wystawiony został tytuł wykonawczy.

Zarzuty skargi w tym zakresie są chybione, powołując się bowiem na ten zarzut wskazano jedynie na "zaspokojenie zobowiązania w znacznej części", a nie na wadliwość wydanych decyzji.

Pełnomocnik podniósł także, że ziściły się przesłanki wygaśnięcia zobowiązania wskutek jego faktycznego zaspokojenia oraz z uwagi na jego przedawnienie.

Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części. Podstawa tego zarzutu wystąpi, gdy obowiązek stanie się bezprzedmiotowy, gdy odpadnie podstawa prawna do jego dochodzenia (np. wyeliminowane ze skutkiem ex nunc zostanie orzeczenie nakładające obowiązek albo uchylony zostanie przepis z którego bezpośrednio wynikał obowiązek). Przede wszystkim jednak gdy dochodzony obowiązek wygaśnie na skutek wykonania, umorzenia, przedawnienia. Zarzut wygaśnięcia w całości lub części zobowiązania może dotyczyć sytuacji, gdy dojdzie do jego wykonania w okresie pomiędzy wszczęciem postępowania egzekucyjnego a wniesieniu zarzutów (por. wyrok NSA z 5 lipca 2024 r., III FSK 1047/23).

Żadna z przedstawionych sytuacji nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Skarżąca powoływała się na naruszenie art. 59 § 1 pkt 1 i 9 O.p. Zgodnie z tym przepisem zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty (pkt 1), bądź przedawnienia (pkt 9).

Słusznie organ wykazał, że zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zatem zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości dotyczące 2019 r. przedawnia się z upływem 2024 r. Jednocześnie organ zastosował w sprawie środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w P S.A. z dnia 15 grudnia 2022 r. Do akt sprawy załączono zawiadomienie o zajęciu wierzytelności skarżącej Spółki z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 15 grudnia 2022 r. skierowane do P S.A. w W., które obejmowało należności wierzyciela za lata 2017-2021. Na wezwanie organu Bank przy piśmie z dnia 30 grudnia 2022 r. przesłał zestawienie operacji zajętych rachunków bankowych dłużnika za wskazany przez wierzyciela okres oraz podał, że saldo początkowe na rachunkach bankowych na dzień 30 grudnia 2022 r. wynosi 0,00 zł.

Organ zaś wykazał, że odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego zostały doręczone pełnomocnikowi skarżącej 12 grudnia 2024 r. Zgodnie z art. 70 § 4 O.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Rację ma więc organ, że w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązań objętych niniejszym postępowaniem.

Pomimo podniesionego zarzutu przedawnienia, skarżąca domagała się uznania wygaśnięcia zobowiązania poprzez jej całkowite zaspokojenie w toku egzekucji prowadzonej wobec współwłaściciela nieruchomości K.P..

Z akt administracyjnych wynika, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. D.B. prowadził postępowanie egzekucyjne, dotyczące m.in. należności Gminy S., z majątku współwłaściciela nieruchomości K.P..

Uzyskane w toku egzekucji należności były przedmiotem sporządzonego przez Komornika w dniu 28 czerwca 2023 r. planu podziału kwoty uzyskanej z egzekucji z zajęcia wierzytelności pieniężnej. Organ nie zaprzecza, że 3 sierpnia 2023 r. środki pieniężne w kwocie 878.120,63 zł, dotyczące solidarnie zobowiązanego, zostały mu przekazane.

W związku z zarzutami dłużnika K. P. na plan podziału sumy uzyskanej z tej egzekucji, Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z 16 kwietnia 2024 r., sygn. [...] uchylił w części plan podziału kwoty uzyskanej z egzekucji wierzytelności. Uchyleniu podlegały m.in. wszystkie należności dotyczące Gminy S. z tytułu podatku od nieruchomości. Sąd Rejonowy stwierdził, że nie mógł dokonać korekty planu, bowiem organ egzekucyjny powinien poprzedzić plan wydaniem postanowień w przedmiocie kosztów, co spowoduje, iż każdy z wierzycieli będzie mógł poddać nadzorowi sądu zasadność ustalenia tych kosztów jeszcze przed sporządzeniem planu podziału (dotyczyło to spraw wszczętych po 1 stycznia 2019 r., do których miał zastosowanie art. 1033 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Postanowienie to jest prawomocne.

W związku z wydanym przez Sąd Rejonowy postanowieniem, Komornik Sądowy wnioskiem z 31 października 2024 r. w sprawie [...] i inne, wezwał Gminę S. do zwrotu przekazanych środków. Zgodnie z oświadczeniem organów obu instancji kwota 878.120,63 zł został zwrócona Komornikowi Sądowemu i znajduje się obecnie na koncie depozytu sądowego, do czasu sporządzenia nowego planu podziału.

Należy się więc zgodzić z organem odwoławczym, że zgodnie z art. 1028 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego wykonanie planu w części dotkniętej zarzutami następuje po uprawomocnieniu się postanowienia sądu. Wierzyciel nie miał podstaw prawnych do zarachowania środków pieniężnych na poczet wymagalnych zobowiązań oraz do dysponowania nimi, słusznie zatem zwrócił środki pieniężne na rachunek bankowy Komornika Sądowego, które do czasu sporządzenia nowego planu podziału, pozostaną w depozycie sądowym. Trudno więc zgodzić się z twierdzeniami pełnomocnika skarżącej, że pomimo ich zwrotu doszło spełnienia świadczenia. Wręcz odwrotnie oznacza to, że zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2020-2021, nadal nie zostało zaspokojone. Zaspokojenie wierzytelności z tego tytułu nastąpi dopiero po sporządzeniu planu podziału. Zgodnie z art. 1028 § 5 K.p.c. plan podziału w zakresie podlegających wypłacie sum, które przypadają poszczególnym uczestnikom podziału, w razie uprawomocnienia się wywiera skutek na dzień jego sporządzenia. Zatem do czasu wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie postępowanie egzekucyjne pozostaje nadal w toku.

Z tych względów Sąd nie podzielił także zarzutu w części dotyczącej jego wykonania.

Przechodząc do zarzutu określonego w art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a., powołać należy przepis art. 15 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Wykonując upoważnienie zawarte w art. 15 § 5 u.p.e.a. Minister Finansów wydał rozporządzenie z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1626).

Zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. Warunkiem wszczęcia egzekucji bez uprzedniego upomnienia na podstawie § 2 pkt 2 rozporządzenia jest spełnienie w sposób kumulatywny następujących przesłanek:

1) przedmiotem egzekucji administracyjnej jest należność pieniężna, której obowiązek uiszczenia powstał z mocy prawa,

2) zostało wydane w tym przedmiocie ostateczne orzeczenie, w którym została określona wysokość dochodzonych należności.

Organ odwoławczy zasadnie powołał się na art. 6 ust. 9 u.p.o.l. oraz na wydane decyzje ostateczne. Warunki wynikające z § 2 pkt 2 rozporządzenia zostały w rozpoznawanej sprawie spełnione, a tym samym niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Na marginesie należy zauważyć, że w skardze (w pkt 7) zarzucono naruszenie "art. 30 § 1 i 2 u.p.e.a. oraz art. 122 i art. 187 O.p." Przepis art. 30 u.p.e.a. nie zawiera jednostek redakcyjnych § 1 i 2, ponadto wymieniony przepis jak również przepisy Ordynacji podatkowej nie mają w sprawie zastosowania. Zastosowanie w sprawie maja przepisy K.p.a., na mocy odesłania z art. 18 u.p.e.a.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów i wniosków skargi, przede wszystkim należy odnieść się do wniosku pełnomocnika o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Pełnomocnik powołał się na "art. 95a § 1 p.p.s.a." Z tym, że ustawa P.p.s.a. nie zawiera takiego przepisu.

Zgodnie natomiast z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Natomiast zgodnie z art. 122 P.p.s.a. sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie.

Rozpoznanie w trybie uproszczonym skargi na postanowienie nie jest uzależnione od wniosku strony, ale równocześnie, skierowanie sprawy na rozprawę także nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie. Dlatego też wniosek strony o przeprowadzenie rozprawy nie wiąże sądu. Ponadto z treści art. 122 P.p.s.a. wynika, że przekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu ("może przekazać"), któremu ustawodawca, w omawianej kwestii, pozostawił całkowitą swobodę, nie wskazując żadnych kryteriów, którymi powinien kierować się sąd (por. wyrok WSA w Gliwicach z 8 stycznia 2026 r., II SA/Gl 863/25 i powołany tam wyrok NSA z 5 kwietnia 2017 r., II GSK 5287/16).

Skład orzekający nie dostrzegł powodów, dla których sprawa miałaby zostać rozpatrzona na rozprawie. Z tego też względu na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Pełnomocnik wniósł również o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Załączone dokumenty znajdują się w aktach administracyjnych załączonych do niniejszej sprawy. Z pisma organu I instancji z 9 maja 2024 r. w istocie wynika, że ww. Komornik Sądowy wyegzekwował od dłużnika K. P. kwotę 28.503, 65 zł w postępowaniu prowadzonym pod sygn. [...], a więc w postępowaniu nie objętym omówionym wyżej planem podziału. Sąd Rejonowy w S. nie wymienia tego postępowania w wydanym postanowieniu z 16 kwietnia 2024 r. Natomiast wpłata kwoty 14.511,74 zł została zarachowana na poczet należności za lata 2012-2013, a więc nie dotyczy niniejszej sprawy.

Dodać należy, że pełnomocnik powołał także art. 107 § 1 tej ustawy, z tym że przepis ten nie zawiera § 1, a art. 107 P.p.s.a. stanowi, że nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy.

Niezależnie, pełnomocnik skarżącej domagał się zweryfikowania tytułów wykonawczych poprzez ustalenie "ich rzeczywistego istnienia, autentyczności, zakresu oraz podstawy faktycznej i prawnej, a także ustalenia "czy wskazane tytuły nie zostały umorzone lub zdublowane przez kolejne wystawienia".

W odniesieniu do tych wniosków powtórzyć należy, że postępowanie w sprawie zarzutu egzekucyjnego jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu nie dotyczy innych spraw, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionującego dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne mogą dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów.

Natomiast, jeżeli skarżąca kwestionuje rzeczywiste istnienie, autentyczność czy też możliwość zdublowania tytułów wykonawczych – w którym to zakresie Sąd rozpoznający sprawę nie powziął jakichkolwiek wątpliwości – może ewentualnie skorzystać z możliwości dochodzenia swoich uprawnień w toku innych, przewidzianych prawem postępowań.

Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej, niż ta, w której wniesiono skargę, nie może wkraczać w sprawę nową, w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania i wydawanych w nim orzeczeń administracyjnych.

Zarzuty skargi skupiają się również na naruszeniu art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a., które w ocenie Sądu nie zostały naruszone, bowiem organ przeprowadził wnikliwe postępowanie pozwalające na wydanie rozstrzygnięcia na wskazanej podstawie prawnej. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia uwzględnił materiał dowodowy zgromadzonym w postępowaniu (art. 133 § 1 P.p.s.a.), który stanowił podstawę rozstrzygnięcia.

Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.