- fundusze inwestycyjne działające na podstawie ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych - określone w art. 1 tej ustawy;
- fundusze kapitałowe, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy o Krajowym Funduszu Kapitałowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 57 poz. 491 ze zm.), z uwagi na brzmienie art. 11 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy mogące działać m.in. w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjnej, komandytowej, komandytowo-akcyjnej (oczywiście nie można ich utożsamiać z funduszami określonymi w art. 16 ust. 7f u.p.d.o.p. – Ustawodawca dla potrzeb tej ustawy nadał temu pojęciu inne znaczenie).
Pierwsza z ww. kategorii podmiotów może korzystać ze zwolnieniu podmiotowego określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. (jako fundusze inwestycyjne działające na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych) lub zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 57 u.p.d.o.p., natomiast literalne brzmienie tych przepisów wskazuje wprost, że Ustawodawca nie przewidział zwolnienia podmiotowego dla drugiej z ww. kategorii.
Luksemburski fundusz inwestycyjny SICAV-SIF działający w formie spółki kapitałowej to całkowicie odmienna konstrukcja prawna od przyjętej przez polskiego prawodawcę dla funduszy inwestycyjnych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 i art. 17 ust. 1 pkt 57 u.p.d.o.p., nieco zbliżona do ww. funduszy kapitałowych, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy o Krajowym Funduszu Kapitałowym.
Jednakże wprowadzenie do polskiego porządku prawnego art. 6 ust. 1 pkt 10a ww. ustawy było wynikiem podjęcia przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązania wobec Komisji Europejskiej w sprawie usunięcia naruszenia nr 2006/4093. W uzasadnieniu do projektu ustawy wprowadzającej ww. zwolnienie podmiotowe dla zagranicznych funduszy inwestycyjnych zaznaczono, że "proponowane warunki określające zakres podmiotowy zwolnienia zostały ustalone tak, aby zwolnieniem objęte zostały podmioty równoważne polskim funduszom inwestycyjnym i polskim funduszom emerytalnym". Konsekwentnie, w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 234, poz. 1389) wskazano, że "niezależnie od przedstawionych powyżej zmian, w projekcie zaproponowano również wprowadzenie dodatkowego wymogu, który będą musiały spełnić zagraniczne fundusze inwestycyjne, aby móc skorzystać z wyłączenia z opodatkowania podatkiem dochodowym, wskazującego, że muszą być, podobnie jak ma to miejsce w przypadku funduszy inwestycyjnych tworzonych w oparciu o przepisy ustawy o funduszach inwestycyjnych, zarządzane przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę".
Nie ulega zatem wątpliwości, że wolą ustawodawcy było ustanowienie zwolnienia podmiotowego dla zagranicznych instytucji wspólnego inwestowania ale tylko takich, które działają na podobnych zasadach do polskich funduszy inwestycyjnych.
Biorąc pod uwagę powyższe, dokonując analizy, czy zagraniczna instytucja wspólnego inwestowania będzie spełniała warunki określone w art. 6 ust. 1 pkt 10 lit. a i d-f u.p.d.o.p. w kontekście zwolnienia podmiotowego lub przedmiotowego (w kontekście odesłania w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p.), należy uwzględnić okoliczność, czy jednostkę zbiorowego inwestowania posiadającą status SIF-SICAV można uznać za równoważną polskiemu funduszowi inwestycyjnemu.
Organ interpretacyjny odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1639/12 i stwierdził, że fundusze inwestycyjne muszą też być zarządzane przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę.
Przesłanki wypełnienia warunków określonych w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.należy zatem oceniać poprzez pryzmat zasady równego traktowania polskich funduszy inwestycyjnych i ich odpowiedników (podmiotów równoważnych) z Unii Europejskiej oraz EOG. Do tych bowiem zasad odwoływali się autorzy nowelizacji u.p.d.o.p. wprowadzając analizowane zwolnienie. To z kolei narzuca kierunek interpretacji przedmiotowych przepisów.
W tym kontekście zwrócono uwagę, że zgodnie z art. 14 ust. 1 u.f.i., Fundusz inwestycyjny może być utworzony wyłącznie przez towarzystwo (a nie przez udziałowców, inwestorów, czy akcjonariuszy). W polskim systemie prawnym fundusz inwestycyjny i zarządzający funduszem TFI łączy stosunek prawny innego rodzaju, niż w przypadku SICAV i jego wewnętrznego zarządu) i odwołano się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2016 r. sygn. akt II FSK 417/14.
W konsekwencji uznano, że spółka inwestycyjna SIF-SICAV nie będzie spełniała warunku zwolnienia określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p., a tym samym nie będzie mogła skorzystać ze zwolnienia przedmiotowego wynikającego z art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy w stosunku do uzyskiwanych dochodów.
Zaznaczono, że poprawność ww. wykładni art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. (w kontekście warunków zastosowania zwolnienia określonego w art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy) znajduje również potwierdzenie w wyrokach WSA w Warszawie: z dnia 11 września 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 3300/12,
− z dnia z 5 listopada 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 853/14,
− z dnia z 27 listopada 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 1077/14,
− z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1195/14.
Powyższe potwierdza również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lipca 2017 r. sygn. akt II FSK 1777/15.
W świetle powyższego stanowisko Wnioskodawcy, zgodnie z którym spełnia On przesłanki pozwalające na skorzystanie ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p., a tym samym przychody (dochody) uzyskiwane przez Fundusz korzystają ze zwolnienia określonego w ww. przepisie - uznano za nieprawidłowe.
W skardze na powyższą interpretację Wnioskodawczyni zarzuciła błędną wykładnię prowadzącą do niewłaściwego zastosowania art. 17 ust. pkt 58 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) oraz art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a oraz lit. d-e u.p.d.o.p. oraz art. 18 i art. 63 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
Wniosła zatem o uchylenie zaskarżonej interpretacji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi przedstawiła ponownie swoje stanowisko zawarte we wniosku o wydanie interpretacji, w tym odwołując się do obszernych fragmentów wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2021 r., sygn. akt II FSK 2663/18, z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt II FSK 2965/18 oraz z dnia 2 grudnia 2021 r. sygn. akt II FSK 699/19 oraz z dnia 18 listopada 2020 r., sygn. akt II FSK 1866/18. W konsekwencji, mając na uwadze powołane wyroki, uznano, że interpretując art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. w zgodzie z art. 18 i art. 63 ust. 1 TFUE, Wnioskodawczyni jako fundusz zarządzany wewnętrznie, jako zarządzający alternatywnym funduszem inwestycyjnym (“registered AIFM"), spełnia przesłanki pozwalające na skorzystanie ze zwolnienie w podatku dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. Wskazane w stanie faktycznym przychody (dochody) uzyskiwane przez Fundusz będą korzystać ze zwolnienia określonego w art. 17 ust. i pkt 58u.p.d.o.p.. Tym samym stwierdzono, że interpretacja przepisów art. 17 ust. 1 pkt 58 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a i d -f u.p.d.o.p. zaprezentowana przez organ interpretacyjny jest błędna, jak również błędne jest zastosowanie przepisów poprzez odmowę Wnioskodawczyni prawa do korzystania ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych ze względu na brak posiadania zewnętrznego podmiotu zarządzającego.
W odpowiedzi na skargę organ interpretacyjny wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z 28 listopada 2022 r. Sąd, działając na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytanie prejudycjalne dotyczące wykładni przepisów prawa unijnego: "Czy przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) (Dz.U.UE.L.2009.302.32), a w szczególności art. 29 ust. 1 tej dyrektywy w zw. z art. 18, art. 49 oraz art. 63 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana z 2012 roku - Dz. Urz. U.E. z dnia 26 października 2012 roku Nr C 326 s. 1 i nast.), należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one ustanawianiu w przepisach krajowych wymogów formalnych, takich jak w postępowaniu głównym, w korzystaniu ze zwolnień od podatku dochodowego przez instytucje wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, tj. od wymogu zarządzania nimi przez podmioty zewnętrzne, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę?" oraz na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) zawiesił postępowanie sądowe do czasu rozstrzygnięcia przedstawionego wyżej pytania.
Wyrokiem z 27 lutego 2025 r. w sprawie C-18/23 TSUE orzekł, że "Artykuł 63 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom państwa członkowskiego, które przewidują, iż jedynie przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania zarządzane przez podmiot zewnętrzny, który prowadzi działalność na podstawie zezwolenia wydanego przez właściwe organy nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma swoją siedzibę, może korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie dochodów z inwestycji dokonanych przez to przedsiębiorstwo, i które w związku z tym nie przyznają takiego zwolnienia przedsiębiorstwom zbiorowego inwestowania zarządzanym wewnętrznie, utworzonym zgodnie z przepisami innego państwa członkowskiego, w sytuacji gdy prawo pierwszego państwa członkowskiego zezwala jedynie na tworzenie przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania zarządzanych zewnętrznie".
Postanowieniem z 10 marca 2025 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie.
Na rozprawie 26 maja 2025 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o orzeczenie zgodnie z wyrokiem TSUE, zaś pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że kontroli Sądu poddana została interpretacja indywidualna.
Przypomnieć należy, że indywidualna interpretacja podatkowa wydawana jest na mocy art. 14b i nast. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383, dalej jako O.p.). Funkcje ochronne wynikające z wydania na rzecz podatnika interpretacji indywidualnej przewidziane zostały w przepisach art. 14k, art. 14m i art. 14o O.p. Realizowane są one w ten sposób, że zastosowanie się do interpretacji indywidualnej (a zatem po jej doręczeniu), która dotyczyła stanu faktycznego (kompletnego):
- jeżeli interpretacja została doręczona podatnikowi przed wystąpieniem skutków podatkowych - ochrona obejmuje odpowiedzialność karną skarbową oraz zwolnienie z obowiązku zapłaty podatku i odsetek od zaległości podatkowych,
- jeżeli interpretacja została doręczona podatnikowi po wystąpieniu skutków podatkowych - ochrona jest ograniczona do odpowiedzialności karnej skarbowej oraz odsetek od zaległości podatkowych, ale nie obejmuje już zwolnienia z obowiązku zapłaty podatku.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się przy tym, że prawo w postaci ochrony wynikającej z art. 14k, art. 14m i art. 14k O.p. powstaje w momencie zastosowania się przez zainteresowanego do interpretacji przed jej zmianą bądź uchyleniem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 884/13; z 8 września 2020 r., sygn. akt II FSK 1372/18).
Warunkowy charakter ochrony wynika także z art. 14b § 4, art. 14e i art. 14j O.p. Pierwszy z nich zobowiązuje wnioskującego o wydanie interpretacji indywidualnej do złożenia oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, że elementy stanu faktycznego objęte wnioskiem w dniu jego złożenia nie są przedmiotem toczącego się postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego organu kontroli skarbowej oraz że w tym zakresie sprawa nie została rozstrzygnięta co do istoty w decyzji lub postanowieniu organu podatkowego lub organu kontroli skarbowej. W razie złożenia fałszywego oświadczenia wydana interpretacja indywidualna nie wywołuje skutków prawnych. Interpretacja indywidualna bądź ogólna może być zmieniona z urzędu przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jeżeli stwierdzi on jej nieprawidłowość, uwzględniając w szczególności orzecznictwo sądów, Trybunału Konstytucyjnego lub Trybunału Sprawiedliwości UE. Zawiadomienie o zmienionej interpretacji doręcza się
podmiotowi, któremu została ona wcześniej wydana (art. 14e).
Jednocześnie Sąd wskazuje, że zgodnie z O.p. wniosek zainteresowanego o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, składany w jego indywidualnej sprawie, może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych (art. 14b § 2 O.p.). Stosownie zaś do art. 14b § 3 tej ustawy, składający wniosek obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ wydający interpretację indywidualną dokonuje oceny stanowiska wnioskodawcy i przedstawia jej uzasadnienie prawne, a w przypadku oceny negatywnej - wskazuje stanowisko prawidłowe wraz z uzasadnieniem prawnym (art. 14c § 1-§ 2 O.p.).
W świetle powyższego, wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej na gruncie O.p. wpisuje się w zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań.
Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, że organ podatkowy nie może domniemywać intencji podatnika ani za podatnika ustalać stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), uzupełniać, zmieniać, weryfikować, czy oceniać jego zgodność z rzeczywistością. Wydając interpretację, ani organ ani sąd administracyjny ją kontrolujący, nie mogą przyjmować własnych ustaleń faktycznych, odmiennych od okoliczności przedstawionych przez wnioskodawcę (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 12 grudnia 2011 r., II FPS 2/11).
Odnotować także wypada, że stosownie do art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą, opinię, o której mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowę wydania tych opinii, opinię w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinię zabezpieczającą w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowę wydania opinii zabezpieczającej w sprawie opodatkowania wyrównawczego może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Także z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Nie może zatem budzić wątpliwości, że art. 57a p.p.s.a. wyznacza granice rozpoznania skargi na interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie. W szczególności sąd nie może podjąć żadnych czynności zmierzających do ustalenia innych, poza wskazanymi w skardze, naruszeń prawa. W wypadku zaś ustalenia takich wad w toku kontroli przeprowadzonej w granicach wyznaczonych skargą nie może ich uwzględnić przy formułowaniu rozstrzygnięcia w sprawie (tak: A. Kabat [w] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 57(a)).
W tym kontekście wskazać zatem należy, że w skardze podniesiono zarzut błędnej wykładni prowadzącej do niewłaściwego zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 58 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) oraz art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a oraz lit. d-e u.p.d.o.p. oraz art. 18 i art. 63 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Jednocześnie cała argumentacja skargi dotyczy tylko i wyłącznie uznania, że pomimo niespełnienia jedynie warunku z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. Fundusz może korzystać ze zwolnienia z art. art. 17 ust. 1 pkt 58 tej ustawy w kontekście art. 18 i art. 63 ust. 1 TFUE, co potwierdza linia orzecznicza NSA, którą powielono w skardze.
W świetle powyższego w niniejszej sprawie Sąd nie był uprawniony do badania okoliczności innych niż zakreślone przez wniosek o wydanie interpretacji.
Powyższe spostrzeżenie jest istotne, bowiem w postępowaniu przed TSUE w sprawie C-18/23, zarówno Rzecznik Generalny w Opini, jak i sam TSUE poddawały w wątpliwość, czy skarżąca spełnia kryteria przewidziane w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p.
W wydanej Opinii Rzecznik Generalny TSUE wskazała, że "W pytaniu prejudycjalnym sąd odsyłający na początku wyraźnie powołał się na regulacje dyrektywy UCITS. Jednak nawet po rozprawie nie jest całkiem jasne, czy skarżąca jest w ogóle przedsiębiorstwem zbiorowego inwestowania (UCITS) w rozumieniu dyrektywy UCITS. Wątpliwości istnieją między innymi dlatego, że możliwe jest, iż zainwestowane środki nie zostały pozyskane w drodze oferty publicznej, a zatem nie od obywateli w rozumieniu art. 1 ust. 2 lit. a) dyrektywy UCITS. Nie jest również jasne, czy zwolnienie z opodatkowania przewidziane w art. 17 ust. 1 pkt 58 polskiej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych ma zastosowanie wyłącznie do funduszy inwestycyjnych w rozumieniu dyrektywy UCITS." (pkt 25 Opinii).
Także TSUE w wydanym wyroku wskazał, że "Postanowieniem z dnia 21 listopada 2023 r., na wspólny wniosek sędzi sprawozdawczyni i rzecznik generalnej, prezes Trybunału skierował do sądu odsyłającego pytania dotyczące prawa polskiego mającego zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym oraz niektórych twierdzeń funduszu F zawartych we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. (...). Po trzecie, sąd odsyłający potwierdził również, że spór w postępowaniu głównym dotyczy wyłącznie kwestii, czy fundusz F powinien spełniać przewidziany w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. warunek dotyczący zarządzania przez podmiot zewnętrzny" (pkt 31 i 34 wyroku).
W ramach wskazanych pytań TSUE zwrócił się bowiem z pytaniem: "Z pkt 2.1.1 wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że strona skarżąca twierdzi, po pierwsze, że jest spółką, która uzyskała status specjalistycznego funduszu inwestycyjnego działającego na podstawie ustawy luksemburskiej z dnia 13 lutego 2007 r. Sąd krajowy jest proszony o wyjaśnienie, czy jego zdaniem jest to w rzeczywistości specjalistyczny fundusz inwestycyjny prawa luksemburskiego, który działa na podstawie ustawy z dnia 13 lutego 2007 r. o specjalistycznych funduszach inwestycyjnych (Mem. A 2007, nr 13). Po drugie, strona skarżąca w postępowaniu głównym twierdzi, że spełnia warunek określony w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a) polskiej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Sąd odsyłający proszony jest o wyjaśnienie, czy potwierdza tę okoliczność. W tym zakresie odsyła się do art. 66 i nast. ustawy z dnia 13 lutego 2007 r. o specjalistycznych funduszach inwestycyjnych (Mem. A 2007, nr 13)". Odpowiedź została udzielona poprzez wyjaśnienie specyfikę postępowania interpretacyjnego, o czym mowa była wyżej.
Należy zatem przypomnieć, że w z treści wniosku wynikało, że:
- Wnioskodawczyni jest spółką z siedzibą w L., która uzyskała status specjalistycznego funduszu inwestycyjnego typu SIF-SICAV, która zgodnie z zaaprobowaną przez nadzór nad rynkiem finansowym Luksemburga może dokonywać inwestycji w akcje spółek notowanych na giełdach papierów wartościowych w tym na Giełdzie Papierów Wartościowych w (...), w obligacje emitowane przez spółki kapitałowe, w tym te z siedzibą na terytorium RP oraz obligacje skarbowe w tym te emitowane przez RP.
- Wnioskodawczyni działa w formie spółki handlowej prawa luksemburskiego posiadającej osobowość prawną, luksemburskiej spółki kapitałowej, utworzonej jako societe anonyme (spółka akcyjna).
- Status prawny Skarżącej został określony dokumentami ustrojowymi Funduszu, do których należą Statut Spółki oraz dokument emisyjny podmiotu (Prospekt Emisyjny), które zostały zaaprobowane przez CSSF.
- Wnioskodawczyni posiada rezydencję podatkową w Luksemburgu i podlega tam nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Fundusz będzie legitymował się certyfikatem rezydencji podatkowej wydanym przez władzę podatkową państwa Luksemburg. Fundusz zasadniczo podlega opodatkowaniu od całości swoich dochodów w Luksemburgu bez względu na miejsce ich osiągania, z zastrzeżeniem postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, których stroną jest Luksemburg.
- Zgodnie z luksemburskimi przepisami podatkowymi, Wnioskodawczyni podlega zwolnieniu z podatku dochodowego na terytorium Luksemburga, jest natomiast opodatkowany podatkiem subskrypcyjnym (subscription tax, którego wysokość uzależniona jest od aktywów netto).
- Działalność Wnioskodawczyni podlega luksemburskiej ustawie z 13 lutego 2007 r. o wyspecjalizowanych funduszach inwestycyjnych.
- Wnioskodawczyni (Zarząd) został również zarejestrowany jako zarządzający funduszami alternatywnymi i został wpisany na prowadzą przez CSSF listę zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, a tym samym podlega również Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmiany dyrektyw 2003/41/WE i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/2009 i (UE) nr 1095/2010.
- Wskazano, że ustawa o SIF przewiduje szereg odrębnych regulacji dotyczących akcji i kapitału akcyjnego Funduszu o zmiennym kapitale (SIF-SICAV), działającego w formie prawnej Spółki Akcyjnej (art. 27, art. 28 ust. 1, 2, 5, 7 i 8, art. 29 ust. 1-3, art. 71 Ustawy o SIF).
- W stosunkach pomiędzy inwestorami każdy sub-fundusz traktowany jest jak odrębny podmiot. Prawa inwestorów, którzy zainwestowali w sub-fundusz odnoszą się wyłącznie do sub-funduszu. Dotyczy to decyzji podejmowanych w sub-funduszu, likwidacji sub-funduszu, wypłat z sub-funduszu. Tak też jest w przypadku Funduszu, który jest funduszem parasolowym. Aktualnie Fundusz posiada jeden subfundusz.
- Wyłącznym przedmiotem działalności Funduszu jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze niepublicznego proponowania nabycia udziałów Funduszu, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe.
- Na prowadzenie działalności Fundusz uzyskał zezwolenie (licencję) CSSF, i podlega bezpośredniemu nadzorowi sprawowanemu przez CSSF. Fundusz został wpisany przez CSSF na listę regulowanych funduszy inwestycyjnych (https ...).
- Fundusz prowadzi swoją działalność w formie instytucji wspólnego inwestowania typu otwartego, lecz zgodnie ze statutem Funduszu jego tytuły uczestnictwa nie są oferowane w drodze oferty publicznej, nie są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, ani nie są wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu i mogą być nabywane przez osoby fizyczne wyłącznie gdy osoby te dokonają jednorazowego nabycia tytułów uczestnictwa o wartości nie mniejszej niż 125.000 euro.
- Fundusz posiada bank - depozytariusza przechowującego aktywa Funduszu. Zgodnie z art. 34 ust. 2 ustawy o SIF depozytariuszem powinna być instytucja kredytowa albo firma inwestycyjna w rozumieniu luksemburskiej ustawy z 5 kwietnia 1993 r. o sektorze finansowym. Depozytariusz jest odpowiedzialny za nadzór nad aktywami Funduszu i przechowuje powierzone mu aktywa.
- Zgodnie ze Statutem Funduszu, Fundusz jest zarządzany wewnętrznie, przez Zarząd Funduszu, który uzyskał licencję CSSF na zarządzanie Funduszem i jest zarejestrowany przez CSSF jako zarejestrowany zarządzający alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i znajduje się na liście zarządzających prowadzoną przez CSSF (https...).
W związku z tak przedstawionym zdarzeniem przyszłym Wnioskodawczyni zadała następujące pytanie:
Czy wskazane w stanie faktycznym (winno być: zdarzeniu przyszłym) przychody (dochody) uzyskiwane przez Fundusz korzystają ze zwolnienia określonego w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p.?
Ja to już Sąd orzekający wskazał na wstępie, uzasadniając swoje stanowisko Fundusz odwołał się do treści art. 17 ust. 1 pkt 58 i pkt 57, art. 6 ust. 1 pkt 10a i ust. 4, art. 17 ust. 11 i ust. 12 u.p.d.o.p. i stwierdził, że spełnia warunki, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a oraz lit. d-e tej ustawy, za wyjątkiem spełnienia przez Fundusz warunku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. tj. bycia zarządzanym przez podmioty zewnętrzne. Jednakże, mając na uwadze zacytowane powyżej stanowisko NSA, Fundusz uznał, że interpretując art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. w zgodzie z zw. z art. 18 i art. 63 ust. 1 TFUE , jako fundusz zarządzany wewnętrznie jako zarządzający alternatywnym funduszem inwestycyjnym ("registered AIFM") spełnia przesłanki pozwalające na skorzystanie ze zwolnienia w podatku dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p., a wskazane w stanie faktycznym przychody (dochody) uzyskiwane przez Fundusz będą korzystać ze zwolnienia określonego w art. 17 ust. 1 pkt 58 tej ustawy.
Organ interpretacyjny w zaskarżonej interpretacji stwierdził natomiast, że spełnienie przez spółkę inwestycyjną typu SIF-SICAV warunków określonych w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a oraz lit. d-e u.p.d.o.p. nie budzi wątpliwości. Spółka będzie podlegała w państwie, w którym ma siedzibę - Wielkim Księstwie Luksemburga - opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania, jej działalność będzie podlegała bezpośredniemu nadzorowi właściwego organu nadzoru w tym państwie - CSSF, a także będzie posiadać depozytariusza przechowującego aktywa Funduszu. Natomiast uznał, że z uwagi na wymóg zarządzania funduszem przez podmiot zewnętrzny wynikający z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. Fundusz nie będzie podlegał zwolnieniu na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 58 tej ustawy.
Zatem na tym etapie postępowania kwestia czy rzeczywiście skarżąca spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 pkt 58 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a-e u.p.d.o.p. nie może podlegać kontroli Sądu.
Organ interpretacyjny bowiem, jak już zostało to wskazane, uznał spełnienie wskazanych przesłanek bez głębszej analizy dotyczącej tego z jakim rodzajem funduszu mamy do czynienia w sprawie, mimo że fundusz inwestycyjny co do zasady może być funduszem inwestycyjnym otwartym (FIO), specjalistycznym funduszem inwestycyjnym otwartym (SFIO), funduszem inwestycyjnym zamkniętym (FIZ), czy też SFIO stosujących zasady i ograniczenia inwestycyjne określone dla funduszy inwestycyjnych zamkniętych (SFIOZ), co jest istotne na gruncie u.p.d.o.p., o czym mowa będzie później.
Nie badał też opodatkowania Skarżącej w państwie jego działania w kontekście regulacji zarówno u.p.d.o.p., jak i bazując na przepisach ustawy z dnia 13 lutego 2007 r. o specjalistycznych funduszach inwestycyjnych (Mem. A 2007, nr 13), w szczególności art. 66 i nast. tej ustawy, w związku z twierdzeniami zawartymi we wniosku. Sąd zauważa bowiem, że we wniosku Skarżąca wskazała, że podlega ustawie z dnia 13 lutego 2007 r. o specjalistycznych funduszach inwestycyjnych (Mem. A 2007, nr 13), a jednocześnie, że jest "registered AIFM" (Reserved Alternative Investment Fund - Zarezerwowany Alternatywny Fundusz Inwestycyjny – przyp. własny), a także że jest specjalistycznym funduszu inwestycyjnego typu SIF-SICAV (fr. societe d’ investissement a capital variable).
Tymczasem przeprowadzenie takiej właśnie analizy powinno być kluczowe dla oceny możliwości zastosowania wskazanego przez skarżącą zwolnienia z art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p.
Nadto z art. 66 i nast. luxemburskiej ustawy z dnia 13 lutego 2007 r. o specjalistycznych funduszach inwestycyjnych wynika, że przepisy te dotyczą polityki fiskalnej – są bowiem unormowane w części "Chapter 11. – Fiscal provisions", tj. Rozdziału 11 – Przepisów fiskalnych. Z art. 66 tej ustawy wynika zaś, że oprócz podatku kapitałowego nakładanego na wkład kapitałowy do spółek cywilnych i handlowych oraz podatku od subskrypcji wspomnianego w art. 68 poniżej, na wyspecjalizowane fundusze inwestycyjne, o których mowa w tej ustawie, nie będą pobierane żadne inne podatki. Zastrzeżono także, że bez uszczerbku dla postanowień ustawy z dnia 21 czerwca 2005 r. wdrażającej w prawie luksemburskim dyrektywę 2003/48/WE w sprawie opodatkowania dochodów z oszczędności w formie odsetek, kwoty wypłacane przez takie wyspecjalizowane fundusze inwestycyjne nie podlegają potrąceniu u źródła - nie są opodatkowane, jeśli są otrzymywane przez osoby nie będące rezydentami. W art. 67-68 tej ustawy uregulowano stawkę podatku oraz wskazano przesłanki zwolnienia z podatku subskrypcyjnego. Przy czym z art. 69 tej ustawy wynika, że organ odpowiedzialny za kontrolę fiskalną funduszy inwestycyjnych specjalistycznych to Urząd Zajmujący się Opłatami Rejestracyjnymi. Jeżeli w jakimkolwiek terminie po utworzeniu funduszy inwestycyjnych specjalistycznych, o których mowa w niniejszej ustawie, powyższy organ stwierdzi, że takie fundusze inwestycyjne specjalistyczne prowadzą działania, które wykraczają poza ramy działalności dozwolonej przez niniejszą ustawę, to przepisy fiskalne zawarte w artykułach 66–68 przestaną obowiązywać. Ponadto Registration Duties Authority (urząd podatkowy ds. zobowiązań rejestracyjnych – przyp własny) może nałożyć karę fiskalną w wysokości 0,2% od łącznej kwoty aktywów funduszy inwestycyjnych specjalistycznych.
Tej kwestii organ interpretacyjny nie analizował opierając się na twierdzeniach skarżącej, co powoduje, że także Sąd w tym względzie nie może się wypowiedzieć, zważywszy także na zarzuty skargi.
Kwestią sporną jest bowiem jedynie, wykładnia prawa, a mianowicie czy wprowadzony warunek wynikający z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p., tj. uzależnienie zwolnienia przewidzianego w art. 17 ust. 1 pkt 58 tej ustawy, przypadku w którym mamy do czynienia z podmiotem z innego Państwa Członkowskiego, w którym to Państwie Członkowskim nie wprowadziło wymogu zarządzania funduszem przez podmiot zewnętrzny, w świetle przepisów art. 18 i 63 ust. 1 TFUE, pozwala na przyznanie zwolnienia dla takiego podmiotu, czy też nie.
Z tego też względu Sąd zdecydował się na zadanie wskazanego na wstępie pytania prejudycjalnego do TSUE uwzględniającego przy tym dotychczasowe linie orzecznicze sądów administracyjnych, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu tego pytania.
W wyniku tego postępowania TSUE wyrokiem z 27 lutego 2025 r. w sprawie C-18/23 TSUE orzekł w sposób już wyżej przedstawiony.
W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że "Okoliczność, że zgodnie z twierdzeniami samego funduszu F powtórzonymi we wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym pozyskanie przez niego środków pieniężnych nastąpiło bez promowania sprzedaży jego jednostek uczestnictwa w obrocie publicznym, prowadzi do wykluczenia możliwości zastosowania dyrektywy 2009/65 do sytuacji rozpatrywanej w postępowaniu głównym" (pkt 47 wyroku). Ponadto TSUE wskazał, że "W drugiej kolejności, ponieważ sąd odsyłający odnosi się w swoim pytaniu prejudycjalnym do art. 18, 49 i 63 TFUE, należy ustalić, czy postanowienia te mają zastosowanie do tej sytuacji. W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem art. 18 TFUE, który ustanawia ogólną zasadę zakazu dyskryminacji ze względu na przynależność państwową, może być stosowany samodzielnie wyłącznie w stanach faktycznych podlegających prawu Unii, w odniesieniu do których traktat FUE nie zawiera szczególnych postanowień o zakazie dyskryminacji (wyrok z dnia 18 czerwca 2019 r., Austria/Niemcy, C-591/17, EU:C:2019:504, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo). Tymczasem zasadę niedyskryminacji w dziedzinie swobody przedsiębiorczości wprowadza w życie art. 49 TFUE (wyrok z dnia 3 marca 2020 r., Tesco-Global Áruházak, C-323/18, EU:C:2020:140, pkt 55 i przytoczone tam orzecznictwo). Ponadto traktat FUE zawiera w art. 63 szczególne postanowienie o zakazie dyskryminacji w dziedzinie swobodnego przepływu kapitału [wyrok z dnia 18 marca 2021 r., Autoridade Tributária e Aduaneira (Podatek od zysków kapitałowych z nieruchomości), C-388/19, EU:C:2021:212, pkt 21 i przytoczone tam orzecznictwo]. Jednocześnie, z utrwalonego orzecznictwa wynika, że w celu ustalenia, czy przepisy krajowe wchodzą w zakres tej lub innej swobody podstawowej gwarantowanej przez traktat FUE, należy wziąć pod uwagę przedmiot rozpatrywanych przepisów [wyrok z dnia 4 października 2024 r., Staatssecretaris van Financiën (Odsetki dotyczące pożyczki wewnątrzgrupowej), C-585/22, EU:C:2024:822, pkt 23 i przytoczone tam orzecznictwo]. W związku z tym przepisy krajowe, które mają zastosowanie jedynie do udziałów pozwalających na wywieranie niewątpliwego wpływu na decyzje spółki i na określanie jej działalności, wchodzą w zakres zastosowania art. 49 TFUE [wyrok z dnia 4 października 2024 r., Staatssecretaris van Financiën (Odsetki dotyczące pożyczki wewnątrzgrupowej), C-585/22, EU:C:2024:822, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo]. Natomiast przepisy krajowe, które mają zastosowanie do udziałów objętych jedynie w celu lokaty kapitału, bez zamiaru uczestniczenia w zarządzaniu danym przedsiębiorstwem lub sprawowania nad nim kontroli, należy analizować wyłącznie w świetle swobodnego przepływu kapitału [wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych) C-342/20, EU:C:2022:276, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo]" (pkt 48-53 wyroku). Ostatecznie zatem TSUE dokonał analizy w świetle postanowień traktatu dotyczących swobodnego przepływu kapitału. W tym względzie wskazał zatem, że "Jednakże, skoro państwo członkowskie przewiduje korzyść podatkową na rzecz niektórych przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania, warunki, na jakich przyznawana jest ta korzyść, nie powinny stanowić ograniczenia swobodnego przepływu kapitału [wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C-342/20, EU:C:2022:276, pkt 60 i przytoczone tam orzecznictwo]. Tymczasem w świetle orzecznictwa przypomnianego w pkt 67 niniejszego wyroku swobodny przepływ kapitału zostałby pozbawiony skuteczności, gdyby przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania niebędące rezydentem, które przyjęło sposób zarządzania dozwolony przez przepisy państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę i prowadzi działalność zgodnie z tymi przepisami, zostało pozbawione korzyści podatkowej mającej zastosowanie do dochodów uzyskanych z jego inwestycji w innym państwie członkowskim wyłącznie z tego względu, że sposób zarządzania tym przedsiębiorstwem nie odpowiada sposobowi wymaganemu dla przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania mających siedzibę w tym ostatnim z wymienionych państw członkowskich. Przepisy, które wprowadzają taki warunek, mogą zniechęcać przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania niebędące rezydentami do inwestowania w akcje spółek notowanych na giełdzie w Warszawie, w obligacje emitowane przez spółki kapitałowe mające siedzibę w Polsce oraz w obligacje wyemitowane przez państwo polskie, a zatem stanowią ograniczenie swobodnego przepływu kapitału, zakazane co do zasady przez art. 63 ust. 1 TFUE. Niemniej jednak zgodnie z art. 65 ust. 1 lit. a) TFUE art. 63 TFUE nie narusza prawa państw członkowskich do stosowania odpowiednich przepisów ich prawa podatkowego traktujących odmiennie podatników, którzy nie znajdują się w takiej samej sytuacji ze względu na różne miejsce zamieszkania lub inwestowania kapitału. Z utrwalonego orzecznictwa wynika jednak, że art. 65 ust. 1 lit. a) TFUE, stanowiący odstępstwo od podstawowej zasady swobodnego przepływu kapitału, powinien być przedmiotem ścisłej wykładni. Dlatego też nie można go interpretować w ten sposób, że wszelkie przepisy podatkowe przewidujące odmienne traktowanie podatników ze względu na miejsce ich zamieszkania lub siedziby bądź państwo inwestowania ich kapitału są automatycznie zgodne z traktatem [wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C-342/20, EU:C:2022:276, pkt 67 i przytoczone tam orzecznictwo]. Odmienne traktowanie dozwolone w art. 65 ust. 1 lit. a) TFUE nie powinno bowiem stanowić, zgodnie z art. 65 ust. 3 TFUE, arbitralnej dyskryminacji ani ukrytego ograniczenia. W związku z tym Trybunał orzekł, że takie odmienne traktowanie można dopuścić tylko wtedy, gdy dotyczy sytuacji, które nie są obiektywnie porównywalne, lub, w przeciwnym razie, gdy jest ono uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego [wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C-342/20, EU:C:2022:276, pkt 68 i przytoczone tam orzecznictwo]." (pkt 72-77). Odnosząc się do istnienia obiektywnie porównywalnych sytuacji TSUE wskazał, że co do zasady "W niniejszej sprawie do sądu odsyłającego, który jako jedyny jest właściwy do dokonywania wykładni prawa krajowego, przy uwzględnieniu wszystkich elementów przepisów podatkowych będących przedmiotem postępowania głównego i całego krajowego systemu podatkowego, należy określenie celu tego rodzaju zwolnienia (zob. podobnie wyroki: z dnia 30 stycznia 2020 r., Köln-Aktienfonds Deka, C-156/17, EU:C:2020:51, pkt 79; z dnia 16 grudnia 2021 r., UBS Real Estate, C-478/19 i C-479/19, EU:C:2021:1015, pkt 55). Należy jednak zauważyć w tym względzie, że jeśli sąd odsyłający dojdzie do wniosku, że zwolnienie to ma na celu uniknięcie podwójnego opodatkowania dochodów z inwestycji na poziomie instrumentu inwestycyjnego i na poziomie posiadaczy jego jednostek uczestnictwa oraz traktowanie pod względem podatkowym inwestycji realizowanych za pośrednictwem przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania w taki sam sposób jak inwestycji dokonywanych bezpośrednio, to okoliczność, że takie przedsiębiorstwo jest zarządzane przez jednostkę wewnętrzną, niekoniecznie stawia je w sytuacji odmiennej od sytuacji tego samego przedsiębiorstwa zarządzanego przez podmiot zewnętrzny. Taki cel może bowiem zostać osiągnięty niezależnie od sposobu zarządzania instrumentem inwestycyjnym, ponieważ cel ten zależy od systemu podatkowego mającego zastosowanie do dochodów uzyskiwanych i wypłacanych przez takie przedsiębiorstwo, przy czym sam sposób zarządzania nie ma wpływu na opodatkowanie tych dochodów." (pkt 85-86 wyroku). Nie mniej jednak uznał, że "W konsekwencji, o ile względy dotyczące różnych poziomów ryzyka związanego z działalnością przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania, w zależności od sposobu zarządzania tymi przedsiębiorstwami, wskazują na powody, które mogły skłonić ustawodawcę krajowego do wymagania, aby fundusze inwestycyjne będące rezydentami były tworzone zgodnie z trybem zarządzania zewnętrznego, o tyle względy te nie pozwalają na wykazanie istotnych różnic sytuacji między przedsiębiorstwami zbiorowego inwestowania zarządzanymi zewnętrznie a odpowiednimi przedsiębiorstwami zarządzanymi wewnętrznie w odniesieniu do zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych przewidzianego w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych [zob. analogicznie wyrok z dnia 7 kwietnia 2022 r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Zwolnienie kontraktowych funduszy inwestycyjnych), C-342/20, EU:C:2022:276, pkt 76]. Należy zatem uznać, że w świetle przepisów krajowych mających na celu zwolnienie dochodów przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania i zmierzających do zrównania pod względem podatkowym inwestycji dokonywanych za pośrednictwem takich przedsiębiorstw z inwestycjami dokonywanymi bezpośrednio, przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania posiadające wewnętrzny sposób zarządzania nie znajduje się w sytuacji obiektywnie odmiennej od przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania posiadającego wewnętrzny sposób zarządzania. W tych okolicznościach należy zbadać, czy ograniczenie wprowadzone przez przepisy rozpatrywane w postępowaniu głównym może być uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego.". (pkt 87-89 wyroku). Następnie zaś wskazano, że " Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału ograniczenie w swobodnym przepływie kapitału można dopuścić jedynie wtedy, gdy jest ono uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego i odpowiednie dla zagwarantowania w sposób spójny i konsekwentny realizacji zamierzonego przez nie celu oraz nie wykracza poza to, co jest niezbędne do jego osiągnięcia [wyrok z dnia 12 października 2023 r., BA (Dziedziczenie – Polityka społeczna dotycząca mieszkalnictwa w Unii), C-670/21, EU:C:2023:763, pkt 67 i przytoczone tam orzecznictwo]. W niniejszej sprawie, jak wskazano w pkt 82 niniejszego wyroku, z informacji przekazanych przez sąd odsyłający i rząd polski wynika, że warunek dotyczący zewnętrznego sposobu zarządzania ma na celu ochronę interesów inwestorów. Wymóg ten ma zatem na celu oddzielenie kapitału inwestorów zebranego w funduszu inwestycyjnym od majątku spółki zarządzającej i w ten sposób oddzielenie ryzyka inwestycyjnego od ryzyka związanego z utworzeniem funduszu inwestycyjnego i zarządzaniem nim. Trybunał orzekł już w tym względzie, że ochrona inwestorów stanowi realizowany przez Unię cel interesu ogólnego (zob. podobnie wyrok z dnia 1 sierpnia 2022 r., HOLD Alapkezelő, C-352/20, EU:C:2022:606, pkt 80 i przytoczone tam orzecznictwo). Tak więc cel związany z ochroną inwestorów może co do zasady stanowić nadrzędny wzgląd interesu ogólnego mogący uzasadniać ograniczenie swobodnego przepływu kapitału. Niemniej jednak należy jeszcze zbadać, zgodnie z orzecznictwem przypomnianym w pkt 90 niniejszego wyroku, czy ograniczenie w swobodnym przepływie kapitału wynikające z rozpatrywanych w postępowaniu głównym przepisów krajowych jest odpowiednie dla zagwarantowania w sposób spójny i konsekwentny realizacji zamierzonego przez nie celu i nie wykracza poza to, co jest niezbędne do jego osiągnięcia. W tym względzie należy przypomnieć, że aby móc skorzystać ze zwolnienia rozpatrywanego w postępowaniu głównym, przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania mające siedzibę w innym państwie członkowskim lub w państwie będącym stroną porozumienia EOG musi spełnić warunki określone w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a) i d)–f) ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Tymczasem, jak wskazano w pkt 81 niniejszego wyroku, art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. d) tej ustawy przewiduje, że działalność funduszy powinna podlegać bezpośrednio kontroli organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają one siedzibę. Warunek taki pozwala upewnić się na wstępie, że zwolnienie jest przyznawane wyłącznie w odniesieniu do dochodów przedsiębiorstw, które w państwie, w którym mają siedzibę, podlegają przepisom gwarantującym ochronę inwestorów w formie zezwolenia udzielanego przez te organy i ich nadzoru nad tymi przedsiębiorstwami. Oczywiście nie można wykluczyć, że państwo członkowskie zadecyduje, iż w celu zapewnienia poziomu ochrony inwestorów, który uważa za odpowiedni, na jego terytorium mogą być tworzone jedynie zewnętrznie zarządzane fundusze inwestycyjne. Proporcjonalność przepisów przyjętych przez państwo członkowskie nie jest bowiem wykluczona z tego tylko powodu, że wybrało ono inny system ochrony niż przyjęty przez inne państwo członkowskie, przy czym przepisy te należy oceniać jedynie w świetle celów realizowanych przez organy krajowe zainteresowanego państwa członkowskiego oraz poziomu ochrony, jaki zamierzają one zapewnić (zob. podobnie wyrok z dnia 18 października 2012 r., X, C-498/10, EU:C:2012:635, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo). Należy jednak wskazać, po pierwsze, z zastrzeżeniem ustaleń, których dokonanie należy do sądu odsyłającego, że przyznanie zwolnienia podatkowego w odniesieniu do dochodów przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania mającego siedzibę w innym państwie członkowskim nie pociąga za sobą konsekwencji w zakresie form prawnych, jakie przybierają fundusze, które to ostatnie państwo może rejestrować na swym terytorium, i nie zobowiązuje tego państwa członkowskiego do zezwalania na tworzenie wewnętrznie zarządzanych funduszy inwestycyjnych. W tym względzie, zapytany na rozprawie, rząd polski nie wyjaśnił, w jaki sposób przyznanie zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych przedsiębiorstwu zbiorowego inwestowania mającemu siedzibę w innym państwie członkowskim, zarządzanemu wewnętrznie, zagrażałoby celowi ochrony inwestorów realizowanemu przez władze krajowe. Po drugie, o ile można uznać, że korzystniejsze traktowanie pod względem podatkowym dochodów przedsiębiorstwa zbiorowego inwestowania zarządzanego zewnętrznie mogłoby zachęcać inwestorów do korzystania z takich przedsiębiorstw, o tyle nie można z tego wywnioskować a contrario, że mniej korzystne traktowanie pod względem podatkowym w postaci odmowy zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych dochodów uzyskanych przez fundusz zarządzany wewnętrznie pozwala chronić inwestorów przed inwestycjami dokonywanymi w takich funduszach. W konsekwencji nie można uznać, że środek podatkowy mający na celu uczynienie mniej atrakcyjnym inwestycji dokonywanych przez przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania mające siedzibę w innym państwie członkowskim i podlegające w tym państwie kontroli organów nadzoru nad rynkiem finansowym, lecz zarządzane wewnętrznie, jest odpowiedni do osiągnięcia zamierzonego celu ochrony inwestorów. Ponadto na rozprawie rząd polski podniósł, że przepisy rozpatrywane w postępowaniu głównym mają również na celu zapobieganie nadużyciom. Jednakże ze względu na to, że rząd ten ogranicza się do powołania się, bez dalszych wyjaśnień, na takie uzasadnienie, nie wykazując związku między sposobem zarządzania przedsiębiorstwem zbiorowego inwestowania a ewentualnym ryzykiem nadużycia, jego argumentacja nie może zostać uwzględniona" (pkt 90-105).
Sąd zatem zauważa, że prawo polskie bezwzględnie wyklucza utworzenie w Polsce funduszu inwestycyjnego (lub struktury podobnej do funduszu luksemburskiego), który byłby zarządzany wewnętrznie.
Z art. 4 ust. 1 i ust. 2 u.f.i. wynika, że organem funduszu nie jest osoba lub osoby fizyczne (zarząd), lecz inna osoba prawna, tj. Towarzystwo - spółka akcyjna utworzona zgodnie z art. 38 i następne u.f.i., której podstawowym przedmiotem działalności jest tworzenie funduszy inwestycyjnych, zarządzanie nimi i reprezentowanie ich na zewnątrz (art. 45 u.f.i.). Nadto, z art. 4 ust. 1a i 1b ww. ustawy wynika, że Towarzystwo w drodze umowy zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności, może: przekazać spółce zarządzającej prowadzącej działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zarządzanie funduszem inwestycyjnym otwartym i prowadzenie jego spraw, bądź też zarządzającemu z UE prowadzącemu działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zarządzanie specjalistycznym funduszem inwestycyjnym otwartym lub funduszem inwestycyjnym zamkniętym i prowadzenie jego spraw. Spółka zarządzająca to w myśl art. 2 pkt 10 u.f.i. podmiot lub spółka z siedzibą w państwie członkowskim, które uzyskały zezwolenie właściwego organu w państwie członkowskim na wykonywanie działalności w zakresie zarządzania funduszami prowadzącymi działalność zgodnie z prawem wspólnotowym regulującym zasady zbiorowego inwestowania w papiery wartościowe, natomiast zarządzający z UE to stosownie do art. 2 pkt 10c ww. ustawy osoba prawna z siedzibą na terytorium państwa członkowskiego, która uzyskała zezwolenie właściwego organu w państwie członkowskim na wykonywanie działalności zarządzania alternatywnym funduszem inwestycyjnym zgodnie z prawem wspólnotowym regulującym działalność zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Zatem zawsze wymogiem jest to, by fundusz inwestycyjny był zarządzany zewnętrznie. Regulacje prawne związane z koniecznością zarządzania funduszem przez podmiot zewnętrzny datowane są w polskim porządku prawnym od 1998 r. Z dniem 21 lutego 1998 r. weszła w życie ustawa z 28 sierpnia 1997 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. z 1997 r. Nr 139, poz. 933, dalej jako ustawa pierwotna). Wtedy to na mocy art. 3 ust. 1 zd. pierwsze tej ustawy zdecydowano, że organem funduszu inwestycyjnego jest towarzystwo funduszy inwestycyjnych, zwane dalej "towarzystwem", utworzone zgodnie z przepisami ustawy. Z ust. 2 tego przepisu wynikało, że Towarzystwo tworzy fundusz inwestycyjny oraz, jako jego organ, zarządza nim i reprezentuje fundusz w stosunkach z osobami trzecimi. Z uzasadnienia projektu tej ustawy (druk sejmowy 2012, sejm II kadencji ) wynika, że zanim podjęto decyzję o przyjętych rozwiązaniach prawnych analizowano występujące na świecie formy prawne funduszy otwartych i zamkniętych (w tym występujące w Luxemburgu). Wskazano, że w zakresie wyboru konstrukcji prawnej dla funduszu otwartego, jak najbardziej rozpowszechnionej instytucji wspólnego inwestowania, istnieje ogólna skłonność opierania się na anglosaskiej konstrukcji własności powierniczej (trust), w której to konstrukcji powiernikiem jest określony podmiot (towarzystwo funduszy powierniczych) zarządzający masą majątkową funduszu na podstawie umowy z uczestnikami funduszu. Zwrócono przy tym uwagę, że w systemach kontynentalnych fundusze otwarte, zwane funduszami powierniczymi, są właściwie "quasi-powierniczymi". Jako przykład wskazano obowiązująca w polskim systemie prawnym ustawę o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych, wedle której funduszem (jako odrębną masą majątkową) zarządza towarzystwo funduszy powierniczych, jednakże "w imieniu własnym, ale na rzecz uczestników funduszu". Decydując się na przyjętą konstrukcję prawną ustawodawca wskazał na praktyczne skutki rozgraniczenia odpowiedzialności funduszu jako "masy majątkowej" od odpowiedzialności towarzystwa funduszy i jej uczestników, w tym na wyraźną lokalizację skutków finansowych i podatkowych funkcjonowania funduszu. Zauważono także, że na gruncie prawa polskiego współwłasność łączna jaka jest w funduszu) nie jest całkowicie uregulowana, co powoduje niepewność konstrukcji prawnej. A zatem przyjęcie koncepcji spółki prawa handlowego o zmiennym kapitale doprowadziłoby do pozbawienia akcjonariuszy praw korporacyjnych. Wskazano, że przy występującym w funduszu inwestycyjnym rozproszeniu tytułów uczestnictwa posiadacz kilkuprocentowego pakietu faktycznie sprawowałby kontrolę nad funduszem i jego polityką inwestycyjną. Rozdzielenie masy majątkowej towarzystwa i majątku uczestników ulokowanego w funduszach (w znaczeniu przedmiotowym) rodzi kolejne problemy. Środki te, z prawnego punktu widzenia, są własnością spółki, a więc aktualne pozostają problemy rozgraniczenia odpowiedzialności, zobowiązań, podatków i zwolnień podatkowych oraz roszczeń kierowanych wobec towarzystwa lub "masy funduszu". Przeprowadzona analiza legła zatem u podstaw koncepcji odstąpienia od wysiłków przeszczepienia na grunt prawa polskiego konstrukcji tradycyjnych (powiernictwa) lub prób rekonstrukcji utrwalonych form prawa handlowego lub cywilnego tylko na potrzeby "instytucji wspólnego inwestowania". Uwzględniając także postanowienia Dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich z dnia 20 grudnia 1985 r. "o koordynacji przepisów prawnych i administracyjnych dotyczących instytucji wspólnego inwestowania w papiery wartościowe" zaproponowano zatem przejrzystą koncepcję funduszu inwestycyjnego jako osoby prawnej nowego typu w prawie polskim, która to mieści się w ramach instytucji znanych temu prawu. Wskazując na warunki nałożone przez ww. Dyrektywę dotyczące działania funduszy otwartych polski ustawodawca zdecydował się na następujące założenia: 1) wprowadzenie jednego nowego typu osoby prawnej, która będzie jednolitą konstrukcją prawną (wspólnym "wehikułem") dla różnego rodzaju funduszy inwestycyjnych - otwartych, zamkniętych, mieszanych - w zależności od statutu, 2) uniknięcie manipulowania instytucją powiernictwa lub współwłasności (gdy chodzi o fundusze otwarte) oraz brak potrzeby głębokiej ingerencji w konstrukcję spółki akcyjnej uregulowaną w kodeksie handlowym (gdy chodzi o fundusze zamknięte), 3) "fundusz inwestycyjny" może być formą elastyczną i podstawą funkcjonowania bardzo różnych inwestycji wspólnego inwestowania. Dlatego też "fundusz inwestycyjny" jako nowy typ osoby prawnej, przyjęty w polskim systemie prawnym, charakteryzuje się następującymi atrybutami: 1. przedmiot i cel działania - inwestowanie w prawa majątkowe środków zebranych publicznie; 2. sformalizowana organizacja uregulowana przez ustawę i oparty na niej statut; 3. majątek odrębny od majątku uczestników i majątku towarzystwa zarządzającego funduszem; 4. organ, przez który fundusz działa - towarzystwo funduszy inwestycyjnych; 5. określone ustawą i statutem prawa i obowiązki uczestników. Organem funduszu inwestycyjnego jest zatem towarzystwo, a rozwiązanie to przyjęto ze względu na następującą specyfikę ról i wzajemnych stosunków towarzystwa i funduszu inwestycyjnego: 1. przedmiotem działania towarzystwa funduszy inwestycyjnych (spółka akcyjna) jest zarządzanie funduszami inwestycyjnymi i reprezentowanie ich; 2. decyzje inwestycyjne funduszu podejmowane są na podstawie analiz i decyzji towarzystwa funduszy inwestycyjnych; 3. wynagrodzenie towarzystwa funduszy inwestycyjnych jest pochodną wzrostu wartości majątku funduszu zależną od prawidłowości analiz i decyzji towarzystwa. Fundusz inwestycyjny dokonuje zatem inwestycji zgodnie z decyzjami towarzystwa funduszu, jako organizacji wyspecjalizowanej w zarządzaniu majątkiem funduszy wspólnego inwestowania. To Towarzystwo, a nie jego zarząd, jest organem funduszu inwestycyjnego i odpowiada (w sensie prawnym) za skutki tego zarządzania, tj. ponosi odpowiedzialność bezpośrednio wobec uczestników. Ustanowienie zatem funduszy inwestycyjnych i Towarzystwa (funduszy inwestycyjnych), jako odrębnych osób prawnych będących właścicielami swoich odrębnych majątków, pozwala, zdaniem ustawodawcy, na odejście od dotychczasowych rozwiązań, zgodnie z którymi jedna osoba prawna (towarzystwo) dysponowała środkami własnymi oraz wniesionymi przez uczestników, co rodziło komplikacje natury prawnej (w tym podatkowej). Zaznaczono przy tym, że ogromne rozproszenie uczestników i specyfika działalności polegającej na zarządzaniu funduszem inwestycyjnym, wymagającej wiedzy o charakterze specjalistycznym oraz dostępu do poufnych informacji, powoduje, że nierealne jest sprawowanie skutecznej kontroli nad prawidłowością zarządzania przez uczestników funduszy. Dlatego też do nadzoru i kontroli działań zarządzającego funduszem i samego funduszu powołano (zgodnie z praktyką innych państw i Dyrektywą): 1) organ państwowy (wówczas Komisja Papierów Wartościowych i Giełd - obecnie Komisja Nadzoru Finansowego) - uprawnienia w zakresie koncesjonowania działalności w zakresie tworzenia i zarządzania funduszami, weryfikacji osób wchodzących w skład organów towarzystwa oraz pracowników towarzystwa, ocena prawidłowości sporządzenia statutu funduszu, ocena działalności towarzystwa, funduszu i depozytariusza (przez okresową ocenę przedstawionych sprawozdań i bezpośrednią kontrolę dokumentacji), nakładanie kar aż do cofnięcia koncesji, 2) bank depozytariusz (który, poza obowiązkiem kontroli operacji funduszu, ma obowiązek odmowy ich wykonania gdyby były one sprzeczne z prawem lub statutem, a także uprawniony jest do występowania w imieniu funduszu w sporze cywilnym z Towarzystwem). Reasumując, przyjęte w polskim prawie rozwiązania polegające na obowiązku zarządzania funduszem inwestycyjnym przez inny podmiot (nie zaś przez osoby fizyczne), tj. zarządzanie zewnętrzne, miało na celu zapewnienie pewności prawnej działalności funduszu jako instytucji wspólnego inwestowania oderwanej od partykularnych interesów poszczególnych uczestników funduszu, ale także oddzielenia majątku tych uczestników od organu zarządzającego, który samodzielnie ponosi odpowiedzialność za zarządzanie funduszem - odpowiedzialność majątkowa Towarzystwa nie wpływa na majątek samego funduszu. Tak przyjęte rozwiązania były i są kontynuowane na gruncie obecnie obowiązujących przepisów u.f.i. Zatem powyższe uzasadnienie zachowuje aktualność.
Podsumowując, fundusze kapitałowe w Polsce nie mogą być utożsamiane z funduszami takimi jak skarżąca, co oznacza, że można jedynie poszukiwać regulacji wynikających z u.f.i.
Tymczasem u.f.i. nie przewiduje możliwości utworzenia funduszu inwestycyjnego w formie prawnej takiej, jak w przypadku skarżącej, tj. spółki inwestycyjnej o kapitale zmiennym. Fundusz taki jak strona skarżąca (nawet gdyby wbrew wyraźnemu brzmieniu u.f.i. został utworzony), bez ustanowienia zarządu zewnętrznego, nie mógłby przenieść siedziby do Polski, a to z tej przyczyny, że nie uzyskałby koncesji na prowadzenie działalności w zakresie wspólnego inwestowania z uwagi na brak rozdzielenia kwestii zarządu funduszem (ustanowienia odrębnego podmiotu) i tym samym braku odrębności majątku organu zarządzającego od majątku uczestników funduszu.
Odnosząc się do kwestii opodatkowania funduszy inwestycyjnych Sąd wskazuje, że do 1 stycznia 2017 r. fundusze inwestycyjne utworzone na podstawie u.f.i. korzystały z podmiotowego zwolnienia od podatku dochodowego od osób prawnych, niezależnie od tego czy były one FIO, SFIO, FIZ, czy SFIOZ (specjalistycznymi funduszami otwartymi stosującymi zasady przewidziane dla funduszy zamkniętych).
Z uwagi na zmianę u.p.d.o.p. od 1 stycznia 2017 r. zwolnienie podmiotowe z art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. dotyczy tylko FIO i SFIO (a zatem podmiotów podlegających dyrektywie UCITS).
Natomiast FIZ, czy też SFIOZ mogą skorzystać ze zwolnienia przedmiotowego, a zatem w ściśle określonych przypadkach, na co wskazuje art. 17 ust. 1 pkt 57 u.p.d.o.p. Zgodnie z nim wolne od podatku są dochody (przychody) funduszy inwestycyjnych zamkniętych lub specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych stosujących zasady i ograniczenia inwestycyjne określone dla funduszy inwestycyjnych zamkniętych, utworzonych na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych, z wyłączeniem:
a) dochodów (przychodów) z udziału w spółkach niemających osobowości prawnej lub jednostkach organizacyjnych niemających osobowości prawnej, mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej lub w innym państwie, jeżeli zgodnie z przepisami ustawy lub prawa podatkowego państwa, w którym te spółki lub jednostki organizacyjne mają siedzibę lub zarząd, podmioty te nie są traktowane jak osoby prawne i nie podlegają w tym państwie opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania,
b) dochodów (przychodów) z odsetek od pożyczek udzielonych podmiotom, o których mowa w lit. a, oraz odsetek od innych zobowiązań tych podmiotów wobec funduszu,
c) dochodów (przychodów) z odsetek od udziału kapitałowego w podmiotach, o których mowa w lit. a,
d) darowizn bądź innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń dokonywanych przez podmioty, o których mowa w lit. a,
e) dochodów (przychodów) z tytułu odsetek (dyskonta) od papierów wartościowych emitowanych przez podmioty, o których mowa w lit. a,
f) dochodów (przychodów) z tytułu zbycia papierów wartościowych wyemitowanych przez podmioty, o których mowa w lit. a, lub udziałów w tych podmiotach.
Jak wynika z powyższego brak jest w art. 17 ust. 1 pkt 57 u.p.d.o.p. odwołania do art. 6 ust. 1 pkt 10a tej ustawy.
Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. wolne od podatku są dochody (przychody) instytucji wspólnego inwestowania posiadających siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, o których mowa w art. 6 ust. 4, spełniających warunki, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a i d-f, z wyłączeniem dochodów określonych w pkt 57 lit. a-f (obecnie a-g).
Z art. 6 ust. 4 tej ustawy wynika przy tym, że zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 10a, nie ma zastosowania do:
1) instytucji wspólnego inwestowania:
a) które prowadzą swoją działalność w formie instytucji wspólnego inwestowania typu zamkniętego albo są instytucją wspólnego inwestowania typu otwartego działającą na podstawie zasad i ograniczeń inwestycyjnych odpowiadających instytucjom wspólnego inwestowania typu zamkniętego, lub
b) których tytuły uczestnictwa, zgodnie z dokumentami założycielskimi, nie są oferowane w drodze oferty publicznej, dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym ani wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu oraz mogą być nabywane także przez osoby fizyczne wyłącznie w przypadku, gdy osoby te dokonają jednorazowego nabycia tytułów uczestnictwa o wartości nie mniejszej niż 40 000 euro.
Zauważenia wymaga, że stosownie do art. 17 ust. 11 tej ustawy, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 58, dotyczy instytucji wspólnego inwestowania:
1) których wyłącznym przedmiotem działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego lub inne prawa majątkowe;
2) w przypadku których prowadzenie przez nie działalności wymaga zawiadomienia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę.
Odczytując zatem treść art. 17 ust. 1 pkt 58 w zw. z ust. 11 w zw. z art. 17 pkt 57 oraz art. 6 ust. 4 u.p.d.o.p. uznać należy, że zwolnienie wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. dotyczy tylko tych dochodów instytucji wspólnego inwestowania z krajów UE i EOG będących odpowiednikiem polskich FIO i SFIO (a zatem podlegających UCITS), które są osiągane z lokowania środków pieniężnych w papiery wartościowe, instrumenty finansowe i inne (niż udziały w spółkach transparentnych podatkowo) prawa majątkowe. Udzielenie zwolnienia o jakim mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. warunkowane jest przy spełnieniem przesłanek z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a oraz lit. d-f tej ustawy. Jest to bowiem zwolnienie podmiotowe, nie zaś przedmiotowe.
Sąd wskazuje, że takie rozróżnienie w zakresie opodatkowania wynika z polityki podatkowej państwa, albowiem diagnozując problem opodatkowania instytucji wspólnego inwestowania ustawodawca polski wskazywał, że w przypadku inwestowania w fundusze FIO, SFIO oraz FIZ, wyodrębniane ze względu na charakterystykę w przepisach ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz porównywalne do nich instytucje wspólnego inwestowania, z siedzibą w innym niż Polska państwie UE lub EOG, opodatkowanie dochodu następuje na poziomie inwestora (uczestnika) na etapie wypłaty zysku, tj. w momencie wykupu lub umorzenia przez fundusz jednostek uczestnictwa (w przypadku funduszy inwestycyjnych otwartych - FIO) bądź certyfikatów inwestycyjnych (w przypadku funduszy inwestycyjnych zamkniętych - FIZ) - stawką podatku w wysokości 19% (u podatników podatku dochodowego od osób prawnych jako dochód opodatkowany na zasadach ogólnych, natomiast u podatników podatku dochodowego od osób fizycznych jako dochód z kapitałów pieniężnych). Argumentowano, że przyjęty model opodatkowania dochodów z inwestycji poprzez fundusze inwestycyjne wywołuje negatywne skutki przede wszystkim w obszarze działania krajowych FIZ, które stanowią jeden z podstawowych elementów budowania struktur planowania podatkowego z wykorzystaniem podmiotów zagranicznych (głównie transparentnych podatkowo), poprzez umiejscawianie FIZ w łańcuchu podmiotów prowadzących działalność gospodarczą i transferowanie dochodów z tej działalności, w zdecydowanej części, do FIZ. Dają one bowiem możliwość skierowania emisji certyfikatów do konkretnego inwestora, dopasowania strategii inwestycyjnej do indywidualnych potrzeb, kontroli realizacji celu inwestycyjnego funduszu i wyznaczania polityki inwestycyjnej oraz brak ograniczeń inwestycyjnych, pozwalający przede wszystkim na inwestycje w spółki zagraniczne o charakterystyce identycznej z polską formą spółki komandytowo-akcyjnej (FIZ występuje w roli akcjonariusza). Dalej wskazywano, że cechy FIZ powodują, iż fundusze te są wykorzystywane do zarządzania majątkiem w szczególności przez podatników dysponujących znaczącym kapitałem, pozwalającym na wykorzystanie efektów skali. Wykorzystanie FIZ w celu optymalizacji podatkowej znajdzie zastosowanie, gdy koszty całkowite związane z utrzymaniem funduszu nie przekroczą wysokości podatku, który inwestor miałby zapłacić prowadząc inwestycje poza strukturą FIZ (średnie roczne koszty nie przekraczają 400 tys. zł). Zatem na utworzenie tego rodzaju prywatnego wehikułu inwestycyjnego mogą sobie pozwolić wyłącznie podmioty inwestujące kwoty rzędu kilkudziesięciu milionów złotych. Zdaniem ustawodawcy, skutkowało to uprzywilejowaniem dużych podatników względem małych i średnich przedsiębiorstw, a sytuacja taka wpływa negatywnie na konkurencyjność mniejszych podmiotów, osłabiając ich pozycję rynkową. Ustawodawca krajowy wskazał także, że pomimo objęcia podatkiem dochodowym od osób prawnych spółek komandytowo-akcyjnych z dniem 1 stycznia 2014 r., zjawisko wykorzystywanej przez FIZ-y optymalizacji podatkowej nie zostało w pełni wyeliminowane. Miejsce spółek komandytowo-akcyjnych zajęły bowiem podmioty funkcjonujące w innych krajach UE, których systemy prawne przewidują struktury prawne analogiczne do SKA, tj. spółki nieposiadające osobowości prawnej, transparentne podatkowo, dysponujące jednocześnie prawem emitowania papierów wartościowych (np. luksemburska spółka typu SCSp - Societe en Commandite Speciale). Analizując wyniki finansowe niepublicznych funduszy inwestycyjnych zamkniętych za lata 2013-2015 , FIO i SFIO oraz biorąc pod uwagę, iż ceteris paribus wszystkie formy funduszy działały w tych okresach w takich samych warunkach gospodarczych oraz inwestycyjnych Polski i świata, zdaniem ustawodawcy zdecydowana różnica w wynikach FIZ może być przypisana osiąganiem przez nie zysków de facto z działalności gospodarczej, poprzez mechanizmy optymalizacji podatkowej, a nie inwestycyjnej. Dlatego też, przyjmując, iż wynik finansowy FIZ byłby zbliżony do podstawy opodatkowania podatkiem 11 dochodowym od osób prawnych zmiana zasad opodatkowania funduszy inwestycyjnych, w ocenie ustawodawcy, mogłaby skutkować zwiększeniem dochodów sektora finansów publicznych o ok. 2-2,5 mid zł z tytułu opodatkowania dochodów FIZ. Zatem ostatecznie zdecydowano, że w przypadku FIZ oraz SFIOZ zwolnienie podatkowe ma charakter przedmiotowy, natomiast w przypadku FIO i SFIO ma charakter podmiotowy.
Konstruując zwolnienie z art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. ustawodawca uznał, że ma ono na celu dostosowanie warunków stosowania zwolnienia przedmiotowego dla instytucji wspólnego inwestowania - podmiotów zagranicznych z państw UE i EOG podlegających dyrektywie UCITS, których charakterystyka odpowiada cechom polskiego FIO oraz SFIO.
Zdaniem Sądu, polski ustawodawca przeniósł polskie zwolnienie podmiotowe do instytucji wspólnego inwestowania podlegających dyrektywie UCITS warunkując je jednocześnie transparentnością podatkową samych funduszy (art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a u.p.d.o.p.). Natomiast ustanawiając zwolnienie przewidziane w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. ustawodawca w uzasadnieniu ustawy wskazał jedynie, że "Niezależnie od przedstawionych powyżej zmian, w projekcie zaproponowano również wprowadzenie dodatkowego wymogu, który będą musiały spełnić zagraniczne fundusze inwestycyjne, aby móc skorzystać z wyłączenia z opodatkowania podatkiem dochodowym, wskazującego, iż muszą być, podobnie jak ma to miejsce w przypadku funduszy inwestycyjnych tworzonych w oparciu o przepisy ustawy o funduszach inwestycyjnych, zarządzane przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę". Wprowadzenie tego przepisu nastąpiło bowiem dopiero na mocy ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 234 poz.1389) przy lakonicznym ww. uzasadnieniu. Zatem ustawodawca nie uznał, że wprowadzenie powyższego wymogu było konieczne z uwagi na kwestie podatkowe, czy też szczególne względy.
Także na w toku postępowania przed TSUE rząd nie wyjaśnił w jaki sposób przyznanie zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych przedsiębiorstwu zbiorowego inwestowania mającemu siedzibę w innym państwie członkowskim, zarządzanemu wewnętrznie, zagrażałoby celowi ochrony inwestorów realizowanemu przez władze krajowe. Nie wyjaśniono także, jak wskazane przepisy rozpatrywane w postępowaniu głównym przed TSUE mają również na celu zapobieganie nadużyciom.
Powyższe ustalenia doprowadziły bowiem TSUE do konkluzji wyrażonej w przywołanym już wyroku z dnia 27 lutego 2025 r. w sprawie C-18/23. Sąd zaś nie znalazł podstaw do innej oceny w kontekście wskazanej argumentacji, którą przeprowadził bacząc na pkt 86 i pkt 100 tego wyroku.
Uwzględniając zatem powyższe, jak również to, że kwestię sporną w niniejszej sprawie była jedynie wykładnia ustanowionego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 58 tej ustawy wymogu zarządzania przez podmiot zewnętrzny, bowiem zarówno skarżąca jak i organ interpretacyjny uznały, że skarżąca spełnia wymagania wynikające z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a oraz lit. d-e u.p.d.o.p. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p., zaskarżoną interpretację należało uchylić. Z powyższego wynika bowiem, że wprowadzenie wymogu zarządzania wewnętrznego do podmiotów z innych państw członkowskich, które takiego wymogu nie przewidują, nie sposób uznać, że polskim ustawodawcą kierowały szczególne względy uzasadniające takie ograniczenie.
Sąd na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. uchylił interpretację indywidualną. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.