Organ drugiej instancji zaznaczył następnie, że działania podjęte przez wierzyciela wynikają z ustawowych obowiązków organu, zaś faktem pozostaje to, że zobowiązany nie dokonał w wyznaczonym terminie (określonym w decyzji) zwrotu należnego zobowiązania wraz z odsetkami. Organ zwrócił w szczególności uwagę, że zgodnie z art. 60 pkt 6 u.f.p. zaległą należnością są środki publiczne, stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym (w tym m.in. należności z tytułu zwrotów środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizację projektów finansowanych z udziałem tych środków a także odsetki od tych środków i należności). Organ drugiej instancji zauważył również, że do należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Następnie organ drugiej instancji zaakcentował, że zgodzić się należy ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu pierwszoinstancyjnym, zgodnie z którym podstawy wniesienia zarzutu nie może stanowić okoliczność tego rodzaju czy środki finansowe pozostające na zajętym rachunku bankowym zobowiązanego mogą podlegać egzekucji. Ocena, jakie środki znajdujące się na rachunku zobowiązanego mogą podlegać egzekucji należy bowiem do wyłącznej kompetencji organu egzekucyjnego, a nie wierzyciela. Zakwestionowanie przez zobowiązanego możliwości przeprowadzenia egzekucji ze środków pochodzących z wpłat rodzinnego kapitału opiekuńczego czy też dotacji żłobkowych nie oznacza, iż w sprawie zachodzi okoliczność świadcząca o braku wymagalności obowiązku.
W zakresie zarzutu braku skierowania do zobowiązanego upomnienia w trybie art. 15 u.p.e.a. organ drugiej instancji podniósł, że jak słusznie wskazywał wierzyciel, upomnienie z dnia 7 listopada 2024 r. zawiera wszystkie elementy przewidziane prawem. W tych ramach organ drugiej instancji dokonał zestawienia (na stronach 9-10 postanowienia) informacji ujętych w upomnieniu skierowanym do zobowiązanego z informacjami wymaganymi dla upomnienia, zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz.U. z 2020 r., poz. 2194, dalej: rozporządzenie). Organ ten zaznaczył jednocześnie, że pozostałe elementy wynikające z § 2 pkt 6-8 rozporządzenia ujęte zostały w treści pouczenia. Ponadto upomnienie zawiera oznaczenie i podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela, stosownie do art. 15 § 1b u.p.e.a.
Organ drugiej instancji stwierdził dalej, że wymagane przepisami prawa informacje zawarte w upomnieniu pozwalały jednoznacznie zidentyfikować dokument źródłowy zapłaty należności, jakim jest decyzja z dnia 2 października 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 7 lutego 2024 r. orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącego (jako byłego prezesa zarządu spółki) za zobowiązanie określone "decyzją zwrotową" z dnia 30 listopada 2022 r.
Z ostrożności organ drugiej instancji wskazał, iż łączna wysokość należności pieniężnej, ujęta w upomnieniu na kwotę 120.756,82 zł stanowi sumę należności, o której mowa jest w decyzji w sprawie odpowiedzialności osób trzecich (120.740,82 zł) i kosztów upomnienia (16,00 zł). Z kolei różnica w wysokości odsetek, wskazanej w decyzji o odpowiedzialności osób trzecich (57.604,00 zł) a wskazanej w upomnieniu (70.746,00 zł) wynika z okresu naliczania odsetek, który zależny jest od momentu wydania tego dokumentu.
Reasumując, zdaniem organu drugiej instancji, wystawienie w dniu 2 grudnia 2024 r. tytułu wykonawczego zostało prawidłowo poprzedzone przesłaniem do zobowiązanego upomnienia z dnia 7 listopada 2024 r., zawierającego wszystkie wymagane prawem elementy i doręczonego zobowiązanemu w dniu 18 listopada 2024r. Postępowanie egzekucyjne zostało natomiast wszczęte po upływie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia, co oznacza, że wypełniona została dyspozycja art. 15 § 1 u.p.e.a.
Następnie organ drugiej instancji podnosił, że dodatkowa informacja, zamieszczona w dokumencie i dotycząca zakresu upomnienia, zawierająca błędne wskazanie numeru decyzji nie może przesądzać o bezskuteczności upomnienia lub o konieczności uznania jego wadliwości, w sytuacji, w której Zarząd Województwa Śląskiego został prawidłowo oznaczony jako wierzyciel, właściwie wskazano też osobę zobowiązanego, nadto w upomnieniu wskazano prawidłową kwotę należności pieniężnej a zobowiązanemu znane są rozstrzygnięcia, zawarte w kolejno odebranych przez niego decyzjach. Błędne podanie numeru decyzji stanowi jedynie omyłkę pisarską, która nie wpływa na merytoryczny zakres upomnienia.
Końcowo organ drugiej instancji odniósł się do zarzutu zobowiązanego, dotyczącego zgłoszenia przez niego do sądu administracyjnego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. W tych ramach organ podnosił, że od decyzji pierwszoinstancyjnej w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich wniesiony został środek odwoławczy. Dlatego też, w związku z toczącym się przed organem odwoławczym postępowaniem, nie zostały wówczas podjęte żadne czynności, zmierzające do egzekucji należności, określonych w decyzji wydanej w pierwszej instancji, a zatem wypełniona była dyspozycja art. 130 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.), gdyż przed upływem terminu na wniesienie środka odwoławczego decyzja nie ulegała wykonaniu, a wniesienie środka odwoławczego wstrzymało wykonanie decyzji. Jednakże, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy wydana została decyzja organu drugiej instancji w sprawie odpowiedzialności osób trzecich, utrzymująca w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Decyzja organu odwoławczego, mająca walor ostateczności, została następnie zaskarżona do WSA w Gliwicach. Jednak fakt wniesienia ww. skargi do sądu administracyjnego, wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji, nie pozwalał organowi na odstąpienie od ciążących na nim obowiązków, wynikających z treści decyzji, z uwagi na związanie organu decyzją od chwili jej doręczenia, zgodnie z art. 110 § 1 k.p.a. Organ drugiej instancji zaznaczył, że ponieważ decyzja posiadała walor ostateczności, zobowiązany nie dokonał zwrotu środków wraz z odsetkami, a sąd administracyjny nie wydał jeszcze postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji, wobec zobowiązanego podjęte zostały czynności, zmierzające do wyegzekwowania należności.
Reasumując, organ drugiej instancji uznał rozstrzygnięcie wierzyciela o oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej za prawidłowe.
3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.
3.1. Na powyższe postanowienie organu drugiej instancji skarżący, działając osobiście, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zaskarżając ww. postanowienie w całości.
Wydanemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego i materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- art. 49 u.f.z.o.;
- art. 10 i art. 15 ustawy egzekucyjnej;
- art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.).
Skarżący wniósł w pierwszej kolejności o uwzględnienie skargi przez organ w ramach autokontroli na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. W przypadku nieuwzględnienia przez organ skargi, wnosił o uchylenie przez Sąd w całości zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., a także na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesione zostały te same argumenty, które skarżący zaprezentował już uprzednio w ramach zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym i w ramach wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Akcentował, że na zajętym koncie zostały zaksięgowane środki, które nie podlegają egzekucji administracyjnej, tj. dotacja żłobkowa oraz wypłaty Rodzinnego Kapitału Opiekuńczego. Zarzucił, iż nie przesłano mu pisemnego upomnienia, ponadto wskazywał, że wystawiony tytułu wykonawczy oraz upomnienie zawierają wskazanie innej decyzji. Akcentował, iż do czasu rozpoznania przez sąd administracyjny wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, prowadzenie egzekucji administracyjnej jest bezzasadne.
Końcowo wskazywał, że obowiązek wyjaśnienia, czy środki pieniężne podlegają zajęciu, spoczywa na organie egzekucyjnym.
3.2. Odpowiadając na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację, zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.
4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
4.1. Skarga okazała się niezasadna.
4.2. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Ponadto zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).
4.3. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora uznające za nieuzasadnione zarzuty egzekucyjne.
4.4. W tych ramach wskazać przyjdzie, że instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym służy ochronie zobowiązanego, a ta wyraża się w tym, że właściwy organ bada, czy egzekucja zasadnie jest prowadzona, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2019 r. II FSK 22/17), a treść art. 33 § 1 pkt 1-10 ustawy egzekucyjnej, który zawiera enumeratywne wyliczenie przyczyn, mogących stanowić podstawę prawną zarzutu zgłoszonego przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. I tak zgłoszony przez skarżącego zarzut nieistnienia obowiązku mieści się w punkcie 1 art. 33 § 1 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku.
4.5. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa, a zarzuty Skarżącego okazały są bezzasadne.
W tych ramach przypomnieć należy, że Skarżący złożył zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wskazując na brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia jeżeli jest wymagane.
Katalog zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym ma charakter zamknięty, dlatego też podnoszone przez zobowiązanego okoliczności, związane z zajęciem rachunku bankowego, na którym znajdują się środki finansowe pochodzące z dotacji oświatowych oraz z rodzinnego kapitału opiekuńczego, nie mogą stanowić podstawy zarzutu. Dlatego też nie mogą podlegać ocenie wierzyciela w postępowaniu dotyczącym zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Jako podstawę zarzutu uznać zatem należało – na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 w zw. z art. 15 u.p.e.a. – brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.
Z akt sprawy wynika, że upomnienie z dnia 7 listopada 2024 r. o nr [...] zawiera wszystkie przewidziane w przepisach prawa dane. Z upomnienia tego wynika, iż wierzyciel wezwał zobowiązanego do uregulowania należności, której wysokość i okres, jakiego należność dotyczy, również została w tym upomnieniu wskazana. W upomnieniu zawarto także oznaczenie rodzaju i wysokości odsetek, stawki tych odsetek, jak również informacje o sposobie uregulowania należności i wysokości kosztów upomnienia, ponadto zawiera niezbędne pouczenia. Doręczone zostało na adres zameldowania zobowiązanego na pobyt stały, który udostępniony został z systemu pesel, na który doręczana była też korespondencja w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązanie beneficjenta, objęte decyzją zwrotową. Zwrotne potwierdzenie odbioru upomnienia znajduje się przy tym w aktach sprawy.
W niniejszej sprawie zostały zatem spełnione wszystkie warunki formalne, umożliwiające wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
4.6. Odnosząc się do kwestii wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji, wierzyciel zwrócił uwagę, że samo zgłoszenie takiego wniosku nie stanowi przesłanki braku wymagalności obowiązku, nadto na dzień wystawienia tytułu wykonawczego sąd administracyjny nie rozpoznał wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia 2 października 2024 r. W związku z tym, wierzyciel był uprawniony do wystawienia tytułu wykonawczego i złożenia do organu egzekucyjnego wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej. Co więcej, na dzień wniesienia pisma stanowiącego zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym nie istniało orzeczenie, które rozstrzygałoby o wstrzymaniu wykonalności ww. decyzji (dopiero w dniu 10 lutego 2025 r. WSA w Gliwicach wydał postanowienie o odmowie wstrzymania jej wykonania).
Podkreślić należy, że działania podjęte przez wierzyciela wynikają z ustawowych obowiązków organu, zaś faktem pozostaje to, że zobowiązany nie dokonał w wyznaczonym terminie (określonym w decyzji) zwrotu należnego zobowiązania wraz z odsetkami. Zgodnie z art. 60 pkt 6 u.f.p. zaległą należnością są środki publiczne, stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym (w tym m.in. należności z tytułu zwrotów środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizację projektów finansowanych z udziałem tych środków a także odsetki od tych środków i należności). Organ drugiej instancji zauważył również, że do należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Podstawy wniesienia zarzutu nie może stanowić okoliczność tego rodzaju, czy środki finansowe pozostające na zajętym rachunku bankowym zobowiązanego mogą podlegać egzekucji. Ocena, jakie środki znajdujące się na rachunku zobowiązanego mogą podlegać egzekucji należy bowiem do wyłącznej kompetencji organu egzekucyjnego, a nie wierzyciela. Zakwestionowanie przez zobowiązanego możliwości przeprowadzenia egzekucji ze środków pochodzących z wpłat rodzinnego kapitału opiekuńczego czy też dotacji żłobkowych nie oznacza, iż w sprawie zachodzi okoliczność świadcząca o braku wymagalności obowiązku.
4.7. W zakresie zarzutu braku skierowania do zobowiązanego upomnienia w trybie art. 15 u.p.e.a. zasadnie organ drugiej instancji podniósł, że jak słusznie wskazywał wierzyciel, upomnienie z dnia 7 listopada 2024 r. zawiera wszystkie elementy przewidziane prawem. W tych ramach organ drugiej instancji dokonał zestawienia (na stronach 9-10 postanowienia) informacji ujętych w upomnieniu skierowanym do zobowiązanego z informacjami wymaganymi dla upomnienia, zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz.U. z 2020 r., poz. 2194, dalej: rozporządzenie). Organ ten zaznaczył jednocześnie, że pozostałe elementy wynikające z § 2 pkt 6-8 rozporządzenia ujęte zostały w treści pouczenia. Ponadto upomnienie zawiera oznaczenie i podpis osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela, stosownie do art. 15 § 1b u.p.e.a.
Wymagane przepisami prawa informacje zawarte w upomnieniu pozwalały jednoznacznie zidentyfikować dokument źródłowy zapłaty należności, jakim jest decyzja z dnia 2 października 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 7 lutego 2024 r. orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącego (jako byłego prezesa zarządu spółki) za zobowiązanie określone "decyzją zwrotową" z dnia 30 listopada 2022 r.
Reasumując, wystawienie w dniu 2 grudnia 2024 r. tytułu wykonawczego zostało prawidłowo poprzedzone przesłaniem do zobowiązanego upomnienia z dnia 7 listopada 2024 r., zawierającego wszystkie wymagane prawem elementy i doręczonego zobowiązanemu w dniu 18 listopada 2024 r. Postępowanie egzekucyjne zostało natomiast wszczęte po upływie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia, co oznacza, że wypełniona została dyspozycja art. 15 § 1 u.p.e.a.
Dodatkowa informacja, zamieszczona w dokumencie i dotycząca zakresu upomnienia, zawierająca błędne wskazanie numeru decyzji nie może przesądzać o bezskuteczności upomnienia lub o konieczności uznania jego wadliwości, w sytuacji, w której Zarząd Województwa Śląskiego został prawidłowo oznaczony jako wierzyciel, właściwie wskazano też osobę zobowiązanego, nadto w upomnieniu wskazano prawidłową kwotę należności pieniężnej a zobowiązanemu znane są rozstrzygnięcia, zawarte w kolejno odebranych przez niego decyzjach. Błędne podanie numeru decyzji stanowi jedynie omyłkę pisarską, która nie wpływa na merytoryczny zakres upomnienia.
4.8. Odnosząc się do zarzutu zobowiązanego, dotyczącego zgłoszenia przez niego do sądu administracyjnego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji wskazać należy, że od decyzji pierwszoinstancyjnej w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich wniesiony został środek odwoławczy. Dlatego też, w związku z toczącym się przed organem odwoławczym postępowaniem, nie zostały wówczas podjęte żadne czynności, zmierzające do egzekucji należności, określonych w decyzji wydanej w pierwszej instancji, a zatem wypełniona była dyspozycja art. 130 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.), gdyż przed upływem terminu na wniesienie środka odwoławczego decyzja nie ulegała wykonaniu, a wniesienie środka odwoławczego wstrzymało wykonanie decyzji.
Jednakże, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy wydana została decyzja organu drugiej instancji w sprawie odpowiedzialności osób trzecich, utrzymująca w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Decyzja organu odwoławczego, mająca walor ostateczności, została następnie zaskarżona do WSA w Gliwicach. Jednak fakt wniesienia ww. skargi do sądu administracyjnego, wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji, nie pozwalał organowi na odstąpienie od ciążących na nim obowiązków, wynikających z treści decyzji, z uwagi na związanie organu decyzją od chwili jej doręczenia, zgodnie z art. 110 § 1 k.p.a. Ponieważ decyzja posiadała walor ostateczności, zobowiązany nie dokonał zwrotu środków wraz z odsetkami, a sąd administracyjny nie wydał jeszcze postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji, wobec zobowiązanego podjęte zostały czynności, zmierzające do wyegzekwowania należności.
Mając na uwadze powyższe Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa procesowego i materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 49 u.f.z.o.; art. 10 i art. 15 ustawy egzekucyjnej; art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.).
4.9. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie doszło do zarzucanego w piśmie procesowym pełnomocnika strony skarżącej naruszenia art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 i art. 80 k.p.a. Jak już wskazano obowiązek wynikał ze złożonych przez stronę skarżącą deklaracji, a prowadzenia działalności gospodarczej skarżąca nie wyrejestrowała. Nie było zatem potrzeby prowadzenia jakiegokolwiek postępowania celem ustalenia czy strona skarżąca rzeczywiście tą działalność prowadzi, co już wskazano wcześniej.
W realiach rozpoznawanej sprawy organy egzekucyjne, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, co obrazuje uzasadnienie zaskarżonego postanowienia. Również dokonana w granicach art. 80 k.p.a. ocena nie budzi zastrzeżeń. Dyrektor wydał rozstrzygnięcie na podstawie całego zgromadzonego materiału dowodowego, oceniając czy dana okoliczność została udowodniona, co potwierdza uzasadnienie zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
4.10. Mając na uwadze powyższe, Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.