Wyrok WSA z dnia 16 lipca 2025, sygn. I SA/Gl 971/24

Reasumując, w świetle okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, działanie organu egzekucyjnego było prawidłowe i zgodne z celami prowadzonego postępowania, a organ egzekucyjny nie naruszył przepisów.

Odnośnie zawartego w zażaleniu zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka Dyrektor stwierdził, że wykracza on poza zakres rozpatrzenia. Zgodnie z art. 54 § 3 u.p.e.a. zobowiązany wnosi skargę do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu odpisu zawiadomienia. W skardze tej zobowiązany określa jej zakres. Rozszerzenie tego zakresu na etapie zażalenia należy uznać za spóźnione.

Końcowo Dyrektor wskazał, że w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 1335/18, I SA/GI 1337/18 oraz I SA/GI 1390/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, oddalił skargi Skarżącej w sprawach analogicznych do niniejszej.

2.6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie Dyrektora z 27.05.2024 r. Strona zarzuciła brak podstawy prawnej i faktycznej oraz błędną interpretację przepisów o egzekucji. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie na Jej rzecz kosztów postępowania. Ponadto Skarżąca, wniosła o wstrzymanie wykonania orzeczenia do czasu rozpoznania skargi. Jednocześnie korzystając z przysługującego prawa Skarżąca zwróciła się z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w niniejszym postępowaniu oraz o zwolnienie z kosztów w toczącej się sprawie.

W uzasadnieniu Strona wskazała, że dokonane czynności egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotów i nadpłat podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G. dokonane zostały z naruszeniem przepisów prawa. Organ podatkowy dokonał tych czynności w sposób bezprawny, albowiem nie istnieją podstawy do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia należności pieniężnych.

2.6. W odpowiedzi na skargę Dyrektor, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

3.1. Skarga okazała się niezasadna.

3.2. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Ponadto zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).

3.3. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora uznające za nieuzasadnioną skargę na czynności egzekucyjne.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, w zakreślonym powyżej zakresie, Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa, a zarzuty Skarżącej okazały są bezzasadne.

3.4. Uzasadniając takie stanowisko wskazać należy, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne tym ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, a tym bardziej nie ocenia się braku doręczenia upomnienia, niedopuszczalności egzekucji oraz wadliwości tytułów wykonawczych. Z tych względów skarga na czynność egzekucyjną nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia, który zastępuje stronie inne przysługujące środki prawne w celu ochrony przed prowadzoną egzekucją administracyjną. Zarzuty te nie mogą być przedmiotem analizy w postępowaniu skargowym z art. 54 u.p.e.a., stąd zasadnie Dyrektor w zaskarżonym postanowieniu nie odniósł się do nich merytorycznie (por. wyrok WSA w Gdańsku z 20.01.2021 r. I SA/Gd 944/20, WSA w Poznaniu z 3 grudnia 2020 r. I SA/Po 609/20, NSA z 25.08.020 r. II FSK 1324/18). Zdaniem Sądu organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków-środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Zgodnie bowiem z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest;

1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;

2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej

§ 2. Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie.

§ 3. Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej.

Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie to zawiera bowiem, wszystkie wymagane prawem elementy. Organ dokonał oceny czynności egzekucyjnej przez pryzmat podnoszonych w skardze zarzutów i obowiązujących przepisów prawa, odnośnie zajęcia Skarżącej nadpłaty z podatku.

Jak bowiem wynika z materiału zebranego w sprawie, co także wskazał organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu, tytuły wykonawcze wskazane poniżej zostały Skarżącej prawidłowo doręczone (zwrotne potwierdzenia odbioru w aktach sprawy). Organ egzekucyjny słusznie wskazał, że w oparciu o przepisy ustawy egzekucyjnej zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego doręcza się wraz zawiadomieniem, chyba że odpis ten został już wcześniej doręczony. Organ egzekucyjny prawidłowo zastosował środek egzekucyjny polegający na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotów i nadpłat podatków. Wszystkie wymogi formalnoprawne określone w ustawie egzekucyjnej, zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Zatem ww. czynność została przeprowadzona prawidłowo.

Przedmiotowe zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotów i nadpłat podatków w [...] Urzędzie Skarbowym w G. zostały dokonane prawidłowo. Organ egzekucyjny przy ich dokonywaniu nie naruszył przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prawidłowo dokonał zajęć w oparciu o wzór zawiadomienia stanowiący załącznik nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Druk zawiadomienia zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a.. Zajęcie zostało dokonane w zgodzie z art. 89a u.p.e.a. i zgodnie z art. 26e § 1 i § 2 u.p.e.a. opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, ich doręczenie trzeciodłużnikowi tj. [...] Urzędowi Skarbowemu w G. nastąpiło 28.02.2024 r., natomiast Skarżącej potwierdziła odbiór tych zawiadomień o zajęciu 15.03.2024 r.

3.5. Sąd podziela pogląd, zgodnie z którym Dyrektor ZUS jest organem egzekucyjnym upoważnionym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zastosował on środek egzekucyjny zgodnie z art. 19 § 4a u.p.e.a. rozporządzeniem Ministra Finansów w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne z dnia 2 września 2016 r. i jest właściwy miejscowo do działania jako organ egzekucyjny uprawniony do stosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 19 § 4 u.p.e.a. wobec Skarżącej.

Również w orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreśla się, że przepis art. 19 § 4 u.p.e.a. wyznacza nie tylko właściwość rzeczową organu egzekucyjnego tam wymienionego, lecz również jego właściwość miejscową skoro do egzekucji należności pieniężnych uprawniony jest Dyrektor tego Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako jednostki organizacyjnej Zakładu, który dokonuje wypłat danych świadczeń, a więc i poboru składek. Wierzycielem wymienionych w art. 19 § 4 u.p.e.a. należności pieniężnych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako państwowa jednostka organizacyjna posiadająca osobowość prawną, której w oznaczonym zakresie, przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej. Organem egzekucyjnym jest natomiast Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którego kompetencje, zakres i sposób działania wyznaczają przepisy ustawy egzekucyjnej. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działa jako organ egzekucyjny z mocy samego prawa (art. 19 § 4 u.p.e.a.). Jego usytuowanie w strukturach organizacyjnych Zakładu w powiązaniu z wypełnieniem obowiązków organu egzekucyjnego powoduje, że jest on podmiotem personifikującym Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

W konsekwencji działanie organu egzekucyjnego było prawidłowe i zgodne z celami prowadzonego postępowania, a organ egzekucyjny nie naruszył przepisów, wskazanych przez Skarżącą w zażaleniu.

Odnośnie zarzutu, podniesionego w zażaleniu Skarżąca, tj. zastosowania zbyt uciążliwego środka zasadnie, zdaniem Sądu, Dyrektor uznał, iż wykracza on poza zakres rozpatrzenia. Zgodnie z art. 54 § 3 u.p.e.a. zobowiązany wnosi skargę do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu odpisu zawiadomienia. W skardze tej zobowiązany określa jej zakres. Rozszerzenie tego zakresu na etapie zażalenia należy uznać za spóźnione (wyrok WSA Gliwice z 21 lipca 2022 r. I SA/Gl 524/22).

Końcowo wskazać należy, że w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 1335/18, I SA/GI 1337/18 oraz i SA/GI 1390/21 tut. Sąd oddalił skargi Skarżącej w sprawach analogicznych do niniejszej.

3.6. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 i art. 80 k.p.a. Jak już wskazano obowiązek wynikał ze złożonych przez stronę skarżącą deklaracji, a prowadzenia działalności gospodarczej skarżąca nie wyrejestrowała. Nie było zatem potrzeby prowadzenia jakiegokolwiek postępowania celem ustalenia czy strona skarżąca rzeczywiście tą działalność prowadzi, co już wskazano wcześniej.

W realiach rozpoznawanej sprawy organy egzekucyjne, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, co obrazuje uzasadnienie zaskarżonego postanowienia. Również dokonana w granicach art. 80 k.p.a. ocena nie budzi zastrzeżeń. Dyrektor wydał rozstrzygnięcie na podstawie całego zgromadzonego materiału dowodowego, oceniając czy dana okoliczność została udowodniona, co potwierdza uzasadnienie zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

3.7. Mając na uwadze powyższe, Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.