Organ odwoławczy nie miał wątpliwości, co do konieczność zastosowania podwyższonej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W jego ocenie, podwyższoną stawkę w wysokości 74,00 zł miesięcznie należy zastosować do 121 osób zamieszkałych w R. przy ul. [...], co skutkuje opłatą podwyższoną w lutym 2025 r. w kwocie 8.954,00 zł przy czym należy uwzględnić kwotę już uiszczoną za ten miesiąc na podstawie deklaracji.
W skardze na decyzje organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca - zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika - adwokata, zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 6ka ust. 1, 2 i 3 u.c.p.g. oraz art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 32 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie zobowiązującym właściciela nieruchomości wielolokalowej do ponoszenia odpowiedzialności finansowej poprzez określenie w drodze decyzji wysokości opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o dopuszczenie dowodu z informacji z 25 lutego 2025 na okoliczność jej treści, a w szczególności udzielenia przez skarżącą informacji mieszkańcom budynku położonego w R. przy ul. [...] o zaistniałych nieprawidłowościach w segregacji odpadów oraz pouczenia, co do dochowania obowiązku ich prawidłowej segregacji oraz spisu współwłaścicieli nieruchomości położonej w R. przy ul. [...].
W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu nierozpoznanie meritum sprawy. W jej ocenie organ odwoławczy powielił jedynie argumentację organu pierwszej instancji wobec czego należy ponownie rozważyć okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy.
Skarżąca wskazała, iż postępowanie firmy odbierającej odpady w R. przy ul. [...] obarczone jest zasadniczym błędem skutkującym jego nieważnością, a co najmniej nieprawidłowością. Po pierwsze po wysłaniu pisma z 6 lutego 2025 r. o ujawnieniu faktu niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów 3 i 6 lutego 2025 r. firma odbierająca odpady nie stwierdziła żadnych innych uchybień, a pomimo to złożyła zawiadomienie o którym mowa w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. Po drugie skarżąca poczyniła odpowiednie starania m.in. poprzez pouczenie mieszkańców nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] o konieczności dochowania obowiązku prawidłowej segregacji odpadów. Ponadto firma odbierająca odpady w okresie od 6 do 21 lutego 2025 r., a zatem od ujawnienia nieprawidłowości i powiadomienia o tym skarżącej, a momentem złożenia zawiadomienia, nie dokonała sprawdzenia, czy odpady były zbierane selektywnie. Jeżeli natomiast dokonała tego sprawdzenia, to nie wykazała dalszych naruszeń w tym względzie.
Skarżąca podkreśliła, że zaskarżona decyzja, to pierwsza taka decyzja, która dotyczy jej zasobów. Wcześniej nie miały miejsca naruszenia selektywnej zbiórki odpadów na terenie jej zasobów mieszkaniowych. Naruszenie segregacji odpadów było również incydentalne i niewielkie, albowiem miało dotyczyć dwukrotnego umieszczenia jednego papierowego kartonu w pojemniku na odpady zmieszane.
Dalej skarżąca podniosła, że przepis art. 6ka u.c.p.g. stoi w sprzeczności z przepisami art. 2 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zakresie zobowiązującym właściciela nieruchomości wielolokalowej do ponoszenia odpowiedzialności finansowej poprzez określenie w drodze decyzji (wójta, burmistrza lub prezydenta miasta) wysokości opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Skarżąca podniosła, że w myśl art. 6ka u.c.p.g. opłatę tę nakłada się za miesiąc lub miesiące, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w ust. 3 tego przepisu, w przypadku, gdy to najemcy lub właściciele poszczególnych lokali nie wywiązują się z obowiązku segregacji odpadów. To właśnie nosi znamiona stosowania odpowiedzialności zbiorowej i jest sprzeczne z zasadą równości wobec prawa oraz zasadą równego traktowania przez władze publiczne. Spółdzielnie są bowiem obciążane rozliczeniami oraz opłatami za odpady nie tylko wytwarzane przez same spółdzielnie, ale również przez mieszkańców. Co więcej, wspólnoty mieszkaniowe i spółdzielnie są zobowiązane do wnoszenia opłat za tych mieszkańców, którzy ich nie uiszczają. Wskazane podmioty nie mają przy tym narzędzi, aby skutecznie wpływać na zachowania mieszkańców, którzy nie wykonują obowiązku selektywnego zbierania odpadów, wskutek czego opłata za ich odbiór jest dużo wyższa niż w przypadku ich selektywnego zbierania.
Ponadto w przypadku stwierdzenia nieprawidłowej segregacji, to wyłącznie gmina, na podstawie przeprowadzonej kontroli, decyduje, za jaką ilość odpadów będzie zwiększona opłata, czy tylko za ten jeden pojemnik, w którym stwierdzono brak segregacji, czy za wszystkie pojemniki w danej nieruchomości. Ustawodawca pozostawił swobodę decyzyjną organom gminy, co niestety może stwarzać pole do nadużyć ze strony władz samorządowych.
W konsekwencji, w przypadku braku segregacji odpadów przez niewielki odsetek mieszkańców danej nieruchomości, wyższe opłaty mogą dotknąć pozostałych lokatorów, całą wspólnotę mieszkaniową, bądź spółdzielnię.
Wobec powyższego skarżąca uznała, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 22 października 2002 r., sygn. akt SK 39/01, że nie może ostać się przepis, który nakłada na inny podmiot obowiązek ponoszenia kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi, niż ten, którego zachowanie doprowadziło do zwiększenia owych kosztów. Byłoby to w społecznym odczuciu niesprawiedliwe i naruszałoby konstytucyjną zasadę równości.
Końcowo strona skarżąca, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazała, że jednorazowe zgłoszenie o niesegregowaniu odpadów nie może skutkować obciążeniem sankcyjną opłatą za wywóz odpadów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia rozstrzygnięcia co do prawidłowości określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, do uiszczania których na rzecz gminy lub ich związków obowiązani są właściciele nieruchomości, są daninami publicznymi o niepodatkowym charakterze.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 6ka ust. 3, art. 6q ust. 1 u.c.p.g.
Stosownie do treści art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6ka ust. 2 u.c.p.g.). Natomiast według art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3.
Przepis art. 6ka u.c.p.g. określa konsekwencje prawne naruszenia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Obowiązek selektywnej zbiórki odpadów komunalnych jest obowiązkiem o charakterze powszechnym, gdyż ciąży na wszystkich właścicielach nieruchomości, na których te odpady powstały. Z mocy art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. dotyczy także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g. właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1.
Pojęcie selektywnej zbiórki odpadków komunalnych, o którym mowa w art. 6ka u.c.p.g. należy interpretować z uwzględnieniem art. 3 ust. 1 pkt 7 i 24 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.). Odpadami komunalnymi są odpady powstające w gospodarstwach domowych oraz odpady pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter i skład są podobne do odpadów z gospodarstw domowych, w szczególności niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i odpady selektywnie zebrane:
a) z gospodarstw domowych, w tym papier i tektura, szkło, metale, tworzywa sztuczne, bioodpady, drewno, tekstylia, opakowania, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, zużyte baterie i akumulatory oraz odpady wielkogabarytowe, w tym materace i meble, oraz
b) ze źródeł innych niż gospodarstwa domowe, jeżeli odpady te są podobne pod względem charakteru i składu do odpadów z gospodarstw domowych - przy czym odpady komunalne nie obejmują odpadów z produkcji, rolnictwa, leśnictwa, rybołówstwa, zbiorników bezodpływowych, sieci kanalizacyjnej oraz z oczyszczalni ścieków, w tym osadów ściekowych, pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz odpadów budowlanych i rozbiórkowych; niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne pozostają niesegregowanymi (zmieszanymi) odpadami komunalnymi, nawet jeżeli zostały poddane przetwarzaniu odpadów, ale przetwarzanie to nie zmieniło w sposób znaczący ich właściwości (ust. 7).
Selektywne zbieranie odpadów polega z kolei na ich zbieraniu, w ramach którego dany strumień odpadów, w celu ułatwienia specyficznego przetwarzania, obejmuje jedynie odpady charakteryzujące się takimi samymi właściwościami i takimi samymi cechami. Niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych polega na nieumieszczeniu odpadów w urządzeniach (pojemnikach lub workach) przeznaczonych na zbieranie frakcji, do której należą, a więc na mieszaniu odpadów podlegających selektywnej zbiórce (ust. 24).
W art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. zawarto przesłanki warunkujące wydanie przez organ decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres, w którym nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej.
Pierwszą z przesłanek uzasadniających wydanie decyzji jest niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Jak wynika z protokołu oraz dokumentacji fotograficznej w dniach 3 i 6 lutego 2025 r. stwierdzono w R. przy ul. [...] nieprawidłową segregację odpadów polegającą m.in. na wrzucaniu papieru i kartonów do pojemników na odpady zmieszane.
Drugą przesłanką jest powiadomienie wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości o niedopełnieniu przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Z akt sprawy wynika, że również i ta przesłanka została spełniona.
Trzeba także zaznaczyć, że treść przepisu art. 6ka u.c.p.g. jednoznacznie wskazuje, że dla określenia opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie ma znaczenia to, czy stwierdzone nieprawidłowości miały charakter incydentalny bądź notoryjny.
Wykładnia literalna wskazanego przepisu nie budzi wątpliwości i nie upoważnia do poszukiwania innego rozumienia przywołanych zapisów. Ustawodawca nie dookreślił pojęcia niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów. W przepisie nie ma mowy o "uporczywości", czy "notoryczności" niesegregowania odpadów. Pojęcia te nie stanowią zatem elementów norm prawnych wyrażonych w art. 6ka u.c.p.g. i w związku z tym nie podlegają ocenie jako przesłanki rozstrzygania przez organ administracji (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 19 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 14/22; z 19 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 4930/21 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Wykazanie zatem choćby jednego przypadku nieprzestrzegania zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na określony podmiot opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów.
Z uregulowań zawartych w u.c.p.g. wynika, że opłata podwyższona stanowi nie tyle finansową dolegliwość za niewłaściwą segregację, ale też jest rekompensatą dla gminy związaną z dodatkowym, wyższym kosztem zagospodarowania źle zebranych odpadów komunalnych. Przepis art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. stanowi wprost, że niesegregowane odpady komunalne podmiot odbierający odpady przyjmuje jako niesegregowane (zmieszane). Koszt ich zagospodarowania jest wyższy, niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny. Koszt ten pokrywany jest z opłaty podwyższonej, co czyni z niej opłatę za dodatkową usługę.
Jeżeli odpady komunalne nie są gromadzone w sposób selektywny, odpowiedzialność ponoszą wszyscy mieszkańcy danej nieruchomości. Nie jest wymagane udowodnienie, że nieselektywna zbiórka odpadów dokonana była przez mieszkańców danego lokalu. Dlatego też argumentacja skarżącej, że wyższą stawkę opłaty obowiązani są uiścić także ci mieszkańcy, którzy bez zarzutu segregowali odpady, nie może zostać uwzględniona. Natomiast opłatę określono w oparciu o dane zawarte w deklaracjach złożonych przez Spółdzielnię.
W świetle powyższych rozważań niezasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Wbrew zarzutom skargi także pismo skarżącej z 25 lutego 2025 informujące mieszkańców budynku położonego w R. przy ul. [...] o zaistniałych nieprawidłowościach w segregacji odpadów oraz pouczenia, co do dochowania obowiązku ich prawidłowej segregacji nie mogły mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia organów obu instancji. Wykazanie bowiem choćby jednego przypadku nieprzestrzegania zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na określony podmiot opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów.
Reasumując, organ odwoławczy prawidłowo rozpatrzył sprawę w postępowaniu odwoławczym. Nie doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.), dalej: O.p. Organ pierwszej instancji zebrał w wyczerpujący sposób pełny materiał dowodowy. Należy podkreślić, że minimalny zakres materiału dowodowego w tego typu sprawach wyznacza zawarte w art. 6ka u.c.p.g. określenie "niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych". Nie doszło do naruszenia art. 187 § 1 O.p. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie został prawidłowo oceniony, wyciągnięto poprawnie logiczne wnioski. Analiza materiału dowodowego przeprowadzona przez organy mieściła się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.).
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935) oddalił skargę.