Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2026 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (organ II instancji, DIAS) uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (organ I instancji, Naczelnik) z [...] listopada 2024 r., określił B. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (skarżąca, spółka) zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2022 r. oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie.
Z uzasadnienia decyzji organu II instancji wynikał następujący stan sprawy.
Naczelnik w dniu 12 lipca 2024 r. wszczął postępowanie podatkowe wobec Spółki w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług za IV kwartał 2022 r.Ustalił, że Spółka w ewidencji zakupu za wskazany okres wykazała nabycie towarów i usług w łącznej kwocie netto 40.580,76 zł i podatek VAT w wysokości 9283,04zł.,z faktur VAT: 1) nr [...] z [...] października 2022 r. wystawiona przez E. B. "[...]"A. O. za usunięcie kolizji ul. [...], na wartość netto 33.000 zł podatek VAT 7590 zł, 2) nr [...] z [...] października 2022 r. wystawiona przez E. K. N., na wartość netto 7.000 zł, podatek VAT 1610 zł.
Zdaniem organu usługi nabyte w celu usunięcia kolizji energetycznej, udokumentowane ww. fakturami, nie były związane ze sprzedażą opodatkowaną.Spółka B.-M. [...] grudnia 2021 r. zawarła umowę z E. O., której przedmiotem była przebudowa istniejącej infrastruktury elektroenergetycznej 15kV będącej własnością E.O., kolidującej z planowanym zagospodarowaniem działek [...] (droga) i [...], z której w wyniku podziału, powstały działki sprzedane przez Spółkę w latach 2020-2021 (ostatnia sprzedaż w październiku 2021 roku). Natomiast sporne faktury VAT zakupu, dotyczące poniesionych przez Spółkę wydatków, które w jej ocenie mają związek ze sprzedażą opisanych w decyzji działek, dokumentują wydatki poniesione po sprzedaży przedmiotowych działek, tj. w 2022 r.
Pismem z dnia [...] maja 2024 r. prezes spółki – H. K. wyjaśnił, że w 1994 r. Spółka nabyła położoną w [...] nieruchomość rolną niezabudowaną. W 2019 r. grunt został przekształcony i włączony do zagospodarowania miejskiego pod zabudowę mieszkaniową. Zarząd Spółki podjął decyzję o podziale geodezyjnym nieruchomości na mniejsze działki w celu ich dalszej odsprzedaży. W trakcie prac projektowo-geodezyjnych zasygnalizowano problem związany z przebiegającą nad gruntem linią elektryczną. W dniu 1 lipca 2020 r. Spółka wystąpiła do E. O. Sp. z o.o. o ustalenie warunków likwidacji kolizji energetycznej, które określono w piśmie z [...] września 2020 r. W latach 2020–2021 podejmowano wspólnie z E. czynności prawno-projektowe związane z przebudową sieci energetycznej. Uzgodniony projekt przekazano do Starostwa Powiatowego w [...], które [...] grudnia 2021 r. wydało decyzję zezwalającą na rozpoczęcie prac budowlanych. W trakcie postępowania administracyjnego i uzgodnień formalno-projektowych Spółka sprzedała wyodrębnione działki budowlane pod zabudowę mieszkaniową, z zastrzeżeniem, że prowadzone są czynności mające na celu usunięcie kolizji energetycznej, co zostało odnotowane w aktach notarialnych.
Do akt sprawy Spółka przedłożyła:
- akty notarialne: nr [...] z [...] maja 2021 r. umowę sprzedaży działki nr [...] i udziału 1/9 w działce nr [...], nr [...] z [...] lipca 2021 r. umowę sprzedaży działki nr [...] i udziału 1/6 w działce nr [...], nr [...] z [...] listopada 2020 r. umowę sprzedaży działki [...] i udziału 1/9 w działce [...];
- mapę linii przed rozbiórką z proponowanym podziałem, która posiada datę wykonania kopii 27 marca 2020 r.;
- pismo z [...] września 2020 r. - warunki likwidacji kolizji nr [...], gdzie E. Sp. z o.o. wstępnie wyraziła zgodę na przebudowę kolidującej infrastruktury elektroenergetycznej, pod warunkiem przeprowadzenia jej na koszt inwestora oraz zgodnie z obowiązującymi przepisami, normami i standardami E. Sp. z o.o. Na podstawie ww. pisma organ stwierdził, że 1 lipca 2020 r. Spółka B. wysłała pismo do E. Sp. z o.o. w celu ustalenia warunków likwidacji kolizji energetycznej - spółka ww. pisma nie przedłożyła;
- postanowienie z [...] listopada 2020 r. Burmistrza Miasta [...], w którym pozytywnie zaopiniował proponowany projekt podziału nieruchomości niezabudowanej oznaczonej w rejestrze ewidencji gruntów jako działka nr [...] księga wieczysta KW [...] położonej w [...];
- pismo E. Sp. z o.o. z [...] października 2021 r.(złożone w Starostwie Powiatowym w [...]) skierowane do K. N. sporządzającego kosztorys inwestorski usunięcia kolizji na przedmiotowych działkach załączając projekt budowlano –wykonawczy;
- umowę zawartą [...] grudnia 2021 r. pomiędzy B. Sp. z o.o. a E. Sp. z o. o., która określa prawa i obowiązki stron związane z realizacją i finansowaniem przebudowy infrastruktury elektroenergetycznej kolidującej z zagospodarowaniem działek [...], kosztorys inwestorski z[...] grudnia 2021.r. określający wartość robót netto w wysokości 148.126,35 zł, w którym uwzględnione zostały prace związane z usunięciem kolizji istniejącej linii napowietrznej z planowanym zagospodarowaniem działek, m. in. [...];
- decyzję Starosty [...] nr [...] z [...] grudnia 2021 r., zgodnie z którą zatwierdzony został projekt rozbiórek i udzielone zostało pozwolenia dla B. na rozbiórkę linii napowietrznej przy ul. [...] w [...] obejmujący m. in. ww. działki;
- 12 lipca 2024 r. Prezes Spółki Pan H. K. przedłożył dzienniki budowy nr [...] r. wydany [...].01.2021 r. do pozwolenia [...] z [...].12.2021 r. , nr [...] wydany [...].01.2022 r. do pozwolenia z [...] z [...].12.2021 r. oraz nr [...] r. wydany [...].10.2022 r. do pozwolenia [...] r. z [...].09.2022 r. Dzienniki budowy dotyczyły wykonanych prac do uzyskanych przez Spółkę B. Sp. z o.o. pozwoleń po sprzedaży przedmiotowych działek z którymi Spółka wiąże prawo odliczenia podatku naliczonego udokumentowanymi fakturami VAT : [...] z [...] października 2022 r. wystawioną przez A. A.O., NIP [...], z treści której wynika nabycie usługi usunięcia kolizji w miejscowości [...], ul. [...] i [...] ( wartość netto 33 000,00 zł, VAT : 7 590,00 zł) • [...] z [...] października 2022 r. wystawioną przez E. K. N., NIP [...] z treści której wynika nabycie projektu branży elektrycznej dla zadania usunięci a kolizji istniejącej linii napowietrznej SN z planowanym zagospodarowaniem działek w [...]ul. [...] netto 7 000,00 zł VAT 1 610 zł.
Organ włączył do akt sprawy pismo E. Sp. z o.o. z [...] czerwca 2024 r., w którym wskazano m.in., że za rozpoczęcie prac uznaje się datę zawarcia umowy o usunięcie kolizji, natomiast za ich zakończenie – datę odbioru końcowego. Wyjaśniono również, że data [...] lutego 2023 r. odpowiada dacie sporządzenia i zatwierdzenia przez komisję odbiorową protokołu odbioru technicznego.
Na podstawie przedłożonych przez Spółkę aktów notarialnych (k. 9 decyzji organu I instancji) organ ustalił, że w okresie od 26 sierpnia 2020 r. do 12 października 2021 r. Spółka zawarła 19 umów sprzedaży działek budowlanych. Akty zawierały oświadczenia nabywców działek o udzieleniu H. K. pełnomocnictwa do ustanawiania na nieruchomości wszelkich służebności przesyłu - odpłatnych i nieodpłatnych - na rzecz dostawców mediów, na warunkach według uznania pełnomocnika, w tym do składania niezbędnych oświadczeń oraz wniosków wieczystoksięgowych.
Organ przesłuchał w charakterze świadków nabywców nieruchomości (tabela
k. 12-14 zaskarżonej decyzji).Stwierdził, że przy zawieraniu aktów notarialnych
u notariusza żaden znabywców działek (przez których działkę przechodziła napowietrzna linia energetyczna) nie upoważniał i nie zobowiązywał Spółkę B. Sp. z o.o. do usunięcia napowietrznej linii energetycznej po zawartej transakcji zakupu działki. Nabywcy działek przed ich zakupem byli informowani ustnie o fakcie istnienia napowietrznej linii energetycznej przez R. K. Żaden ze świadków nie upoważniał i nie zobowiązywał pisemnie czy ustnie Spółki do likwidacji napowietrznej linii energetycznej. Przesłuchania 13 osób nie wykazały, że dokonali zakupu działek pod warunkiem usunięcia przez B. kolizji energetycznej. Przesłuchania 12 osób wykazały, że istnienie napowietrznej linii energetycznej nie miało wpływu na cenę zakupionych przez nich nieruchomości. Przesłuchania 3 osób wskazały na związek ceny z istnieniem linii napowietrznej. W ocenie P.i K. B. cena działki była niższa, bo ta linia była. J.K. zeznał również, że miało to istotny wpływ na cenę, bo cena była niższa ze względu na ryzyko, że B.-M. może nie dokonać usunięcia tej linii.
Organ nie dał wiary zeznaniom P. i K. B. oraz J. K.. W porównaniu do zeznań pozostałych nabywców, tj. A. i N. J., M. i A. S. oraz M. S., istnienie tej linii nie miało żadnego wpływu na cenę sprzedawanych działek. Dodatkowo cena jaką zapłacili Państwo B., tj. 25.000 zł za działkę o powierzchni 0,1161 ha oraz Państwo K., tj. 22.000 zł za działkę o powierzchni 0,1208 ha, nie odbiegała od ceny działek za jaką dokonali nabycia Państwo S., tj. 22.000 zł ([...]) za działkę o powierzchni 0,1227 ha i 32.000 zł o powierzchni 0,1694 ha. Państwo J., tj. 25.000 zł za działkę o powierzchni 0,1263 ha i M. S. 20.000 zł za działkę o powierzchni 0,1007 ha.
Organ wskazał, że ww. akty notarialne nie zawierają żadnych zapisów dotyczących kolizji napowietrznej linii energetycznej oraz zapisów dotyczących zobowiązania do usunięcia takiej linii. Natomiast ustne informowanie nabywców działek przez prezes Spółki B. o istnieniu napowietrznej linii energetycznejnie jest zobowiązaniem do przyjęcia zlecenia i przede wszystkim do jego wykonania. Nie daje również podstaw do ewentualnych przyszłych roszczeń ze strony nabywców i konieczności realizacji tych roszczeń przez Spółkę jako zbywcy tych działek. Zatem, wbrew twierdzeniom strony, w żaden sposób Spółka nie została zobowiązana przez kupujących do realizacji zobowiązania w postaci usunięcia napowietrznej linii energetycznej. Dalej organ podkreślił, że Spółka B. Sp. z o.o. zawarła [...].12.2021 r. umowę z E., której przedmiotem była przebudowa istniejącej infrastruktury elektroenergetycznej 15kV będącej własnością E., kolidującej z planowanym zagospodarowaniem działek [...] (droga) i [...], z której w wyniku podziału powstały działki sprzedane przez Spółkę w latach 2020-2021 (ostatnia sprzedaż w październiku 2021 roku). Natomiast sporne faktury VAT zakupu dotyczące poniesionych przez Spółkę B. Sp. z o.o. wydatków, które w ocenie Spółki mają związek ze sprzedażą opisanych w decyzji działek dokumentują wydatki poniesione po sprzedaży przedmiotowych działek, tj. w grudniu 2022 roku. Spółka B. Sp. z o.o. zakończyła inwestycję w 2023 roku (co wynika z protokołu końcowego odbioru technicznego z [...].02.2023 r.) udokumentowaną spornymi fakturami zakupu VAT, czyli już po sprzedaży wszystkich wyodrębnionych gruntów. Zatem wykazany przez Spółkę B. Sp. z o.o. w korekcie deklaracji 4 kwartale 2021 r. z [...].05.2024 r. podatek naliczony udokumentowany wymienionymi wyżej fakturami VAT nie miał związku z prowadzoną przez Spółkę B. Sp. z o.o. działalnością gospodarczą. Odliczenia podatku naliczonego dokonuje podatnik VAT gdy towary i usługi, w związku z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie obowiązku podatkowego). Sprzedaż działek i powstanie obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług z tytułu sprzedaży tych działek to okres od sierpnia 2020 r. do miesiąca października 2021 r. czyli przed zakończeniem w 2022 inwestycji. Prawo do odliczenia VAT obciążającego nabycie towarów lub usług zakłada, że wydatki poczynione w celu ich nabycia stanowią elementy cenotwórcze transakcji objętych podatkiem należnym, które rodzą prawo do odliczenia. Spółka B. Sp. z o.o. nie przedstawiła dowodów potwierdzających, że wysokość poniesionych wydatków udokumentowanych ww. fakturami na usunięcie kolizji energetycznej miała jakikolwiek wpływ na wysokość obrotu osiągniętego ze sprzedaży przez Spółkę B. Sp. z o.o. działek w 2020