Strona podtrzymała stanowisko, że w niniejszej sytuacji prawidłowo dokonała rozliczenia podatku należnego z tytułu transakcji sprzedaży samochodów osobowych na terytorium Francji, tj. w miejscu gdzie zakończyła się ich dostawa.
W związku z powyższym pełnomocnik strony skarżącej zażądał wznowienia postępowania w sprawie odpowiedzialności solidarnej Skarżacego za zaległości podatkowe spółki T. sp. z o.o. zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 18 kwietnia 2024 r., sygn. I SA/Go 35/24 w związku z orzeczeniem TSUE, które ma wpływ na treść wyroku WSA oraz uchylenia wyroku WSA w całości i przekazania jej do ponownego rozpoznania lub alternatywnie umorzenia postępowania w sprawie.
Pismem procesowym z dnia [...] sierpnia 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] poinformował, że zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za luty, kwiecień, czerwiec i październik 2018 r. ciążące na ww. Spółce, zgodnie z pismem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z [...] czerwca 2025r. nr [...], uległy przedawnieniu z dniem 2 stycznia 2024 r. Wygaśnięciu uległ również obowiązek zapłaty przedmiotowej zaległości podatkowej przez osobę trzecią. Zobowiązania te w łącznej kwocie 330.106,82 zł zostały odpisane [...] stycznia 2024 roku. Przedawnieniu nie uległy natomiast koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości 400,00 zł. Termin ich przedawnienia na Spółce T. nastąpi z upływem 31 grudnia 2025 r., tym samym ulegną przedawnieniu również na osobie trzeciej.
Na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2025 r. Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z zm., dalej P.p.s.a.) przeprowadzić z urzędu dowód z akt administracyjnych zgromadzonych w postepowaniu podatkowym prowadzonym wobec T. sp. z o.o. w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za luty, kwiecień, czerwiec i październik 2018 r. na okoliczność zbadania, czy skarżący brał udział w tym postępowaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego okazała się zasadna.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 270 P.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy, można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Zgodnie zaś z art. 282 § 1 P.p.s.a. Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. W postępowaniu tym ze względu na określone w przepisach wymogi skargi o wznowienie przeprowadza się badanie dopuszczalności takiej skargi. Odbywa się to dwuetapowo. Pierwszy etap badania dopuszczalności skargi odbywa się na posiedzeniu niejawnym. Stosownie bowiem do art. 280 § 1 P.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. W tym wstępnym etapie postępowania sąd nie bada trafności powołanych podstaw wznowienia postępowania, a tylko fakt ich powołania. Dokonuje oceny tych podstaw pod kątem ich ustawowego charakteru.
Przystępując do drugiego etapu na rozprawie ze względu na treść 281 P.p.s.a. sąd jeszcze raz bada przede wszystkim dopuszczalność wznowienia. Dopuszczalność wznowienia stosownie do treści tego przepisu określają te same okoliczności, które były badane na posiedzeniu niejawnym tj. ustawowe podstawy wznowienia i zachowanie terminu przewidzianego do wniesienia skargi o wznowienie. Na tym etapie postępowania sąd bada istnienie przesłanek procesowych warunkujących możliwość rozpoznania sprawy o wznowienie oraz warunków dopuszczalności wznowienia tj. istnienia ustawowych przesłanek wznowienia.
W myśl art. 272 § 2a P.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia. Skargę o wznowienie postępowania opartą na podstawie art. 272 § 2a P.p.s.a. wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
W niniejszej sprawie skład orzekający uznał, że rozpoznawana skarga o wznowienie postępowania jest dopuszczalna. Skarga oparta jest na ustawowej przesłance, tj. wyroku TSUE w sprawie C-277/24, który został opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 22 kwietnia 2025 r., zaś wniesienie jej [...] maja 2025 r. oznacza, że została wniesiona w terminie. W sprawie nie wystąpiła także negatywna przesłanka wznowienia wyrażona w art. 278 P.p.s.a. tj. nie upłynęło 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia.
Wobec stwierdzenia dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania sądowego, stwierdzenia wystąpienia wskazanej w skardze podstawy wznowienia i połączenia badania tych okoliczności z rozpoznaniem sprawy, należało powtórnie zbadać decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2023 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako byłego członka zarządu T. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, który odpowiada solidarnie wraz ze spółką oraz drugim członkiem zarządu F. R. R. za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za luty, kwiecień, czerwiec i październik 2018 r. wraz z należnymi odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego.
W wyroku z dnia 27 lutego 2025 r. w sprawie C-277/24 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że "art. 273 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w związku z art. 325 ust. 1 TFUE, prawem do obrony i zasadą proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym i praktyce krajowej, zgodnie z którymi osoba trzecia, która może zostać uznana za solidarnie odpowiedzialną za zobowiązanie podatkowe osoby prawnej, nie może być stroną w postępowaniu podatkowym prowadzonym przeciwko tej osobie prawnej w celu ustalenia jej zobowiązania podatkowego, bez uszczerbku dla konieczności, by ta osoba trzecia w toku ewentualnie prowadzonego wobec niej postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej mogła skutecznie podważyć ustalenia faktyczne i kwalifikacje prawne dokonane przez organ podatkowy w ramach postępowania podatkowego i mieć dostęp do jego akt, z poszanowaniem praw wspomnianej osoby prawnej lub innych osób trzecich.
W uzasadnieniu wyroku TSUE wskazał m. in., że:
- poszanowanie prawa do obrony stanowi zasadę ogólną prawa Unii – na podstawie tej zasady adresaci decyzji, która w sposób odczuwalny oddziałuje na ich interesy, powinni być w stanie skutecznie przedstawić swoje stanowisko odnośnie do dowodów, na których organ zamierza się oprzeć (pkt 51);
- prawo do obrony obejmuje prawo do bycia wysłuchanym i prawo dostępu do akt (pkt 52);
- przy kontroli poszanowania prawa do obrony w ramach powiązanych postępowań administracyjnych należy też uwzględnić pewność prawa, która jest również zasadą ogólną prawa Unii – ponieważ ostateczny charakter decyzji administracyjnej przyczynia się do pewności prawa, co do zasady prawo Unii nie wymaga, aby organ był zobowiązany do zmiany decyzji administracyjnej, która uzyskała taki ostateczny charakter (pkt 55);
- jednak ostateczny charakter decyzji administracyjnej nie może uzasadniać naruszenia samej istoty prawa do obrony – nie można przyjąć, że z powodu ostatecznego charakteru decyzji wydanych w powiązanych postępowaniach administracyjnych organ podatkowy zostaje zwolniony z obowiązku zapoznania podatnika z dowodami, w tym z dowodami pochodzącymi z tych postępowań, w oparciu o które organ ten zamierza podjąć wobec niego decyzję, przez co podatnik ten zostaje pozbawiony prawa do skutecznego zakwestionowania w trakcie toczącego się przeciwko niemu postępowania owych ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych (pkt 56);
- te zasady wymagają, aby polskie organy podatkowe przestrzegały prawa do obrony osoby, której dotyczy postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej wszczęte w wyniku postępowania podatkowego zakończonego ustaleniem zobowiązania podatkowego, które nie mogło zostać ściągnięte w całości lub w części od podatnika VAT (pkt 59);
- granica proporcjonalności zostałaby przekroczona, gdyby doszło do naruszenia samej istoty prawa do obrony tej osoby trzeciej w ramach postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej ewentualnie wszczętego wobec tej osoby trzeciej (pkt 64).
Z powyższego wynika zatem, że jedynie taki model postępowania, w którym (były) członek zarządu spółki kapitałowej ma możliwość kwestionowania istnienia zobowiązania podatkowego w toku postępowania dotyczącego jego odpowiedzialności podatkowej, pozostaje w zgodzie z zasadą demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP), art. 273 dyrektywy 2006/112/WE, zasadą poszanowania prawa do obrony oraz art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Przy czym, jak jednoznacznie przesądzono w powołanym wyroku, osoba trzecia w takim postępowaniu musi mieć zagwarantowane prawo do skutecznego podważenia zarówno ustaleń faktycznych, jak i kwalifikacji prawnych dokonanych przez organ podatkowy w ramach postępowania wymiarowego.
Dotychczasowa praktyka organów podatkowych oraz orzecznictwo sądowe zasadniczo wykluczały możliwość weryfikacji decyzji wymiarowych w ramach postępowań w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności solidarnej osoby trzeciej.
Jak wynika z akt administracyjnych dotyczących postępowania podatkowego prowadzonego wobec T. sp. z o.o. w zakresie prawidłowości rozliczeń w podatku od towarów i usług za luty, kwiecień, czerwiec, październik 2018 r. Skarżący nie brał udziału w tym postępowaniu, albowiem w jego trakcie nie miał już uprawnień do reprezentowania spółki (decyzja organu I instancji określająca wysokość zobowiązania wydana wobec spółki stała się ostateczna, nie złożono od niej odwołania). Natomiast w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. I SA/Go 35/24, organ I instancji w decyzji z dnia [...] lipca 2023 r. wskazał, że w toku postępowania dotyczącego odpowiedzialności osoby trzeciej nie uwzględnił dokumentów załączonych do pisma skarżącej z dnia [...] października 2021 r., dotyczących rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2018 r. Dalej organ stwierdził: "Kontrola decyzji określającej zobowiązania, a co jest z tym nierozerwalnie związane dowody świadczące o zobowiązaniach spółki, nie mogą być przedmiotem badania w postępowaniu prowadzonym w zakresie odpowiedzialności osoby trzeciej za te zaległości" (k. 496 verte akt administracyjnych, t. II). Skarga na tę decyzję została oddalona, co świadczy, że Sąd podzielił stanowisko organu (w sprawie nie złożono wniosku o uzasadnienie wyroku). W świetle powyższego należy uznać, że Skarżący jako osoba trzecia w ramach postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej podjął próbę podważenia ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych w tym postępowaniu.
W świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej sygn. C-277/24, dotychczasowa linia interpretacyjna powinna zostać zweryfikowana. Orzeczenie TSUE wskazuje bowiem na konieczność szerszego ujęcia ochrony praw osoby w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, co może prowadzić do odmiennej oceny dopuszczalności badania dowodów związanych z pierwotnym zobowiązaniem podatkowym.
Ponadto jak wynika z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 27 lutego 2025 r. w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania spółki, osoba trzecia musi mieć zagwarantowaną możliwość podważenia nie tylko ustaleń faktycznych, ale również kwalifikacji prawnej dokonanej przez organ. W niniejszej sprawie organ z uwagi na przyjętą tezę, że w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania spółki nie podważa się ustaleń (prawnych i faktycznych) poczynionych w postępowaniu tzw. "wymiarowym" zakończonym wobec spółki, w ogóle nie odniósł się do zarzutów dotyczących miejsca rozliczenia transakcji. Strona podnosiła, że prawidłowo dokonała rozliczenia podatku należnego z tytułu transakcji samochodów osobowych na terytorium Francji, tj. w miejscu gdzie zakończyła się ich dostawa.
Z tego też względu w zaskarżonej decyzji nie zostały uwzględnione uprawnienia na które wskazał Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-277/24 - w szczególności brak zapewnienia stronie skarżącej możliwość skutecznego zakwestionowania zarówno ustaleń faktycznych, jak i kwalifikacji prawnych przyjętych w postępowaniu wymiarowym. W konsekwencji w postępowaniu przeprowadzonym wobec Strony nie dokonano wszechstronnej oceny materiału dowodowego, w tym dokumentów przedstawionych przez stronę, oraz jednoznacznego wskazania w uzasadnieniu, jakie znaczenie dowodom tym nadał organ i z jakich względów ewentualnie odmówił im mocy dowodowej. Pominięcie tej oceny, czy też jej zastąpienie ogólnikowym stwierdzeniem o braku znaczenia dowodów jest sprzeczne z prawem do obrony oraz standardami wynikającymi z Konstytucji RP i prawa unijnego.
Wobec przedstawionych argumentów Sąd orzekający w sprawie wznowił postępowanie sądowe uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 18 kwietnia 2024 r. wydany w sprawie o sygn. I SA/Go 35/24, a także decyzję organu odwoławczego - na podstawie art. 282 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.
Odnosząc się natomiast do pisma organu z dnia Sąd stwierdził, że bez znaczenia dla dalszego biegu niniejszej sprawy, jest informacja organu, iż zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za luty, kwiecień, czerwiec i październik 2018 r. uległy przedawnieniu z dniem 2 stycznia 2024 r. i zostały odpisane. Okoliczność ta nie prowadzi do uznania, że badana skarga stała się bezprzedmiotowa i postępowanie sądowe wymaga umorzenia. Jak wynika bowiem z informacji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], przedawnieniu nie uległy koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 400,00 zł, których termin przedawnienia przypada dopiero na dzień 31 grudnia 2025 r. Tym samym odpowiedzialność osoby trzeciej nadal obejmuje te należności.
Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie, jak wskazał organ zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za luty, kwiecień, czerwiec i październik 2018 r. uległy przedawnieniu, organ w tym zakresie zobowiązany będzie podjąć adekwatne rozstrzygnięcie.
Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2023 r. sygn. II GPS 1/22, mając na względzie, że skarga o wznowienie postępowania okazała się skuteczna i doprowadziła do rozpoznania sprawy na nowo, w granicach zakreślonych podstawą wznowienia, oraz do uchylenia wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim oraz decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. Na koszty postępowania sądowego składają się wpisy sądowe od skargi o wznowienie postępowania 250 zł oraz skargi do WSA 500 zł, koszty zastępstwa procesowego za postępowania dotyczące wznowienia postępowania 480 zł oraz postępowanie, które toczyło w sprawie rozpoznającej wniesioną skargę 480 zł, jak również opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa 17 zł, łącznie 1727 zł.