Intencją ustawodawcy było zatem, zdaniem Wnioskodawcy, udzielenie podatnikom możliwości elastycznej modyfikacji stawek amortyzacyjnych w zależności, od ich wyboru. Taka interpretacja wyklucza zawężające podejście, zgodnie z którym taka modyfikacja mogłaby zostać przykładowo dokonywana jedynie od pierwszego miesiąca roku następującego po roku bieżącym (tj. roku, w którym podjęto decyzję o modyfikacji wysokości stawek amortyzacyjnych).
W ocenie Spółki, wolą ustawodawcy było pozostawienie podatnikowi prawa do podjęcia indywidualnej i swobodnej decyzji w omawianym zakresie. W przypadku uznania, że przepisy są w tym zakresie niejednoznaczne, wykładnia przepisów niejasnych powinna być dokonywana na korzyść podatnika (w myśl obowiązującej zasady in dubio pro tributario). Zgodnie z art. 2a O.p., niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika. Zatem, niejasne przepisy prawa nie powinny rodzić dla podatników negatywnych skutków, takich jak nałożenie obowiązku albo ograniczenie praw nie wynikających z przepisów podatkowych. W związku z powyższym, przy zaistnieniu opisanych powyżej okoliczności, dopuszczona powinna być możliwość zmiany stawek amortyzacyjnych wstecz.
Skarżąca zwróciła też uwagę, że na treść uzasadnienia projektu nowelizacji u.p.d.o.p., w szczególności dotycząca nowelizacji art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. (druk sejmowy
nr 411 z 17 kwietnia 2002 r.; dalej: Uzasadnienie). Zgodnie z Uzasadnieniem prawodawca wskazuje, że do u.p.d.o.p. wprowadzono też możliwość zmniejszenia stawek amortyzacyjnych z Wykazu w dowolnej wysokości oraz w wybranym przez podatnika momencie. Taka zmiana podyktowana była koniecznością dostosowania ustaw podatkowych z rozwiązaniami przyjętymi w ustawie o rachunkowości oraz stworzenia mocniejszego instrumentu polityki podatkowej prowadzonej przez podatników.
Zdaniem Skarżącej nie ulega zatem wątpliwości, że treść Uzasadnienia potwierdza możliwość obniżania przez podatników stawek amortyzacyjnych w dowolnej wysokości oraz w wybranym przez nich momencie.
Tak więc, według Spółki może ona zmienić stosowane stawki amortyzacyjne ze skutkiem od pierwszego miesiąca danego roku podatkowego na podstawie decyzji, która może zostać podjęta przez Spółkę zarówno w trakcie trwania tego roku podatkowego jak też po jego zakończeniu. Przepis w żadnym miejscu nie odnosi się do tego, w którym momencie powinna zostać podjęta decyzja o obniżeniu stawek amortyzacji. Podkreśliła, że obniżenie stawek amortyzacji podatkowej wstecz nie będzie skutkowało zwiększeniem łącznej wartości dokonywanych odpisów amortyzacyjnych, ale jedynie ich rozłożeniem w czasie. W istocie zatem zmiana stawek amortyzacji podatkowej wstecz stanowi jedynie techniczne rozliczenie kosztu w czasie, które nie wpływa wstecznie na treść obowiązków podatkowych. Spółka nie uzyska w rozliczeniu globalnym korzyści podatkowych, ponieważ górną granicą sumy odpisów amortyzacyjnych pozostaje wartość początkowa środka trwałego podlegającego amortyzacji.
Zaznaczyła również, że pogląd o możliwości obniżenia stawek amortyzacyjnych wstecz potwierdza jednolita i utrwalona już linia orzecznicza sądów administracyjnych, co potwierdzają m.in. następujące wyroki NSA: z 9 lipca 2025 r., sygn. akt II FSK 1373/22, z 7 sierpnia 2025 r., sygn. akt II FSK 1477/22, z 7 maja 2025 r., sygn. akt
II FSK 1028/22, z 25 stycznia 2024 r. sygn.: II FSK 807/21 czy z 3 lutego 2022 r., sygn. II FSK 1413/19.
Choć wyroki sądów administracyjnych nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa i są wiążące jedynie w sprawach, w których zapadły, to jednak wskazują one na jednolitą i utrwaloną wykładnię przepisu art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p.
Mając na względzie treść art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p., a także aktualne orzecznictwo NSA, Spółka stwierdziła, że ma prawo do obniżenia stawek amortyzacji podatkowej stosowanych w poprzednich latach podatkowych, z uwzględnieniem okresu przedawnienia zobowiązań podatkowych, do dowolnej wysokości (nawet bliskiej zeru) dla wybranych lub wszystkich środków trwałych (tzn. takich, które już podlegają amortyzacji podatkowej), dla których przyjęto metodę amortyzacji liniowej, wykorzystywanych w działalności zwolnionej i wprowadzonych do ewidencji przed
[...] stycznia 2021 r., zgodnie z zasadami określonymi w art. 16i ust. 1 i ust. 5 u.p.d.o.p.
Skarżąca podkreśliła, że zaprezentowane przez nią stanowisko znajduje wsparcie
w poglądach orzecznictwa sądów administracyjnych (wskazując w tym względzie konkretne przykłady).
DKIS w wymienionej na wstępie interpretacji uznał stanowisko przedstawione we wniosku za nieprawidłowe.
W pierwszej kolejności odniósł się do regulacji prawnych zawartych w u.p.d.o.p.
W tej mierze wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. (...) Warunkiem uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu jest istnienie pomiędzy nim, a osiągnięciem przychodu związku przyczynowo-skutkowego, czyli wykazanie, że poniesienie wydatku ma wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodu, jego zabezpieczenie lub zachowanie. Stosownie do art. 15 ust. 6 u.p.d.o.p. : Kosztem uzyskania przychodów są odpisy z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (odpisy amortyzacyjne) dokonywane zgodnie z art. 16a-16m, przy czym w przypadku spółek nieruchomościowych odpisy dotyczące środków trwałych zaliczonych do grupy
1 Klasyfikacji nie mogą być w roku podatkowym wyższe niż dokonywane zgodnie
z przepisami o rachunkowości odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe z tytułu zużycia środków trwałych, obciążające w tym roku podatkowym wynik finansowy jednostki.
Zasady dotyczące dokonywania odpisów z tytułu zużycia środków trwałych (odpisów amortyzacyjnych) zawarte zostały w art. 16a-16m ww. ustawy.
Według art. 16a ust. 1 u.p.d.o.p. - amortyzacji podlegają, z zastrzeżeniem art. 16c, stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania:
1) budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością, 2) maszyny, urządzenia
i środki transportu, 3) inne przedmioty - o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 17a pkt 1, zwane środkami trwałymi.
Organ zaznaczył, że treść ww. przepisów oznacza, że amortyzacja podatkowa stanowi formę rozłożonego w czasie, obniżenia kosztów podatkowych wartością używanych
w prowadzonej działalności gospodarczej przedmiotów, które zużywają się w dłuższym okresie. Okres amortyzacji jest zwykle zbliżony do standardowego okresu użytkowania danego rodzaju środków trwałych, co znajduje odzwierciedlenie w wysokości stawek amortyzacyjnych wskazanych w Wykazie stawek amortyzacyjnych.
Z art. 16f ust. 1 u.p.d.o.p. wynika, że podatnicy, z wyjątkiem tych, którzy ze względu
na ogłoszoną upadłość nie prowadzą działalności gospodarczej, dokonują odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, o których mowa w art. 16a ust. 1 i ust. 2 pkt 1-3 oraz
w art. 16b.
W myśl art. 16f ust. 3 u.p.d.o.p. - odpisów amortyzacyjnych dokonuje się zgodnie
z art. 16h-16m, gdy wartość początkowa środka trwałego albo wartości niematerialnej
i prawnej w dniu przyjęcia do używania jest wyższa niż 10 000 zł.
W przypadku gdy wartość początkowa jest równa lub niższa niż 10 000 zł, podatnicy,
z zastrzeżeniem art. 16d ust. 1, mogą dokonywać odpisów amortyzacyjnych zgodnie
z art. 16h-16m albo jednorazowo w miesiącu oddania do używania tego środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej, albo w miesiącu następnym.
Stosownie do art. 16h ust. 2 u.p.d.o.p. - podatnicy, z zastrzeżeniem art. 16l i 16ł, dokonują wyboru jednej z metod amortyzacji określonych w art. 16i-16k dla poszczególnych środków trwałych przed rozpoczęciem ich amortyzacji; wybraną metodę stosuje się do pełnego zamortyzowania danego środka trwałego.
Dodatkowo DKIS zauważył, że zgodnie z art. 16h ust. 4 u.p.d.o.p. podatnicy mogą dokonywać odpisów amortyzacyjnych w równych ratach co miesiąc albo w równych ratach co kwartał, albo jednorazowo na koniec roku podatkowego, z uwzględnieniem art. 16i. Suma odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych dokonanych w pierwszym roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji, nie może przekroczyć wartości tych odpisów przypadających za okres od wprowadzenia ich do ewidencji do końca tego roku podatkowego.
Jak stanowi art. 16i ust. 1 u.p.d.o.p. - odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych,
z zastrzeżeniem art. 16j-16ł, dokonuje się przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych określonych w Wykazie stawek amortyzacyjnych i zasad, o których mowa w art. 16h ust. 1 pkt 1.
W myśl art. 16i ust. 4 u.p.d.o.p. podatnicy mogą podwyższać stawki dla środków trwałych wymienionych w ust. 2 pkt 3 bądź rezygnować z ich stosowania począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji, albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego.
Stosownie do art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. - podatnicy mogą obniżać podane w Wykazie stawek amortyzacyjnych stawki dla poszczególnych środków trwałych. Zmiany stawki dokonuje się począwszy od miesiąca, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego.
Przy czym zgodnie z art. 16i ust. 8 u.p.d.o.p. - przepisów ust. 4 i 5 nie stosuje się do środków trwałych wykorzystywanych przez podatników w działalności, z której dochody podlegają zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym – w okresie korzystania z takiego zwolnienia.
Organ wskazał, że art. 16i ust. 4 i ust. 5 u.p.d.o.p., nie zabraniają odpowiednio podwyższenia czy obniżenia stawki amortyzacyjnej danego środka trwałego nawet kilka razy. Podatnik może zatem dokonać zmiany stawki, tj. jej zwiększenia/zmniejszenia począwszy od miesiąca, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji albo jej zwiększenia/zmniejszenia począwszy od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego. Podatnik ma więc możliwość stosowania różnych stawek amortyzacyjnych dla środków trwałych na każdy rok podatkowy, z tym tylko zastrzeżeniem, aby stawki te nie były wyższe od stawek określonych w Wykazie stawek amortyzacyjnych.
Zmiana stawek amortyzacyjnych przewidziana w art. 16i ust. 4 i ust. 5 u.p.d.o.p. pomimo, że nie została ograniczona przez Ustawodawcę żadnym limitem, powinna być dokonywana z uwzględnieniem pozostałych przepisów ustawy. Zatem, ww. przepisy umożliwiły podatnikom podwyższenie/obniżenie stawek amortyzacyjnych, nie określając przy tym szczegółowych zasad tego procesu, za wyjątkiem określenia terminów,
w których może do tych zmian dojść (czyli począwszy od miesiąca wprowadzenia do ewidencji lub od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego) oraz
w przypadku stosowania dla tych środków trwałych odpisów amortyzacyjnych metodą liniową.
Mając na uwadze powyższe, organ stwierdził, że w art. 16i ust. 4 i ust. 5 u.p.d.o.p., ustawodawca jasno określił, kiedy może nastąpić modyfikacja stawki z Wykazu, stwierdzając, że zmiany stawki w odniesieniu do: a) Środków trwałych wprowadzonych po raz pierwszy do ewidencji – dokonuje się począwszy od miesiąca, w którym środek trwały został wprowadzony do ewidencji; b) Środków pozostających już w ewidencji – dokonuje się począwszy od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego. Zasady zawarte w art. 16i ust. 4 i ust. 5 u.p.d.o.p. nie oznaczają, że zmiany stawki amortyzacji można dokonać "wstecz".
Zdaniem organu wyrażenie "następny" oznacza każdy następny rok podatkowy po obecnym. Tak więc podwyższenia/obniżenia stawek amortyzacji środków trwałych, które zostały wprowadzone do ewidencji we wcześniejszym okresie można dokonać tylko na początku każdego roku po bieżącym.
Dalej DKIS przypomniał treść wniosku.
Następnie zauważył, że ustawodawca umożliwił podatnikom – w okresie ponoszenia strat podatkowych – zaplanować maksymalnie obniżone stawki amortyzacyjne
i powrócić do stawek, tj. wyższych kosztów podatkowych, w okresie osiągania dochodów, a tym samym odpowiednio wpływać na wysokość straty podatkowej
i dochodu do opodatkowania. Nie można jednak uznać, że zmiana stawek amortyzacyjnych za zamknięte lata podatkowe (de facto korekta stawek), jest "planowaniem" stawek amortyzacyjnych, zważywszy, że celem ustawodawcy było stworzenie instrumentu polityki podatkowej (narzędzia kształtowania bieżącej i przyszłej sytuacji podatkowej podmiotu) prowadzonej przez podatników, tj. możliwości wpływania na wysokość straty podatkowej i dochodu do opodatkowania w okresie ponoszenia strat podatkowych.
Organ wskazał, że podatnicy nie są uprawnieni do modyfikowania kosztów uzyskania przychodów w dowolnym dla siebie momencie i za dowolny okres w przeszłości według własnego uznania, bez wyraźnej przyczyny powodującej korektę. Taką przyczyną może być m.in. błąd rachunkowy, oczywista omyłka czy też błędnie stosowane stawki amortyzacji. Zwrócił również uwagę na art. 32 ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 120 ze zm.). Na dzień przyjęcia środka trwałego do używania należy ustalić okres lub stawkę i metodę jego amortyzacji. Poprawność stosowanych okresów i stawek amortyzacji środków trwałych powinna być przez jednostkę okresowo weryfikowana, powodując odpowiednią korektę dokonywanych w następnych latach obrotowych odpisów amortyzacyjnych.
Według organu, przepis ten dodatkowo potwierdza zasadę niedokonywania zmian wstecz, a wręcz przeciwnie, wskazuje na konieczność bieżącej aktualizacji parametrów amortyzacji w kolejnych latach obrotowych, a nie retroaktywnie, co jest spójne z intencją ustawodawcy wyrażoną w art. 16i u.p.d.o.p. Takie podejście chroni przed ryzykiem manipulacji wynikiem podatkowym poprzez wprowadzanie zmian wstecz,
a jednocześnie daje podatnikom elastyczność w dostosowaniu amortyzacji do zmieniających się warunków gospodarczych w przyszłych okresach. Zatem, literalna wykładnia przepisu art. 16i ust. 4 i ust. 5 u.p.d.o.p., nie daje podstaw do dokonania modyfikacji stawki amortyzacyjnej, a więc podjęcia przez podatnika decyzji w tym zakresie, w miesiącu innym niż pierwszy miesiąc każdego roku podatkowego.
W związku z powyższym, organ stwierdził, że mając na uwadze przedstawiony opis sprawy, zmiany stawek amortyzacyjnych środków trwałych wprowadzonych do Ewidencji przed [...] stycznia 2021 r., Spółka może dokonać/dokonywać począwszy od pierwszego miesiąca następnego roku podatkowego, przy czym przez słowo "następny" należy rozumieć każdy następny po obecnym (bieżącym) roku podatkowym.
Nie może natomiast w trakcie lub po zakończeniu roku podatkowego podjąć decyzji dotyczącej modyfikacji stawki amortyzacyjnej ze skutkiem wstecz, dokonując korekty uprzednio dokonywanych odpisów amortyzacyjnych. Jak wynika z art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p., podatnik może dokonać zmiany od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego. Kolejne obniżenie/podwyższenie stawki amortyzacyjnej dla tych konkretnych środków trwałych będzie możliwe jak wynika z przepisu art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p., od pierwszego miesiąca następnego roku podatkowego.
W świetle powyższego, nie można zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącej, że jest (będzie) uprawniona do zastosowania w odniesieniu do poprzednich lat podatkowych stawki amortyzacji podatkowej obniżonej do dowolnej wysokości (nawet bliskiej zeru) dla wybranych lub wszystkich środków trwałych dla których przyjęto metodę amortyzacji liniowej, wykorzystywanych w działalności zwolnionej i wprowadzonych do ewidencji przed [...] stycznia 2021 r.
W skardze na powyższą interpretacje Strona zarzuciła naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 16i ust. 1 oraz art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. w związku z art. 81
§ 1 O.p. przez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji również niewłaściwą ocenę co do zastosowania polegającą na stwierdzeniu, że niezależnie od stawek amortyzacji podatkowej stosowanych w trakcie poprzednich lat podatkowych, Spółka nie jest/nie będzie uprawniona do zastosowania w odniesieniu do poprzednich lat podatkowych stawki amortyzacji podatkowej obniżonej do dowolnej wysokości (nawet bliskiej zeru) dla wybranych lub wszystkich środków trwałych (tzn. takich, które już podlegają amortyzacji podatkowej), dla których przyjęto metodę amortyzacji liniowej; 2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. w szczególności:
a/. art. 14c § 2 O.p. przez brak sformułowania przez Organ prawidłowego uzasadnienia prawnego oceny stanowiska Wnioskodawcy; b/. art. 120 w zw. z art. 14h O.p. przez zajęcie stanowiska nieznajdującego podstawy prawnej, pozostającego w sprzeczności
z przepisami prawa; c/. art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p. przez nieuwzględnienie
w sprawie istniejącego na moment złożenia przedmiotowego wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie dokonywania zmian stawek amortyzacji za lata wcześniejsze; d/. art. 121 § 1 w zw.
z art. 14h w zw. z art. 2a O.p. przez naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika i tym samym zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, przez tendencyjną ocenę stanowiska Skarżącej jako nieprawidłowego i zajęcie stanowiska sprzecznego z oceną prawną sformułowaną w orzeczeniach sądów administracyjnych wydawanych w zakresie dokonywania zmian stawek amortyzacji za lata wcześniejsze.
W rezultacie Strona wniosła o uchylenie interpretacji w całości oraz zasądzenie od Organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.
Na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na interpretację przepisów prawa podatkowego uchyla ten akt, stosując odpowiednio przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tzn. jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W myśl art. 57a p.p.s.a., skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, bądź dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest zaś związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przytoczony przepis wyznacza granice rozpoznania skargi na interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie i stanowi, że sąd administracyjny jest związany granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd bada więc prawidłowość zaskarżonej interpretacji indywidualnej tylko z punktu widzenia zarzutów skargi i wskazanej w niej podstawy prawnej. W szczególności sąd nie może podjąć żadnych czynności zmierzających do ustalenia innych, poza wskazanymi w skardze, naruszeń prawa. W wypadku zaś ustalenia takich wad w toku kontroli przeprowadzonej w granicach wyznaczonych skargą nie może ich uwzględnić przy formułowaniu rozstrzygnięcia w sprawie (Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II; Lex 2021).
Innymi słowy, Sąd nie może, przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w sprawach skarg na indywidualne interpretacje, uwzględnić naruszeń prawa innych niż wskazane w skardze, nawet jeżeli takie naruszenia dostrzeże. Sąd uprawniony jest jedynie do kontroli interpretacji indywidualnych w aspekcie zarzutów i podstaw zaskarżenia. Zatem może tylko kontrolować, czy wskazane w skardze przepisy zostały naruszone przez organ interpretacyjny i to w sposób określony w skardze. Nie może więc podjąć się z własnej inicjatywy niejako poszukiwania naruszeń prawa, które nie zostały wskazane w skardze (zob. wyroki NSA z 20 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1581/16; z 5 grudnia
2018 r., sygn. akt II FSK 3424/16 – te wyroki jak i pozostałe przywołane
w uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Spór w sprawie dotyczy prawidłowej wykładni prawa materialnego, tj. przepisu
art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p., a w konsekwencji sposobu zastosowania tego przepisu na tle opisanego przez stronę, we wniosku o wydanie interpretacji, zdarzenia przyszłego.
Innymi słowy dotyczy rozstrzygnięcia, czy brzmienie wskazanego przepisu pozwala podatnikowi podatku dochodowego od osób prawnych na zmianę stawek amortyzacyjnych w odniesieniu przeszłych rozliczeń podatkowych.
W ocenie Sądu, z przyczyn podanych poniżej należało uznać stanowisko Spółki - zaprezentowane we wniosku wraz ze wspierającą je argumentacją - za prawidłowe.
Punkt wyjścia stanowi stwierdzenie, że prezentowane stanowisko pozostaje
w zgodzie z utrwaloną, jednolitą linią orzeczniczą sądów administracyjnych. Analizowane zagadnienie prawne było bowiem przedmiotem rozważań w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym m.in. w wyrokach: z 3 lutego 2022 r. sygn. akt II FSK 1413/19; z 25 stycznia 2024 r. sygn. akt II FSK 545/21; z 16 lutego 2024 r. sygn. akt II FSK 708/21; z 18 lutego 2025 r. sygn. akt II FSK 633/22; z 19 marca 2025 r. sygn. akt II FSK 856/22; z 7 maja 2025 r. sygn. akt II FSK 1028/22; z 9 lipca 2025 r., sygn. akt II FSK 1373/22; z 7 sierpnia 2025 r., sygn. akt II FSK 305/23 i z 24 września 2025 r., sygn. akt II FSK 593/25, z 18 czerwca 2026 r. sygn. akt II FSK 135/26.
Rozważania zawarte w tych orzeczeniach skład rozpoznający niniejszą sprawę w pełni akceptuje i posłuży się nimi w niezbędnym zakresie, ze szczególnym uwzględnieniem ostatniego z wymienionych.
Należy wskazać, że obowiązujące roczne stawki amortyzacji zostały określone
w załączniku nr 1 do u.p.d.o.p. Wysokość odpisów amortyzacyjnych dokonywanych przez podatników ustala się poprzez pomnożenie wartości początkowej składnika majątkowego oraz przyjętej stawki amortyzacyjnej. Tym samym wybrana/przyjęta stawka wyznacza okres amortyzacji danego składnika majątkowego.
Zgodnie z art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. podatnicy mogą obniżać podane w Wykazie stawek amortyzacyjnych, stawki dla poszczególnych środków trwałych. Zmiany stawki dokonuje się począwszy od miesiąca, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego.
Właściwymi są wywody Skarżącej, że jest uprawniona do zmiany stawek amortyzacyjnych zarówno przyszłych, jak i przeszłych rozliczeń podatkowych, w tym rozliczeń za wszystkie lata podatkowe wstecz, które nie uległy jeszcze przedawnieniu. Zmiana stosowanych przez nią stawek amortyzacyjnych może zostać wprowadzona ze skutkiem od pierwszego miesiąca roku podatkowego, na podstawie decyzji podjętej
w trakcie jego trwania.
Należy zaznaczyć, że brak precyzji w art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. powoduje pewną dowolność u podatników w kwestii zmiany stawek amortyzacyjnych w odniesieniu do przyszłych, jak i przeszłych rozliczeń podatkowych.
Ze stanowiska organu wynika przekonanie, że wolą ustawodawcy nie była całkowita dowolność w dopuszczaniu zmiany stawek amortyzacyjnych, w tym ich zmiany ze skutkiem "wstecz", a analizowany przepis wprowadza tylko dwa momenty, w których obniżenie stawek amortyzacyjnych jest dopuszczalne. Pierwszym jest rozpoczęcie dokonywania odpisów amortyzacyjnych, natomiast drugim - pierwszy miesiąc każdego następnego roku podatkowego.
Za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy wskazać, że wykładnia przedstawiona przez organ stoi w sprzeczności z wykładnią gramatyczną, która jest punktem wyjścia dla wszelkiej interpretacji prawa. Z językowego znaczenia wynika, że podatnicy mogą obniżyć stosowane stawki amortyzacyjne począwszy od miesiąca, w którym dany środek trwały został ujęty w ewidencji, lub od pierwszego dowolnego miesiąca
z kolejnych lat podatkowych.
Przepis art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. nie zawiera zakazu korygowania deklaracji podatkowych, ani też zakazu zmiany stawek amortyzacji za lata ubiegłe. Regulacje dotyczące korekt deklaracji podatkowych zostały zawarte w art. 81 § 1 O.p., z którego wynika, że istnieje możliwość dokonania korekty uprzedniego samoobliczenia podatku przez podatnika. Dopiero wyjątek wyraźnie uregulowany w ustawie wyłącza możliwość dokonania korekty. Granicę prawa do dokonania korekty deklaracji stanowi przedawnienie zobowiązania podatkowego. Gdyby ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie takiego zakazu, to powinien uczynić to w sposób niebudzący wątpliwości w ustawie. Istnienia tego rodzaju ograniczeń nie można przyjmować w drodze domniemania.
Na prawidłowość prezentowanego stanowiska wskazuje również treść uzasadnienia projektu nowelizacji u.p.d.o.p., w szczególności dotyczącego nowelizacji art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. (druk sejmowy nr 411 z 17 kwietnia 2002 r.), w którym wskazano, że "podatnicy będą mogli w okresie ponoszenia strat podatkowych zaplanować maksymalnie obniżone stawki amortyzacyjne i powrócić do stawek, tj. wyższych kosztów podatkowych, w okresie osiągania dochodów, a tym samym odpowiednio wpływać na wysokość straty podatkowej i dochodu do opodatkowania". Nie zawsze jest możliwe oszacowanie ewentualnej wysokości straty podatkowej, zwłaszcza straty osiąganej na przestrzeni kilku lat.
W konsekwencji, osiągnięcie celu regulacji art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p., o którym mowa
w uzasadnieniu projektu nowelizacji u.p.d.o.p., możliwe jest niejednokrotnie jedynie
w drodze zmiany stawki amortyzacji wstecz i korekty deklaracji podatkowej. Podatnik może zaplanować obniżenie lub podwyższenie stawek w sposób dla niego korzystny (tj. na przyszłość, jak i wstecz).
Błędnie zatem wywodzi organ, że Spółka nie jest uprawniona do dokonania zmiany stawek amortyzacyjnych z mocą wsteczną za poprzednie lata podatkowe ze skutkiem od "pierwszego miesiąca" danego roku podatkowego. Ograniczenie możliwości "wstecznego" modyfikowania wysokości dokonywanych odpisów amortyzacyjnych (kosztów uzyskania przychodów), a przez to również podstawy opodatkowania, związane jest z terminem przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 70 § 1 - § 7 O.p.).
Brak jest podstaw prawnych do wprowadzenia prezentowanego przez organ ograniczenia w ramach wykładni art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p., w oparciu o końcową część zdania drugiego tego przepisu, z pominięciem jego części początkowej.
Dodać warto, że możliwość dokonywania odpisu amortyzacyjnego za określony okres rozliczeniowy (miesiąc, kwartał lub jednorazowo na koniec roku podatkowego) wynika wprost z art. 16 ust. 4 u.p.d.o.p. Zawarte w tym przepisie odesłanie do art. 16i nie modyfikuje tej możliwości przy dokonywaniu zmiany odpisów amortyzacyjnych, tj.
"z uwzględnieniem art. 16i u.p.d.o.p.", którego analiza całościowa prowadzi do wniosku, że wolą ustawodawcy nie było wprowadzanie istotnych ograniczeń dotyczących zasad przewidzianych w art. 16h u.p.d.o.p., a także w przepisach art. 70 § 1 oraz art. 81 § 1 O.p.
Istotne ograniczenie dotyczące zmiany stawek amortyzacyjnych (tj. ich podwyższania lub obniżania), o istnieniu którego mają wiedze obie strony sporu - zostało wprowadzone od [...] stycznia 2021 r. na podstawie regulacji zawartej w art. 16i ust. 8 u.p.d.o.p., jednakże dotyczy ono wyłącznie dochodów zwolnionych z opodatkowania podatkiem dochodowym.
W kwestii zarzutu naruszenia art. 81 § 1 O.p. wskazać należy, że zgodnie z jego brzmieniem, jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy, płatnicy i inkasenci mogą korygować uprzednio złożone deklaracje. Wbrew twierdzeniom organu przepis ten nie wskazuje żadnych okoliczności, od których byłoby uzależnione prawo do złożenia korekty, w szczególności tylko do błędów popełnionych w pierwotnie złożonej deklaracji. Wyznacza on zasadę, prawo podmiotowe podatników, płatników
i inkasentów do skorygowania deklaracji, wyjątki od tej zasady (prawa) muszą wynikać z odrębnych przepisów, do tych wyjątków nie należy ograniczenie tego prawa do poprawienia dostrzeżonych omyłek.
Sąd za niezasadne uznaje natomiast zarzuty dotyczące naruszenia zasad procedury (pkt 2 petitum skargi). W ocenie Sądu w skarżonej interpretacji DKIS – oceniając negatywnie stanowisko Spółki – wskazał jednocześnie stanowisko, które uznaje za prawidłowe. Wyjaśnił mianowicie, że zasady zawarte w art. 16i ust. 4 i ust. 5 u.p.d.o.p. nie oznaczają, że zmiany stawki amortyzacji można dokonać "wstecz". Następnie wskazał, że "następny", oznacza każdy następny rok podatkowy po obecnym. Co do zasady in dubio pro tributario, to warto zaznaczyć, że nie oznacza obowiązku automatycznego przyjęcia stanowiska podatnika przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Organ pozostaje zobowiązany do dokonania samodzielnej wykładni przepisów i oceny prawidłowości stanowiska wnioskodawcy. Stanowisko organu zostało przez skarżącą zaskarżone, Sąd je skontrolował i ocenił – co znalazło wyraz w przedmiotowym wyroku.
W świetle powyższego, stanowisko organu odnoszące się do pytania Skarżącej, mimo, że w ocenie Sądu błędne, zostało w sposób jednoznaczny wyartykułowane
w uzasadnieniu skarżonej interpretacji.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona interpretacja indywidualna narusza prawo materialne, w ty w szczególności - art. 16i ust. 5 u.p.d.o.p. przez jego błędną wykładnię, co stanowiło podstawę do zastosowania art. 146 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i uchylenia zaskarżonej interpretacji indywidualnej w całości.
Przy ponownym rozpoznaniu wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, DKIS winien uwzględnić ocenę Sądu zawartą w niniejszym uzasadnieniu wyroku – zgodną z jednolitą linią orzeczniczą sądów WSA i NSA.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.