i faktyczny sposób ich wykorzystania. Z powyższego wynika więc, że decydujące znaczenie przy określeniu rodzaju nieruchomości, istotne jest to, do czego faktycznie jest ona wykorzystywana i czy jest wykorzystywana (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 28 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Go 522/18).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Kolegium wskazało, że bezsporne jest, że Strona jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości (budynek murowany), która położona jest w [...] na terenie ogrodzonej działki, której pomieszczenia wyposażone są w meble i sprzęt użytku codziennego, kominek
z rozprowadzeniem ciepłego powietrza, woda z wodociągu publicznego, przydomowa oczyszczalnia ścieków, instalacja fotowoltaiczna.
Według oświadczenia strony od 2018 r. mieszkał razem z żoną, a przynajmniej od 2 lat prowadzi osobne gospodarstwo domowe, co potwierdzają złożone deklaracje;
w [...] przez cały rok mieszka żona Z. i J. S. w okresie zimowym. Z zestawienia zużycia wody uzyskanego od Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w [...] wynika, że nieruchomość jest użytkowana sporadycznie w okresie październik-listopad i marzec-kwiecień każdego roku, a intensywnie w okresie maj-czerwiec-lipiec-sierpień-wrzesień, w okresie zimowym (grudzień-styczeń-luty) nieruchomość nie jest w ogóle użytkowana.
Zgodnie z podjętymi uchwałami [...] w sprawie wysokości stawek oraz terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi VIII/45/2016 z [...] sierpnia 2016 r., nr IV/26/2019 z [...] listopada 2019 r., nr X/64/2020 z [...] grudnia 2020 r. i nr XIII/74/021 z [...] października 2021 r. od nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, nakłada się obowiązek ponoszenia przez właścicieli opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi
w wysokości określonej w zaskarżonej decyzji.
Ww. uchwały są obowiązującym aktem prawa miejscowego. Oznacza to, że właściciele
nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, w tym nieruchomości, na których znajduje się domek letniskowy, mają obowiązek ponosić opłatę wyliczoną według stawek ustalonych przez radę gminy dla pozostałych nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy.
Uchwałą [...]nr XIII/74/021 z [...] października 2021 r. w sprawie wysokości stawek oraz terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, nałożono obowiązek ponoszenia przez właścicieli opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości zadeklarowanej liczby pojemników lub worków przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości oraz stawki opłaty za odbiór jednego pojemnika lub worka o określonej pojemności (...) wedle określonych tam stawek.
Tymczasem złożona przez Stronę deklaracja dotyczy nieruchomości zamieszkałej, co spowodowało błędne obliczenie wysokości opłaty miesięcznej.
Publicznoprawny i przymusowy charakter opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyklucza po stronie podmiotów zobowiązanych do jej uiszczenia swobodę decydowania o potrzebie i obowiązku jej ponoszenia. Podmioty zobowiązane do jej uiszczenia nie mają zatem swobody kształtowania treści stosunku prawnego,
w szczególności wysokości opłaty, ewentualnego jej obniżenia lub odstąpienia od jej pobrania przez gminę (por. M. Budziarek, A. Szymczak, Utrzymanie porządku
i czystości w gminach. Komentarz, LEX nb 3, WKP 2021 - stan prawny: 1 maja 2021 r.). Elementy te określa u.c.p.g. oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w tej ustawie (wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/GI 358/19).
Zarzuty podniesione w odwołaniu nie znajdują uzasadnienia. Rację ma organ I instancji,
że okoliczność uiszczania podatku od nieruchomości nie oznacza, że przyjęty tam sposób opodatkowania nieruchomości jako budynku mieszkalnego ma bezpośrednie przełożenie na sposób ustalania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Przepisy prawa w tym zakresie dopuszczają bowiem ustalenie stawki opłat za wywóz śmieci nie tylko od domków letniskowych, ale również od innych nieruchomości, co znalazło odzwierciedlenie w przepisach prawa miejscowego.
Z kolei sposób ustalenia stawek opłat za gospodarowanie odpadami, w ostatniej uchwale jako iloczynu zadeklarowanej liczby pojemników lub worków, przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości oraz stawki opłaty za odbiór i gospodarowanie jednego pojemnika lub worka o określonej pojemności 120 litrów w wysokości 20,00 zł, zgodnie z częstotliwością zapisaną
w uchwale.
Mając na uwadze, że stawka opłaty na terenie gmin uczestników [...] jest związana z obowiązkową segregacją odpadów i zależna od ilości i pojemności pojemników, w których gromadzone są odpady, to podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty powinien gromadzić odpady w tak określony sposób (wynikający z powołanej wyżej uchwały). Podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest zobowiązany do uiszczenia opłaty od pojemnika, bez względu na to ile faktycznie odpadów zostało wytworzonych. Wyraźnie wskazuje na to regulacja art. 6j ust. 3 u.c.p.g., w którym podstawa ustalenia opłaty uzależniona jest od ilości pojemników, nie zaś od ilości odpadów. Ustawodawca nie powiązał w tym przypadku wysokości opłaty z faktyczną ilością odpadów, które zostały wytworzone czy też z ich samodzielnym.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie strona podniosła, że sednem skargi są pierwotna decyzja I instancji dot. wymiaru podatku za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok 2023 z [...].07.2023, a następnie podtrzymująca decyzja II instancji z [...] grudnia 2023 r.
Podstawą obu decyzji było uznanie jej domu za letniskowy, mimo że dokumenty urzędowe począwszy od: kwalifikacji działki (na której stoi dom) – w planie zagospodarowania przestrzennego, decyzji inwestycyjnych, decyzji odbioru budynku, czy wymiaru podatku od nieruchomości stanowią inaczej. Jest to złamanie art. 194 § 1 O.p. Oba organy I i II instancji obowiązane są rozstrzygać zgodnie z zapisami prawa
i w jego granicach. Tymczasem ich rozstrzygnięcia opierają się na subiektywnej interpretacji pojęcia "dom letniskowy bądź inny przeznaczony do wykorzystania na cele rekreacyjno-wypoczynkowe". Skarżący wskazał, że dom letniskowy nie ma prawnej definicji, natomiast jego dom we wszystkich należnych decyzjach - opartych na podstawach prawnych - jest domem mieszkalnym. Według niego, jak więc pogodzić się z wyprowadzeniem z obrotu prawnego przez oba organy - jego budynku mieszkalnego, na rzecz bezprawnego wprowadzenia do tego obrotu - domu letniskowego ?
Zauważył, że podłożem jest znaczna różnica w wymiarze podatku za gospodarowanie odpadami z domu mieszkalnego i domu letniskowego, o czym wskazał w swoim odwołaniu od decyzji I instancji. Zaznaczył, że Związek to twór dwa w jednym: z jednej strony - organ wymiaru podatków, diametralnie inny niż niezależne urzędy skarbowe, inny ponieważ - z drugiej strony to jednostka działalności gospodarczej w obszarze sprawowanego wymiaru podatków. Nie może więc tu być mowy o niezależności
i bezstronności, ponieważ EP dąży do uzyskiwania jak największych przychodów, np. obciążając swoich podatników nienależnymi podatkami. Ofiarą takich praktyk stał się on, choć – jak stwierdził, nie tylko.
Skarżący wniósł o analizę skargi w odniesieniu do identycznej sprawy: określenia opłat za gospodarowanie odpadami na jego rzecz za lata 2018 - 2022 z jego budynku
w [...]. Jedyna różnica to lata/rok objęte postępowaniem. Innych różnic:
w sposobie korzystania z posesji, czy deklaracji za odpady - brak. Wskazał, że zdarzenia z postępowania za lata 2018 - 2022 były następujące:
1. Związek wszczął postępowanie wobec niego dot. opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi posesji w [...]za lata 2018 -2022, uznając że obiekt ma charakter rekreacyjno-wypoczynkowy, a on posiadam posesję mieszkalną (deklaracje dot. odpadów komunalnych). Decyzja wymiarowa EP z [...] lipca 2023 r.
2. odwołanie Strony od decyzji wymiarowej [...] z [...] sierpnia 2023 r. do SKO – decyzja podtrzymująca rozstrzygnięcie I instancji z [...] grudnia 2023 r.
3. skarga Strony do WSA z [...] lutego 2024 - uchylenie decyzji I i II instancji wyrokiem
z 13 czerwca 2024 - zarzuty wobec I i II instancji: naruszenie prawa które miało wpływ na wynik sprawy, oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeden z głównych zarzutów WSA: brak dowodów na użytkowanie mojego domu jako letniskowego.
4. Decyzja "bis" [...] z [...] grudnia 2024 r., - tu Skarżący wskazał, że Związek nie przejmuje się sądownym uchyleniem swojej decyzji w ogóle. Jeśli zaistniał fakt usunięcia z obrotu prawnego jej decyzji, to po prostu wydaje nową decyzję bez wznowienia postępowania (brak podstaw do tego), czyli bez żadnego trybu, a do tego dokładnie taką samą w rozstrzygnięciu i uzasadnieniu (jak zwykle dom letniskowy), obarczoną więc takim samym łamaniem prawa jak uchylona decyzja pierwotna.
Jednakże, istnieje bezpiecznik prawny przecinający ten bezsensowny ciąg: zasada związania organu oceną sądu – Związek jej nie zna.
5. Odwołanie od decyzji "bis" z [...] grudnia 2024 - decyzja SKO z [...] marca 2025 r. uchylająca decyzję "bis" w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W tym względzie Skarżący wskazał, że w swoim ostatnim odwołaniu od nowej decyzji [...] "bis" zarzucił organowi I instancji złamanie prawa dot. Zasad postępowania administracyjnego będącego podstawą wydania decyzji "bis", oraz uchybienia formalno-prawne. Organ II instancji zastosował wymowne milczenie: nie odniósł się do powyższego w ogóle. Zdaniem skarżącego, w tej sytuacji uchylenie decyzji [...]
z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia jest milczącym uznaniem legalności decyzji bis! co nie jest do przyjęcia.
Dalej strona wskazał, że w decyzji SKO będącej przedmiotem tej skargi pominięto ww. zasadę związania. Skarżący stwierdził, że jaskrawo widać, że skład rozpatrujący jego odwołanie za rok 2023 nie wiedział nic o rozstrzygnięciach innego składu SKO dot. jego dwóch odwołań za lata 2018 - 2022. Strona przypomniała, że: - w wersji 1 odwołania - nastąpiło podtrzymanie decyzji [...] o naliczeniach jak dla domu letniskowego;
- w wersji 2 odwołania - nastąpiło uchylenie decyzji [...] o naliczeniach jak dla domu letniskowego, przekazanie do ponownego rozpatrzenia. (w tym przypadku skład SKO znał wyrok WSA, ponieważ Strona wskazała to w piśmie); - w wersji obecnego odwołania za rok 2023 - ponowne podtrzymanie decyzji [...] o naliczeniach jak dla domu letniskowego. W tym przypadku skład SKO nie zna wyroku WSA.
Zdaniem Skarżącego znamiennym przy tym jest fakt braku wewnętrznego obiegu dokumentów, brak bazy danych co do rozstrzygnięć "bliźniaczych" spraw itd. W skrócie - zwykła przypadkowość działania.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżanej decyzji, oraz zajęcie stanowiska odnośnie legalności decyzji [...] z [...] grudnia 2024 r. nazwanej "bis", a wydanej po uchyleniu pierwotnej decyzji [...] z [...] lipca 2023 r. – przez WSA w Gorzowie Wlkp. z 13 czerwca 2024 znak: I SA/Go 82/24. Podstawa - art. 21 ust. 2 ustawy o Samorządowych Kolegiach Odwoławczych, (kontrolę orzecznictwa SKO sprawują sądy administracyjne).
Nadto, Skarżący przedstawił niejasności i kontrowersje zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dyskredytujące jakość i legalność zawartych w nich informacji:
1. w uzasadnieniu SKO wskazał opłaty za gospodarowanie odpadami dot. lat 2020, oraz 2023. Postępowanie natomiast dot. roku 2023;
2. niezgodne z prawem włączenie anonimowych dokumentów do dowodów w sprawie;
3. stwierdzenie cyt. "Pan S. niezmiennie oświadcza, że mieszka tam ([...]) sam ... ilekroć pracownicy [...] pojawiali się na przedmiotowej nieruchomości, J. S.przebywał tam razem z żoną". Użyte słowo "ilekroć " sugeruje wielokrotne lustracje mojej posesji przez pracowników [...]. Tymczasem tych lustracji/kontroli nakazanych każdorazowo wezwaniem do stawiennictwa z powodu kontroli – było 2 i nigdy nie dochodziło też do sprawdzania czy ustalenia personaliów osoby określonej jako "żona". Jako ciekawostkę wskazał, że: nigdy nie była to żona. Jego zdaniem stwierdzenie to jest zwykłym nadużyciem [...] uzasadniającym oczerniającą tezę (w dalszej części pisma [...]), że cyt. "z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że nieruchomość była wykorzystywana w celach rekreacyjnowypoczynkowych, przez co najmniej 2 osoby". Wątek żony nie związanej postępowaniem – w jakim celu?
4. Zaznaczył, że zdecydowanej korekcie wymaga stwierdzenie [...], że – składając deklaracje za odpady za rok 2023 (od m-ca 05: 1 osoba, od m-ca 11: osób 0) - jako Adres zamieszkania od m-ca 11 2023 wskazał [...] ul. [...]. Skarżący podkreślił, że już wcześniej pisemnie wyjaśniał, że ww. adres dotyczy mieszkania jego żony, która jest jedyną jego właścicielką, a ww. adres wskazuje od dawna -jedynie do korespondencji.
5. Z ustaleń dotyczących zużycia wody na jego posesji wynika, że jedynie w m-cach
12-01-02 nieruchomość nie jest w ogóle użytkowana. Tymczasem ryczałtowe stawki obciążenia za odpady obiektów letniskowych (uchwała [...]) dot. 5 m-cy letnich. Skarżący zauwazył, że jeśli [...] kwalifikuje jego obiekt jako letniskowy, to dlaczego nalicza mojej osobie "stawkę letnią "poza m-ce letnie ?
6. Sprzeciw budzi włączenie do sprawy za r. 2023 -zdarzeń i anonimów z r. 2024 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, czy postanowienia jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej.
Według natomiast treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), rozstrzygnięcie organu podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, jak
też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Zgodnie zaś
z brzmieniem art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi,
a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Spór w sprawie dotyczy rozsądzenia, czy w warunkach prawno-faktycznych sprawy organy wykazały, że miały podstawy do ustalenia Stronie wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za wskazane okresy tak jak od nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola w granicach wskazanych powyżej, wykazała, że decyzje organów wydane w toku instancji nie odpowiadają prawu.
Związek, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołał m.in. art. 6o, art. 6q, art.6j ust. 3ba, 3bb, i 3 b, c u.c.p.g., jak też § 6 ust. 2 Statutu.
Stosownie do art. 6q ust. 1 u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód [...] [...]- zarządowi [...].
Zgodnie więc z art. 122 O.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Z przywołanej zasady prawdy obiektywnej wynika obowiązek organów uzyskania w toku postępowania takiego materiału dowodowego i ustalenia takiego stanu faktycznego, który jest zgodny
z rzeczywistością. Realizacja zasady prawdy obiektywnej wymaga przy tym, aby dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1).
Według art. 187 § 1 O.p. obowiązek przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy spoczywa na organach orzekających. Zakres (granice) postępowania dowodowego
w danej sprawie wyznacza przy tym zawsze norma o charakterze materialnoprawnym. Przyjęta natomiast w art. 191 O.p. zasada swobodnej oceny dowodów zakłada, że organ podatkowy nie jest skrępowany przy ocenie dowodów kryteriami formalnymi, ma swobodnie oceniać wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów, na których oparł swoją decyzję, by w ramach tej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności. Organ podatkowy przy ocenie zebranych w sprawie dowodów powinien kierować się m.in. prawidłami logiki, zgodnością oceny z prawami nauki i doświadczenia życiowego, traktowania zebranych dowodów jako zjawisk obiektywnych, oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy, wszechstronności oceny.
W myśl art. 210 § 4 O.p. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Tak więc, poczynione przez organ podatkowy ustalenia faktyczne oraz ich ocena prawna powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, sporządzonego wg wzorca określonego w tym przepisie. Nadto, uzasadnienie decyzji organu podatkowego powinno przy tym realizować zasadę przekonywania wynikającą
z art. 124 O.p. Obowiązkiem organów jest wyjaśnienie stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu.
Sporządzenie uzasadnienia jest więc nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 210 § 1 pkt 6 O.p. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie bowiem toku rozumowania organu podatkowego, który poprzedza wydanie decyzji albo postanowienia, nie tylko pełni funkcję perswazyjną, wyłuszczając powody podjętego rozstrzygnięcia, tak aby strona mogła się przekonać
o jego słuszności (art. 121 O.p.), ale także wpływa na kontrolę merytoryczną aktu
w postępowaniu odwoławczym lub też sądowoadministracyjnym. Uzasadnienie decyzji ma stanowić uzewnętrznienie tychże motywów, pokazanie rozumowania organu, a nie tylko wykaz zebranych faktów i norm.
Uwzględniając powyższe uwagi Sąd zaznacza że mimo, że w podstawie prawnej decyzji [...] wskazano szereg norm u.c.p.g. - art. 6o, art. 6q, art.6j ust. 3 ba, 3 bb,
i 3 bc u.c.p.g. oraz § 6 ust. 2 Statutu, to w jej uzasadnieniu przytoczono jedynie brzmienie art. 6o ust.3 u.c.p.g. (w końcowych motywach rozstrzygnięcia) i wskazano na zmianę art. 6q - ustawą z 28 listopada 2014 r.
Tymczasem, jak wywiedziono powyżej - uzasadnienie decyzji winno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. Zatem powinno ono wyczerpująco informować stronę o motywach, którymi kierował się organ załatwiając sprawę, odzwierciedlać tok jego rozumowania, a w szczególności powinno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego
w świetle obowiązującego prawa. Decyzja [...], ale i rozstrzygnięcie SKO – utrzymujące ją w mocy - kryteriów tych nie spełniają.
Przechodząc do dalszych kwestii, organ I instancji w decyzji wskazał, że zgodnie
z uchwałą [...]nr XIII/74/021 z [...] października 2021 r. w sprawie wysokości stawek oraz terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości zadeklarowanej liczby pojemników lub worków przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości według stawek wskazanych w decyzji.
Przypomnieć należy, że z ustaleń organu I instancji wynika, że skarżący złożył
w 2023 r. deklarację o wysokości opłat, jak dla nieruchomości zamieszkałej (zadeklarowano 1 osobę) od maja 2023 r.
Związek stwierdził, że w tej sprawie nie ma znaczenia, że nieruchomość jest domem jednorodzinnym, mieszkalnym, całorocznym, gdyż ów dom jest wykorzystywany
w celach wypoczynkowych, na co wskazują deklaracje Strony, obowiązujące od maja do końca października (czyli w okresie letnim), na 1 osobę.
Organ I instancji uznał, że zebrany materiał dowodowy jednoznacznie dowodzi, że nieruchomość była wykorzystywana w celach rekreacyjno-wypoczynkowych, przez co najmniej 2 osoby.
Nadto, podkreślając: -/ że ustawa nie definiuje pojęcia domku letniskowego oraz nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, -/ że pojęciom tym nadano znaczenie przyjęte w języku potocznym, oraz -/ że istotny jest faktyczny sposób wykorzystywania - stwierdził, że fakt przebywania na nieruchomości w celach rekreacyjno-wypoczynkowych nie budzi wątpliwości (składane deklaracje na okres maj – październik), a samo przebywanie na nieruchomości w celach rekreacyjno-wypoczynkowych zawsze rodzi powstawanie odpadów.
W istocie, przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, nie definiują pojęć "domek letniskowy" i "innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe".
W art. 5 u.c.p.g., określone zostały obowiązki właścicieli nieruchomości w zakresie utrzymania czystości i porządku. Wskazano w nim, że właściciel nieruchomości zapewnia utrzymanie czystości i porządku m.in. przez wyposażenie nieruchomości
w worki i pojemniki, przeznaczone do zbierania odpadów komunalnych (ust. 1
pkt 1).
W art. 6c ust. 1 u.c.p.g. nałożono na Gminy obowiązek zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. W art. 6c ust 2 u.c.p.g. zawarto delegację dla Rady gminy, która w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, może postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy,
a powstają odpady komunalne.
Stosownie do art. 6i ust. 1 pkt 3 u.c.p.g. obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje – w przypadku nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, i innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe - za rok bez względu na długość okresu korzystania
z nieruchomości.
Zgodnie z art. 6m ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy są obowiązani złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.
W przypadku nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe deklaracja może zawierać wskazanie okresów korzystania z nieruchomości (art. 6m ust. 1ab).
Jednocześnie stosownie do art. 6m ust. 2 u.c.p.g. w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana.
Uchwałą Nr XIII/74/2021 z [...] października 2021 r. w sprawie wysokości stawek oraz terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłat za gospodarowanie opłatami komunalnymi od nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, Zgromadzenie [...], działając m.in. na podstawie art. 6j ust. 3ba, ust. 3bb w zw. z ust. 3 u.c.p.g., nałożyło obowiązek ponoszenia przez właścicieli nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości iloczynu zadeklarowanej liczby pojemników lub worków, przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych powstałych na danej nieruchomości oraz stawki opłaty za odbiór
i gospodarowanie jednego pojemnika lub worka o określonej pojemności dla każdej frakcji odpadów komunalnych, przeznaczonego do zbierania odpadów komunalnych na terenie tej nieruchomości (§ 1 uchwały).
W regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gmin uczestników
[...] wskazano, że właściciel nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, wykorzystywanej przez część roku od 1 czerwca do 31 sierpnia jest zobowiązany do pozbywania się odpadów komunalnych (§ 6 pkt 7).
Przytoczone regulacje rozróżniają zatem: (a) nieruchomości na których znajdują się domki letniskowe, (b) inne nieruchomości. W obu przypadkach, obok wyróżniających kryteriów przedmiotowych (nieruchomość z domkiem, inna nieruchomość), cechą, stanowiącą prawną przesłankę zastosowania opłaty, jest ich wykorzystywanie na cele rekreacyjno-wypoczynkowe (w okresie od 1 czerwca do 31 sierpnia - kryterium funkcjonalne odnoszące się do sposobu i okresu używania nieruchomości). Należy przy tym podkreślić, że oba te kryteria muszą zostać spełnione łącznie. Nie można bowiem uznać, że kryterium funkcjonalne odnosi się wyłącznie do "innych nieruchomości", czyli takich, które nie są gruntami, na których znajdują się domki letniskowe, ponieważ wówczas zbędne w treści przepisu byłoby słowo "inne".
Z powyższego wynika, że dla oceny czy winna zostać określona opłata w wysokości ustalanej ww. uchwałą, obowiązkiem organu było niewątpliwe stwierdzenie, czy
w przypadku nieruchomości spełnione jest jedno z kryteriów przedmiotowych oraz ustalenie, czy spełnione jest kryterium funkcjonalne.
Przyjąć również należy, że nie można uznawać nieruchomości za wykorzystywaną wyłącznie w celach rekreacyjno- wypoczynkowych w sytuacji, gdy nie jest ona nie wykorzystywana przejściowo, niestale, a służy zamieszkiwaniu (por. wyrok WSA
w Gorzowie Wlkp. z 19 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Go 141/20 oraz z 13 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Go 82/24 - powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.
nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie organy przyjęły, że skarżący nie zamieszkiwał na nieruchomości, a wykorzystywał ją tylko przez część roku w celach rekreacyjno-wypoczynkowych.
W ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie nie dało dostatecznych podstaw do sformułowania takich ustaleń, a przyjęta podstawa faktyczna rozstrzygnięcia nie daje podstaw do zastosowania przywołanego wcześniej przepisu uchwały.
Zdaniem Sądu brak jest dowodów implikujących stwierdzenie, że nieruchomość skarżącego była wykorzystywana w celach rekreacyjno-wypoczynkowych w okresie czerwiec – sierpień 2023 r. (a nawet do października - taki wymiar w decyzji)
Lektura akt i uzasadnienia rozstrzygnięć wydanych w toku instancji dowodzi, że organy głównie i praktycznie jedynie oparły swoje ustalenia w tym względzie na jego deklaracji.
Bezsprzecznie, przyjęta za podstawę tej konkluzji deklaracja potwierdza, że skarżący nie wykorzystywał nieruchomości cały rok, czemu sam nie zaprzeczał. To jednakże nie podważa, że w miesiącach letnich była ona wykorzystywana nie do celu rekreacyjnego, lecz do zamieszkiwania.
Zdaniem Sądu niczym nie zostało potwierdzone przez organ I instancji kategoryczne stwierdzenie, że fakt przebywania na nieruchomości w celach rekreacyjno-wypoczynkowych nie budzi wątpliwości.
W tym miejscu warto zauważyć, że do materiału dowodowego organ I instancji włączył dwa pisma – anonimy, z prośbą o przeprowadzenie kontroli, czy państwo S.
mają zgłoszony wywóz śmieci, albowiem – jak donoszono - w spornej nieruchomości zamieszkują cały rok.
Sąd podziela pogląd wyrażony przez WSA w Bydgoszczy w wyroku z 20 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 54/18 oraz WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 15 lipca
2020 r., sygn. akt I SA/Go 221/20, że "zamieszkiwanie", o którym mowa w art. 6c ust. 1 oraz art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. może oznaczać również czasowy pobyt. Zasadnie zaaprobowano tam pogląd, że "zamieszkiwanie (w rozumieniu przepisów u.c.p.g) oznacza rodzaj pobytu osoby cechujący się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych tej osoby w mieszkaniu faktycznie zajmowanym, stanowiącym jej centrum życia domowego w danym okresie. Dana nieruchomość w określonym okresie stanowi więc miejsce koncentracji interesów życiowych określonej osoby. Oznacza to też, że inne miejsca nie mogą być uznane za miejsca, w których koncentrują się interesy życiowe tej osoby w danym okresie. W przypadku ustawy o utrzymaniu czystości
i porządku w gminach okresem, w którym musi zaistnieć wskazany powyżej stan, jest wyłącznie okres miesiąca kalendarzowego. Okres ten jest okresem, za który powstaje obowiązek uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zamieszkanie w rozumieniu u.c.p.g. ma wyłącznie faktyczny charakter i nie należy go utożsamiać z miejscem zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. W przypadku zamieszkania w rozumieniu przepisów u.c.p.g. nie ma znaczenia, czy dana osoba ma zamiar i wolę stałego pobytu na danej nieruchomości. Istotne jest jedynie, że dana nieruchomość w danym miesiącu jest miejscem, w którym koncentruje się jej aktywność życiowa. Założenie takie wynika z celu regulacji ustawy o utrzymaniu czystości
i porządku w gminach, którym jest zapewnienie odbioru odpadów komunalnych z tych nieruchomości, na których faktycznie przebywają (bytują) ludzie, a w związku z tym przebywaniem powstają odpady komunalne. W ustawie o utrzymaniu czystości
i porządku w gminach celowo nie posłużono się więc kategorią "miejsce zamieszkania", lecz posłużono się wyłącznie pojęciem "zamieszkiwania". Użycie tego pojęcia jest świadomym zabiegiem legislacyjnym, wskazującym, że na gruncie tej ustawy żadnego znaczenia nie ma zamiar stałego pobytu, ani zameldowanie a znaczenie ma wyłącznie faktyczne przebywanie danej osoby na nieruchomości." Tym samym w ustawie
o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nacisk położony jest na faktyczne przebywanie (bytowanie) danej osoby na nieruchomości, na koncentrację życia
w danym miejscu, co powoduje wytwarzanie na tej nieruchomości odpadów komunalnych przez tę osobę i konieczność zagospodarowania tych odpadów".
Warto też zwrócić uwagę na wyrok z 24 października 2018 r. sygn. akt
I SA/Go 566/19, w którym Sąd w motywach wskazał m.in., że do oceny, że nieruchomość służyła celom rekreacyjno-wypoczynkowym niewystarczające jest czasowe korzystanie z budynku. Nie przekonuje o tym sam fakt użytkowania nieruchomości wyłącznie przez część roku, ponieważ jest to jeden tylko z elementów opisanego kryterium funkcjonalnego. Obowiązek uiszczania opłaty określonej
w uchwale wiązały się nie tylko z okresowym wykorzystywaniem nieruchomości, lecz również z celem jej wykorzystywania (cel rekreacyjno - wypoczynkowy). W uchwale rozróżniono więc dwie relewantne cechy używania nieruchomości. Dlatego nie można uznać, że wypełnienie jednej z nich automatycznie przesądza o spełnieniu drugiej. Takie rozumowanie nie uwzględnia całości brzmienia regulacji i jest sprzeczne
z zakazem wykładni przepisu z pominięciem części jego tekstu. Sąd też wskazał, że "Osoby fizyczne mogą posiadać więcej niż jedną nieruchomość mieszkalną. Z żadnych przepisów (w tym z treści uchwały) nie wynika, aby można było uznać, że nieruchomość wykorzystywana jest w celach rekreacyjno-wypoczynkowych tylko z tego względu, że właściciel z niej korzysta tylko przez określoną część roku. Istotnym jest aby to czasowe korzystanie miało charakter rekreacyjno-wypoczynkowy. Z żadnych ustaleń organu nie wynika, by postępowanie było prowadzone w kierunku ustalenia czy nieruchomość
ta wykorzystywana jest w celach rekreacyjno-wypoczynkowych czy też jest to nieruchomość na której zamieszkują mieszkańcy w zabudowie jednorodzinnej czy
też zagrodowej. Wbrew twierdzeniu SKO, Strona nie potwierdziła, że nieruchomość wykorzystuje w celach rekreacyjno-wypoczynkowych. Skarżący oświadczyli, że
jest to dom jednorodzinny, mieszkalny, całoroczny, a nie letniskowy. Z akt wynika jedynie, że Strona wskazała, że korzysta z nieruchomości jedynie przez 2-3 miesięcy. Okoliczność czasowego korzystania z nieruchomości w sprawie nie jest sporna".
Tym samym stwierdzić należało, że w przypadku nawet okresowego "zamieszkiwania" w tak przedstawionym znaczeniu, nieruchomość musi być uznana za zamieszkałą
w rozumieniu art. 6c pkt 1 u.c.p.g., a obowiązek ponoszenia opłaty powstaje,
w odniesieniu do okresu zamieszkiwania, w sposób określony w art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.
Jak już wskazano powyżej, stosownie do art. 6q u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta,
a w przypadku przejęcia przez [...] zadań gminy, o których mowa
w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie
opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód [...].
Oznacza to, że postępowanie w niniejszej sprawie organy powinny przeprowadzić zgodnie z zasadami zawartymi w Ordynacji podatkowej. Właściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, możliwe jest przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy. W procesie stosowania prawa organy podatkowe obowiązane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 O.p.), do zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.) oraz do jego oceny zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 191 O.p. (swobodną oceną dowodów). Natomiast zgodnie z art. 180 § 1 O.p., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne
z prawem. Ocena przydatności danego dowodu dla ustalenia stanu faktycznego sprawy jest weryfikowana wyłącznie wskazaniami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego (wyrok NSA z 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 1212/11).
W ocenie Sądu organy obu instancji naruszyły powyższe przepisy Ordynacji podatkowej, nie ustalając w sposób dostateczny charakteru nieruchomości, czy jest ona faktycznie używana na cele rekreacyjno-wypoczynkowe.
Rozpatrując ponownie sprawę, zadaniem organów będzie dokładne zebranie materiału dowodowego obalającego, bądź nie, twierdzenia strony o zamieszkiwaniu nieruchomości i przedstawienie dowodów na użytkowanie nieruchomości w celach rekreacyjno-wypoczynkowych, co będzie uzasadniało zastosowanie odpowiedniej stawki dla nieruchomości.
Na zakończenie przypomnieć należy, że Sąd rozpatrywał już skargę Strony, za inny okres rozliczeniowy. Wyrokiem o sygn. akt I SA/Go 82/24 uchylił decyzje zarówno pierwszej jak drugiej instancji z przyczyn zbieżnych z przedstawionymi w niniejszym stanowisku Sądu. Orzeczenie to zapadło w warunkach tożsamego sporu, bardzo zbliżonego stanu faktycznego i prawnego, ale i co najważniejsze na tle bogatszego materiału dowodowego (np. dowody zużycia wody, zeznania Strony).
Z wszystkich przedstawionych powodów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1
lit. a) i c) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, a na podstawie art. 135 tej ustawy orzeczeniem tym objął również decyzję [...]. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.