Wyrok WSA z dnia 01 kwietnia 2026, sygn. I SA/Go 33/26

W uzasadnieniu za bezprawny uznał wyrok NSA w sprawie I FSK 593/21, gdyż w jego ocenie został wydany mimo wniosku o wyłączenie składu orzekającego.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: P.p.s.a.). Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie organu o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku VAT za styczeń 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Organ stoi na stanowisku, że w stanie faktycznym sprawy, na dzień złożenia wniosku o rozłożenie na raty, nie istniała zaległość podatkowa. Skarżący twierdzi natomiast, że odmówiono mu możliwości rozłożenia na raty zaległości podatkowej za styczeń 2010 r., pomimo istnienia takiego zobowiązania.

Nie podzielając stanowiska strony skarżącej, należy wpierw zauważyć,że u podstaw rozstrzygnięcia NUS legł art. 165a § 1 O.p., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. A zatem ww. przepis ustanawia dwie podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: 1) gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną; 2) jeżeli z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Zarówno w piśmiennictwie (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2008, Wrocław 2010, s. 741; R. Dowgier "Odmowa wszczęcia postępowania podatkowego". Przegląd podatków lokalnych i finansów samorządowych z 2011 r., nr 3, s. 21), jak w orzecznictwie (por. wyroki NSA z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. II FSK 1097/07; z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. II FSK 180/07) za ugruntowany można uznać pogląd, że druga z przesłanek odmowy wszczęcia postępowania została określona bardzo szeroko. Przyjmuje się,że przyczyną, z powodu której postępowanie nie może być wszczęte, może być: brak w przepisach podatkowych podstawy do rozpatrzenia tej treści żądania w trybie postępowania podatkowego, toczące się już w tożsamej sprawie postępowanie podatkowe, istnienie w tej sprawie decyzji. Użycie przez ustawodawcę sformułowania: "nie może być wszczęte" wskazuje, że określona w art. 165a § 1 O.p. przyczyna przedmiotowa musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania),a więc w istocie wynikać z treści wniosku albo też jest znana organowi z urzędu, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie. W orzecznictwie sądowym na gruncie art. 165a § 1 O.p. prezentowany jest zatem pogląd, że przepis ten może stanowić podstawę do odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sytuacji, gdy wszczęciu tego postępowania stoina przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny. (por. wyrok NSA z 6 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1097/07 orazz 18 października 2016 r., sygn. akt I FSK 301/15). Przypomnieć należy, że skarżący wnioskował o rozłożenie na raty zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. na podstawie art. 67a § 1 pkt 2 O.p. W myśl tej regulacji, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę (...). Skarżący błędnie jednak utożsamia kwotę przybliżonego zobowiązania podatkowego wynikająca z decyzji NUS o zabezpieczeniu z [...] grudnia 2014 r. o nr [...], z kwotą zaległości podatkowej. Zgodnie bowiem z art. 33 § 4 pkt 2 O.p., organ określa w decyzji o zabezpieczeniu przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego, a nie zaległości podatkowej. W decyzji o zabezpieczeniu, wydanej na podstawie art. 33 O.p., nie określa się zobowiązania w sposób definitywny, nie występuje więc "zobowiązany" sensu stricte. Tymczasem literalna wykładnia art. 67a § 1 pkt 2 O.p. wskazuje, że dotyczy on zaległości podatkowej, a zatem niezapłaconego w terminie podatku. W sprawie, na moment złożenia wniosku o zastosowanie ulgi (18 czerwca 2025 r.), nie tylko nie istniała zaległość w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. ale i brak było w ogóle zobowiązania podatkowego za ten okres. Tym bowiem, zgodnie z art. 5 O.p. jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości , w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Jak wynika z akt sprawy, w decyzji o zabezpieczeniu organ podatkowy określił jedynie przybliżoną wysokość zobowiązania, natomiast ostateczne zobowiązanie zostało określone w decyzji wymiarowej organu I instancji z [...] kwietnia 2019 r. o nr [...], którą określił:

• zobowiązanie w podatku od towarów i usług za 2, 3, 4/2010 r.;

• nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do odliczenia w następnych okresach rozliczeniowych za 1,5,6,7,8,9,10,11,12/2010 r. W związku z powyższym, słuszna jest konstatacja organów, że na dzień złożenia wniosku rozłożenie na raty zapłaty zaległości, nie istniało zobowiązanie podatkowe za styczeń 2010 r., jako, że ww. decyzją NUS z [...] kwietnia 2019 r. nie określono zobowiązania za styczeń 2010 r., lecz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do odliczenia w następnych okresach rozliczeniowych. Co ważne, decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy przez DIAS decyzją z [...] listopada2019 r. W tym stanie rzeczy, organ uprawniony był do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z "innych przyczyn". Nie istniała bowiem zaległość objęta wnioskiem o udzielenie ulgi.

Co do zarzutu niedołączenia do korespondencji zawierającej postanowienie organu I instancji, upoważnienia bądź pełnomocnictwa dla K.Z., należy zauważyć, że podpisujący postanowienie z [...] lipca 2025 r., co wynika choćby z pieczęci zamieszczonej pod uzasadnieniem postanowienia, działał z upoważnienia NUS i piastuje stanowisko Zastępcy Naczelnika. Godzi się w tym miejscu zauważyć, że w art. 143 § 1 O.p., normodawca określa sposób sformułowania upoważnienia, wskazując m.in. na upoważnienie do wydawania decyzji, czy postanowień. Nie formułuje on jednocześnie wymogu powoływania w treści danego aktu tego upoważnienia, jak również wymogu jego doręczenia stronie postępowania. Stanowisko to zostało potwierdzone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdzie stwierdzono, że żaden przepis prawa nie nakazuje powoływania w treści wydawanego aktu (decyzji czy postanowienia) upoważnienia do działania w imieniu organu, czy doręczenia go stronie postępowania. Udzielenie upoważnienia jest czynnością wewnętrzną organu podatkowego, w związku z tym nie doręcza się go stronie w związku z wszczęciem postępowania, nie musi się również ono znajdować w aktach postępowania. Za prawidłowe, z zachowaniem wymogu pisemności, należy uznać upoważnienie wynikające z regulaminu urzędu, zarządzenia czy zakresu czynności, które są dostępne, czy to w siedzibie organu, czy też na jego stronie internetowej (por. wyrok NSA z 18 października 2022 r., sygn. akt I FSK 605/22 i powołane tam orzecznictwo). W związku z powyższym, podniesiony zarzut jest on chybiony.

W ocenie Sądu, w sprawie w żaden sposób nie naruszono również regulacji o ochronie danych osobowych. Oznaczenie adresata w wydanych postanowieniach jako: "A.G." (postanowienie organu I instancji) czy też "A.R.G. " (postanowienie organu II instancji), nie świadczy o naruszeniu przepisów prawa podanych w skardze. Nie umniejsza także w jakikolwiek sposób godności skarżącego.

Poza zakresem niniejszej sprawy pozostaje z kolei zarzut podniesiony w odniesieniu do wyroku NSA wydanego w sprawie o sygn. akt I FSK 593/21.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.