Nadto, DIAS wskazał, że przedłożone oświadczenie zostało podpisane przez nieznaną osobę, gdyż podpis jest nieczytelny, a w samym oświadczeniu brak danych identyfikujących osobę, która dokument podpisała - firmowa pieczątka przewoźnika nie jest identyfikatorem osoby upoważnionej do podpisania dokumentu. Na dokumentach tych brak jest również dat ich sporządzenia. Nie ma również potwierdzenia odbiorcy. W związku z tym organ odwoławczy uznał, że dokument taki nie może być uznany za kluczowy dokument potwierdzający wewnątrzwspólnotową dostawę.
Dalej organ wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, że to Skarżąca dokonała dostawy wewnątrzwspólnotowej samochodów wymienionych we wniosku o zwrot podatku akcyzowego, ani by ta dostawa była zrealizowana na zlecenie Skarżącej. Organ odwoławczy w zgromadzonym materiale dowodowym nie znalazł dokumentów, które potwierdzałyby, że stanowisko to jest nieprawidłowe. Wątpliwości budzi także przedstawiony przez Skarżącą stan faktyczny w tej sprawie. Do wniosku o zwrot akcyzy Skarżąca załączyła dokumenty (faktury) dotyczące transakcji, w których nie brała udziału. Potwierdzały one transakcje między E.Sp. z o.o. a C.. Żaden z dokumentów nie potwierdzał, że to Skarżąca nabyła prawa rozporządzania pojazdami jak właściciel. Takie dokumenty Skarżąca przedstawiła dopiero na wezwanie organu podatkowego. Ponadto jako rachunek bankowy właściwy do zwrotu akcyzy. Skarżąca wskazała numer rachunku bankowego podmiotu zupełnie obcego, z którym nie dokonała żadnej transakcji dot. pojazdów. Informacja o tym samym numerze konta jest zawarta w fakturach wystawionych przez E. Sp. z o. o. dla podmiotu C., od którego Skarżąca nabyła pojazdy.
Organ odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 166 § 1, art. 125 § 1, art. 122, art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, wskazał, że są one całkowicie nieuzasadnione. W sprawie zasadniczą kwestią było ustalenie przez organy podatkowe, czy Skarżąca spełniła wszystkie warunki uprawniające do skorzystania z preferencji uregulowanej w art. 107 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, tj. zwrotu podatku akcyzowego z tytułu dostawy wewnątrzwspólnotowej samochodów osobowych. Skarżąca złożyła Wniosek o zwrot akcyzy od samochodów osobowych uzupełniony pismem z [...] lutego i [...] marca 2025 roku. Na żadnym etapie postępowania Strona nie przedstawiła jednak dokumentów, które potwierdzałyby, że to Skarżąca jest podmiotem, który: "dokonał dostawy wewnątrzwspólnotowej tego samochodu osobowego, lub jeżeli w jego imieniu ta dostawa albo eksport były realizowane". Stosownie do art. 107 ust. 3 ustawy o podatku akcyzowym, podmiot, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany posiadać dokumenty potwierdzające dokonanie dostawy wewnątrzwspólnotowej. Skarżąca nie przedłożyła wymaganych dokumentów. Wskazywane przez Skarżącą okoliczności nabycia aut na warunkach ex works (odbiór w magazynie w Polsce) nie stanowią potwierdzenia, że dokonała dostawy wewnątrzwspólnotowej lub że dokonał jej inny podmiot w jej imieniu. Jest to jeden z warunków, które powinna spełnić, aby ubiegać się o zwrot podatku akcyzowego.
Postępowanie w sprawie inicjuje wniosek podmiotu ubiegającego się o zwrot. Podmiot ten powinien nie tylko mieć przekonanie, że jest uprawniony do zwrotu akcyzy, ale także dysponować dokumentami, które będą potwierdzały jego żądanie. Przy czym, w ocenie organu logiczne jest że podmiot składający wniosek dysponuje tymi dokumentami już na etapie składania wniosku, a zatem powinien je załączyć do wniosku inicjującego postępowanie podatkowe. Skarżąca nie przedstawiła takich dokumentów na żadnym etapie postępowania, tym samym organ podatkowy słusznie uznał, że Skarżąca nie spełniła wszystkich przesłanek warunkujących zwrot akcyzy. Dalej organ wskazał, że nie jest obowiązkiem organu podatkowego poszukiwanie dowodów potwierdzających, który podmiot uprawniony jest do zwrotu podatku, a ustalenie, na podstawie dokumentów przedłożonych przez Stronę postępowania, czy to ona jest tym podmiotem. Organ uprawniony jest do orzekania wyłącznie w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w konkretnej sprawie. Strona postępowania, jeśli posiada dowody, które mogą być istotne dla ustalenia stanu faktycznego w danej sprawie, powinna je ujawnić, a nie oczekiwać, że to organ będzie nieustannie zbierał dowody w celu zaspokojenia jej roszczeń.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 166 § 1 Ordynacji podatkowej, organ wskazał, że przepis ten ma charakter fakultatywny i to organ podatkowy ocenia potrzebę jego zastosowania. [...] lutego 2025 r. Skarżąca złożyła w [...] w [...] kolejny wniosek o zwrot akcyzy dla tych samych samochodów osobowych zarejestrowany pod nr [...]. W piśmie przewodnim do tego wniosku Skarżąca nie wskazała żądania połączenia tych spraw. Nie zrobiła tego również na wezwania organu podatkowego do uzupełnienia braków formalnych w obu postępowaniach. Akta tych postępowań zawierają różny materiał dowodowy przedłożony przez Skarżącą w zakresie wywozu pojazdów. Wobec tego zdaniem organu nie było zasadne łączenie postępowań wszczętych na wniosek Strony.
Od decyzji DIAS Spółka złożyła skargę w której zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 166 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez brak zastosowania w sprawie skutkujące brakiem połączenia postępowań wszczętych wnioskami Spółki z dnia [...] stycznia 2025 r. (prowadzonego przez Organ I instancji pod nr [...]) oraz [...] lutego 2025 r. (prowadzonego przez Organ I instancji pod nr [...]), złożonego przez Skarżącą w wyniku omyłki, a dotyczącego zwrotu akcyzy od tożsamych samochodów objętych jej wnioskiem z dnia [...] stycznia 2025 r., pomimo że oba wnioski dotyczyły tego samego stanu faktycznego, tej samej podstawy prawnej (zwrot akcyzy na podstawie art. 107 ustawy o podatku akcyzowym) oraz zostały złożone do tego samego organu, Organ I instancji nie wydał postanowienia o połączeniu postępowań i nie rozpatrzył wniosków łącznie;
2) art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej brak zastosowania w sprawie w związku z brakiem połączenia wniosków Skarżącej, co skutkowało przedłużeniem postępowań;
3) art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez nierozpoznanie całego materiału dowodowego dostępnego Organowi I instancji oraz [...] w [...]w sprawach, które powinny zostać połączone, w szczególności dokumentów i oświadczeń przewoźników złożonych w postępowaniu nr [...];
4) art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez brak zastosowania w sprawie skutkujące wydaniem decyzji z uzasadnieniem pozornym, w którym [...] w [...] nie odniósł się do faktu toczącego się równolegle postępowania dotyczącego tych samych pojazdów, nie wyjaśnił, dlaczego nie zastosowano art. 166 Ordynacji podatkowej oraz nie wskazał powodów nieuwzględnienia dowodów zgromadzonych w postępowaniu nr [...].
Z uwagi na tak sformułowane zarzuty wniesiono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz uchylenie w całości decyzji Organu I Instancji oraz na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 §2 pkt 1 p.p.s.a. o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na rozprawie pełnomocnik Strony wskazał, że decyzja organu I instancji wydana w związku z wnioskiem [...] lutego 2025 r. w dniu [...] stycznia 2026 r. w postępowaniu odwoławczym została uchylona i przekazana do ponownego rozpatrzenia.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., - dalej: p.p.s.a.) uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy skargę uwzględnia (art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Zasadniczy spór pomiędzy stronami dotyczy oceny postępowania dowodowego związanego z wnioskiem skarżącej o zwrot podatku akcyzowego złożonego na podstawie art. 107 ust. 1 u.p.a. Zgodnie z art. 107 ust. 1 u.p.a. podmiot, który nabył prawo rozporządzania jak właściciel samochodem osobowym niezarejestrowanym wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, od którego akcyza została zapłacona na terytorium kraju, dokonujący dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu tego samochodu osobowego, lub jeżeli w jego imieniu ta dostawa albo eksport są realizowane, ma prawo do zwrotu akcyzy na wniosek złożony właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie roku od dnia dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu tego samochodu osobowego.
W pierwszej kolejności Skarżąca podnosi naruszenie art. 166 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na prowadzeniu przez Organ I instancji dwóch odrębnych postępowań dotyczących tych samych pojazdów, pomimo że spełnione były wszystkie ustawowe przesłanki do ich połączenia.
Zgodnie z treścią powołanego art. 166 § 1 Ordynacji podatkowej w sprawach, w których prawa i obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ podatkowy, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony.
W niniejszej sprawie do organu I instancji wpłynęły dwa wnioski Skarżącej o zwrot podatku akcyzowego: pierwszy - z dnia [...] stycznia 2025 r. (nr [...]), oraz drugi - z dnia [...] lutego 2025 r. ([...]). Jak wskazała Strona, drugi z tych wniosków został złożony omyłkowo, jednak dotyczył dokładnie tych samych dwóch samochodów, tej samej czynności prawnej oraz tej samej podstawy materialnoprawnej, tj. art. 107 ustawy o podatku akcyzowym. Oba wnioski wpłynęły do tego samego organu, w bardzo krótkim odstępie czasu, a zakres wymaganych ustaleń był identyczny.
W ocenie Sądu, przepis art. 166 O.p. nie stanowi podstawy połączenia spraw toczących się równolegle, a dotyczących jednej strony. Nie oznacza to oczywiście, że połączenie postępowań nie może zostać zarządzone przez organ wobec stanu tożsamości strony. Należy podkreślić, że w sytuacji takiej jak w niniejszej sprawie, wszczęte wnioskiem Strony postępowanie co do zasady powinno zakończyć się wydaniem decyzji merytorycznej. Jak zauważyła Strona, a organ potwierdził, oba wnioski dotyczyły dokładnie tych samych dwóch samochodów, tej samej czynności prawnej oraz tej samej podstawy materialnoprawnej, tj. art. 107 ustawy o podatku akcyzowym oraz tego samego podmiotu – Skarżącej. Jeżeli postępowanie w sprawie wniosku z dnia [...] stycznia 2025 r. zostałoby zakończone decyzją ostateczną to wydanie decyzji ostatecznej w sprawie wniosku z [...] lutego 2025 r. mogłoby skutkować nieważnością decyzji na podstawie art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej zgodnie z treścią którego – organ stwierdza nieważność decyzji ostatecznej która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Oba wnioski zostały złożone w krótkim odstępie czasu, a organ nie zauważył, że sprawy są tożsame co do przedmiotu jak i podmiotu postępowania i w konsekwencji w postępowaniu prowadzonym z wniosku z [...] stycznia 2025 r. (którego dotyczy niniejsza sprawa) wydał decyzję odmawiającą zwrotu podatku akcyzowego. W odwołaniu Skarżąca wskazała, że omyłkowo w dniu [...] lutego 2025 r. złożyła wniosek dotyczący tych samych samochodów jednak do wniosku zostały załączone inne dowody potwierdzające spełnienie przesłanek umożliwiających zwrot podatku akcyzowego.
Organ odnosząc się do zarzutów z odwołania potwierdził, że oba wnioski dotyczyły tych samych pojazdów jednak Strona nie złożyła stosownego wniosku o połączenie tych spraw. Jednocześnie wskazał, że akta tych postępowań zawierają różny materiał dowodowy przedłożony przez Skarżącą w zakresie wywozu pojazdów. Tym samym – wbrew twierdzeniu organu - organ był obowiązany do łącznego rozpoznania tych spraw, a w zasadzie łącznej oceny materiału dowodowego. Organ wiedząc – co najmniej od wpływu odwołania od decyzji - o tożsamości obu postępowań - zarówno w aspekcie podmiotowym, jak i przedmiotowym – nie podjął działań mających na celu łączne rozpoznanie wniosków, a w konsekwencji oceny całości materiału dowodowego przedłożonego przez Stronę.
Zasadnie Skarżąca wskazała, że najdalej idącym skutkiem braku połączenia było naruszenie art. 122 Ordynacji podatkowej (zasada prawdy obiektywnej) oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej (obowiązek zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego). Przez prowadzenie dwóch odrębnych postępowań organy ograniczyły analizę dowodową wyłącznie do dokumentów z pierwszego wniosku, pomijając dokumenty złożone wraz z wnioskiem z [...] lutego 2025 r., w tym: • oświadczenia przewoźników. • zbiorcze potwierdzenie wywozu • dodatkowe potwierdzenia odbioru pojazdów. Pomimo że dokumenty te znajdowały się w aktach drugiego postępowania. Organy nie rozpoznając sprawy łącznie zaniechał ich wykorzystania, co doprowadziło do ustalenia stanu faktycznego na podstawie niekompletnego materiału dowodowego.
W tym zakresie prawidłowo Strona powołała się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w wyroku z 10 kwietnia 2025 r., sygn. I FSK 1574/23 gdzie wskazano, że "wprawdzie specyfika postępowania o zwrot akcyzy sprowadza się do tego, że ciężar dowodu spoczywa głównie na wnioskodawcy, nie oznacza to jednak, że rola organu podatkowego jest całkowicie pasywna." Tezy te mają bezpośrednie zastosowanie w niniejszej sprawie. Organ przynajmniej od złożenia odwołania wiedział, że: • toczy się równolegle drugie postępowanie • obejmuje ono te same pojazdy • zawiera dowody istotne dla ustaleń faktycznych • dokumenty z drugiego wniosku mogą rozwiać wątpliwości organu. W tej sytuacji pozostawienie materiału dowodowego znajdującego się w aktach "drugiego postępowania" poza zakresem analizy w sprawie stanowiło naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz obowiązku wszechstronnego zebrania i oceny całego materiału dowodowego.
[...]w [...]niezwykle lakonicznie odniósł się do faktu toczącego się równolegle postępowania dotyczącego tych samych pojazdów, nie uzasadnił, dlaczego pominięto dokumenty zgromadzone w postępowaniu nr [...]. Obowiązek organu odwoławczego wynikający z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej obejmuje przedstawienie konkretnego, logicznego i spójnego wywodu, pozwalającego stronie zrozumieć motywy rozstrzygnięcia. Brak jakiegokolwiek odniesienia do kluczowego zarzutu procesowego czyni uzasadnienie decyzji niepełnym, a tym samym wadliwym.
W kontrolowanym postępowaniu skarżąca do wniosku z [...] lutego 2025 r. przedłożyła dokumenty- jak sam organ wskazał inne niż złożone do wniosku z [...] stycznia 2025 r. Dokumenty miały, w ocenie Strony, dowodzić iż dostawa towaru została zrealizowana w imieniu skarżącej. Na powyższą okoliczność Strona wskazała w odwołaniu. Organ odwoławczy jednak nie poddał tych dokumentu ocenie.
Obowiązkiem organu było przeprowadzenie analizy dokumentów i w sytuacji, w której uznałby, że są niewystarczające lub niewiarygodne, powinien poinformować o tym stronę lub wezwać ją do przedłożenia dodatkowych dokumentów, które usunęłyby wątpliwości, rozbieżności, czy dwuznaczności wynikające z ich treści. W sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 155 § 1 O.p., dający organowi uprawnienie do dokonywania wezwań strony, między innymi do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności. Działanie organu odwoławczego pozbawiło stronę nie tylko możliwości złożenia odpowiednich wyjaśnień jeszcze na etapie postępowania podatkowego, ale również doprowadziło do tego że organ nie rozpoznał w ogóle całości materiału dowodowego będącego w jego dyspozycji.
Z uwagi na brak dokumentów w aktach niniejszej sprawy, Sąd nie ma możliwości odniesienia się do ich treści.
Powyższe uchybienia organu wskazują na naruszenie zasad postępowania, które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Materiał dowodowy dotyczący wniosku Strony o zwrot akcyzy od dwóch pojazdów o nr VIN [...] oraz [...] nie został w całości oceniony zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej określoną w art. 121 w zw. z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej oraz swobodnej oceny dowodów określoną w art. 191 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji negatywne dla skarżącej stanowisko organu nie zostało przekonująco uzasadnione w oparciu o przedłożone przez Stronę dowody. Powyższe stanowi również o naruszeniu art. 210 § 1 pkt 6) i § 4 Ordynacji podatkowej. Organ nie odniósł się bowiem do dokumentów przedłożonych z wnioskiem z [...] lutego 2025 r. dotyczących tych samych pojazdów co wniosek z [...]stycznia 2025 r. (a jak sam organ wskazał, pomimo, że wniosek dotyczył tych samych pojazdów zawierał inny materiał dowodowy).
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy weźmie pod uwagę treść niniejszego orzeczenia. Podda analizie treść dokumentów złożonych z wnioskiem z [...] stycznia 2025 r. oraz z [...] lutego 2025 r. Jak wskazano powyżej powinno być prowadzone jedno postępowanie z wniosku o zwrot akcyzy od pojazdów nr VIN [...] oraz [...]. Oceni czy dokumenty te oraz pozostałe dowody zgromadzone w sprawie są wystarczające do uznania, że wywóz samochodów wskazanych we wniosku o zwrot podatku akcyzowego nastąpił przez Skarżącą czy też w imieniu Skarżącej. W wypadku dających się usunąć wątpliwości wezwie wnioskodawcę o dodatkowe wyjaśnienia lub w inny sposób uzupełni materiał dowodowy.
Mając powyższe na uwadze, podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz 205 § 2 P.p.s.a. Z uwagi na jedynie częściowe uwzględnienie zarzutów skargi oraz okoliczność, że pełnomocnik strony skarżącej wniósł skargę w kilkunastu sprawach o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym, Sąd postanowił na podstawie art. 206 p.p.s.a. odstąpić od zasądzenia 50% wynagrodzenia reprezentującego stronę doradcy podatkowego.