Uzasadnienie
W indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego z 12 lutego 2025 r. nr 0111-KDIB1-1.4010.795.2024.1.KM Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził, że nieprawidłowe jest stanowisko K. S. M. w K., dalej: "Spółdzielnia" lub "skarżąca", odnośnie dochodu uzyskanego ze sprzedaży praw majątkowych.
We wniosku przedstawiono stan faktyczny, zgodnie z którym Spółdzielnia funkcjonuje w oparciu o przepisy ustawy Prawo spółdzielcze, ustawę o spółdzielniach mieszkaniowych oraz uregulowania statutu. Jej celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków ich rodzin. Jedną z form zaspokojenia innych potrzeb członków spółdzielni jest termomodernizacja budynków. W zasobach posiada budynki wielorodzinne składające się wyłącznie z lokali mieszkalnych, jak i budynki wielorodzinne gdzie znajdują się lokale mieszkalne i użytkowe - zlokalizowane na parterze budynków. W celu utrzymania zasobów mieszkaniowych w należytym stanie technicznym tworzy ona zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych fundusz remontowy. Fundusz ten przeznaczony jest na finansowanie remontów i modernizacji zasobów mieszkaniowych. Lokale użytkowe nie są objęte obowiązkiem tworzenia funduszu remontowego, koszty prac remontowych rozliczane są bezpośrednio w ciężar kosztów utrzymania lokali użytkowych. Ze środków funduszu remontowego, w ramach prowadzonej działalności Spółdzielnia realizuje różnego rodzaju przedsięwzięcia termomodernizacyjne w częściach wspólnych budynków należących do zasobów Spółdzielni, w wyniku których następuje poprawa efektywności energetycznej budynków poprzez zmniejszenie kosztów zużycia energii cieplnej oraz ograniczenie emisji zanieczyszczeń do atmosfery.
Korzystając z możliwości przewidzianych ustawą z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (Dz.U. poz. 831 ze zm.) Spółdzielnia otrzymała świadectwa efektywności energetycznej. Zawarła umowę z firmą X zajmującą się wykonywaniem audytów efektywności energetycznej budynków oraz składaniem dokumentacji do Urzędu Regulacji Energetyki celem uzyskania świadectw efektywności energetycznej w oparciu o ustawę o efektywności energetycznej z dnia 20 maja 2016 r. Z tego tytułu Spółdzielnia ponosi koszty w postaci wynagrodzenia płatnego firmie X zgodnie z umową.
Zgodnie z art. 20 ust. 3 pkt 2 ustawy o efektywności energetycznej, świadectwa wydawane są na wniosek Spółdzielni, ale z wnioskiem o pozyskanie występuje firma X. Spółdzielnia jest podmiotem wskazanym w wydawanych świadectwach. Prawa majątkowe wynikające ze świadectw są powiązane z pracami termomodernizacyjnymi realizowanymi przez Spółdzielnię. Z uzyskanych świadectw zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o efektywności energetycznej wynikają prawa majątkowe, które są towarem giełdowym w rozumieniu ustawy z dnia 26 października 2000 r. o towarach giełdowych. Prawa te są zbywalne i powstają z chwilą zapisania po raz pierwszy na koncie w rejestrze świadectw efektywności energetycznej oraz przysługują podmiotowi będącemu posiadaczem tego konta. Przeniesienie praw wynikających ze świadectw efektywności energetycznej następuje z chwilą dokonania odpowiedniego zapisu w rejestrze świadectw efektywności energetycznej prowadzonym przez Towarową Giełdę Energii. Świadectwa te są przez Spółdzielnię uzyskane z zamiarem sprzedaży wynikających z nich praw majątkowych na Towarowej Giełdzie Energii. W polskim systemie, obrót prawami majątkowymi do świadectw efektywności energetycznej ma miejsce na Towarowej Giełdzie Energii S.A. Obrotu białymi certyfikatami na ww. Giełdzie, co do zasady dokonuje Dom Maklerski, który pośredniczy w transakcjach pomiędzy podmiotami sprzedającymi, a kupującymi świadectwa efektywności energetycznej na Giełdzie. W związku z powyższym Spółdzielnia nie ma możliwości dokonać zbycia posiadanych przez siebie świadectw efektywności energetycznej samodzielnie, może to uczynić tylko za pośrednictwem Domu Maklerskiego. Z tego też względu zawarła ona umowę z Domem Maklerskim na świadczenia usług maklerskich w zakresie obrotu towarami giełdowymi na rynkach prowadzonych przez Towarową Giełdę Energii S.A. Dom Maklerski świadczy usługi oraz prowadzi rejestr towarów giełdowych i rachunek pieniężny dla Rynku Praw Majątkowych. W tym przypadku prawem majątkowym jest prawo ze świadectw efektywności energetycznej. Środki uzyskane ze zbycia świadectw przekazywane są na rachunek pieniężny, prowadzony przez Dom Maklerski, którego właścicielem jest Spółdzielnia. Na podstawie dyspozycji złożonej przez Spółdzielnię, zgodnie z zawartą umową z Domem Maklerskim, środki przekazywane są na rachunek bankowy Spółdzielni. Spółdzielnia transakcje sprzedaży praw majątkowych dokonane przez Dom Maklerski dokumentuje fakturami VAT w wartości brutto równej wartości przekazanych na rachunek pieniężny środków. Strona uzyskała świadectwa efektywności energetycznej budynków z tytułu działań polegających na termomodernizacji dociepleniu wybranych ścian zewnętrznych - części wspólnych - budynków wielorodzinnych, w których znajdują się lokale mieszkalne jak i budynków wielorodzinnych, w których znajdują się lokale mieszkalne i użytkowe. Z dokumentacji audytów energetycznych można dokładnie ustalić ilość uzyskanych TOE dotyczących budynków, w których znajdują się lokale mieszkalne i budynków, w których znajdują się lokale mieszkalne i użytkowe. Natomiast nie jest możliwe ustalenie w budynkach, w których znajdują się lokale mieszkalne i użytkowe, jaka część TOE dotyczy lokali mieszkalnych, a jaka użytkowych. Spółdzielnia część TOE zbyła na Towarowej Giełdzie, natomiast część TOE zostało umorzone w ramach realizacji obowiązku wynikającego z art. 10 ust. 1 ustawy o efektywności energetycznej w związku z prowadzoną działalnością produkcji i dostarczania ciepła przez Zakład Energetyki Cieplnej jej jednostkę organizacyjną działającą na zasadzie ograniczonego wewnętrznego rozrachunku gospodarczego. Zadaniem zakładu jest wytwarzanie oraz dystrybucja energii cieplnej zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie oraz udzielonymi koncesjami przez URE. W związku z powyższym opisem wnioskodawczyni zapytała: czy uzyskany dochód ze zbycia praw wynikających ze świadectw efektywności energetycznej pochodzących z przedsięwzięć termomodernizacyjnych, wykonywanych w częściach wspólnych wielorodzinnych budynków, w których znajdują się lokale mieszkalne oraz wielorodzinnych budynków w których znajdują się lokale mieszkalne i użytkowe korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 44 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2805 ze zm.), dalej "u.p.d.o.p."? Jej zdaniem, błędnie zinterpretowała przepisy i nie powinna uiszczać podatku dochodowego od osób prawnych od środków finansowych pochodzących ze zbycia świadectw efektywności energetycznej uzyskanych dla budynków, w których znajdują się lokale mieszkalne oraz dla budynków, w których znajdują się lokale mieszkalne i użytkowe, gdyż dochód korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 44 u.p.d.o.p.
Zgodnie z art. 12 u.p.d.o.p. przychód z praw majątkowych wynikających ze świadectw efektywności energetycznej powstaje w chwili zbycia tych praw na Towarowej Giełdzie Energii. Spółdzielnia jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. Uzyskując przychody i generując koszty podatkowe, może uzyskać dochód. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 44 u.p.d.o.p., wolne od podatku są dochody spółdzielni mieszkaniowych, wspólnot mieszkaniowych, towarzystw budownictwa społecznego oraz samorządowych jednostek organizacyjnych prowadzących działalność w zakresie gospodarki mieszkaniowej uzyskane z gospodarki zasobami mieszkaniowymi - w części przeznaczonej na cele związane z utrzymaniem tych zasobów, z wyłączeniem dochodów uzyskanych z innej działalności gospodarczej niż gospodarka zasobami mieszkaniowymi. Dla prawidłowego obliczenia podatku Spółdzielnia prowadzi odrębną ewidencję przychodów z gospodarki zasobami mieszkaniowymi i innych przychodów oraz odrębną ewidencję kosztów powiązanych z tymi przychodami. Posiadane świadectwa efektywności energetycznej potwierdzają uzyskanie efektu poprawy efektywności energetycznej w jej zasobach mieszkaniowych. Budynki, w których były przeprowadzone prace termomodernizacyjne, są budynkami mieszkalnymi i obejmują tylko lokale mieszkalne lub mieszkalne i użytkowe. Prawo majątkowe zostało wygenerowane z wykorzystaniem majątku Spółdzielni stanowiącego zasoby gospodarki mieszkaniowej. Prace termomodernizacyjne ograniczające zużycie energii cieplnej wykonane zostały w wielorodzinnych budynkach,, w których znajdują się lokale mieszkalne oraz w wielorodzinnych budynkach, w których znajdują się lokale mieszkalne i użytkowe, stanowiących zasób mieszkaniowy Spółdzielni. Prawa majątkowe zostały wygenerowane z wykorzystaniem majątku Spółdzielni stanowiącego zasoby mieszkaniowe. Koszty prac termomodernizacyjnych obciążały fundusz remontowy, który tworzony jest z odpisu obciążającego osoby zamieszkujące lokale mieszkalne. Zatem źródłem finansowania robót termomodernizacyjnych były opłaty wnoszone tylko przez użytkowników mieszkań na fundusz remontowy, tj. gospodarka zasobami mieszkaniowymi, użytkownicy lokali użytkowych nie wnoszą opat na fundusz remontowy ale są obciążani bezpośrednio kosztami wykonanych prac remontowych. Minister Finansów w interpretacji ogólnej z dnia 5 marca 2008 r. uznał, że premia termomodernizacyjna, o której mowa w ustawie z dnia 18 grudnia 1998 r. o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych, jest przychodem uzyskanym z gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Przedsięwzięcia realizowane w ramach obu tych ustaw stanowią źródło przychodów dla podmiotów je podejmujących i zakładają osiągnięcie zbieżnych celów, a więc zmniejszenie start energii w zasobach mieszkaniowych i zmniejszenie zapotrzebowania na zużycia ciepła. Podobnie jak dochody z odsetek od środków pochodzących z gospodarki zasobami mieszkaniowymi zgromadzonych na rachunku bieżącym jednostki, czy odsetki za zwłokę od nieterminowych wpłat opłat za użytkowanie mieszkania stanowią przychody z gospodarki zasobami mieszkaniowymi. Mając powyższe na uwadze przychód uzyskany ze sprzedaży praw wynikających ze świadectw efektywności energetycznej jest przychodem z gospodarki zasobami mieszkaniowymi i po rozliczeniu kosztów jego uzyskania tj. prowizji i opłat pobieranych przez Dom Maklerski, wynagrodzenia dla firmy X, dochód zostanie przeznaczony na cele związane z utrzymaniem zasobów mieszkaniowych. Jej zdaniem dochód uzyskany ze zbycia świadectw efektywności energetycznej jest zwolniony z podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 17 ust.1 pkt. 44 u.p.d.o.p. Wskazano, że takie stanowisko zostało przedstawione w wyrokach WSA w Kielcach z 16 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Ke 432/21 oraz z 17 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Ke 600/21, w których działania spółdzielni mieszkaniowej zmierzające do bardziej energooszczędnej eksploatacji zasobów mieszkaniowych, takie jak ocieplenie wybranych ścian zewnętrznych szczytowych osłonowych, a także stropodachów zostały uznane za mieszczące się w pojęciu gospodarki zasobami mieszkaniowymi, jako pozostające w związku z podstawowym celem spółdzielni mieszkaniowych, którym jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków i ich rodzin. Działania te oceniono jako wprost zmierzające do realizacji tego celu. Jego stanowisko znajduje również potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2020 r. w sprawie sygn. akt II FSK 189/19, który wskazał, że nie ma wystarczających podstaw, znajdujących swoje uzasadnienie, aby pojęcie dochodów uzyskanych z gospodarki zasobami mieszkaniowymi zawężać jedynie do otrzymywanych przez spółdzielnię od jej członków opłat, czynszów i wpłat na fundusz remontowy. Zdaniem NSA, działania spółdzielni zmierzające do bardziej energooszczędnej eksploatacji zasobów mieszkaniowych nie tylko mieszczą się w pojęciu gospodarki zasobami mieszkaniowymi, ale stanowią ich kwintesencję. NSA podkreślił także, że brak jest podstaw do sztucznego rozdziału między podejmowanymi przez spółdzielnię działaniami mającymi za przedmiot niewątpliwie zasoby mieszkaniowe i zmierzającymi do bardziej energooszczędnej eksploatacji tych zasobów, a zbyciem uzyskanych przez nią, właśnie z tytułu zrealizowania tych przedsięwzięć świadectw efektywności energetycznej, podczas gdy, realizacja tych przedsięwzięć stanowiła wyłączny powód i źródło uzyskanych następnie przez spółdzielnię przychodów, a sprzedaż wspomnianych świadectw w trybie i na zasadach określonych w ustawie o efektywności energetycznej, nie była jakimś oddzielnym, wyizolowanym zdarzeniem i zarazem źródłem przychodu, lecz stanowiła jedynie prawno-techniczny, uwarunkowany rozwiązaniami prawnymi przyjętymi w tej ustawie, tryb zrealizowania tychże przychodów.